Shart so‘ng takrorlanuvchi jarayonlarni dasturlash

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	2.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Информатика и ИТ

Shart so‘ng takrorlanuvchi jarayonlarni dasturlash

Купить

$Asosiy qism. Shart operatori . Oldingi mavzularda misol tariqasida keltirilgan dasturlarda amallar yozilish tartibida ketma-ket va faqat bir marta bajariladigan holatlar, ya ni ‟ chiziqli algoritmlar keltirilgan. Amalda esa kamdan-kam masalalar shu tariqa yechilishi mumkin. Aksariyat masalalar yuzaga keladigan turli holatlarga bog liq ʻ ravishda mos qaror qabul qilishni (yechimni) talab etadi. C++ tili programmaning alohida bo laklarining bajarilish tartibini boshqarishga imkon beruvchi ʻ qurilmalarning yetarlicha katta majmuasiga ega. Masalan, programma bajarilishining birorta qadamida qandaydir shartni tekshirish natijasiga ko ra ʻ boshqaruvni programmaning u yoki bu bo lagiga uzatish mumkin (tarmoqlanuvchi ʻ algoritm). Tarmoqlanishni amalga oshirish uchun shartli operatordan foydalaniladi. Ushbu mashg ulotdan oldingi darslarda, dasturlash asoslarini o rganishga kirish ʻ ʻ qismi sifatida qabul qilishingiz mumkin, chunki oldingi darslarda juda sodda dasturlarni yozdik, ushbu dasturlar qandaydir tarzda ishladi, biror sodda vazifani bajardi, lekin qanday qilib rivojlanishni tanlash qobiliyatidan mahrum edi ushbu dasturlar. Bunday dasturlar chiziqli dasturlar deb ataladi. if konstruksiyasi. if ifodasi shartning to g riligini tekshiradi va agar u to g ri ʻ ʻ ʻ ʻ bo lsa, u operatorlar blokini bajaradi. Ushbu operator quyidagi qisqa shaklga ega: ʻ if (shart) { ko rsatmalar; } Rost yoki yolg onni qaytaradigan shartli ifoda shart ʻ ʻ sifatida ishlatiladi. Agar shart rost bo lsa, unda if blokiga kiritilgan keyingi ʻ bayonotlar bajariladi. Agar shart yolg on bo lsa, unda keyingi bayonotlar ʻ ʻ bajarilmaydi. Ko rsatmalar bloki figurali qavslar ({ }) ichiga kiritilgan. ʻ Masalan: #include using namespace std; { int main() { int x = 60; if(x > 50) { 79 cout << "x 50 dan katta\n"; } if(x < 30) { cout << "x 30 dan kichik\ n"; } cout<<"Dastur oxiri"<<endl; return 0; }$ $Bu yerda ikkita ifoda berilgan. Ular x ning belgilangan qiymatdan katta yoki kichikligini tekshiradilar. Ko rsatma sifatida ikkala holatda ham konsolga satr ʻ chiqariladi. Birinchi holda, x>50, shart to g ri bo ladi, chunki x o zgaruvchining ʻ ʻ ʻ ʻ qiymati haqiqatan ham 50 dan katta, shuning uchun bu shart haqiqiy bo ladi va ʻ shuning uchun if blokiga kiradigan ko rsatma bajariladi. ʻ if operatoridagi shart yolg on bo lsa else operatoridan so ng, bajariladigan ʻ ʻ ʻ mulohazalar to plamini aniqlashimiz mumkin. Ya ni, agar 80 shart rost bo lsa, if ʻ ‟ ʻ ifodasidan keyingi ko rsatmalar bajariladi va agar bu ifoda yolg on bo lsa, else ʻ ʻ ʻ operatoridan keyingi ko rsatmalar bajariladi. ʻ if(x > 60) cout << "x 60 dan katta\n"; else cout << "x 60 dan kichik \n"; Bunday holda, x> 60 sharti yolg on, ya ni "false" qiymatini qaytaradi, shuning ʻ ‟ uchun else bloki bajariladi. Natijada konsolda "x 60 dan kichik" qatori ko rsatiladi. ʻ Biroq ko p hollarda ikkita emas balki bir nechta variantlardan birini tanlash kerak ʻ bo lib qolishi mumkin. Bu holda bir nechta if else konstruksiyasini ishlatish ʻ mumkin. Masalan, yuqoridagi holatda siz uchta shartni hisoblashingiz mumkin: x o zgaruvchisi 60 dan katta, 60 dan kichik va 60 ga teng bo lishi mumkin. ʻ ʻ Shart operatorida e tibor qilish kerak bo lgan jihatlar ‟ ʻ : 1) if sintaksisi: if (shart) { ko rsatmalar ʻ } 2) if-else sintaksisi: if (shart) { ko rsatma 1 ʻ$

}
Else
{
ko rsatma 2ʻ
}
yoki ko proq shartlar kerak bo lsa:
ʻ ʻ
if (shart)
{
ko rsatma 1
ʻ
}
else
if
{
ko rsatma 2
ʻ
}
Else
{
ko rsatma 3
ʻ
}
3) if-else bloklarini qurish ajralmas. Agar u kodda bo lsa, uni boshqa kod bilan
ʻ
ajratib bo lmaydi. Misol uchun: if (shart) { ko rsatma } cout << “Salom!”;
ʻ ʻ
//Xatolik else { ko rsatmalar } 4) if shart operatorining ishlash prinsipi - qavs
ʻ
ichidagi shart rost bo lsa, u holda blok kodi bajariladi. Agar yolg on bo lsa, unga
ʻ ʻ ʻ
e'tibor berilmaydi va dasturning bajarilishi if bloki ostidagi kod satridan
boshlanadi.
5) qavs ichidagi tanlov operatorining holati normal bo lishi mumkin: if (variable >
ʻ
0) yoki birlashtirilgan: if (variable > 0 && variable < 100). Ikkala shart ham rost
bo lsa, birlashtirilgan shart rost bo ladi.
ʻ ʻ

Takr о rlanuvchi jarayon yoki sikl
Malum bir amallar k е tma-k е tligining o`zgaruvchilarning turli qiymatlarida bir
n е cha b о r qayta – qayta takr о rlanishi takr о rlanuvchi jarayon yoki sikl d е yiladi.
Takr о rlanuvchi jarayon ichiga kiruvchi amallar takr о rlanish
s о hasi d е b yuritiladi.
Bu jarayonda qiymatini o`zgartirib turuvchi o`zgaruvchi sikl
param е tri d е b ataladi.
Takr о rlanuvchi jarayonni uch х il ko`rinishda tashkil kilish mumkin.
Takrorlanuvchi jarayonlar
Masalan, ekranga 1 dan 100 gacha bo’lgan sonlarni chiqaruvchi dastur tuzing.
Buning uchun biz takrorlanuvchi algoritmlardan fordalanamiz.
C++ dasturlash tilida 3 ta turdagi takrorlanish jarayonlari mavjud:
While - «toki» – о ldindan qo`yilgan shart bilan takr о rlanuvchi jarayonni
tashkil qilish ;
Do while - «gacha» – ох irida qo`yilgan shart bilan takr о rlanuvchi jarayonni
tashkil qilish;
For - Param е trli sikl yordamida takr о rlanuvchi jarayonni хо sil qilish.
While - «toki» – о ldindan qo`yilgan shart bilan takr о rlanuvchi jarayonni tashkil
qilish
О ldindan qo`yilgan shart bilan – «t о ki». Bu struktura quyidagi rasmdagi
ko`rinishga ega. Bu strukturada takr о rlanuvchi jarayon mantiqiy if о daning
qiymatiga qarab bajaradi yoki bajarmaydi. Agar mantiqiy if о daning
qiymati true bo`lsa, sikl bajarilaveradi, aks хо lda sikl bajrilmaydi. Bu strukturada
sikl bir marta ham bajarilmasligi mumkin.
While operatorini umumiz ko’rinishi.
while ( )
{
< operator – 1>;
;
}

While - «toki» – о ldindan qo`yilgan shart bilan takr о rlanuvchi jarayonni
tashkil qilish
#include
using namespace std ;
int main(){
int n;
cout<<"n = ";
cin>>n;
int i=1;
while(i<=100){
cout<<i<<" ";<="" h2="">
i++;
}
}
Do while - «gacha» – ох irida qo`yilgan shart bilan takr о rlanuvchi jarayonni
tashkil qilish
Bu strukturada mantiqiy if о daning qiymati true bo`lsa, qayta bajariladi , aks
хо lda true da sikldan chiqib k е tiladi. Bu strukturada sikl s ох asi хе ch bo`lmaganda
bir marta bajariladi.
do {
<operator – 1>;
<operator – 2>;
<operator – n>;
} while();
Do while - «gacha» – ох irida qo`yilgan shart bilan takr о rlanuvchi jarayonni
tashkil qilish
#include
using namespace std;

int main(){
int n;
cout<<"n = ";
cin>>n;
int i=1;
do {
cout<<i<<" ";<="" h2="">
i++;
}while(i<=100);
}
Param е trli sikl yordamida takr о rlanuvchi jarayonni хо sil qilishni
Bu y е rda i – sikl param е tri bo`lib, u jarayonning takr о rlanishlar s о nini
b е lgilaydi. m1 – sikl param е trining b о shlang`ich qiymati
m2 – sikl param е trining ох irgi qiymati
C++ tilida bu strukturani quyidagicha yozishimiz mumkin
For( int i=m1; i<=m2; i=i+1)
{
}
Param е trli sikl yordamida takr о rlanuvchi jarayonni хо sil qilishni
#include
using namespace std;
int main(){
int n;
cout<<"n = ";
cin>>n;
for(int i=1; i<=n; i++){
cout<<i<<" ";<="" h2="">
}

For siklining qismlari. for sikli - takrorlanadigan harakatlar orqali o tish vositasi. ʻ
Uning qanday ishlashini batafsil ko rib chiqamiz. Odatda for siklining qismlari
ʻ
quyidagi amallarni bajaradi. 1. Dastlabki qiymatni belgilash. 2. Siklni davom
ettirish shartini tekshirish. 3. Sikl harakatlarini bajarish. 4. Sinov sharoitida
ishlatilgan qiymatlarni baholash. C++ siklining tuzilishida ushbu elementlar
shunday joylashtirilganki, ular bir qarashda olinishi mumkin. Initsializatsiya,
tasdiqlash va yangilash - bu qavs ichiga kiritilgan boshqaruv qismining uch qismi.
Har bir qism boshqa qismlardan vergul bilan ajratilgan ifoda. Boshqaruv qismidan
keyingi bayonot siklning tanasi deb nomlanadi va u sinov sharti rost bo lgan
ʻ
taqdirda bajariladi: for (initsializatsiya; tekshiriluvchi ifoda; ifodani yangilash) tana
C ++ sintaksisida to liq for operatori bitta bayonot deb hisoblanadi, garchi u o z
ʻ ʻ
tanasida bir yoki bir nechta boshqa bayonotlarni qabul qilsa ham. (Agar siklning
tanasida bir nechta bayonotlar mavjud bo lsa, ular quyida tasvirlanganidek, blokka
ʻ
joylashtirilishi kerak.)

While operatori. While sikli – bu initsializatsiyalash va yangilash qismlari olib
tashlangan for siklidir; unda faqat tekshiriluvchi ifoda va tanasi mavjud: while
(shart) tana Dastur avval qavs ichidagi shart ifodasini baholaydi. Agar ifoda rost
bo lsa, dastur sikl tanasida joylashgan bayonotni (yoki bayonotlarni) bajaradi. For ʻ
siklida bo lgani kabi, tanasi bitta ifodadan yoki figurali qavslar bilan aniqlangan
ʻ
blokdan iborat. Tananing bajarilishi tugagandan so ng, dastur shartga qaytadi va
ʻ
uni qayta baholaydi. Agar shart nolga teng bo lsa, dastur tanani yana bajaradi.
ʻ
Shart va bajarishning ushbu sikli shart holati yolg on bo lguncha davom etadi (2-
ʻ ʻ
rasm). Agar oxir-oqibat sikldan chiqmoqchi bo lsak, unda siklning tanasida sinov
ʻ
holatining ifodasiga ta sir qiladigan narsa bo lishi kerak. Masalan, sikl shart
‟ ʻ
holatida ishlatiladigan o zgaruvchining qiymatini oshirishi yoki klaviaturadan
ʻ
kiritilgan yangi qiymatni o qishi mumkin. For sikli singari, while sikli ham shartli
ʻ
sikl 122 hisoblanadi. Ya ni, agar berilgan shart dastlabki holatda "false" deb
‟
baholansa, u holda dastur hech qachon sikl tanasini bajarmaydi.

Do-while operatori. C ++ dagi uchinchi sikl bu do while. Qolgan ikkitadan farqi
shundaki, u chiqishda shartni tekshiradi. Bu shuni anglatadiki, bunday "do-while"
sikli avval o z tanasini bajaradi va shundan keyingina shart holatini baholab, uni ʻ
davom ettirish kerakligini biladi. Agar shart yolg on deb baholansa, sikl tugaydi;
ʻ
aks holda, yangi qadam amalga oshiriladi, so ngra shart tekshiriladi. Bunday sikl
ʻ
har doim kamida bir marta bajariladi, chunki dasturni boshqarish oqimi shart
holatiga kelguniga qadar uning tanasidan o tadi. do while sikli uchun sintaksis
ʻ
quyida keltirilgan: do tana while (shart); Tana qismi bitta ifoda yoki figurali
qavslar ichiga olingan bayonotlar bloki bo lishi mumkin. 6-rasmda do while
ʻ
siklidagi bloksxemasi ko rsatilgan. Odatda kirish sikli chiqishga qaraganda
ʻ
yaxshiroq tanlovdir, chunki tekshirish boshlanishidan oldin amalga oshiriladi.
Quyidagi misol do whiledan qanday foydalanishingiz mumkinligini ko rsatadi
ʻ .

$T ak r or l a sh qa da m i ni a m a l g a o sh i r i s h u ch un wh i l e ka l i t so 'z i d an f oy da l a na m i z. sh ar t or q al i t s ki l h os i l b o' l a di . q uy i d ag i si nt ak si sn i o' zi ng i z ga f or m ul a s i f at i d a yo dl ab q uy i n g. while (<Shart>) { // tsikl tanasi } Mi so l : wh i l e da n f o yd al an i b 0 d an 7 g ac ha so nl ar ni e kr an ga ch i q ar i sh da st ur i n i t u zi sh . #include <iostream> using namespace std; int main() { int i = 0; while (i <= 7) { cout << i << "\n"; i++; } return 0; } 0 1 2 3 4 5 6$ $7 Yu qor i d ag i Mi so l d ag i sh ar t g a m uaf i q s hu ni bi z do / wh i l e da i sh l a b ko 'r am i z . # include <iostream> using namespace std; int main () { int i = 0 ; do { cout << i << "\n" ; i++; } while (i <= 7 ); return 0 ; } 0 1 2 3 4 5 6 7$

i f Ag ar s ha r t b o' l s a, b aj ar i l i sh i k er a k b o' l g an C ++ k od i bl o ki ni
be l g i l as h uc hu n ba yo nn om ad an f oy da l a ni ng t ru e .
if ( < Shart > ) {
// Faqat to 'g' ri bo 'lgandagi holatni yozasiz
}
E'tibor bering, if kichik harflar bilan. Katta harflar (If yoki IF) xato keltirib
chiqaradi.
Qu yi da gi m i s ol da , 1 5 ni ng 1 3 da n ka t t a e ka nl i g i n i an i q l a sh uc hu n
i k ki t a q i y m a t n i si na b k o'r am i z , a ga r sh ar t bo 'l sa t ru e , ba 'z i m at nl ar n i
ch op e t i ng :
# include <iostream>
using namespace std;
int main () {
if ( 15 > 13 ) {
cout << "15 soni 13 dan katta" ;
}
return 0 ;
}
1 5 s o n i 1 3 d a n k a t t a
else (Aks Holda)
el se Ag ar s ha r t b o' l s a, b aj ar i l i sh i k er a k b o' l g an k od b l o ki ni
be l g i l as h uc hu n f oy da l a ni ng f al se .
if (<Shart>) {
// Shart bajarilgan vaqtdagi operatorlar
} else {
// shart bajarilmagan holdagi kod blogini joylaysiz
}

$# include <iostream> using namespace std; int main () { int time = 20 ; if (time < 18 ) { cout << "Hayirli Kun." ; } else { cout << "Hayirli Kech." ; } return 0 ; } H a y i r l i K e c h Mi so l : 0 da n 10 g ac ha bo 'l ga n s on l a r n i f a qa t j uf t so nl ar ni c hi qar i s h da st ur i n i t u zi sh . # include <iostream> using namespace std; int main () { for ( int i = 2 ; i <= 10 ; i = i + 2 ) { cout << i << "\n" ; } return 0 ; } 2 4 6 8 1 0$

Xulosa
Dasturlarni ishlab chiqish jarayonida insonga ijodiy faoliyat bilan bog liq ʻ
bosqichlar (muammo qo yish, uni algoritmlashtirish, dasturlash va natijalarni tahlil
ʻ
qilish) tayinlanadi, kompyuter esa ishlab chiqilgan algoritmga muvofiq
ma lumotlarni qayta ishlashning muntazam bosqichlari uchun javobgardir. Amaliy
‟
muammolarni kompyuterda hal qilish usullarini bilish zamonaviy insonning
axborot madaniyatining muhim tarkibiy qismidir. Natijalar to g ri yoki noto g ri
ʻ ʻ ʻ ʻ
bo lishi maqsadlarning aniq belgilanishiga bog liq. Kompyuterda masalalarni
ʻ ʻ
yechish usullari tegishli algoritmlar va ishlab chiqilgan dasturlar bilan ifodalanadi.
Ularning rivojlanishi har doim algoritmik va dasturiy ta minot xatolarining paydo
‟
bo lishi bilan bog liq. Algoritm va dastur har qanday qabul qilinadigan kirish
ʻ ʻ
ma lumotlari uchun qo llaniladigan muammolarni hal qilish uchun to g ri
‟ ʻ ʻ ʻ
natijalarni bergan taqdirda to g ri va ishonchli hisoblanadi.
ʻ ʻ Aks holda, xatolarni
qidirishingiz va ularni tuzatishingiz kerak

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Sagatov M.V.,Yakubov O.X. Informatika ( maruzalar matni)
Toshk е nt- 2000 y.
2.D.B.Polyakov, I.Yu.Kruglov. Programmirovani е v sr е d е Turbo
Paskal (v е rsiya 5.5)-M.:MAI AG`O «ROSVUZNAUKA», 1992 .

Shart so‘ng takrorlanuvchi jarayonlarni dasturlash

Купить

Похожие документы
3d-max dasturida obektlarni yaratish
Algoritm va ma’lumotlar strukturasi
3D-MAX dasturi haqida
3D Studio MAX dasturiga kirish. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Adobe photoshop dasturida tasvirlarda ishlov berish,taqdimot yaratish

Информация о документе

Продавец

Shart so‘ng takrorlanuvchi jarayonlarni dasturlash

Похожие документы