Shaxsiy tarkib hujjatlarni saqlovga qabul qilish - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	34.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Shaxsiy tarkib hujjatlarni saqlovga qabul qilish

Купить

Shaxsiy tarkib hujjatlarni saqlovga qabul qilish.
REJA:
1. Shaxsiy tarkib hujjatlari haqida tushuncha
2. Shaxsiy tarkib hujatlarini saqlov uchun tanlab olish

Shaxsiy tarkib hujjatlari haqidagi tushuncha Shaxsiy tarkib hujjatlari deganda
muassasa, tashkilot va korxonalarda ishlagan (yoki iishlayotgan)
xodimlarning ishga qabul qilinishi, xizmat bo’yicha ko’tarish, boshqa
lavozimga o’tkazish, ishdan bo’shatish bilan bog’liq hujjatlar tushuniladi.
Shaxsiy tarkib haqidagi hujjatlar buyruq, shaxsiy varaqa, shaxsiy yig’majild,
tarjimayi hol, tavsifnoma, attestasiya komissiyasi bayonnomasi, mehnat
daftarchasi, anketa va boshqa shakldagi hujjatlardan iboratdir. Shaxsiy
tarkibga taalluqli hujjatlar muassasaning o’zida ko’pi bilan 50 yil, ekspert-
tekshiruv komissiyasining qarori bilan esa 75 yilgacha saqlanadi. Shudan
so’ng ma’lumotlilik mohiyatini yo’qotgan, biroq ilmiy tarixiy qimmatga ega
bo’lgan shaxsiy tarkibga oid hujjatlar davlat saqloviga topshiriladi. Amaliy
ahamiyatini yo’qotgan hujjatlar esa yana ma’lum muddatga muassaning
o’zida qoldirilishi mumkin.
Shaxsiy tarkib bo’yicha materiallar davlat saqloviga odatda davlat
arxivlari uchun manba bo’lgan tashkilotlardan tanlab olinadi.
Shaxsiy tarkibga oid hujjatlarni davlat saqloviga ajratib olish umuman
mazkur muassasa (fondni tashkil etuvchi)ning boshqa materiallari bilan
o’zaro uyg’unlikda olib boriladi.
Shaxsiy tarkib hujjatlarini saqlov uchun tanlab olish Davlat saqloviga shaxsiy tarkibga oid
asosiy hujjatlar tanlab olinadi. Asosiy hujjatlar deb mazmuni fuqarolarning
davlat muassasalari, jamoat va kooperativ tashkilotlari bilan o’zaro huquqiy,
mehnat, xizmat aloqalarini to’la ochib beradigan hujjatlarga aytiladi. Му ам м ол и савол : Шахсий тарк иб ҳ у ж ж атл ари
де ганда қ андай ху ж ж атл ар ту шу нил ади ?
Му ам м ол и савол : Шахсий тарк иб ху ж ж атл ари
доим ий сақ л ов у чу н қ андай танл анади ?

Hujjatli metariallarning qimmatini aniqlab ajratish maqsadida har bir
saqlov bo’limi (yig’majild) varaqma-varaq diqqat bilan ko’rib chiqiladi.
Ularning ilmiy va amaliy qimmatdorligini quyidagi mezonlar bilan
o’lchanadi:
1. Hujjatli materiallar mazmuni.
2. Hujjatli materiallar yuritilgan shaxs faoliyatining mavqyei va
ahamiyati.
3. Fondni tashkil etuvchi muassasalarning maqomi, materiallar tuzilgan
davr va joy.
Biroq shaxsiy tarkibga doir hujjatlarni davlat saqloviga ajratib olish
chog’ida xodimlar har bir hujjatni baholashda individual yondashishlari,
ularning o’zaro aloqasi va bir-biri bilan bog’liqliligining barcha mezonlarini
hisobga olishlari zarur.
Ijodning u yoki bu turida, jamoat, siyosiy ishlarda, xalq ho’jaligining
biron sohasi, madaniy va harbiy ishlarda o’zini ko’rsatgan shaxslar hayoti va
faoliyatini o’rganishda shaxsiy tarkibga taalluqli hujjatlar asosiy biografik
manba hisoblanadi. Shuning uchun bunday hujjatlarni ajratib olish
ekspertlarning muhim vazifalaridan biri sanaladi. Voqyealarning to’laqonli
yoritilishi uchun o’zini salbiy jihatdan ko’rsatgan shaxslar (xoinlar, sotqinlar,
provakatorlar, jinoyatchilar va h.) haqidagi hujjatlarni ham saqlab qolish
kerak.
Hujjatlarni davlat saqloviga ajratib olayotganda hujjatlar qachon va
qayerda tuzilganligiga ahamiyat berish kerak. Oktyabr to’ntarishi va
istiqlolchilar kurashi yillariga oid bo’lgan hujjatli materiallar diqqat bilan
o’rganilishi lozim.
Aynan bir shaxsning o’ziga fondda bir necha hujjatli material –
shaxsiy yig’majild, shaxsiy hisob varaqasi va attestasiya komissiyasining
bayonnomasi, formulyar, mehnat va xizmat ro’yxatlari bo’lishi ehtimoldan

holi emas. Bundan tashqari sanab o’tilgan hujjatlarning har biri bir nechtadan
bo’lishi ham mumkin. Bunday hollarda doimiy saqlovga mavjud
hujjatlarning hammasi emas, balki eng oxirgisini ajratib olish maqsadga
muvofiqdir. Faqat bunda shu hujjat avvalgi hujjatlarning hamma asosiy
ma’lumotlarini qamrab olganmi, shaxsning xizmatni o’tashi, ma’lumoti,
ijtimoiy kelib chiqishi va boshqalar haqidagi barcha ma’lumotlar kiritilgan
yoki yo’qligi tekshirib ko’rilishi kerak.
Ayni bir davrga doir ham attestasiya varag’i, ham attestasiya
komissiyasi yig’ilishining bayonnomasi mavjud bo’lgan hollarda birinchi
hujjat – attestasiya varag’ini qoldirgan ma’qul, chunki u o’z ichiga attestasiya
haqidagi ma’lumotlarni nisbatan to’laroq qamrab olgan bo’ladi.
Biroq alohida bir shaxsning xizmat o’tashini aks ettiradigan bir necha
xil hujjat (formulyar, xizmat o’tash varag’i, shaxsiy hisob varag’i va h.)
mavjud yerda bu hujjatlarning hamma turi ham saqlangani ma’qul, chunki
ularning har biri o’sha shaxs haqida qo’shimcha ma’lumotlar beradi.
Dastlabki yillar shaxsiy tarkib bo’yicha buyruq va farmoyishlar
umumiy ish yuritish bilan birgalikda tuzilgani uchun ham hujjatlarning bu
turida muassasa tarixi, uning tuzilmasi, vazifalari, faoliyati, shuningdek
alohida shaxslarning tarjimayi holini tadqiq qilish uchun ma’lumotlar
jamlangan. Bunday hollarda davlat saqlovi uchun shaxsiy tarkibga oid
buyruq va farmoyishlarning hammasi ajratib olinishi maqsadga muvofiqdir.
Shaxsiy tarkib bo’yicha buyruq va farmoyishlar u yoki bu shaxsning
ishga tayinlanishi, ishdan ishga ko’chirilishi, ishdan bo’shatilishi hamda
lavozimi xaqidagi, uning ishdan ishga o’tkazilishi va bo’shatilishi sabablari
xaqidagi axborotlarni beradi. Bunday axborotlar shaxs anketalarida, shaxsiy
tarkib hisobi varaqalaridagi tarjimayi hollarda va boshqa hujjatlarda ham
mavjuddirki, shaxsiy yig’majildlar asosan shunday hujjatlardan tarkib topadi.
Ayni paytda shaxsiy yig’majildlarda buyruq va farmoyishlar (ulardan olingan

nusxa va ko’chirmalar) bo’lmasligi ham mumin. Shuning uchun ham agar
shaxsiy yig’majilddar saqlanmagan bo’lsa, shaxsiy tarkib bo’yicha buyruq va
farmoyishlar davlat saqloviga olinishi kerak.
Ayrim hollarda shaxsiy tarkib hisobi bo’yicha mufassal kitoblar
(jurnallar, ro’yxat daftari) tuzilgan. Ularda ishchi (xizmatchi) ning familiyasi,
ismi, otasining ismi, uyi va tug’ilgan joyi, ijtimoiy kelib chiqishi, ma’lumoti,
partiyaviyligi, ish staji, lavozimi va bu lavozimga tayinlangan sana
ko’rsatiladi. Bunday kitob (jurnal, ro’yxat daftar) lardan ijtimoiy-demografik
tadqiqotlarda, shuningdek u yoki bu shaxsning tarjimai holini o’rganishda
foydalanish mumkin. Shuning uchun ham hujjatlarning bu turlari davlat
saqloviga qabul qilinishi kerak.
Qator korxonalarda ishga qabul qilish va bo’shatish haqidagi xatlar
konvertlarda - shaxsiy yig’majildlarda to’planadi. Bunday hollarda ularni
davlat saqloviga ajratish shaxsiy yig’majildlar bilan bir xil o’tkaziladi.
Agar ishga olish va ishdan bo’shatish haqidagi «xatcha» lar alohida
yig’majildlarda to’plansa, ularni davlat saqloviga qabul qilish masalasi ishchi
va xizmatchilar hisob varaqalarining nechog’li saqlangani va ularning davlat
saqloviga qay darajada qabul qilinishiga bog’liq. Chunki bu varaqalarda
«xatcha»lardagi axborot to’la takrorlanadi.
Agar arxivlarda talab qilib olinmagan mehnat daftarchalari mavjud
bo’lsa, davlat saqloviga ularning tarixiy-biografik tadqiqotchilar uchun
ahamiyatli bo’lgan qismigina ajratib olinishi mumkin. Bunda shaxsiy
yig’majildlar uchun o’rnatilgan mezonlar nuqtai nazaridan yondashiladi.
Shaxsiy jamg’arma tarkibiga kiradigan mehnat daftarchalaridan boshqa
mehnat daftarchalarini davlat saqloviga qabul qilish ma’qul emas.
Shaxsiy yig’majildlar va odatdagidek ularning tarkibiga kiradigan
hujjatlar (formulyar, xizmatni o’tash va mehnat ro’yxatlari, rag’batlantirish,
bildirishlar, ta’til berish haqdagi buyruqlar, obuna, tarjimayi hol, tavsifnoma,

kafolatnoma va h.) quyidaggi hollarda davlat saqloviga qoldirilishi mumkin:
agar ular hyech bir tomondan o’zini ko’rsatmagan shaxsga tegishli
bo’lgani holda bu shaxsiy jildda boshqa mashhur kishilar haqida ma’lumot
bo’lsa;
agar shaxsiy yig’majildda o’sha davr voqyealarini sharhlaydigan, boshqa
muassasalar ishini ko’rsatadigan faktik axborotlar bo’lsa.
Shaxsiy yig’majildlarni davlat saqloviga ajratayotganda, yuqorida qayd
qilib o’tilganidek, ular birma-bir ekspertiza qilinadi, ya’ni varaqma-varaq
o’qib o’rganiladi. Shaxsiy yig’majildlarda ikkinchi darajali, qaytariq va
yaroqsiz hujjatlarning ko’plab uchrashi o’z-o’zidan ularni «ichki ekspertiza»
natijasi bilan yoqib yuborish maqsadga muvofiqligini ko’rsatadi.
Mehnat ro’yxatlaridagi axborot bilan shaxsiy yig’majildlarda
to’plangan hujjatlardagi ma’lumotlar bir-birini kaytarayotganga o’xshaydi.
Shuning uchun ham mehnat ro’yxatlarining davlat saqloviga olinishi masalasi
mehnat ro’yxatlari va shaxsiy yig’majildlarning qay darajada saqlanganligiga
qarab hal etiladi.
Oylik ish haqi miqdorini tasdiqlaydigan hujjatli materiallar (hisob-
kitob, to’lov, talab vedomostlari) faqat muassasa jamg’armasida kasblar
bo’yicha o’rtacha ish haqi, ishchilarning yoshi, jinsiga qarab bo’linishi
haqida statistik materiallar bo’lmagan taqdirdagina davlat saqloviga
qoldirilishi mumkin.
Tarixiy-biografik va ijtimoiy tadqiqotlarda foydalanish mumkin
bo’lgani uchun shaxsiy mukofotlash yig’majildlari va mukofotlash kog’ozlari
davlat saqloviga qabul qilinishi lozim.
Mukofotlash uchun taqdim etilgan shaxslar ro’yxati ularni
mukofotlayotgan idora tasdig’i bilan davlat saqloviga ro’yxat tasdiqlangan
joydan qabul qilinadi.
«Mukofotlanganlarning shaxsiy hisob varaqlari» nomli kataloglarga

solish va ilmiy-ma’lumotnoma apparata sifatida foydalanish uchun davlat
arxivlariga qabul qilinishi mumkin. Mukofotlanganlarning shaxsiy hisob
varaqlari ijtimoiy va boshqa ilmiy tadqiqotlar uchun katta ilmiy qimmatga
ega bo’lgani tufayli ham ularni doimiy saqlash tavsiya etiladi.
Davlat saqloviga birinchi navbatda shaxsiy nafaqaxo’rlarning pensiya
yig’majildlari ajratib olinishi kerak. Ular o’zida jamiyat va davlat oldida
alohida xizmat qilgan shaxslar haqida qimmatli ma’lumotlar mujassam etgani
bilan ham tarixiy-biografik tadqiqotlar uchun foydalidir. Ulardan davlat va
jamoat arboblari, madaniyat va san’at xodimlari, ko’plab tarixiy
voqyealarning bevosita ishtirokchilari xaqida bebaho ma’lumot olish
mumkin. Shaxsiy nafaqaxo’rlar oila a’zolarining pensiya yig’majildlari ham
doimiy saqlashga molik.
Shunday qilib, shaxsiy tarkibga oid hujjatlarni tanlab olish va davlat
arxivlarida saqlash arxiv xodimlarining muhim ishi bo’lib, bu hujjatlar
turkumi jamiyat taraqqiyoti jarayonini o’rganishda o’ziga xos betakror manba
hisoblanadi.

Manbalar va adabiyotlar
Alimov I. va b. Arxivshunoslik. Toshkent, 1997.
Tolibov R. Arxivshunoslik (Ma’ruzalar matni) Navoiy 2005 yil

Shaxsiy tarkib hujjatlarni saqlovga qabul qilish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish