Shifoxona ma’lumotlar bazasini loyihalashtirish va ishlab chiqish - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	1.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Shifoxona ma’lumotlar bazasini loyihalashtirish va ishlab chiqish

Купить

“Shifoxona ma’lumotlar bazasini loyihalashtirish va ishlab chiqish”
Reja:
Kirish
Nazariy qism:
1.1. Ma’lumotlar bazasi va uning asosiy tushunchalari
1.2. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari
Asosiy qism:
2.1. “Shifoxona” ma’lumotlar bazasining mantiqiy strukturasi va uni
shakllantirish
2.2. Ma’lumotlarni manipulyatsiya qilish operatorlarini qo’llash
2.3. Ma’lumotlar bazasida so’rovlar yaratish
2.4. Ma’lumotlar bazasida hisoblash maydonlarini yaratish
Xulosa

Kirish
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (MBBT) deb ataluvchi dasturiy
kompleksning yaratilishiga olib keldi. Ma’lumotlar bazasi — biror sohaga oid
o’zaro bog’langan ma’lumotlar yig‘indisining disk tashuvchidagi tashkiliy
jamlanmasidir.
Boshqacha qilib aytganda, ma’lumotlar bazasi — bu komputer xotirasiga
yozilgan ma’lum bir strukturali, o‘zaro bog‘langan va tartiblangan ma’lumotlar
majmui bo‘lib, u biror bir obyektning xususiyatini, holatini yoki obyektlar
o‘rtasidagi munosabatni ma’lum ma’noda tavsiflaydi. Ma’lumotlar bazasini
boshqarish tizimi (MBBT) — bu dasturiy va apparat vositalarining murakkab
majmui bo‘lib, ular yordamida foydalanuvchi ma’lumotlar bazasini yaratishi va
shu bazadagi ma’lumotlar ustida ish yuritishi mumkin. MBBT o‘z maxsus
dasturlash tillariga ham ega bo’lib, bu tillarga buyruqli dasturlash tillari deyiladi.
MBBTga Oracle, Clipper, Paradox, FoxPro, Access va boshqalarni misol keltirish
mumkin.
MBBT asosiy xususiyatlari — bu nafaqat ma’lumotlarni kiritish va saqlashda
ishlatiladigan protseduralar tarkibi bo‘lmasdan, ularning strukturasini ham
tasvirlaydi. Ma’lumotlarni o‘zida saqlab va MBBT ostida boshqariladigan fayl
oldin ma’lumotlar banki, keyinchalik esa “Ma’lumotlar bazasi” deb yuritila
boshlandi.
Ma’lumotlarni boshqarish tizimi quyidagi xossalarga ega: fayllar to‘plami
mantiqiy kelishuvini quvvatlaydi; ma’lumotlar ustida ish yuritish tili bilan
ta’minlaydi; har xil to‘xtalishlardan keyin ma’lumotlarni qayta tiklaydi; bir necha
foydalanuvchilarning parallel ishlashini ta’minlaydi. 2. Ma’lumot modeli
tushunchasi. MBBT istalgan foydalanuvchiga ma’lumotlarga kirishga ruxsat
etadiki, ularning hech biri amaliy jihatdan quyidagilar haqida tasavvurlarga ega
bo‘lmaydi: ma’lumotlarning xotirada fizik joylashishi va ular ko‘rinishi;
so‘raladigan ma’lumotlarni izlash måxanizmi; bir xil ma’lumotlarga bir vaqtning
o‘zida ko‘pchilik foydalanuvchilar tomonidan bo‘ladigan so‘rovlar muammosi
(amaliy dasturlar bilan); mumkin bo‘lmagan va ruxsat etilmagan o‘zgarishlarni

kiritishdan ma’lumotlarni himoyalashni ta’minlash usullari; ma’lumotlar bazasini
va boshqa ko‘pgina MBBT funksiyalarini aktiv holatda ta’minlash.

NAZARIY QISM
1.1. Ma’lumotlar bazasi va uning asosiy tushunchalari
Informatsion texnologiyalarning rivojlanishi va axborot oqimlarining tobora ortib
borishi, ma’lumotlarning tez o’zgarishi kabi holatlar insoniyatni bu ma’lumotlarni o’z
vaqtida qayta ishlash choralarini qidirib topishga undaydi. Ma’lumotlarni saqlash,
uzatish va qayta ishlash uchun ma’lumotlar bazasi (MB) ni yaratish, so’ngra undan
keng foydalanish bugungi kunda dolzarb bo’lib qolmoqda.
Ma’lumotlar bazasi – bu o’zaro bog’langan va tartiblangan ma’lumotlar
majmuasi bo’lib, u ko’rilayotgan ob’ektlarning xususiyatini, holatini va ob’ektlar
o’rtasidagi munosabatni ma’lum sohada tavsiflaydi.
Darhaqiqat, hozirgi kunda inson hayotida MBda kerakli axborotlarni saqlash va
undan oqilona foydalanish juda muhim rol o’ynaydi. Sababi: jamiyat taraqqiyotining
qaysi jabhasiga nazar solmaylik o’zimizga kerakli ma’lumotlarni olish uchun, albatta,
MBga murojaat qilishga majbur bo’lamiz. Demak, MBni tashkil qilish axborot
almashuv texnologiyasining eng dolzarb hal qilinadigan muammolaridan biriga
aylanib borayotgani davr taqozasi.Ma’lumki, MB tushunchasi fanga kirib kelgunga
qadar, ma’lumotlardan turli ko’rinishda foydalanish juda qiyin edi. Programma
tuzuvchilar ma’lumotlarini shunday tashkil qilar edilarki, u faqat qaralayotgan masala
uchungina o’rinli bo’lardi. Har bir yangi masalani hal qilishda ma’lumotlar qaytadan
tashkil qilinar va bu hol yaratilgan programmalardan foydalanishni qiyinlashtirar edi.
Shuni qayd qilish lozimki, MBni yaratishda ikkita muhim shartni hisobga olmoq
zarur: ma’lumotlarning turi va ko’rinishi ularni qo’llaydigan programmalarga bog’liq
bo’lmasligi lozim, ya’ni MBga yangi ma’lumotlarni kiritganda yoki ma’lumotlar
turini o’zgartirganda, programmalarni o’zgartirish talab etilmasligi lozim;
MBdagi kerakli ma’lumotni bilish yoki izlash uchun biror programma tuzishga
hojat qolmasin.Shuning uchun ham MBni tashkil etishda ma’lum qonun va qoidalarga
amal qilish lozim. Bundan buyon axborot so’zini ma’lumot so’zidan farqlaymiz, ya’ni
axborot so’zini umumiy tushuncha sifatida qabul qilib, ma’lumot deganda aniq bir
belgilangan narsa yoki hodisa sifatlarini nazarda tutamiz.

Bugungi kunda ma’lumotlarni eng ishonchli saqlaydigan vositalardan biri hozirgi
zamon kompyuterlaridir. Kompyuterlarda saqlanadigan MB maxsus formatga ega
bo’lgan muayyan tuzilmali fayl demakdir. Kompyuter xotirasida har bir fayl yozuv
deb ataladigan bir xil turdagi qismlardan iborat bo’ladi. Yozuv o’zaro bog’langan
ma’lumotlarning bir qismidir. Fayldagi yozuvlar soni qaralayotgan ma’lumotning
o’lchoviga bog’liq. Har bir yozuv esa maydon deb ataladigan bo’laklardan tashkil
topadi. Maydon ma’lumotlarning qisqa to’plamidan iborat bo’lishi lozim. Har bir
maydon, o’zi ifodalaydigan ma’lumotlariga ko’ra, biror nomga ega bo’ladi.
MB tashkil qilish, ularga qo’shimcha ma’lumotlarni kiritish va mavjud MBdan
foydalanish uchun maxsus MBlar bilan ishlaydigan programmalar zarur bo’ladi.
Bunday programmalar majmui ma’lumotlar bazasini boshqarish sistemalari
(MBBT) deb yuritiladi. Aniqroq qilib aytganda, MBBT–bu ko’plab foydalanuvchilar
tomonidan MBni yaratish, unga qo’shimcha ma’lumotlarni kiritish va MBni
birgalikda ishlatish uchun zarur bo’lgan programmalar majmuidir. MBBSning asosiy
tarkibiy qismi–ma’lumotlar bo’lsa, boshqa tarkibiy qismi– foydalanuvchilardir.
Bulardan tashqari Hardware - texnik va Software -dasturiy ta’minoti ham MBBSning
samarali ishlashini ta’minlovchi tarkibiy qismlar hisoblanadi. Hardware tashqi
qo’shimcha qurilma iborat bo’lsa, programma qismi esa MB bilan foydalanuvchi
o’rtasidagi muloqotni tashkil qilishni amalga oshiradi. MBning tuzilishi
o’rganilayotgan ob’ektning ma’lumotlari ko’rinishi, ma’nosi, tuzilishi va hajmiga
bog’liq bo’ladi.
Odatda, foydalanuvchilar quyidagi kategoriyalarga bo’linadilar:
• foydalanuvchi-programma tuzuvchi;
• sistemali programma tuzuvchi;
• ma’lumotlar bazasi administratori.
Bunda programma tuzgan foydalanuvchi MBBT uchun yozgan programmasiga
javob beradi, sistemali programma tuzuvchi esa butun sistemaning ishlashi uchun
javobgar hisoblanadi. U holda MB administratori sistemaning saqlanish holatiga va
ishonchliligiga javob beradi.
MBBT quyidagicha tavsiflanadi:

Ispolnimost-Bajarilishlik, foydalanuvchi so’roviga hozirjavoblik bilan muloqotga
kirishish;
Minimalnaya povtoryaemost – Minimal takrorlanishlik, MBdagi ma’lumot iloji
boricha kam takrorlanishi lozim, aks holda ma’lumotlarni izlash susayadi;
Yaxlitlik –axborotni MBda saqlash iloji boricha ma’lumotlar orasidagi bog’liqlikni
asragan holda bo’lgani, ayni muddao;
Bezopasnost–Xavfsizlik, MB ruxsat berilmagan kirishdan ishonchli himoya
qilingan bo’lishi lozim. Faqat foydalanuvchi va tegishli tashkilotgina ma’lumotlarga
kira olish va foydalanish huquqiga egalik qilishi mumkin;
Migratsiya–ba’zi bir ma’lumotlar foydalanuvchilar tomonidan tez ishlatilib
turiladi, boshqalari esa faqat talab asosida ishlatiladi. SHuning uchun ma’lumotlar
tashqi xotiralarda joylashtiriladi va uni shunday tashkil qilish kerakki, eng ko’p
ishlatiladigan ma’lumotlarga murojaat qilish qulay bo’lsin.
Ma’lumotlar bazasini boshqarish sistemasida har bir MB modeli quyidagi
xususiyatlari bo’yicha tavsiflanadi:
Ma’lumotlar tuzilmalarining turi;
Ma’lumotlar ustida bajariladigan amallar;
Butunlikning cheklanganligi.
Ma’lumotlar. Belgili shaklda ifodalangan ob’ekt yoki ob’ektlarning muomalasi
haqidagi axborotlar ma’lumotni tashkil qiladi.Bu ma’lumotlar inson yoki qandaydir
texnik qurilma tomonidan qabul qilinishi va tegishli tarzda interpretatsiya qilinishi
mumkin. Ma’lumotlarning tavsifli xususiyati shu hisoblanadiki, ya’ni ularni bir belgili
tizimdan boshqasiga qayta kodlash axborotni yuqotmagan holda o‘tkazish mumkin.
Belgili ifodalanishning bunaqangi xususiyatining ahamiyati - mavjud predmetli
holatning qabul qiluvchiga yo‘naltirilgan, belgilarning har xil tizimlarida ifodalanish
imkonini beradi.Ma’lumotlar bazasini qurishda insonga yo‘naltirilgan mantiqiy
ifodalanish haqida va uzoq muddatli xotira qurilmasiga yo‘naltirilgan jismoniy
ifodalanish haqida gapirish an’anaga aylangan.

Ma’lumotlarning joylashuvi va xotira qurilmasida ularning o‘zaro aloqalari
haqida gapirishdan oldin, o‘zigan xos ma’lumotlar modelini yaratgan holda,
ma’lumotlar o‘zaro bog‘liqligini mantiqiy darajada keltirish lozim.Shunday qilib,
predmet sohasining barcha ob’ektlarida yozuv tarkiblari va ularning o‘zaro aloqasi
aniqlandi, ya’ni predmet sohasining ma’lumotlar modeli vazifalashtirildi. Ma’lumotlar
modelining asosiy vazifasi saqlash ahamiyatlari bilan bog‘liq, chalg‘itadigan
detallarsiz axborot kartinasini to‘liq namoyon etish imkonini berishdan iborat. U
ma’lumotlar bankida saqlanayotgan har qanday ma’lumotni olish mexanizmini ishlab
chiqishda yordam beradigan asbobdir.
MBni yaratishda predmet sohasini tahlil qilish
MB ni loyihalashtirishda asosan ikkita masala yechiladi:
1.Predmet sohasi ob’ektlarini qanday qilib ma’lumotlar modellarining abstrakt
obektlari shaklida ifodalash. Ayrim hollarda bu masalaga ma’lumotlar bazasini
mantiqiy loyihalash masalasi deyiladi.
2.Ma’lumotlar bazasiga so’rovlarning bajarilish effektivligini qanday ta’minlash.
Bu masalaga ma’lumotlar bazasini fizik loyihalash masalasi deyiladi. Ixtiyoriy turdagi
MBni loyihalashtirishning birinchi bosqichdagi predmet sohasini tahlil qilish bo’lib, u
axborot tuzilmasini (kontseptual sxemalar) tuzish bilan yakunlanadi. Bu bosqichda
foydalanuvchining so’rovlari tahlil qilinadi, axborot ob’ektlari va uning
xarakteristikalari tanlanadi, hamda o’tkazilgan tahlil asosida predmet sohasi
tuzilmalashtiriladi. Predmet sohasini tahlil qilishni uch bosqichga bo’lish maqsadga
muvofiqdir:
• kontseptual talablar va axborot ehtiyojlarini tahlil qilish;
• axborot ob’ektlari va ular orasidagi aloqalarni aniqlash;
Real
dunyo Ob’ektlar
Xususiyat
Munosabat. Muammoli muhitning
mantiqiy aks ettirilishi
Muammoli muhitning
jismoniy aks ettirilishi

• predmet sohasining kontseptual modelini qurish va MBni kontseptual sxemasini
loyihalashtirish.
Kontseptual talablar va axborot extiyojlarini tahlil qilishda quyidagi masalalarni hal
qilish kerak:
• foydalanuvchilarning MBga bo’lgan talablarini tahlil qilish;
• MBdan o’rin olishi lozim bo’lgan axborotlarga ishlov berish bo’yicha mavjud
masalalarini aniqlash;
• kelajakda hal qilinishi lozim bo’lgan masalalarni aniqlash;
• tahlil natijalarini hujjatlashtirish.

1.2. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari
SQL - kompyuter berilganlar bazasida saqlanuvchi ma’lumotlarni qayta ishlash
va o‘qish uchun muljallangan instrumentdir. SQL – bu strukturlashgan so‘rovlar
tilining (Structured Query Language) qisqartirilgan nomlanishidir. SQL abbreviaturasi
odatda “sikvel” deb o‘qiladi. Ba’zi xollarda, “ESKYUEL” talaffuzi xam SQL
abbreviaturasini o‘qishda ishlatiladi. Nomlanishidan ko‘rinib turibdiki, SQL
foydalanuvchining berilganlar bazasi bilan o‘zaro aloqasini tashkil etish uchun
qo‘llaniluvchi dasturlashtirish tilidir. Xaqiqatda esa SQL faqat relyasion deb
nomlanuvchi bir turdagi berilganlar bazasi bilan ishlaydi.
Hozirda bu til MBBT foydalanuvchilariga taqdim etayotgan barcha funksional
imkoniyatlari qo‘llanilmoqda. Bu imkoniyatlar quyidagilardir:
1. Ma’lumotlar strukturasini tuzish. SQL foydalanuvchilarga ma’lumotlar
strukturasini tuzish, o‘zgartirish xamda berilganlar bazasi elementlari o‘rtasida
aloqalarni o‘rnatish imkoniyatini beradi.
2. Ma’lumotlarni o‘qish. SQL foydalanuvchi yoki dasturga berilganlar bazasida
saqlanuvchi ma’lumotlarni o‘qish va ulardan foydalanish imkonini beradi.
3. Ma’lumotlarni qayta ishlash. SQL foydalanuvchiga yoki dasturga berilganlar
bazasini o‘zgartirish, ya’ni unga yangi ma’lumotlar qo‘shish, mavjud ma’lumotlarni
o‘zgartirish va o‘chirish imkonini beradi.
4. Berilganlar bazasini ximoyalash. SQL yordamida ma’lumotlar bazasi
foydalanuvchilarini undagi ma’lumotlarni o‘qish va o‘zgartirish imkoniyatlarini
chegaralab qo‘yish mumkin. Bu orqali ruxsat berilmagan foydalanuvchilardan
axborotlar ximoyalanadi.
5. Ma’lumotlardan birgalikda foydalanish. SQL ma’lumotlardan birgalikda
foydalanishni koordinatsiya qiladi, bu esa paralel ishlayotgan foydalanuvchilar
birbirlariga xalaqit bermasdan berilganlar bazasidagi ma’lumotlardan foydalanishlari
imkonini beradi.
6. Ma’lumotlar yaxlitligini ta’minlash. SQL berilganlar bazasini yaxlitligini
ta’minlashga imkon beradi va unda noo‘rin o‘zgartirishlar qilishni oldini oladi.
MySQL ni faqat mSQL kamchiliklariga javob sifatida qarash noto‘g‘ridir.

Uning ixtirochisi Maykl Videnius (+ yana Monty sifatida ma’lum) shved
kompaniyasi TsX xodimi ma’lumotlar bazasi bilan 1979 yildan beri ishlaydi. Yaqin
paytgacha Videnius TsX da faqat dasturchi edi. 1979 yilda firma ichida foydalanish
uchun UNIREG nomli ma’lumotlar bazasini boshqarish vositasini yaratdi. 1979
yildan so‘ng UNIREG bir necha tillarda yozildi va katta ma’lumotlar bazalarini
qo‘llash uchun kengaytirildi. Bitta dastur bajarilayotgan har bir jarayon bu dastur
nusxasi deyiladi, chunki xuddi o‘zgaruvchi nusxasi kabi xotiradan joy oladi. 1994
yilda TsX WWW uchun Amaliy dasturlar yarata boshladi va bu loyihani qo‘llashda
UNIREG dan foydalandi. Baxtga qarshi, UNIREG katta harajatlar talab qilgani
uchun, undan veb-sahifalarni dinamik generatsiya qilish uchun muvaffaqiyatli
foydalanib bo‘lmadi. Va TsX shundan so‘ng SQL va mSQL ga murojaat qildi Lekin
o‘sha paytda mSQL faqat 1.x relizlari shaklida mavjud edi. Yuqorida aytganimizdek
mSQL 1.x versiyalari hech qanday indekslarni qo‘llamas edi va shuning uchun
UNIREG dan unumdorligi past edi.Videnius mSQL avtori s Xyuz bilan bog‘landi va
mSQL ni UNIREG dagi V+ ISAM qayta ishlovchisiga ulash fikri Bilan
qiziqtirmoqchi bo‘ldi. Lekin Xyuz shu paytga keldib mSQL 2 yaratish yo‘lida
anchaga ketgan va indekslar Bilan ishlash vositalarini yaratgan edi. TsX o‘z
talablariga ko‘proq mos keluvchi ma’lumotlar bazalari serverini yaratishga qaror qildi.
TsX xodimlari Yangidan velosiped ixtiro qilib o‘tirmadilar. Ular UNIREG ni asos
qilib oldilar va soni oshib borayotgan o‘zga dasturchilar utilitalaridan foydalandilar.
O‘z tizimlari uchun boshida mSQL uchun yaratilgan API bilan deyarli ustma-ust
tushuvchi API yaratdilar. Natijada Yangi kengroq imkoniyatga ega TsX ma’lumotlar
bazasiga o‘tmoqchi bo‘lgan mSQL foydalanuvchisi o‘z kodiga juda kam o‘zgartirish
kiritishi talab qilinardi. Shu bilan birga Yangi ma’lumotlar bazasi kodi to‘la original
edi. 1995 yil may oyiga kelib TsX kompaniya ichki talablarini qanoatlantiruvchi
ma’lumotlar bazasi, - MySQL 1.0 ga ega edi. Firma biznespartneri Detron HB dan
David Aksmark (David Axmark) TsX ga o‘z serverini Internetda ko‘rsatishni taklif
qildi. Serverni Internetda ko‘rsatishdan maqsad - birinchi bo‘lib Aladdin Peter Deych
(Aladdin Peter Deutsch) qo‘llagan biznes modelldan foydalanishdir. Natijada
MySQLni mSQL ga nisbatan «tekinroq» qiluvchi o‘ta moslashuvchan avtorlik

huquqlari olindi. Nomiga kelganda Videnius bu haqida shunday deydi: «Xozirgacha
noma’lum MySQL nomi qaerdan kelib chiqqani. TsX da asosiy kattalog, hamda
bibliotekalar va utilitalar ko‘p qismi bir necha o‘n yildan beri «mu» prefiksiga ega.
Shu bilan birga mening qizim (bir necha yilga kichik) ismi ham May (My). Shuning
uchun haligacha sir, bu ikki manbaning qaysi biri MySQL nomini bergan».

ASOSIY QISM
2.1. “Shifoxona” ma’lumotlar bazasining mantiqiy strukturasi va uni
shakllantirish
Qo’yilgan masala yuzasidan ma’lumotlar bazasida 10 ta jadvallar hosil
qilindi. Ular orasidagi bog’lanishlar mos keluvchi (ustma-ust tushuvchi)
maydonlari yordamida bog’langan. Ma’lumotlar bazasidagi jadvallar orasidagi
munosabatlar quyidagi to’rtta turda bo’lishi mavjud: birga-bir, birga-ko’p, ko’pga-
bir, ko’pga-ko’p. Masala yuzasidan ma’lumotlar bazasini loyilahashda birga-ko’p
va ko’pga-ko’p bog’lanish munosabatlaridan foydalanildi. Birga-ko’p bog’lanish
munosabati ma’lumotlar bazasini loyihalashda ko’p uchraydi va uning vazifasi
takrorlanmaydigan qiymat oluvchi (kalit) maydonga ega bo’lgan jadvalning har bir
yozuvi qiymatiga ushbu maydon qiymatlari orqali bog’langan jadvaldagi ko’p
sondagi yozuvlarini mos qo’yishdir.
Ma’lumotlar bazasidagi jadvallar va uning tarkibiy qismlari – maydonlari
haqidagi ma’lumotlarni keltiramiz:
“ aloqa ” – Shifoxona aloqasi malumotlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
id int(11) Kalit
maydon
nomi varchar(255)
manzil varchar(255)
telefon varchar(40)
“ bemor ” – bemor jadvali malumotlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
id int(11) Kalit
maydon
FISH varchar(100)

yosh int(11)
manzil varchar(50)
tel varchar(30)
xizmat_turi varchar(50)
“ bulimlar ” –bulimlar jadvali malumotlarini saqlovchi jadval
Maydon
nomi Tipi Izoh
id int(11) Kalit
maydon
nomi varchar(30)
masul_shaxs varchar(50)
kurs_narxi int(11)
“ kassa ” – kassa jadvali malumotlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
id int(11) Kalit maydon
oylik_kiruvchi varchar(30)
masul_shaxs varchar(100)
oylik_chiquvch
i varchar(30)
yilli_daromat varchar(30)

“ maoshlar ” – maoshlar jadvali malumotlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
id int(11) Kalit
maydon
FISH varchar(100)
yosh int(11)
manzil varchar(50)
tel varchar(30)
maosh int(11)
“ rahbar ” – rahbar jadvali malumotlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
id int(11) Kalit
maydon
FISH varchar(100)
yosh int(11)
mutaxasislik varchar(50)
staji int(11)
maoshi varchar(50)
tel varchar(30)

“ shifoxona _ xolati ” – shifoxona _ xolati jadvali malumotlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
id int(11) Kalit
maydon
kimga_tegishli varchar(50)
bino_hajmi varchar(50)
qavatlar int(11)
xonalar int(11)
bulimlar varchar(255)
kurslar_narxi varchar(50)
“ tulovlar ” – tulovlar jadvali malumotlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
id int(11) Kalit
maydon
FISH varchar(100)
yosh int(11)
manzil varchar(50)
tel varchar(50)
pul_kuchirish int(11)
naqt_pul int(11)
jami_summa int(11)

“ xodim ” – xodim jadvali malumotlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
id int(11) Kalit
maydon
FISH varchar(100)
yosh int(11)
manzil varchar(50)
tel varchar(30)
mutaxasisligi varchar(50)
staji int(11)
maoshi int(11)
2.2. Jadvallarning o’zaro bog’lanishi.
Shifoxona va Bo’lim jadvallari n:1 bog’lanish turini hosil qilgan.

Bo’lim va Xona 1:1 bog’lanish jadvali

Lavozim va Xodim jadvallari 1:1 bog’lanish

Shifoxona va Xodim jadvallari n:1 bo’lanish
“Shifoxona”- Ma’lumotlar bazasining umumiy relyatsion modeli.

2.2. Ma’lumotlarni manipulyatsiya qilish operatorlarini qo’llash
2.2.1. “Shifoxona” ma’lumotlar bazasining jadvallarini hosil qilish
CREATE TABLE aloqa (id int NOT NULL PRIMARY KEY,
nomi varchar(255),
manzil varchar(255),
telefon varchar(40)
);
CREATE TABLE shifoxona_xolari (
id int NOT NULL PRIMARY KEY,
kimga_tegishli varchar(50),
bino_hajmi varchar(50),
qavatlar int,
xonalar int,
bulimlar varchar(255),
kurslar_narxi varchar(50)
);
CREATE TABLE rahbar(
id int NOT NULL PRIMARY KEY,
FISH varchar(100),
yosh int,
mutaxasislik varchar(50),
staji int,
maoshi varchar(50),
tel varchar(30)
) ;

CREATE TABLE xodim(
id int NOT null PRIMARY KEY,
FISH varchar(100),
yosh int,
manzil varchar(50),
tel varchar(30),
mutaxasisligi varchar(50)
staji int,
maoshi int
);
CREATE TABLE bemor(
id int NOT null PRIMARY KEY,
FISH varchar(100),
yosh int,
manzil varchar(50),
tel varchar(30),
xizmat_turi varchar(50)
);
CREATE TABLE tulovlar(
id int not null PRIMARY KEY,
FISH varchar(100),
yosh int,
manzil varchar(50),
tel varchar(50),
pul_kuchirish int,
naqt_pul int,
jami_summa int
);

CREATE TABLE kassa(
id int NOT null PRIMARY KEY,
oylik_kiruvchi varchar(30),
masul_shaxs varchar(100),
oylik_chiquvchi varchar(30),
yilli_daromat varchar(30)
);
CREATE TABLE maoshlar(
id int NOT null PRIMARY KEY,
FISH varchar(100),
yosh int,
manzil varchar(50),
tel varchar(30),
maosh int);
2.2.2. “Shifoxona” ma’lumotlar bazasining jadvallariga ma’lumot qo’shish
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('1', 'SHifoxona',
'Samarqand sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('2', 'SHifoxona', 'Buxoro
sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('3', 'SHifoxona',
'Toshkent sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('4', 'SHifoxona',
'Xorazim sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('5', 'SHifoxona',
'Farg`ona sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('6', 'SHifoxona', 'Qarshi
sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('7', 'SHifoxona',
'Samarqand sh', '+99899112233')

INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('8', 'SHifoxona',
'Surxandaryo sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('9', 'SHifoxona',
'Samarqand sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('10', 'SHifoxona',
'Sirdaryo sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('11', 'SHifoxona',
'Samarqand sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('12', 'SHifoxona',
'Namangan sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('13', 'SHifoxona',
'Samarqand sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('14', 'SHifoxona',
'Navoiy sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('15', 'SHifoxona',
'Samarqand sh', '+99899112233')
INSERT INTO aloqa(id, nomi, manzil, telefon) VALUES('16', 'SHifoxona',
'Nukus sh', '+99899112233')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('1',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('2',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('3',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('4',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('5',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('6',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')

INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('7',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('8',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('9',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('10',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('11',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('12',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('13',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('14',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('15',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bemor(id, FISH, yosh, manzil, tel, xizmat_turi) VALUES('16',
'Aaaaaaa Baaaaaa Dddddddd', '200', '********', '+998900000000', 'oshxozon')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('1', 'quloq',
‘Meleyiv Meli, '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('2', 'quloq',
‘Meleyiv Meli, '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('3', 'quloq',
‘Meleyiv Meli, '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('4', 'quloq',
‘Meleyiv Meli, '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('5', 'quloq',
‘Meleyiv Meli, '1000000')

INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('6', 'quloq',
‘Meleyiv Meli, '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('7', 'quloq',
‘Meleyiv Meli, '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('8', 'quloq',
‘Meleyiv Meli, '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('9',
'tramatalogiya', 'Xolmirzayiv Elshod', '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('10',
'tramatalogiya', 'Xolmirzayiv Elshod', '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('11',
'tramatalogiya', 'Xolmirzayiv Elshod', '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('12',
'tramatalogiya', 'Xolmirzayiv Elshod', '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('13',
'tramatalogiya', 'Xolmirzayiv Elshod', '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('14',
'tramatalogiya', 'Xolmirzayiv Elshod', '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('15',
'tramatalogiya', 'Xolmirzayiv Elshod', '1000000')
INSERT INTO bulimlar(id, nomi, masul_shaxs, kurs_narxi) VALUES('16',
'tramatalogiya', 'Xolmirzayiv Elshod', '1000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('1', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('2', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')

INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('3', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('4', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('5', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('6', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('7', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('8', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('9', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('10', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('11', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('12', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')

INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('13', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('14', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('15', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO kassa(id, oylik_kiruvchi, masul_shaxs, oylik_chiquvchi,
yilli_daromat) VALUES('16', '100000000', 'Egamberdiyiv Javlon', '60000000',
'200000000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('1',
'Abdusalomov Mo`min', '20', 'Samarqand sh', '+998931979397', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('2',
'Abdusalomova Marjona', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('3',
'Alimov Mansur', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('4',
'Dagarov Begmamat', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('5',
'Berdimurodov Dilshod', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('6',
'Norboliyeva Marjona', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('7',
'Shukuruov Diyorbek', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('8',
'Tursunov Anvar', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('9',
'Umurzoqov Shuhrat', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')

INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('10',
'Umurzoqov Eldor', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('11',
'Qashiboyeva Muxlisa', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('12',
'Qarshiyev Eldor', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('13',
'Yaxshoboyev Nuriddin', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('14',
'Xurramova Nigora', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('15',
'Elmurodova Farangiz', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('16',
'Elmurodova Shahlo', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO maoshlar(id, FISH, yosh, manzil, tel, maosh) VALUES('17',
'Tursunova Nigora', '20', 'Samarqand sh', '+998939998866', '10000000')
INSERT INTO shifoxona_xolari(id, kimga_tegishli, bino_hajmi, qavatlar, xonalar,
bulimlar, kurslar_narxi) VALUES('1', 'Tursunov Iskandar', '800', '8', '200', '10',
'1000000')
INSERT INTO xodim(id, FISH, yosh, manzil, tel, mutaxasisligi, staji, maoshi)
VALUES ('1', 'Hamraqulov Eshquvvqt', '65', 'Tayloq t', '+998932365625', 'virach',
'5', '8000000')
INSERT INTO xodim(id, FISH, yosh, manzil, tel, mutaxasisligi, staji, maoshi)
VALUES ('2', 'Toshpulatova Oxin', '65', 'Kattaqug`on t', '+998932365625', 'virach',
'15', '8000000'). INSERT INTO xodim(id, FISH, yosh, manzil, tel, mutaxasisligi,
staji, maoshi) VALUES ('3', 'Juraqulov Diyorbek', '35', 'Ishtixon t',
'+998932365625', 'glavirach', '12', '7000000')

2.2.3. “Shifoxona” ma’lumotlar bazasining jadvallaridagi ma’lumotlarni
tahrirlash
UPDATE aloqa SET manzil = "Ishtixon t" WHERE id = 6;
UPDATE aloqa SET telefon = "+98966666776" WHERE id = 9;
UPDATE bemor SET FISH = "Erkinov Dilshod" WHERE id = 11;
UPDATE bemor SET tel = "+998922322112" WHERE id = 14
UPDATE bulimlar SET kurs_narxi = "110000000" WHERE id = 8
UPDATE bulimlar SET kurs_narxi = "9000000" WHERE id = 10
UPDATE kassa SET masul_shaxs = "Qarshiyev Eldor" WHERE id = 6
UPDATE kassa SET yilli_daromat = "569230000000" WHERE id = 11
UPDATE maoshlar SET yosh = "45" WHERE id = 10
UPDATE maoshlar SET tel = "+998962354624" WHERE id = 8
UPDATE rahbar SET FISH = "Shukurov Diyorbek" WHERE id = 14
UPDATE rahbar SET maoshi = "9000000" WHERE id = 7
UPDATE shifoxona_xolari SET bulimlar = "100" WHERE id = 1
UPDATE xodim SET yosh = "30" WHERE id = 8
UPDATE xodim SET FISH = "Nosirov Davron" WHERE id = 1

2.2.4. “Shifoxona” ma’lumotlar bazasining jadvallaridagi ma’lumotlarni
o’chirish
DELETE FROM aloqa WHERE id > 13 AND id < 20
DELETE FROM aloqa WHERE id > 12 AND id < 26
DELETE FROM bemor WHERE id > 14 AND id < 17
DELETE FROM bemor WHERE id > 13 AND id < 15
DELETE FROM bulimlar WHERE id > 13 AND id < 20
DELETE FROM bulimlar WHERE id > 12 AND id < 17
DELETE FROM kassa WHERE id > 10 AND id < 20
DELETE FROM kassa WHERE id > 13 AND id < 25
DELETE FROM maoshlar WHERE id > 10 AND id < 13
DELETE FROM maoshlar WHERE id > 9 AND id < 16
DELETE FROM xodim WHERE id < 10 AND id > 8
DELETE FROM xodim WHERE id > 10 AND id < 18

2.3. Ma’lumotlar bazasida so’rovlar yaratish
1. Ustunlarni olish
SELECT * FROM aloqa; - aloqa jadvalidan barcha ustunni olish
SELECT * FROM `maoshlar` maoshlar jadvalidagi barcha ustunlarni olish

2. Ayrim ustunlar olish
SELECT `nomi`, telefon FROM aloqa; - aloqa jadvalidan nomi va telefoni
ustunlarini olish
3. Noyob satrlarni olish
SELECT DISTINCT `FISH`, `maosh`, `Tel` FROM `maoshlar` - maoshlar jadvalidagi
FISH, maosh va Tel ustunlaridagi noyob satrlarni olish

SELECT DISTINCT `FISH` FROM `maoshlar`; - maoshlar jadvalidagi FISH
ustunining noyob satrlarini olish
3.4. So’rov natijalarini cheklash
SELECT `FISH`, `Yosh`, `Tel`FROM `rahbar` LIMIT 3; - rahbar jadvalining
FISH, Yosh, Tel ustunlaridagi dastlabki 3 ta satrni olish
SELECT `FISH`, `Yosh`, `maoshi`FROM `xodim` LIMIT 2 OFFSET 1 – xodim
jadvalidagi yosh maoshi, FISH ustunlaridan 2-sidan boshlab 2 ta ustunni oladi

3.5. WHERE operatori
SELECT * FROM `bemor` WHERE id>4; - bemor jadvalidagi id ustuni qiymati 4
dan katta bo’lgan barcha ustunlarni olish
SELECT FISH , yosh FROM bemor WHERE yosh > 33 AND yosh < 1000
bemor jadvalining Yosh ustuni qiymatlari 33 dan katta va 1000 dan kichik bo’lgan
FISh, Yosh ustuni qiymatlarini olish

SELECT Yosh FROM `bemor` WHERE NOT Yosh=20
3.6. Jadvalni saralash
SELECT manzil FROM `aloqa` ORDER BY manzil

SELECT FISH, yosh FROM `maoshlar` ORDER BY FISH, yosh

Xulosa
Men ushbu “ Shifoxona” ma’lumotlar bazasini yaratish” mavzusidagi kurs
ishimni bajarish davomida ko`plab izlanishlar olib bordim. Jumladan, Xodimlarni
oylik maoshini ishlab chiqish bo`yicha yaratilgan ma’lumotlar bazasi bilan tanishib
chiqdim. U yerda kerakli ma’lumotlarni qanday olish haqida tassavvurga ega
bo`ldim.
MB ni yaratish davomida dasturlash texnologiyasi bilan chuqurroq tanishib
chiqdim va chuqur malaka hosil qildim.
Shuningdek ma’lumotlar bazasi bilan ishlash, ularni oddiy va dinamik
usullarda tashkil qilish malakasini hosil qildim. Ma’lumotlar bazasini boshqarish
tizimlari bilan tanishib chiqdim va “ Shifoxona” ma’lumotlar bazasini yaratish
ma’lumotlar bazasi bilan shuningdek undagi turli xil so’rovlar orqali ishlar olib
bordim.
Xulosa qilib shuni ta’kidlash mumkin, hozirgi fan-texnika xamda
informatsion texnologiyalarining yordamida avto servis ishlarini yanada qulay va
oson qilish mumkin.

Foydalanilgan adabiyotlar :
1. Кренке, Д. Теория и практика построения баз данных / Д. Кренке. – 8-е изд.
2. SQL Notes for Professionals-goalcikker.com
3.Ma’ruza matnlari.
4. Sh.Nazirov, A. Nematov,R.Qobulov-Ma’lumotlar bazasi. Toshkent 2007.
5.Ibragimova S.B-Ma’lumotlar bazasi. Ma’lumotlar bazasini boshqarish
tizimlari.Toshkent-2016
6.Mingleyev Sh.-SQLda ma’lumotlarni qayta ishlash.
7. Microsoft SQL Server 2000. Шаг за шагом / Р. Риордан. – М.: Эком, 2002. –
608 с.
8. Кренке, Д. Теория и практика построения баз данных / Д. Кренке. – 8-е изд.
Internet saytlari
1. https://dbdiagram.io/d
2. http://en.wikipedia.org/wiki/Library_science
3. http://www.terabayt.uz
3. http://WWW.rocket-library.com
4. http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_libraries
5. https://uz.wikipedia.org/wiki/Davlatlar_ro%CA%BByxati
6. https://en.wikipedia.org/wiki/Database_System_Concepts
7. http:// www.tuit.uz

Shifoxona ma’lumotlar bazasini loyihalashtirish va ishlab chiqish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish