Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 2.2MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

SHarqiy Оsiyo mamlakatlari kalеndarlaridagi “fazоviy taramоq”lar

Купить
SHA RQI Y ОSIYO MAMLAKATLARI KALЕN DARLA RIDAGI “ FAZОVI Y TAR A MОQ” LAR  Xitoy, Misr, Bobil va Hindistonda astronomiya fani salkam bir vaqtda paydo boigan. Insonlarning ehtiyojidan kelib chiqib, bu fan taraqqiy etgan. «Shuszin» (Tarix kitobi) nomli tarixiy kitobda ma’lumot berilishicha, Xitoy kohinlari Quyoshning qachon tutilishini oldindan ayta oigan. Bu ularning asosiy vazifalaridan biri edi.  Eramizdan avvalgi 360-yilda xitoyliklar birinchi yulduz katalogini tuzib chiqadi.  Bir qancha Xitoy solnomalari, arxeologik ma’lumotlarga ko’ra Shan-In sulolasi davri (er.avv. XVIII-XII asrlar)da yilning uzunligi 365 kun qilib belgilansada, oylar 29- 30 kundan iborat 12 oydan tashkil topgan.  «Chjuan-yuy li» nomli kalendar qadimgi kalendarlardan biri liisoblanadi. U mukammalligi jihatidan yarim asr keyin yaratilgan Yulian kalendari bilan bahslasha olardi.  Kalendar boshqa kalendarlardan tuzilishi jihatidan butunlay farq qiladi. Unda yil bir davriylik (sikl)ni tashkil qiladi va u oltmish yildan iborat. Butun oltmish yil ikki «ver» va «fazoviy» tarmoqlarga bo'linadi. Davriylikda beshta «fazoviy tarmoq» mavjud. Bular: daraxt (mu), olov (xo), yer (giu), metall (szin), suv (shuy)dir. Har bir fazoviy tarmoq ham ikkiga bo‘linadi. Masalan, daraxt - o‘simlik, daraxt - buyum shaklidagi, olov - tabiiy olov va yoqilgan olov, metall - tabiatdagi va metall buyum, yer - haydalgan va haydalmagan yer, suv - oqayotgan va oqmayotgan suv tarzida  Oltmish yillik davriylik kalendarida o‘n ikkita yer tarmoqlari ham boMgan. Ular biror bir hayvon nomi bilan atalgan. Masalan, sichqon (szi), sigir (chou), yoMbars (in), quyon (mao), ilon(chen), ot(u), qo'y(vey), maymun(shen), tovuq(yu), it(svuy), to'ng'iz(xav). Kalendarda oltmish yil davomida «yer tarmoqlar»i besh marta takrorlanadi. Oltmish yil davomida «fazoviy» va «yer» tarmoqlaridagi uyg'unlik hech takrorlanmavdi.  Sharqiy Osiyo mamlakatlari kalendarlaridagi oltmish yillik sikl. Sharqiy Osiyo mamlakatlari kalendarida oltmish yillik siklning kelib ehiqish tarixi quyidagicha: qadimda olam suv. olov, tuproq, metall va yog’och kabi beshta unsurdan tashkil topgan deb hisoblangan hamda ular iiobiy va salbiy xususiyatlarni mujassamlashtirgan.

SHarqiy Оsiyo mamlakatlari kalеndarlaridagi “fazоviy taramоq”lar

Купить