Shaxsning ozodligi, sha’ni va qadr-qimmatiga qarshi jinoyatlar - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	137.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Shaxsning ozodligi, sha’ni va qadr-qimmatiga qarshi jinoyatlar

Купить

Shaxsning ozodligi, sha’ni va qadr-qimmatiga qarshi jinoyatlar
Reja:
1 . Shaxsning ozodligiga, sha’ni va qadr qimmatiga qarshi jinoyatlar
tushunchasi. Odam savdosi bilan shug‘ullanganlik uchun javobgarlik.
2 . Ayolni erga tegishga majbur qilish yoki uning erga tegishiga to‘sqinlik
qilish
3 . Odam o‘g‘irlash va zo‘rlik ishlatib g‘ayriqonuniy ravishda ozodlikdan
mahrum qilish uchun javobgarlik.
4. Tuhmat va haqorat qilish jinoyati uchun javobgarlik.

1.Shaxsning ozodligi, sha’ni va qadr-qimmatiga qarshi jinoyatlar.
Odam savdosi jinoyati uchun jinoiy javobgarlik
(JK 135-moddasi)
Odam savdosining bevosita ob’ekti shaxsning shaxsiy erkinligi, sha’ni va
qadr-qimmatini kafolatlovchi ijtimoiy munosabatlar tashkil etadi. Qo‘shimcha
ob’ekt alohida kvalifikatsiya qilingan tarkiblarda shaxsning hayoti va sog‘lig‘i
daxlsizligini ta’minlovchi ijtimoiy munosabatlar hisoblanadi.
JK 135-moddasi tavsiflovchi dispozitsiyaga ega. Mazkur jinoyat ob’ektiv
tomondan odam savdosi, ya’ni odamlarni olish-sotish yoki ularni ekspluatatsiya
qilish maqsadida yollash, tashish, topshirish, yashirish yoki qabul qilishda
ifodalanadi.
Agar aybdor jabrlanuvchining voyaga yetmaganligini bila turib, unga nisbatan
modda dispozitsiyasida sanab o‘tilgan yuqoridagi harakatlardan birini sodir etsa
hamda uning harakatlarida JK 135-moddasi 2-qismidagi “a, v, g, d, ye, j, z, i, k” va
3-qismining “b, v, g” bandlari bo‘lmasa, qilmish 135-moddaning 1-qismi bilan
javobgarlikka tortiladi.
Odam savdosi shaxs ekspluatatsiyasining boshlanishidan qat’iy nazar aybdor
JK 135-moddasida nazarda tutilgan harakatlardan birini sodir qilgan paytdan
boshlab, odamlarni olish-sotish, ularni yollash, tashish, topshirish, yashirish yoki
qabul qilish harakatlari sodir etilgan paytdan boshlab tugallangan hisoblanadi.
O‘zbekiston Respublikasining “Odam savdosiga qarshi ko‘rash to‘g‘risida”gi
Qonunda “odam savdosi” tushunchasi “yollash”, “tashish”, “toshirish”,
“yashirish”, “qabul qilish”qilmishlari (harakat shakli) holda berilgan.
Odam savdosi odamni olish-sotish, ya’ni uni sotuvchiga pul ko‘rinishida
ma’lum miqdordagi mablag‘ yoki boshqacha mulkiy ekvivalent (ko‘char va
ko‘chmas mulklar, mulkiy harakterdagi daromadalr, mulkiy yoki pul ko‘rinishidagi
qarzdan vo zkechish va b.) berish evaziga sotib oluvchi egaligiga topshirish
hisoblanadi.
Sub’ektiv tomondan odam savdosi to‘g‘r qasd bilan sodir etiladi hamda
qonunda ko‘rsatilganidek, odamlarni ekspluatatsiya qilish maqsadida amalga
2

oshiriladi. Aybdor shaxsni ekspluatatsiya qilish maqsadida uni olish-sotish yoki
uni yollash, tashish, topshirish, yashirish yoki qabul qilish harakatlarini
bajarayotganligini anglaydi va bu harakatlarni bajarishni xohlaydi. Bunda JK 135-
moddasi bo‘yicha javobgarlik vujudga kelishi uchun shaxs ekspluatatsiyasi amalga
oshganligi ahamiyatga ega emas. Asosiysi aybdor jabrlanuvchini shaxsan o‘zi
ekspluatatsiya qilmoqchi yoki boshqa shaxslarning ekspluatatsiya qilmoqchiligini
bilgan bo‘lishi kerak. Masalan, shaxsni jinsiy ekspluatatsiya qilish uchun
sotayotgan aybdor uning boshqa shaxslar tomonidan jinsiy ekspluatatsiya
qilinishini biladi va aynan shuning o‘zining jinoiy qilmishlarini amalga oshiradi.
Unga qarama-qarshi tarzda shaxsni o‘z egaligiga olayotgan shaxs keyinchalik
shaxsan o‘zi uni ekspluatatsiya qiladi (mazkur holat uy qulchiligiga xos).
Odamlarni ekspluatatsiya qilish tushunchasi JKning 8-bo‘limida berilgan.
Odamlarni ekspluatatsiya qilish – boshqa shaxslarning tanrfurushligini
ekspluatatsiya qilish yoki jinsiy ekspluatatsiyaning boshqa turlari, majburiy
mehnat yoki xizmatlar, qulchilik unga o‘xshash an’analar, erksiz holat yoki inson
a’zo yoki to‘qimalarini ajratib olish hisoblanadi.
Boshqa shaxslarning tanfurushligini ekspluatatsiya qilish yoki jinsiy
ekspluatatsiyaning boshqa turlari deganda jabrlanuvchining shunday bir holatga
solinishi tushuniladiki, natijada u aybdorning xohishiga ko‘ra jinsiy aloqa qilish,
kimlarningdir jinsiy ehtiyojini g‘ayritabiiy usulda qondirish yoki boshqa
shaxslarning xohishiga ko‘ra boshqa jinsiy harakterga ega bo‘lgan harakatlarni
bajarishga majburligi tushuniladi. Jinsiy ekspluatatsiyaning boshqa turlariga
jumladan, shaxsdan pornografik narsalarni tayyorlashda foydalanishni tushunish
lozim.
JK 135-moddasiga “ekspluatatsiya” atamasi shaxsni nafaqat ma’lum bir
faoliyatga jalb qilish, balki undan donor sifatida foydalanish, ya’ni uning a’zo va
to‘qimalarini ajratib olishni o‘z ichiga olgan “foydalanish” atamasi kabi keng
ma’noda qo‘llanilgan. Bunda shuni alohida ta’kidlash lozimki, odam savdosi
jinoyatining ob’ektiv tomonidagi harakatlardan birini sodir qilishda transplantat
olish maqsadi bo‘lsa, qilmish JK 135-moddasi 1-qismi bo‘yicha kvalifikatsiya
3

qilinmaydi va mazkur holat kvalifikatsiyaning asosiy belgisi bo‘lgan moddaning 2-
qismi “k” bandi bilan kvalifikatsiya qilinadi. Makur holat qonun chiqauvchi
tomonidan og‘irlashtiruvchi holat sifatida to‘g‘ri ishlab chiqilgan, chunki aynan
shu maqsadni ko‘zlash (uning amalga oshishi haqida gapirmasa ham bo‘ladi) jinsiy
yoki mehnatni ekspluatatsiya qilish maqsadini ko‘zlashga nisbatan jabrlanuvchiga
tuzatib bo‘lmaydigan zarar yetkazish xavfini keltirib chiqaradi.
Yuqorida ta’kidlanganidek, odam savdosi jinoyat ob’ektiv tomoniga
kiruvchi harakatlardan birini bajargan paytdan boshlab, jinoiy maqsadning amalga
oshgani va ularning natijasida ma’lum moddiy oqibatlarning kelib chiqqanligidan
qat’iy nazar tugallangan hisoblanadi. Shunday ekan bunday oqibatlarning vujudga
kelishi JK Maxsus qismining sodir etilgan aniq qilmish uchun javobgarlikni
nazarda tutuvchi tegishli moddasi bo‘yicha huquqiy jihatdan alohida baholanishi
lozim:
Ammo agar jinsiy ekspluatatsiyaning pornografiyada tasvirga JK 135-
moddasi 2-qismida nazarda tutilgan jinoyatning sub’ekti 16 yoshga to‘lgan aqli
raso shaxs hisoblanadi.
Agar qilmish:
a) o‘g‘irlash, zo‘rlik ishlatish yoki zo‘rlik ishlatish bilan qo‘rqitish yoxud
majbarlashing boshqa shakllarini qo‘llash orqali;
b) ikki yoki undan ortiq shaxsga nisbatan;
v) ojiz ahvoldaligi aybdorga ayon bo‘lgan shaxsga nisbatan;
g) aybdorga moddiy jihatdan yoki boshqa jihatdan qaram bo‘lgan shaxsga
nisbatan;
d) takroran yoki xavfli residivist tomonidan;
ye) bir guruh shaxslar tmomnidan oldindan til biriktirib;
j) xizmat mavqeidan foydalangan holda;
z) jabrlanuvchinin O‘zbekiston respublikasining Davlat chegarasidan olib
o‘tish yoki uni chet elda qonunga xilof ravishda ushlab turgan holda;
4

i) qalbaki hujjatlardan foydalangan holda, xuddi shuningdek jabrlanuvchining
shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarni olib qo‘ygan, yashirgan yoxud yo‘q qilib
yuborgan holda;
k) kishi a’zolarini kesib olib, boshqa kishiga ko‘chirish (transplantat)
maqsadida sodir etilgan bo‘lsa JK 135-moddasi 2-qismi bo‘yicha javobgarlikka
tortiladi.
JK 135-moddasi 3-qismida odam savdosi bilan bog‘liq quyidagi qilmishlar
uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan:
a) o‘n sakkiz yoshga to‘lmaganligi aybdorga ayon o‘lgan shaxsga nisbatan
sodir etilgan bo‘lsa;
b) jabrlanuvchning o‘limiga yoki boshqa og‘ir oqibatlarga sabab bo‘lsa;
v) o‘ta xavfli residivist tomonidan sodir etilgan bo‘lsa;
g) uyushgan guruh tomonidan yoki uning manfaatlarini ko‘zlab sodir etilgan
bo‘lsa.
Agar aybdor jabrlanuvchining o‘n sakkiz yoshga to‘lmaganligini bilsa, uning
qilmishlari JK 135-moddasi 3-qismi “a” bandi bilan javobgarlikka tortiladi. Agar
aybdor jabrlanuvchining yoshiga nisbatan adashsa, buning uchun esa unda yetarli
asoslar mavjud bo‘lsa va uning harakatlarida mazkur moddaning og‘irlashtiruvchi
holatlari bo‘lmasa, qilmish K 135-moddasi 1-qismi bilan kvalifikatsiya qilinadi.
Hali tug‘ilmagan bolani olish-sotish to‘g‘risida kelishuv to‘zish va bolaning
onasi yoki boshqa manfaatdor shaxsga tegishli pul taqdim qilish JK 25-moddasi 2-
qismi va JK 135-moddasi 3-qismi “a” bandi bilan, ya’ni o‘n sakkiz yoshga
to‘lmaganligi aybdorga ayon bo‘lgan shaxsga nisbatan odam savdosini amalga
oshirishga suiqasd qilish sifatida baholanishi lozim.
Agar jabrlanuvchiga nisbatan odam savdosi bo‘yicha harakatlarni qo‘llash
natijasida ehtiyotsizlik oqibatida uning o‘limi yoki boshqa og‘ir oqibatlar kelib
chiqqan bo‘lsa, qilmish JK 135-moddasi 3-qismi “b” bandi bilan javobgarlikka
tortiladi Boshqa og‘ir oqibatlar tushunchasi qilmishni baholovchi tushuncha
hisoblanadi. Ularga jabrlanuvchining o‘zini o‘zi o‘ldirish darajasiga yetkazish,
uning tanosil yoki OITS kasalligiga chalinishi, uning ruhiy holatining bo‘zilishi,
5

boshqa og‘ir kasallikka chalinishi va boshqalarni misol qilishimiz mumkin. Agar
mazkur oqibatlar jabrlanuvchiga qasddan yetkazilgan bo‘lsa, qilmishlar JK Maxsus
qismining tegishli moddasi bilan, masalan, qasddan odam o‘ldirish (97-modda),
qasddan badanga og‘ir shikast yetkazish (104-modda) bilan kvalifikatsiya qilinishi
lozim.
Jinoyatning o‘ta xavfli residivist tomonidan sodir etilganligining o‘ziga xos
jihatlarini JK 97-moddasi 2-qismi “s” bandi tahlilida ko‘rishingiz mumkin.
Agar odam savdosi birgalikda jinoiy faoliyat olib borish maqsadida barqaror
faoliyat yurituvchi guruhga birlashgan ikki yoki undan ortiq shaxs tomonidan sodir
etilgan bo‘lsa, qilmish uyushgan guruh tomonidan sodir etilgan deb topiladi.
Bunda odam savdosini amalga oshirishda ishtirok etgan uyushgan guruhning har
bir a’zosi bajargan vazifalaridan qat’iy nazar KJK 135-moddasi 3-qismi “g” bandi
bilan javobgarlikka tortiladi.
Odam savdosini uyushgan guruh manfaatlarini ko‘zlab sodir etilgan deb
topishda jinoyat sodir etilishidan uyushgan guruh a’zolarining manfaatdor bo‘lishi
lozimligini inobatga olish kerak. Bunda jinoyatni bajaruvchi shaxs uyushgan
guruhning a’zosi bo‘lmasligi ham mumkin. Shunga e’tibor qaratish lozimki,
aybdorda uyushgan guruh manfaatlarini ko‘zlab shaxsni ekspluatatsiya qilish
maqsadida olish-sotish, yollash, tashish, topshirish, yashirish yoki qabul qilishga
qasd bo‘lgan bo‘lishi lozim.
2. Ayolni erga tegishga majbur qilish yoki uning erga tegishiga to‘sqinlik
qilish
(O‘zbekiston Respublikasi JK 136-moddasi)
Mazkur jinoyatning ob’ekti ayol kishining erki va qadr-qimmati, uning erga
tegish yoki eri bilan birga yashashda davom etish masalasini mustaqil hal qilish
erkinligi hisoblanadi.
Jinoyat ob’ektiv tomondan ayolni erga tegishga yoki nikohda yashashni
davom ettirishga majbur qilish yoxud ayolning erkiga xilof ravishda u bilan
6

nikohda bo‘lish uchun o‘g‘rilash, shuningdek, ayolning erga tegishiga to‘sqinlik
qilishdan iboratdir.
Ayolni erga tegishga yoki nikohda birga yashashni davom ettirishga majbur
qilish deganda, unga nisbatan jismoniy yoki ruhiy zo‘ravonlik ishlatilishini
tushunish lozim.
Ko‘rib chiqilayotgan modda mohiyatidan kelib chiqib jismoniy zo‘rlik
ishlatish deganda, ayol kishini urish, kaltaklash, badaniga yengil yoki o‘rtacha
og‘ir shikast yetkazilishini tushunish kerak.
Ayolni majbur qilish vaqtida uning badaniga og‘ir shikast yetkazilgan
hollarda aybdorning qilmishi JK 136 va 104-moddalari bilan jinoyatlar jami
bo‘yicha javobgarlik belgilanadi.
Ruhiy zo‘rlik deganda, jismoniy zo‘rlikni qo‘llash, ayol kishi sir saqlashni
istagan ma’lumotlarni oshkor qilish, mol-mulkini nobud qilish bilan qo‘rqitish va
hokazolarni tushunish lozim.
Aybdor ayol kishini o‘ldirish yoki zo‘rlik ishlatib shikast yetkazish bilan
qo‘rqitgan hollarda, aybdorning qilmishi JK 112-moddasi (o‘ldirish yoki zo‘rlik
ishlatish bilan qo‘rqitish) bilan qo‘shimcha ravishda kvalifikatsiya qilinmaydi.
Ayolni o‘g‘irlash ayolning xohish-irodasiga qarshi, nikohdan o‘tish uchun
aldash yoki zo‘rlik ishlatish yo‘li bilan, uni biron-bir yerda yakkalab qo‘yishdan
(masalan, biron-bir transportda olib qochish va hokazo) iboratdir.
Ayolni uning xohish irodasiga qarshi nikohdan o‘tish uchun o‘g‘irlash ham
JK 137-moddasi (odam o‘g‘irlash) bilan jinoyatlar jami tariqasida kvalifikatsiya
qilinmaydi. Jabrlanuvchini u bilan nikohdan o‘tish maqsadi bo‘lmay turib
o‘g‘irlash esa JK 137-moddasi bilan kvalifikatsiya qilinishi lozim.
Ayol kishi odatga ko‘ra nikohdan o‘tish uchun o‘g‘irlangan bo‘lib, bunga
o‘g‘irlangan ayolning o‘zi rozilik bergan bo‘lsa, JK 136-moddasida nazarda
tutilgan jinoyatning tarkibi mavjud bo‘lmaydi.
O‘g‘irlangan shaxs 16 yoshga to‘lmagan va aybdor buni bila turib uning
roziligi bilan jinsiy aloqa qilgan yoxud jinsiy ehtiyojini g‘ayritabiiy usulda
7

qondirgan hollarda aybdorning qilmishi JK 136 va 128-moddalari bilan jinoyatlar
jami bo‘yicha kvalifikatsiya qilinadi.
Ayolni erga tegishiga to‘sqinlik qilish uning o‘z xohish-irodasiga ko‘ra erga
tegishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida jismoniy yoki ruhiy zo‘rlik ishlatish
(qo‘rqitish)da ifodalanadi.
Ayolni erga tegishiga to‘sqinlik qilishda qo‘llaniladigan jismoniy yoki ruhiy
zo‘rlik ayolni nikohdan o‘tishga majburlash va nikohda yashashni davom ettirishda
qo‘llaniladigan zo‘rlik bilan bir xildir. Qarindoshlar va boshqalar tomonidan
ayolning nikohdan o‘tish istagini o‘zgartirish maqsadida uni ko‘ndirish jinoyat
tarkibini tashkil etmaydi.
Sub’ektiv tomondan jinoyat qasddan sodir etiladi. Aybdor ayolni erga
tegishga majburlayotganligini yoki erga tegishiga to‘sqinlik qilayotganligini
anglaydi va buni o‘z maqsadiga erishishni xohlaydi. Mazkur jinoyatning sodir
etilish motivi turli xil bo‘lishi mumkin (masalan, o‘ch olish, rashk, ta’magirlik va
b.) jinoyatni kvalifikatsiya qilishda ahamiyatga ega emas.
Ushbu jinoyatning sub’ekti 16 yoshga to‘lgan har qanday shaxs bo‘lishi
mumkin. Aksariyat hollarda ayolning ota-onasi, boshqa qarindoshlari, kuyov
bo‘lmish shaxs jinoyatning sub’ekti bo‘lib chiqadi.
3. Odam o‘g‘rilash
(O‘zbekiston Respublikasi JK 137-moddasi)
Odam o‘g‘irlashning bevosita ob’ekti odamlarning istagan yerda bo‘lish erkinligini
kafolatlovchi ijtimoiy munosabatlar hisoblanadi.
Mazkur jinoiy qilmishning fakultativ ob’ekti jabrlanuvchining hayoti yoki
sog‘lig‘i xavfsizligi bo‘lishi mumkin.
Ob’ektiv tomondan jinoyat JK 245-moddasi (shaxsni garov sifatida
tutqunlikka olish)da nazarda tutilgan alomatlar mavjud bo‘lmagan holda odam
o‘g‘rilashda ifodalanadi.
Odamni o‘g‘rilash deganda, odamning yashirincha, oshkora yoki aldash
yoxud ishonchini suiiste’mol qilish yo‘li bilan shaxsiy erkinligi (masalan, bir
8

yerdan ikkinchi yerga borish erkinligidan mahrum qilish, bir yerda ushlab turish va
hokazo)dan mahrum qilinishini tushunish zarur.
Egallab olish deganda jabrlanuvchiga egalik qilish, uning taqdirini belgilash
imkoniyatiga ega bo‘lish uchun uni shaxsiy erkinligidan mahrum qilish nazarda
tutiladi.
Odam o‘g‘rilash usullari jinoyatni kvalifikatsiya qilishda ahamiyatga ega
emas.
Odamni o‘g‘rilash vaqtida unga nisbatan jismoniy yoki ruhiy zo‘rlik
qo‘llanilishi mumkin.
Agar odamni o‘g‘rilash vaqtida jabrlanuvchining badaniga yengil yoki
o‘rtacha og‘ir shikast yetkazilgan bo‘lsa, qilmish jabrlanuvchining sog‘lig‘iga
shikast yetkazganlik uchun javobgarlik nazarda tutilgan moddalar bo‘yicha
qo‘shimcha kvalifikatsiyani talab qilmaydi, jinoyat JK 137-moddasi 1-qismi bilan
baholanadi.
Aybdorlar harakatlarini JK 137-moddasi bo‘yicha kvalifikatsiya qilishda,
shuningdek, o‘g‘irlangan shaxs ushlab turilgan joy (turar-joy yoki turar joy
bo‘lmagan inshoot, avtotransport vositasi, mahalliy yer uchastkasi) va u ushlab
turilgan muddat ahamiyatga ega emas.
Agar “jabrlanuvchi” “o‘g‘ri” bilan kelishib, o‘z turar-joyini tark etsa va
o‘zining ozod qilinishi uchun “o‘g‘ri” bilan pul so‘rasa qilmish JK 137-moddasi
bilan kvalifikatsiya qilinmaydi. Mazkur holatlarda jinoyatning ob’ektiv tomoni –
shaxsni egallab olish, zo‘rlik bilan ushlab turish va ko‘chirish mavjud bo‘lmay,
tovlamachilik (JK 165-moddasi) va firibgarlik (JK 168-moddasi) jinoyatlarining
tarkibi mavjud bo‘ladi.
Shunigdek, shaxsning o‘z bolasi yoki farzandlikka olingan bolasini boshqa
ota-onasi yoki yaqin qarindoshlari qo‘l ostidan ularning xohish-irodasiga qarshi
olish odam o‘g‘irlash sifatida baholanishi mumkin emas.
Odam erkinligidan mahrum qilingan paytdan e’tiboran jinoyat tugallangan,
deb hisoblanadi. O‘g‘rilangan odamning ozodlikka qanday chiqqanligi:huquqni
muhofaza qiluvchi organlar tomonidan ozod qilinganligi yoki o‘g‘rilarning o‘zlari
9

tomonidan qo‘yib yuborilganligi qilmishning kvalifikatsiyasiga ta’sir
ko‘rsatmaydi.
Shuni tata’kidlash lozimki, o‘g‘irlangan shaxsni jazosiz va to‘siqsiz ushlab
turish imkoniyati mavjud bo‘lgan holda jinoiy javobgarlikdan, jabralanuvchi
qarindoshlarining o‘ch olishidan qo‘rqib va boshqa sabablar tufayli sodir etilgan
qilmish uchun pushaymon bo‘lib, o‘g‘rilar tomonidan qo‘yib yuborilishi ularni
jinoiy javobgsharlikdan ozod qilish uchun asos bo‘lmaydi, lekin bu holat jazo
qo‘llashda inobatga olinishi mumkin.
Sub’ektiv tomondan odam o‘g‘irlash to‘g‘ri qasd bilan sodir etiladi. Aybdor
o‘zining jabrlanuvchini noqonuniy egalab olib, uning xohish-irodasiga qarshi
boshqa joyga ko‘chirishi, u yerda saqlashda ifodalanuvchi harakatlarining huquqqa
xilofligini anglaydi va buni xohlaydi.
Bunday holatda jinoyat motivi turlicha bo‘lishi mumkin.
Agar aybdor odamni o‘g‘rilash orqali moddiy jihatdan boyish yoki moddiy
harajatlardan qutulishni yoxud jinoyatni sodir qilishda boshqa past niyatlarda
(jinsiy niyatlar, jabrlanuvchi yoki uning yaqin qarindoshlariga ma’naqiy va moddiy
zarar yetkazish va b.) harakat qilsa, qilmish JK 137-moddais 2-qismi “b” bandi
bilan kalifikatsiya qilinishi lozim.
Ushbu jinoyatning sub’ekti 14 yoshga to‘lgan har qanday aqli raso shaxs
bo‘lishi mumkin.
Odam o‘g‘rilashda:
1) voyaga yetmagan shaxs o‘g‘rilangan bo‘lsa:
2) jinoyat tamagirlik yoki boshqa past niyatlarda sodir etilgan bo‘lsa;
3) bir guruh shaxslar tomonidan oldindan til biriktirib sodir etilgan bo‘lsa;
4) takroran yoki xavfli residivist tomonidan sodir etilgan bo‘lsa, aybdorning
qilmishi mazkur moddaning 2-qismi bilan kvalifikatsiya qilinadi.
Agar aybdor bolani o‘g‘rilab, uni almashtirib qo‘ygan bo‘lsa va bunda
tamagirlik yoki boshqa past niyatni ko‘zlagan bo‘lsa, uning qilmishi JK 124-
moddasi va 136-moddaning 2-qismi bilan jinoyatlarning jami bo‘yicha
kvalifikatsiya qilinishi lozim.
10

Odam o‘g‘rilash :
a) o‘ta xavfli residivist tomonidan sodir etilgan;
b) yoxud og‘ir oqibatlarga olib kelgan bo‘lsa, aybdor shaxs JK 137-moddasi
3-qismi bilan javobgarlikka tortiladi.
Og‘ir oqibatlar deganda o‘g‘irlangan shaxsga qasddan og‘ir tan jarohatlari
yetkazilishi; ehtiyotsizlikdan uning o‘limi kelib chiqishi; jabrlanuvchi ota-onasi
yoki yaqin qarindoshlarining o‘zini o‘ldirishi yoki yurak xastaligiga chalinishi;
zo‘rlik bilan ushlab turishga qarshi jabrlanuvchining o‘zini o‘ldirishi; jabrlanuvchi
homilador ayollarning homilasi tushishi yoki muddatidan oldin tug‘ilgan
chaqaloqning vafot etishini tushunish lozim.
JK 137-moddasida nazarda tutilgan jinoyatni to‘g‘ri kvalifikatsiya qilishda
odam o‘g‘rilashni zo‘rlik ishlatib g‘ayriqonuniy ravishda ozodlikdan mahrum
qilish (JK 138-moddasi) va shaxsni garov sifatida tutqunlikka olish (JK 245-
moddasi) jinoyatlaridan farqlash lozim.
Mazkur jinoyatlar tarkibidagi umumiy o‘xshashlik jabrlanuvchining o‘zi
xohlagan yerda bo‘lish erkinligini cheklashda, ayrim hollarda uni bog‘lash orqali
binoda saqlash, boshqa shaxslar bilan erkin muomalada bo‘lish imkoniyatidan
mahrum qilish, agar ruxsat etilsa ham faqatgina jinoyatchilar roziligi yoki ularning
ko‘rsatmasiga asosan ruxsat berishda namoyon bo‘ladi.
Zo‘rlik ishlatib g‘ayriqonuniy ravishda ozodlikdan mahrum qilish,
shuningdek, jabrlanuvchini doimiy yoki vaqtinchalik yashash joyida saqlash orqali
ham amalga oshirilishi mumkin (uning o‘z uyida, ishxonasida, avtomashinasida,
garajida va b.). Zo‘rlik ishlatib g‘ayriqonuniy ravishda ozodlikdan mahrum qilish
muddati, unga hech qanday ziyon yetkazilmagan bo‘lsa ham, yuqorida
ta’kidlanganidek, pybdor harakatlarini JK 137-moddasi bo‘yicha kvalifikatsiya
qilishga ta’sir etmaydi.
Jabrlanuvchi uni egallab tutqunlikka olishda hech qaerga ko‘chirilmasdan o‘z
joyida ushlab turilishi mumkin. Ammo bu holat shaxsni garov sifatida tutqunlikka
olishning odam o‘g‘irlashdan asosiy farqi emas. Ular o‘rtasidagi asosiy farq
jinoyatlarning ob’ektida hisoblanadi: odam o‘g‘irlashda jinoyat ob’ekti shaxsning
11

shaxsiy erkinligini kafolatlovchi ijtimoiy munosabatlar bo‘lsa, shaxsni garov
sifatida tutqunlikka olish jinoyatining ob’ekti esa jamoat xavfsizligini kafolatlovchi
ijtimoiy munosabatlar hisoblanadi. Undan tashqari odam o‘g‘irlashda va shaxsni
garov sifatida tutqunlikka olishda jinoyatlar turli maqsadlarni ko‘zlaydi.
Odam o‘g‘rilash insonlaridan o‘ch olish maqsadida uni o‘ldirish, uning
nomusiga tegish yoki jinsiy ehtiyojni g‘ayritabiiy usulda qondirish, jinsiy yoki
boshqacha tarzda ekspluatatsiya qilish jabrlanuvchidan yoki uning yaqin
qarindoshlaridan ma’lum talablarni bajarishga rozilik olish: qarzdan voz kechish,
mulkiy huquqlarni berish maqsadida amalga oshirilishi mumkin. Bunda
jabrlanuvchini tanlash jinoyatchi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega (qarz bergan
shaxs, to‘lovni to‘lash imkoniyatiga ega bo‘lgan qarindoshlari bo‘lgan shaxs va
b.), odam o‘g‘irlash yashirin tarzda kam guvohlar bo‘lgan vaziyatlarda sodir
etiladi.
Shaxsni tutqunlikka olishda jabrlanuvchining shaxsi jinoyatchini
qiziqtirmaydi. Jabrlanuvchi har qanday shaxs bo‘lishi mumkin, yoki mazkur
jinoyatga keng ijtimoiy e’tibor berish maqsadida jabrlanuvchilar taniqli jamoat
yoki siyosat arboblari bo‘lishi mumkin. Bunda odam o‘g‘irlashdan farqli tarzda
jinoyatchilar tutqunlikka olingan shaxslarni ozod qilish sharti bilan o‘z talablarini
ochiqdan-ochiq, qoida tariqasida davlatga yoki turli tashkilotlarga e’lon qilishadi.
3.2. Zo‘rlik ishlatib g‘ayriqonuniy ravishda ozodlikdan
mahrum qilish
(O‘zbekiston Respublikasi JK 138-moddasi)
Mazkur jinoyatning bevosita ob’ekti jabrlangan shaxsning shaxsiy (jismoniy)
erkinligini kafolatlovchi ijtimoiy munosabatlar hisoblanadi. Ko‘pgina hollarda
qo‘shimcha ob’ekt sifatida shaxsning hayoti va sog‘lig‘i xavfsizligi namoyon
bo‘ladi.
Jinoyatning ob’ektiv tomoni zo‘rlik ishlatib g‘ayriqonuniy ravishda shaxsni
harakat qilish erkinligidan mahrum etish, jabrlanuvchiga nisbatan jismoniy yoki
ruhiy zo‘rlik ishlatib odamni uning xohish-irodasiga qarshi ma’lum bir joyda
12

majburan ushlab turish maqsadida jabrlanuvchini bandi qilish, unga uyqu dorisini
berish, odamni aldash yo‘li bilan o‘zi kirishni istamagan xonaga olib kirish va
hokazolar uning qaerda bo‘lishini erkin tanlash huquqini cheklash kabi xatti-
harakatlarni sodir etishda ifodalanadi.
Jabrlanuvchiga nisbatan jismoniy va ruhiy (jabrlanuvchining qarshiligini
yengish maqsadida uni bog‘lash, uyqu dorisi berish, kishan bilan
qo‘zg‘almayidgan jismlarga biriktirish; jabrlanuvchi yoki uning yaqin
qarindoshlariga nisbatan zo‘rlik ishlatish bilan yoki mulkni nobud qilish bilan
qo‘rqitib binoda qamab qo‘yish) qo‘llanilishi mumkin.
Bir binoda bo‘lgan shaxsning boshqa shaxsga ma’lum predmetlardan, shu
bilan birga aloqa xizmatidan foydalanishni taqiqlash JK 138-mlddasidagi jinoyat
tarkibini tashkil etmaydi. Shuningdek, shaxsning o‘z roziligi asosida biror binoda
qamash jinoyat tarkibini tashkil etmaydi. Undan tashqari ota-onalar tomonidan o‘z
farzandlarini tarbiyalash maqsadida zo‘rlik ishlatib g‘ayriqonuniy ravishda
ozodlikdan mahrum qilish mazkur jinoyat tarkibini tashkil etmaydi.
Jabrlanuvchi g‘ayriqonuniy ravishda ozodlikdan mahrum qilingan paytdan
e’tiboran jinoyat tugallangan, deb hisoblanadi. Ozodlikdan mahrum qilishning
muddati aybdorlarning JK 138-moddasi bo‘yicha javobgaligiga ta’sir qilmaydi.
Jinoyat sub’ektiv tomondan to‘g‘ri qasd bilan tamagirlik niyatida sodir
etilishi bilan ajralib turadi, aybdor jabrlanuvchini qonunga xilof ravishda
ozodlikdan mahrum etayotganligini biladi va shuni istaydi. Jinoyatning sodir
etilish motivi va undan ko‘zlangan maqsad jinoyatning kvalifikatsiyasiga ta’sir
qilmaydi. Jinoyat jabrlanuvchini ma’lum harakatlarni bajarishga majburlash
maqsadida uni qo‘rqitish uchun soir etilishi mumkin. Zo‘rlik ishlatib g‘ayriqonuniy
ravishda ozodlikdan mahrum qilish bezorilik niyatlari yoki o‘ch olish maqsadida
sodir etilishi mumkin.
Ushbu jinoyatning sub’ekti 16 yoshga to‘lgan jismoniy shaxslar bo‘lishi
mumkin. Mazkur jinoyatni sodir etgan mansabdor shaxslar ish holatlaridan kelib
chiqib, hokimiyat yoki mansab vakolatlarini suiiste’mol qilganliklari uchun (JK
205-moddasi); hokimiyat yoki mansab vakolati doirasidan chetga chiqqanlik uchun
13

(JK 206 -moddasi) yoki odil sudlovga qarshi jinoyatlar, masalan, qonunga xilof
ravishda ushlab turganlik yoki qamoqda ushlaganlik uchun (JK 234-moddasi)
javobgarlikka tortiladilar.
Agar ko‘rib chiqilayotgan mazkur jinoyatni sodir etish jarayonida
jabrlanuvchiga nisbatan do‘pposlash, qiynash yoki tana uchun noqulay sharoitda
uzoq muddat ushlab turish (to‘liq turish, qo‘llar qo‘zg‘almas jismlarga
biriktirilganda ulrani tushirish imkoniyati cheklangan va b.) harakatlari sodir
etilgan bo‘lsa, aybdor harakatlari JK 138-moddasi 2-qismi bo‘yicha kvalifikatsiya
qilinishi lozim. Agar aybdorning jabrlanuvchiga jismoniy azob berish bilan bog‘liq
harakatlari og‘irligi darajasi bo‘yicha mazkur jinoyat bilan bir xil yoki undan og‘ir
bo‘lgan alohida jinoyat tarkibini tashkil qilsa, masalan, qasddan og‘ir tan
jarohatlari yetkazish, nomusga tegish, qilmish jinoyatldar jami tariqasida
kvalifikatsiya qilinishi lozim: JK 138-moddasi 2-qismi “a” bandi va 104-
moddaning tegishli qismi yoki 118-modda bo‘yicha.
Hayot yoki sog‘liq uchun xavfli sharoit deganda, odamning uzoq vaqt sovuq
xonada yoki aksincha juda ko‘p vaqt issiq xonada saqlanishi, uzoq vaqt suv, ovqat
berilmasligi, ya’ni jabrlanuvchining hayoti va sog‘lig‘iga jiddiy zarar yetkazish
xavfi vujudga kelgan hollarni tushunish lozim.
Agar jabrlanuvchiga bunday ta’sir ko‘rsatish og‘ir oqibatlarga olib kelsa va
bunda JK 97-moddasi 2-qismi “j” bandi alomatlari bo‘lmasa, qilmish JK 138-
moddasi 2-qismi “b” bandi va 102-moddasi bilan kvalifikatsiya qilinishi lozim.
4. Tuhmat
(O‘zbekiston Respublikasi JK 139-moddasi)
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 27-moddasiga muvofiq «har
kim o‘z sha’ni va obro‘siga qilingan tajovuzlardan ... himoyalanish huquqiga
ega»dir.
Tuhmat qilishning asosiy bevosita ob’ekti shaxsning sha’ni va qdr-qimmati
hurmat qilinishi ta’minlovchi ijtimoiy munosabatlar yoki boshqacha qilib aytganda
shaxsga va uning faoliyatiga jamiyat tomonidan baho berish hisoblanadi.
14

Qo‘shimcha ob’ekt sifatida fuqarolarning hayoti va sog‘lig‘i xavfsiziligi namoyon
bo‘lishi mumkin.
Sha’n va qadr-qimmat tushunchalari bir-biri bilan bog‘liq: ular axloq
kategoriyasiga kiradi, insonning ma’naviy dunyosini ko‘rsatadi va mazmun
jihatdan bir-biri bilan bog‘liq. Ular o‘rtasidagi farqni faqat ob’ektiv va sub’ektiv
yondashish orqali ko‘rish mumkin: sha’n – insonning ob’ektiv bahosi, qadr-
qimmat – insonning sub’ektiv bahosi hisoblanadi.
Sha’n – bu jamiyatning ob’ektiv fikri, shaxsning ijtimoiy bahosi.
Qadr-qimmat – mazkur xususiyatning shaxs ongida aks etishi, ya’ni
jamiyatning ob’ektiv fikri asosida unga baho berilishi.
Ob’ektiv tomondan tuhmat yolg‘onligini bila turib, boshqa shaxs ni
sharmanda qiladigan uydirmalarni tarqatishda ifodalanadi. Bunda agar shaxsga
aynan shu qilmishi uchun unga nisbatan ma’muriy jazo qo‘llanilganidan so‘ng bir
yil ichida shu qilmishni sodir etsa, JK 139-moddasi 1-qismi bilan javobgarlikka
tortiladi.
JK 139-moddasi 1-qismida tuhmatning barcha zaruriy belgilari sanab o‘tilgan:
tarqatilgan ma’lumotlar yolg‘onligini bila turib tarqatilgan, ya’ni haqiqatga to‘g‘ri
kelmaydigan va sharmanda qiluvchi, ya’ni jabrlanuvchining sha’ni va qadr-
qimmatini kamsituvchi bo‘lishi lozim.
Ma’lumotlarnig sharmanda qiluvchi ekanligi masalasi jabrlanuvchining
sub’ektiv bahosidan qat’iy nazar sud tomonidan aniqlanadi. Masalan, shaxsning
tanosil yoki ruhiy kasalga chalinganligi, qiz bolaning bokira emasligi to‘g‘risidagi
yolg‘on ma’lumotlar sharmanda qiluvchi bo‘lishi mumkin.
Bunday sharmanda qiluvchi yolg‘on ma’lumotlar shaxs hayoti va
faoliyatining turli sohasiga tegishli bo‘lishi mumkin: shaxsiy munosabatlar,
menhnat munosabatlari, ijtimoiy munosabatlar va b. JK 139-moddasi bo‘yicha
javobagrlik yuzaga kelishi uchun ma’lumotlar faktik (konkret), mavjud bo‘lishi
mumkin va avvalgi yoki hozirgi davrga tegishli bo‘lishi kerak.
Basharti aybdor boshqa shaxs haqida uni sharmanda qiluvchi, ammo
haqiqatga to‘g‘ri keladigan ma’lumotlarni tarqatgan bo‘lsa, uni tuhmatda ayblab,
15

javobgarlikka tortib bo‘lmaydi. Xuddi shunday agar aybdor tomonidan tarqatilgan
ma’lumotlar yolg‘on bo‘lmasa, tuhmat jinoyatining tarkibi mavjud bo‘lmaydi.
Tuhmat qiluvchi ma’lumotlar ma’lum bir faktlar, voqea-hodisalar, holatlarga
tegishli bo‘lishi kerak. Masalan, kimnidir firibgar deb aytish aldash yoki ishonchni
suiiste’mol qilish faktini ko‘rsatgan holda amalga oshirilishi lozim. Aks holda
mazkur harakat tuhmat sifatida baholanadi.
Aniq faktlarni ko‘rsatmagan holda umumiy harakterdagi ma’lumotlarni aytish
tuhmat hisoblanmaydi.
Shuningdek, aybdor tomonidan tarqatilgan ma’lumotlar ob’ektiv jihatdan
amalga oshishi mumkin bo‘lishi kerak. Masalan, shaxsni “g‘ayritabiiy kuchlar
bilan so‘zlashadi” deb aytish tuhmat hisoblanmaydi. Chunki mazkur holat
haqiqatda mavjud bo‘lishi mumkin emas.
Tuhmat qiluvchi ma’lumotlarning uchinchi asosiy belgisi uning ma’lum bir
vaqtga tegishli emasligi, ya’ni tuhmat kelasi zamonda emas, balki o‘tgan va
hozirgi zamon to‘g‘risidagi ma’lumotlarda ifodalangan bo‘lishi lozim. Kelasi
zamonda bo‘lishi mumkin bo‘lgan harakatlarni aytish haqorat tarkibini tashkil
qiladi. Masalan, shaxs kimgadir uning odam o‘ldirishga qodirligini aytishi.
Yolg‘onligini bila turib boshqa shaxsni sharmanda qiladigan uydirmalarni
tarqatish deganda, ularning hech bo‘lmaganda bir shaxsga ma’lum qilinishini
tushunish zarur. Uydirmalarni tarqatish usuli har xil bo‘lishi mumkin. Masalan,
og‘zaki, yozma, biror tasvir ko‘rinishidagi lavha va hokazo.
Tuhmat jinoyatining tarkibi mavjud bo‘lishi uchun tuhmat ma’lumotlar
tarqatilayotganda jabrlanuvchining o‘zi bo‘lgan yoki bo‘lmaganligi ahamiyatga
ega emas. Shuningdek, yolg‘on ma’lumotlarni tarqatishda ma’lumotlarning
muallifi yoki uchinchi shaxs tomonidan tomonidan tarqatilganligi ahamiyatga ega
emas.
Tuhmat jinoyati aybdor tomonidan bila turib yolg‘on ma’lumotlarni hech
bo‘lmaganda bir shaxsga yetkazganda tugalangan hisoblanadi.
Sub’ektiv tomondan tuhmat faqat to‘g‘ri qasd bilan sodir eiladi. Aybdor
jabrlanuvchi to‘g‘risida yolhon, sharmanda qiluvchi ma’lumotlarni
16

tarqatayotganligini biladi va buni xohlaydi. Jinoyatni mazkur modda bo‘yicha
kvalifikatsiya qilishda zaruriy shart aybdorning tarqatayotgan ma’lumotlarning
yolg‘onligini bilishi hisoblanadi. Ma’lumotlarning yolg‘onligini bilmaslik JK 139-
moddasi bo‘yicha javobgarlikni keltirib chiqarmaydi.
Jinoyatning motiv va maqsadi trlicha bo‘lishi mumkin va bu holat qilmishning
kvalifikatsiyasiga ta’sir ko‘rsatmaydi. Istisno tariqasida agar shaxs ta’magirlik yoki
boshqa past niyatlarda jinoyat sodir etgan bo‘lsa, qilmish JK 139-moddasining 3-
qismi “g” bandi bo‘yicha javobgarlikka tortiladi.
Bu jinoyatning sub’ekti 16 yoshga to‘lgan har qanday aqli raso shaxs
bo‘lishi mumkin.
Nashr qilish yoki boshqacha usulda ko‘paytirilgan matnni tarqa tish yoxud
ommaviy axborot vositalari orqali tuhmat qilish deganda, yolg‘on ma’lumotlarni
kitoblarda, gazeta va jurnallarda, varaqalarda yoki bosh qa asarlarda radio,
televidenie, videoda namoyish qilish orqali keng ommaga tarqatishni tushunish
lozim.
Mazkur holatda boshqa shaxsni sharmanda qiluvchi mazmundagi yozilgan,
tasvirlangan, bosma chiqarilgan har qanday ma’lumot orqali jinoyat sodir etilishi
mumkin.
Mazkur holat orqali amalga oshirilgan tuhmat jabrlanuvchiga oddiy
tuhmatdan ko‘ra katta ma’naviy zarar yetkazadi.
4.1. Haqorat qilish (JK 140 modda)
Jinoyatning bevosita ob’ektiga inson uzga insonning sha’ni, kadrini xurmat
qilinishini uz shaxsining kadrini sub’ektiv anglashini kafolatlovchi ommaviy
munosabatlar hisoblanadi. Fakultativ obekt sifatida xakoratlangan insonning
sogligi ko‘rsatilishi mumkin.
Obektiv tomondan xakorat shaxsning sha’ni va kadrini noma’kul kurinishda
yerga urish hisoblanad. Shu bilan birga javobgarlik JKning 140-moddasi 1-qismi
bilan yil davomida xudi shunday harakatlar uchun ma’muriy ogoxlantirishdan
keyingina kuchga kiradi.
17

Xakorat turli kurininshlarda va usullarda namoyon bo‘ladi. U fakat ogzaki,
yozma, bevosita tegmasdan tana harakatlari orkali (jabrlanuvchi tarafga qarab
tuflash, xunuk kiliklar bilan va x.k.z) va bevosita tegish bilan tana harakatlari
orkali, lekin jabrlanuvchiga jismoniy zarar yetkazmasdan (itarib yuborish,
kiyimlarini yirtish va x.k.z.) Ko‘pchilik xollarda xakorat bevosita ruy beradi, lekin,
u bilvosita xam bo‘lishi mumkin. Bunday xollarda 140-modda bo‘yicha
javobgarlik fakat aybdor jabrlanuvchiga xakoratlari yetib borishiga ishongan
takdirdagina kullanilishi mumkin.
H akoratning tarkibi, agar u xakikat bo‘lganida xam, lekin, uyatsiz, noma’kul
kurinishda ifoda etilgan bo‘lsa hisobga kiradi. Aksincha, to‘g‘ri ifoda etilgan
tankid xakorat turiga kirmaydi. Xakorat qilishning tarkibiga kadr-kimmatning
taxkirlanishi albatta uyatsiz va noma’kul kurinishda ifoda etilishi kerak, ya’ni
sudda aniqlanadigan har bir holat jabrlanuvchiga nisbatan jamiyatda qabul qilingan
odob-axlok koidalariga va muomala madaniyatiga zid tarzda munosabat qilinishi
shart. Xakorat uchun javobgarlik masalasining xal qilininshida faktgini
xakoratlangan shaxsning reaksiyasidan kelib chikib bo‘lmaydibu reaksiya o‘zini
yukori darajada yaxshi ko‘rishi sababli vujudgua kelishi mumkin. Xama araz va
urushish xam xakorat va taxkirni tashkil etavermaydi, fakatgina uning tarkibi sha’n
va kadir kimmmatni taxkirlasa va noma’kul kurinishda ifoda etilsagina
hisoblanishi mumkin.
Xakoratli iboralarning tarkibi turlicha bo‘lishi mumkin, bu arazchining
«Ixtrochiligiga» boglik. Koida bo‘yicha, shaxsning noma’kul kurinishda
baxolanishi senzuraga zid tarzda gapirilishdan iborat bo‘ladi. shuni yodda tutish
kerakki, xakorat doimo aynan bir kishi tomonga qaratilgan bo‘ladi. Manzilsiz
aytilgan uyatsiz suz, va sukinishlar bezorilik sifatida kvalifikatsiya qilinadi.
JKning 140- moddasiga bibinoan Shaxsning sha’ni va kadr-kimmatini
taxkirlashga qaratilgan uyatsiz harakatlarni sodir etish vaqtidan boshlab,
jabrlanuvchiga nisbatan zarar yetgan yoki yetmaganligi dan kat’i nazar jinoyat
tugatilgan hisoblanadt.
18

Sub’ektiv jixatdan xakorat fakatgina to‘g‘ri anglangan xolda sodir etilishi
mumkin. Aybdor jabrlanuvchining sha’niva kadr –kimmatini nojuya usulda
paymol etayotgani ni biladi vash uni xoxlaydi. Xakoratning sabablari trlicha
bo‘lishi mumkin va sodir etilganning kvalifikatsiyasiga ta’sir etmaydi, bezorilik
bundan mustasno.
Jinoyatning sub’ekti – 16yoshga to‘lgan soglom, jismoniy shaxs.
Nashr qilish yoki boshqacha usulda ko‘paytirilgan matnda yoki Ommaviy
axborot vositalari orkali xakorat qilinganda JKning 140-maddasi 2- qismiga binoan
javobgarlikka tortiladi .
Ushbu kvalifikatsiya bo‘yicha tulik ma’lumotga 139-moddaning 2-qismiga
qarang.
JKning 3-qismi bilan javobgarlik, agar xakorat quyidagi holatda sodir etilsa
baxolanadi:
a) Jabrlanuvchining uz xizmat yoki fuqarolik burchini bajarishi munosabati
bilan boglik bo‘lsa;
b) Xavfli residivist yeki tuxmat qilganligi uchun ilgari sudlangan shaxs
tomonidan qilingan bo‘lsa;
« O‘ z xizmat yoki fuqarolik burchini bajarashi munosabati bilan»
trushunchasi bo‘yicha JKning 97-moddasi 2-qismi g punktiga qarang.
Xakoratni bezorilikdan ajratish kerak, va bu yerda sabab va maqsad
xakoratning sodir etilishida asosiy rol uynaydi .
Qasddan bezorilik maqsadida noloyiq kurinishda shaxs sha’ni va kadr
kimmatini xakorat qilish ( koida bo‘yicha jamiyatda aybdor tomonidan odob axlok
koidalarining bo‘zilishi )zarur belgilar mavjudligida JKning 277-moddasi
(Bezorilik)bilan Ko‘riladi va JKning 140-maddasi bo‘yicha kushimcha
kvalifikatsiyani talab etmaydi.
19

Shaxsning ozodligi, sha’ni va qadr-qimmatiga qarshi jinoyatlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish