Sinf tarbiyaviy soatlari haqida umumiy tushuncha - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	29.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Sinf tarbiyaviy soatlari haqida umumiy tushuncha

Купить

MAVZU: S inf tarbiyaviy soatlari haqida umumiy tushuncha
Reja
1. Sinf tarbiyaviy soatlarining tarkibiy qismlari.
2. Sinf tarbiyaviy soatlarni tashkil etish, uyuushtirish va o‘tkazishning tartib va
uslublari.
3. Sinf tarbiyaviy soatlarini rejalashtirish.

Maktablarda haftaning bir kunida har bir sinf jamoasining ishi uchun bir
vaqt belgilanadi, bu odatda sinf tarbiyaviy soati deb ataladi. Bu vaqtda jamoa nima
qiladi-o’quvchilar va sinf rahbari qaror qabul qiladi.
Muayyan vaziyatdan, vaziyatdan, jamoaning ehtiyojlaridan kelib chiqib bir
hafta sinf majlisi, ikkinchisida - sinf rahbari soati (tarbiya soati), uchinchi
uchrashuv, ekskursiya shakllarida tashkil etiladi. Sinf soati favqulodda masalalarni
hal qilishda, ob’ektiv sabablarga ko’ra turli shakllarda (o’quvchilar yig’ilishi va
ota-onalar yig’ilishi, sinf rahbari soati va o’quvchilar yig’ilishi va boshqalar)
amalga oshirish mumkin.
Sinf tarbiyaviy soati o’quvchilar bilan o’qituvchilarning darsdan tashqari
tarbiyaviy ish shakli hisoblanadi. Sinf o’quvchilari yig’ilishidan farqli o’laroq,
tarbiya soati jamoa hayotining muhokama qilinadigan masalalari bo’yicha qaror
qabul qilishni nazarda tutmaydi.
Shu bilan birga, sinf soatining shakllari bir-biri bilan chambarchas
bog’liqligini yodda tutish kerak. Shunday qilib, ko’pincha tarbiya soatidagi
muammoni muhokama qilish sinf yig’ilishida ushbu masala bo’yicha aniq qaror
qabul qilish bilan yakunlanadi.
Sinf tarbiyaviy soati - bu o’qituvchi rahbarligida maktab o’quvchilari
bo’lgan tarbiyaviy ish shaklidir
Ma’lumki, sinf rahbari o’z sinfidagi o’quvchilarning bevosita ta’lim-tarbiya
jarayoni, ya’ni darslar davomida hamda darsdan keyingi faoliyatini nazorat
qilishga mas’ul shaxs hisoblanadi.
Umumiy o’rta ta’lim muassasalarida sinf rahbari faoliyati O’zbekiston
Respublikasining “Ta’lim to’g’risida”gi Qonuni, O’zbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasining ta’lim sohasidagi qarorlari, Xalq ta’limi vazirligi
tomonidan ishlab chiqilgan tegishli me’yoriy hujjatlar va Xalq ta’limi vazirligining
2007 yil 20 yanvardagi 19-sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan “Ta’lim muassasalari
sinf rahbari to’g’risidagi Nizom” asosida tashkil etiladi.
Tarbiyaviy soatlarni mamlakatda amalga oshirilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy
islohotlar, rivojlangan xorijiy mamlakatlarning ilg’or tajribalari hamda ilm-fan va

zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalariga asoslangan holda tashkil
etish, zamon talablariga javob beruvchi, ma’naviy barkamol, faol fuqarolik
pozitsiyasiga ega shaxslarni tarbiyalash muhim ahamiyatga egadir.
Tarbiyaviy soat vazifalari:
 milliy, umuminsoniy va ma’naviy qadriyatlar asosida o’quvchilarni
tarbiyalashning samarali shakllari va usullarini joriy etish;
 tarbiya jarayoniga pedagogik va zamonaviy axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy etish;
 o’quvchilarni ijtimoiy hayotga tayyorlashda ta’lim, fan va ishlab
chiqarishning samarali integratsiyasini ta’minlashdan iborat.
Bugungi kunda axborot oqimining tezligi natijasida hayotimizga ommaviy
madaniyatni salbiy ta’sirlari ham sezilmoqda. Bu masalani o’quvchilarning
ijtimoiy hayotlari misolida ko’rishimiz mumkin. Ba’zida ota-onalar tomonidan
bolalarning beodobligi, o’z fikrini og’zaki yoki yozma tarzda aniq ifodalay
olmasligi, mas’uliyatning yetishmasligi, atrofidagilar bilan kelisha olmasligi,
o’ziga tegishli bo’lgan mablag’largni to’g’ri taqsimlay olmasligi haqidagi fikrlarni
eshitib qolamiz. Shuning uchun ham dasturni ishlab chiqishda xaqlaro va milliy
tajribaga asoslanilganligini alohida ta’kidlab o’tish joizdir.
“ Ta’lim muassasalari sinf rahbari to ’ g ’ risidagi Nizom” ga asosan “Sinf
rahbari - ta’lim muassasasining tarbiyaviy tizimidagi tayanch pedagoglardan biri
bo’lib, o’ziga biriktirilgan sinf o’quvchilarining amalda belgilangan ta’lim va
tarbiya olishlarini tashkil etadi.”Shu nuqtai nazardan olib qaraganda bugungi
kunda ta’lim muassasalari sinf rahbarlari faoliyatida quyidagilarga o’xshash
muammolar ko’zga tashlanmoqda:
- Ayrim sinf rahbarlari tomonidan o’quvchilarni tarbiyalash jarayonida o’z
oldilariga qo’ygan maqsad va vazifalarining to’g’ri tashkil etilmaganligi ;
- Tarbiyaviy soatlarning aniq o’quv-mavzu reja asosida tashkil
etilmayotganligi;

- Ta’lim-tarbiya va ma’naviy-ma’rifiy sohaga oid qonunlar va qonunosti
hujjatlarning ko’pchiligidan o’qituvchi va sinf rahbarlarining yetarli darajada
xabardor emasligi;
- Ba’zi sinflardagi muhitning qoniqarli emasligi, ahil va mustahkam
jamoaning shakllanmaganligi;
- Ayrim ta’lim muassasalarida davomatning pastligi, muntazam dars
qoldiruvchi o’quvchilar mavjudligi;
- Ba’zi sinflardagi o’quvchilarda kundalik daftarlarining mavjud emasligi,
borlarining ham sinf rahbari tomonidan nazorat qilinmaganligi;
- Ayrim o’quvchilarning darslarga tayyorgarliksiz, hatto darsliklarsiz
ishtirok etishlari;
- O’quvchilar internet va mobil telefon qaramligining jismoniy va ruhiy
xatarlari haqida yetarli tushunchalarga ega emasliklari;
- Voyaga yetmaganlar o’rtasida turli zararli oqimlar ta’siriga tushib qolish,
jinoyatchilik va huquqbuzarlik holatlarining uchrayotganligi ;
- Ba’zi o’qituvchi va tarbiyachilarimizda kasbiy kompetensiyalar
yetishmasligi;
- Tarbiyaviy ishlar ta’sirchanligining pastligi;
- Ota-onalar bilan samarali muloqotning yo’lga qo’yilmaganligi;
- Huquqbuzarlik, mobil telefon va internet qaramligi, narkomaniya, tamaki
va alkogol mahsulotlarini iste’mol qilishga qarshi kurash hamda oldini olish
bo’yicha samarali chora-tadbirlar tizimi ishlab chiqilmaganligi.
Bugungi kunda umumta’lim maktablarida tarbiyaviy soatlar amalda
qanday tashkil qilinmoqda?
- Bugungi kundagi aksariyat hollarda tarbiyaviy soatlar quruq gaplardan
iborat bo’lib, tarbiyaviy soat mavzularidan chetga chiqib ketiladi;
- Qaysidir o’quvchining xulqi muhokamaga qo’yiladi;
- O’quvchilarning fanlarni o’zlashtirishlari va davomatlari muhokama
qilinadi;

- Qandaydir tadbirlarga tayyorgarlik va sinf muammolarini hal etish kabi
masalalar xususida so’z boradi.
Tarbiyaviy soatlar aslida qanday bo’lishi kerak?
- Ta’lim jarayoni alohida, mustaqil darslardan tashkil topgani kabi tarbiyaviy
soatlar ham yaxlit tarbiyaviy usullar, ta’sirchan vositalar yordamida amalga
oshiriladi;
- Sinf rahbari ushbu tarbiyaviy soatni o’tkazishga doir aniq ish rejasiga ega
bo’lishlari lozim;
-Yuqori tashkilotlardan tavsiya asosida berilgan “Tarbiyaviy soatlar”
mavzularining namunaviy rejasini asos qilib olish;
Bugungi shiddatli davr barchamizdan axloqiy va ma’naviy jihatdan
tarbiyaviy ishlarni yanada kuchaytirish lozimligini talab etmoqda. Ma’naviyat yo’q
ekan, inson ongli ijtimoiy shaxs bo’la olmaydi. Shuning uchun ham sinf rahbarlari
va butun o’qituvchilar jamoasi oldida o’quvchilarga milliy va umuminsoniy
qadriyatlar asosida hayot kechirishni o’rgatishdek muhim vazifa turadi. Hozirgi
globallashuv jarayonlari kuchaygan , turli g’oyalar o’rtasidagi kurash
keskinlashgan, “ommaviy madaniyat” xurujlari butun dunyoga tarqalib
borayotgan, internet tarmog’i orqali uzatilayotgan buzg’unchi axborotlar inson
qalbi va ongini o’ziga qaram qilishga urinayotgan tahlikali zamonda kelajagimiz
bo’lgan yosh avlodni hayotga tayyorlashning samarali shakl va uslublarini izlash
davlat siyosati darajasidagi masalaga aylangan.
Tarbiyaviy ishlarni davr talabiga javob beradigan holga keltirish uchun
tarbiyaning asosi bo’lgan barcha g’oyalar qaytadan ko’rib chiqilishi, asosiy e’tibor
bola shaxsiga qaratilishi, yillar davomida to’plangan ijobiy tajribadan unumli
foydalanish zarurligini taqozo etadi. Inson shaxsining kamol topishi esa juda
murakkab va uzluksiz jarayon davomida shakllanadi. Uning tarbiyasiga ota-onasi,
maktab, mahalla, do’stlari, jamoat tashkilotlari, atrof-muhit, internet, ommaviy
axborot vositalari, san’at, adabiyot, tabiat va hokazolar bevosita ta’sir ko’rsatadi.
Shuning uchun ham barcha sinf rahbarlari o’z tarbiyaviy faoliyatlarida ana shu
mezonlarni hisobga olishlari shart.

Tarbiyaviy soatlar o’quvchilarda shakllangan qobiliyatlarni amaliyotga
tadbiq etish maydoni hisoblanadi. To’g’ri tashkil etilgan tarbiyaviy soatlar
o’quvchilarda fanlar orqali shakllangan tayanch kompetensiyalarni ijtimoiy
hayotda tadbiq eta olishlari uchun imkoniyat yaratib beradi.
O’quvchilarda hulq-odob madaniyatiga rioya qilish, fikrini erkin ifodalash,
notiqlik qobiliyatini yuksaltirish , axborotlardan to’g’ri va samarali foydalanish, shu
bilan birga bu boradagi xalqaro hamda milliy qonunchilik qoidalariga rioya
qilishni tarbiyalash tarbiyaviy soatlarning asosiy maqsadlaridan birdir.
Shuningdek, tarbiyaviy soatlar orqali o’quvchilarda to’g’ri kasb tanlash,
kitobxonlik madaniyatini shakllantirish, bo’sh vaqtini to’g’ri taqsimlash, o’z
iqtidorini rivojlantirish uchun turli to’garaklarni to’g’ri tanlash, tayyor ish joylarida
ishlash emas, balki o’zi ish joylarni yaratishi kabi qobiliyatlar shakllantiriladi.
Tarbiyaviy soat dasturlari oddiydan murakkablikka tamoyili asosida
shakllantirilgan bo’lib, quyidagi yo’nalishlarni o’z ichiga oladi. Vatanparvarlik
axloqiy, huquqiy, jismoniy, gigiyenik, ekologik hamda estetik tarbiya shuningdek,
o’quvchilarni to’g’ri kasb tanlashga yo’naltiradi. Tarbiyaviy soatlarning mazkur
yo’nalishlari O’zbekiston Respublikasida ta’limning uzluksizligi, uzviyligi,
o’quvchi shaxsi va qiziqishlari ustuvorligidan kelib chiqib , ularda yosh
xususiyatlariga mos ravishda quyidagi tayanch kompetensiyalar shakllantiriladi.
Kommunikativ kompetensiya - ijtimoiy vaziyatlarda ona tilida hamda
birorta xorijiy tilda o’zaro muloqotga kirisha olishni, muloqotda muomala
madaniyatiga amal qilishni, ijtimoiy moslashuvchanlikni, hamkorlikda jamoada
samarali ishlay olish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi - media manbalardan zarur
ma’lumotlarni izlab topa olishni, saralashni, qayta ishlashni, saqlashni, ulardan
samarali foydalana olishni, ularning xavfsizligini ta’minlashni, media madaniyatga
ega bo’lish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.
O’zini-o’zi rivojlantirish kompetensiyasi - doimiy ravishda o’z-o’zini
jismoniy, ma’naviy, ruhiy, intellektual va kreativ rivojlantirish , kamolotga intilish,
hayoti davomida mustaqil o’qib-o’rganish, kognitivlik ko’nikmalarini va hayotiy

tajribani mustaqil ravishda muntazam oshirib borish, o’z xatti-harakatini muqobil
baholash va mustaqil qaror qabul qila olish ko’nikmalarini egallashni nazarda
tutadi.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi - jamiyatda bo’layotgan voqea,
hodisa va jarayonlarga daxldorlikni his etish va ularda faol ishtirok etish, o’zining
fuqarolik burch va huquqlarini bilish, unga rioya qilish, mehnat va fuqarolik
munosabatlarida muomala va huquqiy madaniyatga ega bo’lish layoqatlarini
shakllantirishni nazarda tutadi.
Milliy va umummadaniy kompetensiya - vatanga sadoqatli, insonlarga
mehr-oqibatli hamda umuminsoniy va milliy qadriyatlarga e’tiqodli bo’lish, badiiy
va san’at asarlarini tushunish, orasta kiyinish, madaniy qoidalarga va sog’lom
turmush tarziga amal qilish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo’lish
hamda foydalanish kompetensiyasi - aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda
shaxsiy, oilaviy, kasbiy va iqtisodiy rejalarni tuza olish, kundalik faoliyatda turli
diagramma, chizma va modellarni o’qiy olish, inson mehnatini yengillashtiradigan,
mehnat unumdorligini oshiradigan, qulay shart-sharoitga olib keladigan fan va
texnika yangiliklaridan foydalana olish layoqatlarini shakllantirishni nazarda
tutadi.
Shuningdek, mazkur kompetensiyalar har bir tarbiyaviy soatning
mazmunidan kelib chiqqan holda shakllantiriladi.
Umumta’lim maktablarining 1-11-sinf o’quvchilari uchun tuzilgan
“Tarbiyaviy soatlar uchun namunaviy mavzular rejasi” mazmunan tarbiyaviy-
axloqiy hislatlarni shakllantirish bilan bir qatorda yurtimizda nishonlanadigan
umumxalq bayramlari va muhim tarixiy sanalar asosida tuzildi. Bundan tashqari
mazkur rejada fan oyliklari davomida o’quvchilar uchun tarbiyaviy dars soatlarini
o’tishda nimalarga e’tibor berish kerakligi e’tiborga olingan.
Mazkur dastur va qo’llanmada bugungi kunda sinf rabarlari uchun amaliy va
uslubiy yordam sifatida Respublika Ta’lim markazi mutaxassislari va

amaliyotchilar hamkorligida “Tarbiyaviy soat”larning mashg’ulot ishlanmalari
tavsiya etiladi.
“Tarbiyaviy soat”lar rejasidagi 8 soatlik “Yo’l harakati qoidalari”ga doir
mavzular dasturi va dars ishlanmalari mazkur qo’llanmada aks ettirilmagan.
Umumta’lim maktablarining 5-sinf o’quvchilari uchun ishlab chiqilgan
“Tarbiyaviy soat” mashg’ulot ishlanmalarida mazmunan o’quvchilarda tarbiyaviy-
axloqiy xislatlarni shakllantirish va mustahkamlash maqsadida donolar
hikmatlariga va milliy qadriyatlarimizga hurmat, vatanparvarlik, insonparvarlik,
jismoniy tarbiya, shaxsiy gigiyena, ozodalik, kiyinish odobi , bola huquqlari,
tabiatni asrash, iqtisodiy tarbiya, salomlashish va muomala odobi, kitobni sevish
kabilar bilan bir qatorda yurtimizda o’tkaziladigan umumxalq bayramlari va
muhim sanalarni nishonlashda nimalarga e’tibor berish lozimligi to’g’risida
tavsiyalar berilgan.
Tarbiyaviy soatlarni quyidagi tartibda tashkil qilish mumkin:
Kun shiori:
Kirish;
Asosiy qism: hikoya, suhbat,ma’ruza, guruhlarda ishlash;
Yakuniy qism.
Tarbiyaviy soatlarda foydalahish uchun mavzuga doir adabiyotlar
ko’rgazmasi tashkil etiladi. Jarayonni ochiq muloqot, davra suhbati, bahs-
munozara, treninglar va boshqa har xil noan’anaviy tarzda tashkil etish mumkin.

Sinf tarbiyaviy soatlari haqida umumiy tushuncha

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish