shaxs sotsiologiyasi va uning ijtimoiylashuvi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pdf
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

shaxs sotsiologiyasi va uning ijtimoiylashuvi

Купить

O`zbekiston Respublikasi
Qishloq va Suv Xo`jaligi
Vazirligi
Toshkent Irrigatsiya va
Melioratsiya Inisituti
“Gumanitar fanlar ”
kafedrasi
“Sotsiologiya “ fanidan

1

• Shaxs va uning xususiyatlari .
2
• Shaxsning ijtimoiy mavqei , manfaati .
3
• Shaxsning ijtimoiylashuvi .
4
• Deviant fe’l -atvor va uning klassifikatsiyasi .
Reja :

Shaxs va uning xususiyatlari .
Ijtimoiy munosabatlarning dastlabki va birlamchi asosi , ularni
keltirib chiqaruvchi manbai – shaxs hisoblanadi . Sotsiologiyada
shaxsning shakllanishi , ijtimoiy birliklar bilan bog’liq holda
rivojlanib boruvchi , uning ehtiyojlarini , shaxs va jamiyat , shaxs
va ijtimoiy guruhlar o’rtasidagi funktsional munosabatlarni ,
shaxs huquqini o’z -o’zidan boshqarilishi jarayonlarini
o’rganadi .

Shaxsiy qarashlarga
ega bo’lgan o’zini
idora qila oladigan ,
o’zining kelajagini
rejalay oladigan
insonga shaxs
deyiladi .

shaxsning individualligi ;
uning shaxslararo
munosabatlari ;
munosabatlar sub’ekti sifatida
mavjud bo’lishi .
Shaxs konkret sotsial munosabatlar sub’ekti sifatida namoyon
bo’lishi inobatga olinadigan bo’lsa, shaxsning asosiy sotsial sifatlari
konkret sotsial guruhlar, jamoalar faoliyati va munosabatidan
tarkib topadi. Shu sababli shaxsning sotsial sifatlari uchta kichik
sistemadan iborat:

Shaxsning shaxslararo munosabati
shu munosabatlar sistemasining
elementlaridan biri ekanligini
bildiradi . Shaxslararo munosabat
shaxs rivojlanishining , uning komil
inson sifatida tarkib topishining
asosiy sifatida xizmat qiladi .
Shaxsning ijtimoiy
munosabatlar sub’ekti sifatida
mavjud bo’lishi uning shu
munosabatlaridagi sub’ekt
sifatidagi maqomi belgilaydi .

Shaxsning ijtimoiy mavqei , manfaati .
Shaxsning ijtimoiy
mavqei
bu shaxsning uning huquq va
majburiyatlari yoshi , jinsi ,
kelib chiqishi , kasbi , oilaviy
ahvoliga mos ravishda
jamiyatda egallagan o’rnidir .

Shaxs manfaati
– bu individ
faoliyatining u
yoki bu
ehtiyojni
qondirish bilan
bog’liq
yo’nalganligidir .
Manfaatning to’rt turi
farqlanadi :
1. Munosabat manfaat
2. Harakat manfaat
3. Tayanch manfaat
4. Yo’nalish manfaat

Munosabat manfaat shaxsning faoliyati
jarayonida u yoki bu ob’ektdagi voqea va
hodisalarga nisbatan qiziquvchanligini
anglatadi . Munosabat manfaat shaxsda shu
voqellikka nisbatan e’tiqodining
shakllanishidan paydo bo’ladi . Shu sababli
munosabat manfaat ijtimoiy munosabatlar
sistemasida muhim o’rin tutadi .
Harakat manfaat shaxsning u yoki bu
faoliyat sohasida qatnashishida namoyon
bo’ladigan manfaat shaxsning faoliyat
jarayonining aktivligi yoki passivligini
bildiradi .

Yo’nalish manfaat manfaatlar ichida murakkab hisoblanadi ,
chunki shaxs manfaatlaridan birinchi , ya’ni o’zi uchun muhimini
tanlashini talab qiladi . Shaxs manfaatlari ma’lum bir ijtimoiy
muhitda shakllanadi va sotsial dinamik xususiyatga ega bo’ladi .
Ijtimoiy muhitning o’zgarishi shaxsdan o’z manfaatlarini
o’zgartirishni talab qiladi .
Tayanch manfaat shaxsning boshqa shaxslar , guruhlar bilan
uzoq sotsial ta’sirlashuv jarayonida shakllangan va turli
shaxslararo , guruhlararo munsabatlarda ma’lum bir faoliyatda
yoki ijtimoiy munosabatlarda shakllanadi va sotsial dinamik
xususiyatga ega bo’ladi . Tayanch manfaat shaxsda o’zining
imkoniyatlarini yuzaga chiqarishda , unda stereotiplarning
shakllanishida asos bo’lib xizmat qiladi .

Shaxsning ijtimoiylashuvi .
Shaxsning ijtimoiylashuvi ya’ni ijtimoiy
shakllanshi va rivojlanishi bu juda murakkab ,
ko’p qirrali jarayondir , u ob’ektiv muhit
ta’siri ostida ham, maxsus tashkil etilgan va
ongli yo’naltirilgan tarbiya ishlari ta’siri
ostida ham yuzaga keladi .

« Sotsial muhitning » shaxsga ta’siri jarayoni ko’p
qirralidir , chunki , u sotsial sistemaning barcha
tomonlari , jarayonlarining majmuasini ifodalaydi :
moddiy elementlar , individni o’rab turgan , o’z konkret
sotsial roli , pozitsiyasi , qarashlari va o’rganishlariga ega
bo’lgan odamlar , individ tomonidan o’zlashtiriladigan ,
qabul sotsial hulq -atvor normalar , shuningdek ,
jamiyatda obe’ktiv mavjud bo’lgan sotsial imkoniyatlar ,
sotsial « ko’nikmalar », talablar strukturasi .

1
• sotsial ehtiyojlar va qiziqishlar
2
• sotsial yo’nalishalr va pozitsiyalar
3
• hulq -atvorni strategik tashkil etish
4
• sotsial aktivlik
Insonning ijtimoiylashuv va tarbiya asosidagi shaxsga xos
xususiyatlarining shakllanish jarayonini qator ob’ektiv va
sub’ektiv faktorlar bilan asoslash mumkin :

Sotsial ehtiyojlar va qiziqishlar tizimi , ilgari
aytib o’tganimizdek , shaxsning
ijtimoiylashuvi va tarbiyasi asosini tashkil
etadi . Ehtiyojlar inson faoliyatining va
hulq -atvorining birlamchi , asosidir , ularni
yuzaga keltiruvchi kuchdir .
Shaxsning sotsial yo’nalishi va
dunyoqarashi sistemasiga programmalar ,
maqsadlar , ishonch -e’tiqodlar va
baholovchi kriteriylar yig’indisi kiritiladi .
Ular shaxsning afzalroq va majburiy fe’l -
atvorini belgilaydi .

Fe’l -atvorni ichki strategik
tashkil etish tizimini
ijtimoiylashuvining
asoslovchi mexanizmlarini
harakatga keltirish
« vositasi » sifatida qarash
mumkin . U bir tomondan
shaxsning ehtiyojlari
qiziqishlari orientatsiyalari
va pozitsiyalari va ikkinchi
tomonda uning aktivligi
o’rtasida « ko’prik » sifatida
namoyon bo’ladi .
Ijtimoiylashuvning
shaxsga xos tizimlari
konkret – tarixiy
xarakterga ega va
shaxsning
ijtimoiylashuvi jarayoni
mohiyatini ochib
beruvchi ijtimoiy
munosabatlar tipi va
xarakteriga bog’liq .

Deviant fe’l -atvor va uning klassifikatsiyasi .
Deviatsiya (lotincha chetga og’uvchi fe’l -atvor
degan ma’noni beradi ) ko’pgina hollarda sotsial
sanktsiyalarga muhtoj bo’ladi . Deviatsiyaning
shunday ko’rinishlari borki , ular odamlar o’rtasidagi
o’zaro munosabatlar normalarining buzilishi bilan
bog’liq bo’lib , jamiyatga jiddiy zarar etkazmaydi .

Deviatsiyaning
2 xil
ko’rinishlari
mavjud .
pozitiv negativ

Pozitiv deviatsiya hollari
normalar eskirib , talabga
javob bermay qolganda va
ulardan og’ish tizimning
rivojiga , fe’l -atvorning
mavjud konservativ
standartlarini o’zgartirishga
yordam berishi mumkin
bo’lganda uchraydi .
Negativ deviatsiya sotsial
patologiyadir va uning
ko’rinishlari konkret
shaxsga va butun jamiyatga
jiddiy zarar etkazadi .

Deviatsiyaning
quyidagi
klassifikatsiyasi
mavjud :
jinoyatchilik
alokogolizm
giyohvandlik
suitsid
fohishabozlik .

shaxs sotsiologiyasi va uning ijtimoiylashuvi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish