Shartli va shartsiz reflekslar, qo‘zg‘alish va - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	179.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pdf
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Shartli va shartsiz reflekslar, qo‘zg‘alish va

Купить

SHARTLI VA SHARTSIZ REFLEKSLAR, QO’ZG’ALISH VA
TORMOZLANISH

Reja:
1. Kirish: Reflekslar nima va ularning ahamiyati qanday?
2. Shartsiz Reflekslar: Tug'ma, o'zgarmas reflekslar.
3. Shartli Reflekslar: O'rganilgan, o'zgaruvchan reflekslar.
4. Qo'zg'alish va Tormozlanish: Reflekslarni faollashtirish va to'xtatish
mexanizmlari.
5. Xulosa: Reflekslarning inson hayotidagi ahamiyati

Reflekslar nima va ularning ahamiyati qanday?
Reflekslar - bu bizning tanamizning tashqi yoki ichki qo'zg'atuvchilarga javoban
avtomatik, ongsiz ravishda beriladigan javoblaridir. Boshqacha qilib aytganda, bu
bizning ongimizning aralashuvisiz amalga oshiriladigan, tanamizning "avtomatik piloti"
kabi ishlaydigan harakatlardir.

Reflekslarning ahamiyati juda katta, chunki ular bizga atrof -muhitga tez va samarali
tarzda moslashishga imkon beradi. Masalan, issiq narsaga tegganda qo'lni tortib olish
refleksi bizni kuyishdan himoya qiladi, yoki to'satdan yorug'likka qarashda ko'z
qora chig'ining torayishi refleksi ko'zning yorug'likka haddan tashqari ta'sir qilishidan
saqlaydi.
Bundan tashqari, reflekslar bizning harakatlarimizni muvofiqlashtirishda,
muvozanatni saqlashda va turli xil funktsiyalarni boshqarishda muhim rol o'ynaydi.
Masalan, yurish, yugurish, ovqatni chaynash va yutish kabi harakatlar reflekslarning
ishtiroki bila n amalga oshiriladi.

Umuman olganda, reflekslar bizning hayotini saqlab qolish va atrof -muhitga moslashish
uchun juda muhimdir. Masalan , shifokor bolaning tizzasiga bolg'a bilan urganida,
oyoqning avtomatik ravishda cho'zilishi refleksi, yoki to'satdan baland tovush
eshitilganda tananing "qotib qolishi" refleksi - bularning barchasi reflekslarning
ahamiyatini ko'rsatadi.

Tug'ma, o'zgarmas reflekslar.
Shartsiz reflekslar - bu bizning tug'ilganimizdan boshlab mavjud bo'lgan,
o'rganilmagan, avtomatik reaktsiyalardir. Ular bizning hayotini saqlab qolish va atrof -
muhitga moslashish uchun juda muhimdir. Shartsiz reflekslar bizning ongimizning
aralashuvisiz amalga oshiriladi, y a'ni biz ularni o'zimiz nazorat qila olmaymiz.

Shartsiz reflekslarning xususiyatlari:
* Tug'ma: Shartsiz reflekslar bizning tug'ilganimizdan boshlab mavjud bo'ladi, ularni
o'rganish shart emas.
* O'zgarmas: Shartsiz reflekslar odatda hayot davomida o'zgarmaydi.

* Avtomatik: Shartsiz reflekslar ongsiz ravishda amalga oshiriladi, biz ularni nazorat
qila olmaymiz.
* Oddiy: Shartsiz reflekslar odatda juda oddiy reaktsiyalardir, ular faqat bitta
qo'zg'atuvchi va bitta javobdan iborat bo'ladi.

Shartsiz reflekslar ga misollar:
* Emizik refleksi : Yangi tug'ilgan chaqaloqning labiga narsa tegganda, u uni so'rib
olishga harakat qiladi. Bu refleks chaqaloqning oziqlanishini ta'minlash uchun juda
muhimdir.
* Tizza refleksi: Shifokor bolaning tizzasiga bolg'a bilan urganida, oyoqning avtomatik
ravishda cho'zilishi refleksi. Bu refleks oyoq -qo'l mushaklarining holatini tekshirish
uchun ishlatiladi.
* Pupil refleksi: To'satdan yorug'likka qarashda ko'z qorachig'ining torayishi refleksi.
Bu refleks ko'zning yorug'likka haddan tashqari ta'sir qilishidan saqlaydi.
* Yutish refleksi: Ovqat og'izga kirganda, u avtomatik ravishda yutiladi. Bu refleks
ovqatni oshqozonga o'tkazish uchun zarurdir.
* Qo'lni tortib olish refleksi: Issiq narsaga tegganda qo'lni tortib olish refleksi. Bu
refleks bizni kuyishdan himoya qiladi.

Shartsiz reflekslarning ahamiyati:
Shartsiz reflekslar bizning hayotini saqlab qolish va atrof -muhitga moslashish uchun
juda muhimdir. Ular bizga xavfdan tez va samarali tarzda himoyalanishga, oziqlanishni
ta'minlashga va boshqa muhim funktsiyalarni bajarishga yordam beradi.

Shartsiz reflekslar haqida qiziqarli faktlar:
* Shartsiz reflekslar hayvonlarda ham mavjud.
* Ba'zi shartsiz reflekslar hayot davomida o'zgarishi mumkin, masalan, chaqaloqlik
davrida kuchli bo'lgan emizik refleksi vaqt o'tishi bilan zaiflashadi.
* Shartsiz reflekslar bizning xulq -atvorimizni shakllantirishda muhim rol o'ynaydi.

O'rganilgan, o'zgaruvchan reflekslar
Shartli reflekslar - bu bizning hayot davomida o'rganiladigan va o'zgaruvchan bo'lgan
reflekslardir. Ular shartsiz reflekslarga asoslangan holda shakllanadi va bizning
tajribamiz va o'rganishimiz natijasida paydo bo'ladi.

Shartli reflekslarning xususiyatlari:
* O'rganilgan: Shartli reflekslar tug'ma emas, balki bizning hayot davomida
o'rganiladi.

* O'zgaruvchan: Shartli reflekslar o'zgaruvchan bo'lib, ularni o'rganish va o'zgartirish
mumkin.
* Shartli : Shartli reflekslar shartsiz reflekslarga asoslangan holda shakllanadi, ya'ni ular
shartsiz reflekslarni qo'zg'atuvchi bilan bog'lanadi.

Shartli reflekslarning shakllanish mexanizmi:
Shartli reflekslar shartsiz reflekslarni qo'zg'atuvchi bilan neytral qo'zg'atuvchini
birlashtirish orqali shakllanadi. Neytral qo'zg'atuvchi dastlab shartsiz refleksni
qo'zg'atmaydi, lekin bir necha marta shartsiz refleksni qo'zg'atuvchi bilan birgalikda
taqdim etilgandan keyin u shartli refleksni qo'zg'atuvchiga aylanadi.

Shartli reflekslarning ahamiyati:
Shartli reflekslar bizning hayotini osonlashtiradi va atrof -muhitga moslashishni
tezlashtiradi. Ular bizga tajribalarimizdan o'rganishga, yangi ko'nikmalarni
o'zlashtirishga va muayyan vaziyatlarga moslashishga yordam beradi.

Shartli reflekslar haqida qiziqarli faktlar:
* Shartli reflekslar o'zgaruvchan bo'lib, ularni o'rganish va o'zgartirish mumkin.
* Ba'zi shartli reflekslar bizning xulq -atvorimizni shakllantirishda muhim rol o'ynaydi.
* Shartli reflekslar bizning hayotini osonlashtiradi va atrof -muhitga moslashishni
tezlashtiradi .

Misollar:
* Itning ovqatga bo'lgan shartli refleksi : Itga har safar ovqat berishdan oldin qo'ng'iroq
chalinadi. Bir necha marta qo'ng'iroq chalish va ovqat berishdan keyin it qo'ng'iroq
chalishni ovqat bilan bog'laydi va qo'ng'iroq chalishni eshitganda ovqatga bo'lgan shartli
refleksni namoyon qiladi, ya'n i u ovqatni kutib, tuprik ajrata boshlaydi.
* Insonning qo'ng'iroq tovushiga bo'lgan shartli refleksi: Telefon qo'ng'irog'i chalishni
eshitganimizda, biz telefonni ko'tarishga harakat qilamiz. Telefon qo'ng'irog'i dastlab
neytral qo'zg'atuvchi bo'lgan, lekin u telefon qo'ng'irog'i chalishni eshitganimizda
telefonni ko'tarishga o'rganib qolganimizdan keyin u shartli refleksni qo'zg'atuvchiga
aylanadi.

Qo'zg'alish va Tormozlanish: Reflekslarni faollashtirish va to'xtatish
mexanizmlari
Qo'zg'alish va tormozlanish - bu reflekslarni faollashtirish va to'xtatish mexanizmlari
bo'lib, ular bizning asab tizimimizning muhim qismlari hisoblanadi. Ular bizning xulq -
atvorimizni nazorat qilishda va atrof -muhitga moslashishda muhim rol o'ynaydi.

Qo'zg'alish:
Qo'zg'alish - bu asab tizimining faolligini oshirish, reflekslarni faollashtirish va
harakatlarni boshqarishga yordam beradigan jarayon. Qo'zg'alish asab tizimida
neyronlarning faolligi ortib, ularning o'rtasidagi aloqalar kuchayganida yuz beradi.

Qo'zg'alishning misollar:
* Xavfga javob berish: Biz xavfni sezganimizda, asab tizimimiz qo'zg'aladi va biz
tezkor harakat qilishga tayyor bo'lamiz.
* Uyqudan uyg'onish: Uyqudan uyg'onishda asab tizimimiz qo'zg'aladi va bizning
tanamiz uyg'oq holatga keladi.
* O'rganish: Yangi ma'lumotlarni o'rganish jarayonida asab tizimimiz qo'zg'aladi va
bizning miyamiz yangi aloqalarni shakllantiradi.

Tormozlanish:
Tormozlanish - bu asab tizimining faolligini kamaytirish, reflekslarni to'xtatish va
ortiqcha qo'zg'alishni oldini olishga yordam beradigan jarayon. Tormozlanish asab
tizimida neyronlarning faolligi kamayganida yuz beradi.

Tormozlanishning misollar:
* Xavfdan keyin tinchlanish: Xavfdan keyin asab tizimimiz tormozlanadi va biz
tinchlanamiz.
* Uyquga ketish: Uyquga ketishda asab tizimimiz tormozlanadi va bizning tanamiz dam
olish holatiga kiradi.
* O'rganilgan tormozlanish: Bizga keraksiz yoki zararli bo'lgan reflekslarni to'xtatish
uchun o'rganilgan tormozlanish mexanizmi ishlatiladi.

Qo'zg'alish va tormozlanishning o'zaro ta'siri:
Qo'zg'alish va tormozlanish o'zaro bog'liq bo'lib, ular bir -birini to'ldiradi va bizning
xulq -atvorimizni nazorat qilishda muhim rol o'ynaydi. Qo'zg'alish bizga tezkor harakat
qilishga imkon beradi, tormozlanish esa ortiqcha qo'zg'alishni oldini oladi va b izning
xulq -atvorimizni nazorat qilishga yordam beradi.

Misollar:
* Itning ovqatga bo'lgan shartli refleksi : Itga har safar ovqat berishdan oldin qo'ng'iroq
chalinadi. Bir necha marta qo'ng'iroq chalish va ovqat berishdan keyin it qo'ng'iroq
chalishni ovqat bilan bog'laydi va qo'ng'iroq chalishni eshitganda ovqatga bo'lgan shartli
refleksni namoyon qiladi, ya'n i u ovqatni kutib, tuprik ajrata boshlaydi. Bu refleks
qo'zg'alish orqali faollashadi.

* Avtomobil haydash: Avtomobil haydashda biz yo'l harakati qoidalariga rioya qilish,
tezlikni nazorat qilish va boshqa transport vositalari bilan to'qnashuvni oldini olish
uchun o'rganilgan tormozlanish mexanizmini qo'llaymiz. Bu tormozlanish bizning xulq -
atvorimizni nazorat qilishga va xavfsiz haydashga yordam beradi.

Reflekslarning inson hayotidagi ahamiyati:
* Xavfdan himoya qilish : Reflekslar bizga xavfdan tezkor va avtomatik ravishda himoya
qilishga imkon beradi. Masalan, issiq narsaga tegib qolganimizda qo'limizni tezkor
ravishda tortib olamiz.
* Hayotni saqlab qolish: Reflekslar bizning nafas olish, yurak urish va ovqat hazm
qilish kabi hayotni saqlab qolish funktsiyalarini nazorat qiladi.
* Harakatlarni boshqarish: Reflekslar bizning harakatlarimizni muvofiqlashtirishga va
muayyan vazifalarni bajarishga yordam beradi. Masalan, yurish, gapirish va yozish kabi
harakatlar reflekslar yordamida amalga oshiriladi.
* O'rganish: Reflekslar bizning yangi ma'lumotlarni o'rganish va yangi ko'nikmalarni
o'zlashtirish qobiliyatimizni rivojlantirishga yordam beradi.
* Atrof -muhitga moslashish: Reflekslar bizga atrof -muhitga moslashishga va
o'zgaruvchan sharoitlarga javob berishga imkon beradi.

Reflekslarning misollar:
* Tizza refleksi : Bu refleks shifokorlar tomonidan tekshirish uchun ishlatiladi. Tizza
refleksi tizza suyagiga bolg'a bilan urish natijasida oyoqning avtomatik ravishda
cho'zilishi bilan namoyon bo'ladi.
* Pupil refleksi: Bu refleks yorug'lik miqdoriga qarab ko'zning qorachiqining
kengayishi yoki torayishi bilan namoyon bo'ladi. Yorqinroq nurda qorachiq torayadi,
qorong'ida esa kengayadi.
Reflekslar bizning asab tizimimizning avtomatik javoblari bo'lib, ular bizning hayotini
saqlab qolish va atrof -muhitga moslashishda muhim rol o'ynaydi. Reflekslar bizning
xulq -atvorimizni nazorat qilishda, xavfdan himoya qilishda va turli vazifalarni
bajarishda bizga yordam beradi.

Xulosa:
Shartli va shartsiz reflekslar, qo'zg'alish va tormozlanish - bu bizning asab
tizimimizning muhim qismlari bo'lib, ular bizning hayotini saqlab qolish, atrof -muhitga
moslashish va xulq -atvorimizni nazorat qilishda muhim rol o'ynaydi.

Shartsiz reflekslar tug'ma bo'lib, ular bizning hayotga kelganimizdan boshlab mavjud
bo'ladi va bizning hayotini saqlab qolish uchun zarurdir. Masalan, issiq narsaga tegib
qolganimizda qo'limizni tezkor ravishda tortib olish yoki to'satdan ovoz eshitganimi zda
qo'rqib ketish. Shartli reflekslar esa hayot davomida o'rganiladi va bizning tajribamizga
asoslangan holda shakllanadi. Masalan, itga har safar ovqat berishdan oldin qo'ng'iroq
chalish, bir necha martadan keyin it qo'ng'iroq chalishni ovqat bilan bog'l aydi va
qo'ng'iroq chalishni eshitganda ovqatni kutib, tuprik ajrata boshlaydi.

Qo'zg'alish asab tizimining faolligini oshirish, reflekslarni faollashtirish va harakatlarni
boshqarishga yordam beradi. Masalan, xavfni sezganimizda asab tizimimiz qo'zg'aladi
va biz tezkor harakat qilishga tayyor bo'lamiz. Tormozlanish esa asab tiziminin g
faolligini kamaytirish, reflekslarni to'xtatish va ortiqcha qo'zg'alishni oldini olishga
yordam beradi. Masalan, xavfdan keyin asab tizimimiz tormozlanadi va biz
tinchlanamiz.

Xulosa qilib aytganda, shartli va shartsiz reflekslar, qo'zg'alish va tormozlanish bizning
asab tizimimizning muhim qismlari bo'lib, ular bizning hayotini saqlab qolish, atrof -
muhitga moslashish va xulq -atvorimizni nazorat qilishda bizga yordam beradi. Ula r
bizning hayotini osonlashtiradi va hayotni saqlab qolishga yordam beradi.

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA
INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI SHAROF RASHIDOV NOMIDAGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
INTELLEKTUAL TIZIMLAR VA KOMPYUTER
TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI SUN’IY INTELLEKT
YO’NALISHI 301 - GURUH TALABASI
ZAYNIDDINOVA TAXMINANING PSIXOLOGIYA FANIDAN
TAYYORLAGAN

Mustaqil ishi

Mavzu: Shartli va shartsiz reflakslar, qo'zg'alish va tormozlanish .

Qabul qildi: _____________________

ASOSIY ADABIYOTLAR
1. Z.T.Nishonova, Sh.T.Alimova “Psixologik xizmat.”.T -2019y
2. A.N.Krasnov.Ye.V.Menzil.N.M.Ryazanseva.Obshaya psixologiya.M -2000g
3. E.G’oziyev.Umumiy psixologiya. -T-2002y
4. Z.T.Nishonova.Sh.T.alimova”Psixologik korreksiyava psixokorreksiya’ T -2019y
5. E.G’oziyev.Ontogenez psixologiyasi. -T.,2020y
6. N.Mirashirova.”Maktabgacha tarbiya muassasalarida psixologik xizmat” -TDPU -
2007y
7. A.A.leontev.”Pedagogicheskoye obsheniye” -M -2012y
8. M.K.Tyotushkina. Psixologicheskaya pomosh I konsultirovaniye v prakticheskoy
psixologii. -M:,vladost.2001g
9. A.V.Potapov.S.K.Nartova -Bochaver. Detskaya psixologicheskaya slujba.:,M -
Rech.2001g
10. Psychology as the Behaviorist Views it John B. Watson (1913) First published in
Psychological Review. 20, 158 -177

QO’SHIMCHA ADABIYOTLAR
1. Klemesheva L.M., Almatov K.T., Matchonov A.T. Adult physiology. - Tashkent:
NUUz., 2002. - 123c.
2. Almatov K.T., Klemesheva L.S., Matchanov A.T., Allamuratov Sh.I.
3. Physiology of growth. Tashkent: UzMU., 2004. - 1956. 3. Batuev A.S. Maly
praktikum po fiziologii cheloveka i jivotnyx, Izd -vo S -P. flour, 2001. - 345p.
4. Rosen V.B. Basic endocrinology. M.: MGU, 1984. - 315c.
5. Almatyv K.T. Educational and methodological complex of human and animal
physiology. Tashkent, 2011.
6. A. Kadyrov. Practical work on human anatomy and physiology. Stone. "Teacher"
1991.
7. Z.T. Rajamurodov, B.M. Bozorov, D.G. Hayitov and A.I. Rajabov. Laboratory
training in human and animal physiology. Methodical guide. Samarkand. 2012.

E le ktron adabiyotlar
www .abstract. Ru

http://www.petrsu.ru/Chairs/physiology.html

http://www.fiziolog.ru/

www. Zionet.

www. Maik.ru.

Shartli va shartsiz reflekslar, qo‘zg‘alish va

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish