Sirojiddin sayyid sheʼriyatida talqin va vatan tushunchasi 26v - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	125.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Sirojiddin sayyid sheʼriyatida talqin va vatan tushunchasi 26v

Купить

MAVZU: SIROJIDDIN SAYYID SHE RIYATIDA TALQIN VA VATANʼ
TUSHUNCHASI
I. KIRISH. Mavzuning maqsadi va vazifalari
II. ASOSIY QISM
1. Sirojiddin Sayyid hayoti va ijodi
2. Sirojiddin Sayyid she riyati mavzu ko’lami
ʼ
3. Sirojiddin Sayyid ijodida tarixiylik
4. Shoir she riyatida bobur obrazi talqini
ʼ
III. XULOSA
IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO YXATI
ʻ

3KIRISH
Insoniyat qalbida hamisha ruhiy ozuqaga ehtiyoj seziladi. U o’z qalbini tiklash,
tafakkurini kamolotga yetkazish uchun kuch-quvvat manbalarini izlaydi. Tarix, xotira
ana shunday qudratli manba sarchashmasi hisoblanadi. Kishi faqat ma’lumot olish
uchungina tarixni o’qimaydi. Bu unga o’tmish haqida tasavvurga ega bo’lish va
xulosalar chiqarish uchun ham zarurdir. Istiqlol tufayli Vatan, xalq, ajdolar, o’tmihs,
qadriyat va meros haqida baralla so’zlash imkoniyati tug’ildi. Adabiyot tarixga katta
umr beruvchi asosiy omil hisoblanadi. Shu tinch jamiyatda tarixga qiziqish uyg’otish,
xalqni o’zligini anglashga urinish mas’uliyatini ham adabiyot birinchilardan bo’lib o’z
zimmasiga oladi. She’riyatga tarixiy shaxslar kirib kelib, kitobxon ko’z o’ngida buyuk
ajdodlarimizning qiyofasi gavdalandi. Shu o’rinda aytish kerakki, istiqlol davri
shoirlari ijodida tarixiy mavzuni o’rganish, tadqiq etish va baholash bugungi
adabiyothsunoslik ilmi zimmasidagi dolzarb vazifalardan sanaladi.
Millatning yashash tarzi, olamni badiiy idrok etish yo’sinida ulkan
o’zgarishlar yasagan XX asr o’zbek adabiyotiga xos xususiyatlarni kuzatish, ulardan
muayyan ilmiy xulosalar chiqarish mutaxassislardan ulkan mas’uliyat talab qiladi. Bu
asrda dunyoning eng qadimiy xalqlaridan bo’lgan o’zbeklarning olam hodisalarini
qabul qilish va unga yondoshish tarzi avvalgi o’nlab asrlardagiga nisbatan jiddiy
o’zgardi va bu adabiyot xalqimizning ma'naviy hayotida, badiiy-estetik tafakkur
taraqqiyotida alohida bosqich bo’lib qoldi. CHo’lpon, Fitrat, Abdulla Avloniydan
boshlab SHavkat Rahmon, Muhammad Yusuf, Abdulla SHer, Halima
Xudoyberdiyeva, Usmon Azimgacha bir necha avlod ijodkorlari millat manaviy-
intellektual hayoti rivojini belgilovchi badiiy barkamol asarlar yaratishdi. Ushbu sirada
Sirojiddin Sayyidning ham alohida o’z o’rni bor. Bu avlod namoyandalari yaratgan
asarlarsiz millat ma'naviy-madaniy hayotini tasavvur qilish qiyin. Zero, jamiyat
ma'naviyatini yuksaltirish har doim ham badiiy so’z san'atining zimmasida bo’lgan.
SHu o’rinda Prezidentimiz I.A.Karimovning quyidagi gaplarini eslash

o’rinlidir: “Mamviyat hаqidа gаp kеtаг ekon, men аvvаlо, insonni ruhiy poktenish vа
yuksalishga da'vat etadigan, inson ichki olamini boyitadigan, uning iymon iгodasini,
e'tiqodini mustahkamlaydigan, vijdonini uyg ,
otadigan qudгatli botiniy kuchni tasavvuг
qilaman” J
. SHu ma'noda, Sirojiddin Sayyid badiiy merosini o ,
гganish tadqiqotning
dolzerbligini belgilaydi.
Ishdan ko ,
zlangan asosiy maqsad Sirojiddin Sayyid she’riyatida tarixiy
mavzuning qaydarajada ishlanganini, tarixiy siymolar qaydarajada talqin etilganiligini,
she’riyatining poetik xususiyatlarini,
uning badiiy san’atlardan foydalanish mahoratini, so’z qo’llashdagi zukkoligini,
she’riyatining yetakchi mazmun mohiyatini ochib berish;
- Sirojiddin Sayyid liгikasining ХХ asгning ikkinchi yarmi va XX asr boshlari
o’zbek she'riyati taгaqqiyotida tutgan o’rni va ahamiyatini ko’гsatish;
- Sirojidin Sayyid she’riyatida tasvirlangan tarixiy obrazlar talqinini o’rganish;
- Shoir she’rlarida qo’llangan badiiy-tasviriy vositalarni o’rganish va tahlil qilish;
- Sirojiddin Sayyidning badiiy mahoratini o’rganish;
- Sirojiddin Sayyid ijodining ХХ asming ikkinchi yarmi va XXI asr boshlari
o’zbek poeziyasi rivojknish tendensiyakrini belgikb beгishdagi salohiyatini
o’гganishdan iboгatdiг.

5II ASOSIY QISM Sirojiddin Sayyid hayoti va ijodi
Sirojiddin Sayyidning hayoti va ijodi.
Sirojiddin Sayyid - iste’dodli va izlanuvchi shoir. Uni tushunish ham ancha
qiyin va murakkab. Boisi shoir tafakkurining teranligida. Ko’proq ruhiyat shoiri
ekanligidadir.
Sirojiddin Sayyid 1958- yilda Surxondaryo viloyatining Sariosiyo tumanida
joylashgan Kundajuvoz qishlog’ida o’qimishli oilada tug’ilgan. Shu kunga qadar uning
“Ruhim xaritasi”, ”Saqlin xarsanglar kaftida”, ”Sevgi mamlakati”, ”Asragil”, ”Mehr
qolur, muhabbat qolur”,”Kuydim”, va “Vatanni o’rganish” kabi bir qator she’riy
to’plamlari nashr bo’ldi. Uning birinchi “Orzu” degan she’ri 1975-yili chop etildi.
Birinchi to’plami “Ruhim xaritasi” nomi bilan 1958-yilda bosilib chiqdi.
O’zbekiston azal-azaldan shoirlar vatani, O’zbekistonning o’zi shoirona bir
yurt. She’riy idrok, she’riy nafosat, poetik tuyg’u bolaligidan xalqimizning vujud-
vujudiga singib ketgan. SHu boisdan ham qadim Sharqda shoir bo’lish nihoyatda
sharafli va nihoyatda mas’uliyatli. Bu xalq badiiy so’z dahosi Alisher Navoiy ijodidan
bahramand. XX asr o’zbek poeziyasi, uning mashhur namoyandalari ijodi ana shu
jasorat dalilidir.
Endilikda badiiy-estetik tafakkurimiz tabiatida jiddiy sifat o’zgarishlari jarayoni
kechmoqda. Bugungi kunda ezgulik, adolat, go’zallik singari umumbashariy estetik
mezonlarga asoslangan badiiyat namunalari ma’naviy madaniyatimiz xazinasini
boyitmoqda. Millatning ma’naviyati, jamiyatning ijtimoiy-siyosiy hayoti, inson taqdiri
she’riyatimizdagi badiiy tadqiqotchilik mehvariga aylandi. Zero, inson ongi - shuurini,
inson qalbini zabt etish, anglash hamda tushuntirish uchun kechgan va kechayotgan
kurash - badiiy tadqiqotchilik hech qachon tingan emas. Mabodo ana shu kurash
so’ngudek bo’lsa, Odam fikrlashdan, hissiy idrokdan to’xtab qolardi. Bu esa,
jamiyatlarning ma’naviy-intellektual hayotini hamisha yangilab turadi.

Davr va adabiyot munosabati juda murakkab muammodir. Chunki zamonning
asosiy belgisi uning tinimsiz harakatdaligi, o’zgarib turishi bo’lsa, asl adabiyotning
bosh xususiyati uning o’zi yaratilgan zamonga qaraganda ko’proq yashashga
intilishidir. Sirojiddin Sayyid she’riyati ana shunday umrboqiy yashay oladigan
she’riyatdir.
Badiiy tafakkur tushunchasi - serma’no, serqatlam, serqirra. U san’atkorning
fikrlash tarzida zuhur topgan falsafiy-axloqiy, ilmiy, ijtimoiy-siyosiy qarashlarning
muayyan hosilasidir. Sirojiddin Sayyid badiiy - estetik tafakkuridagi yetuklik, teranlik
mustaqilli sharofatidandir, hurfikrlilikdandir.
Sirojiddin Sayyid iste’dodli shoir. Buni unung go’zal va mazmuni teran
she’rlari isbotlaydi. U dunyo van hayotda, qishlog’I va hovlisida, zamondoshlari,
do’stu yorlari qalbida kechayotgan o’zgarishlardan, yangilanishlardan boxabar.
Xususan, el-yurt tarixi, qismati, dardini kuylash shoir uchun farz va qarz hisoblanadi.
Yurtim, menga zar kerakmas zargaringdan,
Kipriklarim unsalar bas gardlaringdan.
Men bir nasim bo’lib keldim, men bir nasim,
Aytib o’tsam deyman ko’hna dardlaringdan.
Menga dunyo kerakmas, bir xas yetar,
Yassaviylar yotgan aziz yerlaringdan.
Ayniqsa, shoirning ulug’ Vatanga muhabbati, mehri beqiyosdir.
So’qmog’ingda men bir epkin Yo bir
nasimman.
Yaproq, sening, xas bo’lsam gar Sening
xasing men.
Jayronlaring ko’zlarida Qolar so’zingman,
Mening borim sen bilandir

7Yo’g’im ham sen bilan.
Katta yo’lga chiqqan ulug’
Karvonim, Vatan.
Xuddi shu jihatdan shoirning “Vatanni o’rganish” (1996) nomli to’plamiga
kirgan she’rlar uning mungli va go’zal tuyg’ularini yanada chuqurlashtirishga xizmat
qiladi. bunda ona-Vatan tushunchasini anglash, uning mohiyatiga yetish bosh tamoyil
bo’lib qoladi.Unig ijodida moziyga, ajdodlarimiz hayoti va taqdiriga qiziqish teran
yo’nalish kasb etgan. Diniy-madaniy, tarixiy merosga umumbashariy qadriyatlar
nuqtai nazaridan qarash, o’rganish va baholashda estetik prinsiplarga amal qilgan
holda yondoshdi.
Bugungi tarixiy yangilanishlar ildizini millatning erk-ozodlik uchun olib
borilgan kurash g’oyalarida, vatanparvarlikdan xoli tasavvur qilsh mumkin emas.
Erkparvarlik, hurfikrlilik ideali, iymon salomatligi, e’tiqod butunligi, Vatan kamoli,
istiqlol istiqbolini belgilovchi ijtimoiy ideal Sirojiddin Sayyid she’riyatining mag’zini
tashkil qiladi.
Sirojiddin Sayyid she’riyatining o’ziga xosligi bu inson ruhiyatinig falsafiy-
psixologik tahlili orqali shaxsni kamolotga yetkazishda, komillik alomatlarini
ulug’lashda ham ko’zga tashlanadi. Unig betakror she’riyatida milliylik, tarixiylik,
go’zallik, ezgulik, adolat singari bashariy qadriyatlaryetakchi mezonlar bo’lib
bormoqda.
Sirojiddin Sayyid she’riyatida xalq og’zaki ijodiga xos sodda, ixcham ifoda
usuli mumtoz adabiyotimiz ohanglari bilan uyg’unlashib ketadi. Buning ustiga shoir
Sharqning Firdavsiy, Hofiz, Bedillaridan Navoiygacha, Yevropaning Pablo Neruda,
Aleksandr Blokkacha, o’zimizning Cho’lpon, Oybekdan Erkin Vohidov, Abdulla
Oripovlargacha o’rganib, ulardan ilhom olgan. Sirojiddin Sayyid izlanuvchan,
iste’dodli va ko’p qirrali shoir sifatida o’zbek she’riyati rivojida o’z o’rniga ega
bo’lmoqda.
Sirojiddin Sayyidning o’zbek she’riyati taraqqiyotida tutgan o’rni beqiyosdir.

2.Sirojiddin Sayyid she riyati mavzu ko’lamiʼ
Sirojiddin Sayyid ham dunyodagi barcha shoirlar singari insonni qiziqtirgan,
inson qalbini to’lqinlantirgan abadiy va azaliy mavzularda qalam tebratdi. Uning
lirikasida xalqimiz o’tmish madaniyati va tarixini ulug’lash, buyuk ajdodlarimizdan
faxrlanish, ma’naviy-axloqiy muammolar, insoniy dardlar, armonlar, ishq-muhabbat
kabi mavzular keng o’rin olgan.
Shirojiddin Sayyidning “Salqin xarsanglar kaftida”, “Sevgi mamlakati”,
“Asragil”, “Mehr qolur, muhabbat qolur”, “Kuydim”, “Vatanni o’rganish”, “Ko’ngil
sohili”, “Ko’ksimdagi sohillarim”, “Qaldirg’ochlarga ber ayvoningni”, “So’z yo’li”
kabi o’n beshga yaqin she’riy to’plamlari chop etilgan. Eng muhimi, uning ijodi
to’plamdan to’plamga, kitobdan kitobga sayqallanib bordi. Mohiyatan teran, badiiy
jihatdan barkamol she’rlari o’quvchi qalbini zabt etdi.
Shoirlik har kimga ham nasib etavermaydi, yoki hamma ham shoir
bo’lavermaydi. Mumtoz adabiyotimizning mashhur namoyandasi Muhammad Rizo
Ogahiy aytganidek, Tangri taolo “...alar roadside ba’zisining tilin fasohat va balog’at
bobida nodir va so’z rishtasiga maoniy javohirin nazm etarga qodir qilib, ma’ni ahli
orasida quyosh yanglig’ ravshan va sarafroz etti”. Shu bois, chinakam shoirlik
maqomiga shoirman deb yurganlarning hammasi ham erishavermaydi, mashhur
bo’lavermaydi.
Shirojiddin Sayyidning milliy she’riyatimizda o’z o’rniga ega ijodkor.
Dastlabki to’plamlaridan keyingi “Kuydim”, “Vatanni o’rganish”, “Ko’ksimdagi
zangorlarim”, “Ko’ngil sohili” kabi itoblarigacha, ulardan “Qaldirg’ochlarga ebr
ayvonlaringni” nomli saylanmasiyu “Dil fasli”gacha shoir ijodi tobora yuksala bordi
desak, aslo mubolag’a bo’lmas.
“Iloyo, har kimga iftixor nasib etsin. Iftixorning go’zal shaklu shamoyillari
ko’p. Ularning eng avvali, albatta xalqu Vataningdir! Undan so’ngra, balkim, ustozu
shogirdlar. Shu ma’noda, jumladan men o’zimni nihoyatda baxtli insonlardan biri deb
hisoblayman. Ulug’ xalqim, buyuk

9ustozlarim, ko’z-ko’z qilishga arzigulik sofdil shogird ukalarim bor. Shoyon
she’riyatimizda esa, ana shunday iftixorlarimizdan biri, shubhasiz, Sirojiddin
Sayyidning shoir sifatidagi salohiyati havas qilarli ekanini ko’rsatadi.
Vatan haqida yozmagan birorta ham shoir bo’lmasa kerak. Lekin Sirojiddin
Sayyidning bu mavzudagi bitiklari, salaflari va zamondoshlari nazmini takrorlamaydi.
Mana bu misralar ham fikrimizni tasdiqlaydi:
Yurtim, menga zar kerakmas zarlaringdan,
Kipriklarim o’psalar bas gardlaringdan.
Men bir nasim bo’lib keldim, men bir nasim,
Aytib o’tsam deyman ko’hna dardlaringdan.
Sirojiddin Sayyid - dardli shoir. Zero, chinakam she’riyat darddan, iztirobdan
tug’iladi. Shoirning zohiran quvonchli holatning go’zal poetik ifodasi berilgandek
ko’ringaan misralari zamirida ham elning, yurtning g’amida yashayotgan ko’ngil
iztiroblari siqib turadi. “Ayvonlari nurga talosh, kayvonisi oyu quyosh” bo’lgan Vatan
haqida “ko’z yosh, yuzida yosh” bilan yozishining sababu shunda.
Qaldirg’ochlarga ber ayvonlaringni...
Benihoya jozibali misra. Binobarin, uyning ayvoniga qaldirg’och qo’nishi -
baxt timsoli. Harholda, xalqimiz uyga qaldirg’ochlarning in qurishini saodat
darakchisi sifatida qabul qilib kelgan. Shoirning she’rlarida ana shunday xalqchil,
ko’ngilga yaqin, qalbning nozik torlarini-da chertib yuboradigan misralar ko’p. Mana,
yana bir misol:
Kim Vatanni zar to’niga eng etmishdir,
Kim bag’rini osmonlarday keng etmishdir.
Yaratganning o’zi bugun teng etmishdir
Asrlarga onlarini, onlarini.
To’g’ri, bu iqtibos G’afur G’ulomning “Asrlar taqdiri lahzalarda hal”, degan
misrasiga bir qadar uyg’un. Lekin Sirojiddin Sayyidning yutug’i shundaki, u ijodning
mutlaqo o’ziga xos, ohorli usulini topa bilgan. “Vatanni zar to’niga eng etmishdir” -

yurakka yaqin, yorqin va obrazli talqin. Umuman, boshqa ko’p she’rlari qatori
shoiming bu misralarida ham teran mazmun, go’zal tashbih va betakror badiiyat
mutanosibligi kuzatiladi.
Oz so’zga ko’p ma’no yuklay olish shoirdan juda katta iqtidorni talab etadi.
Sirojiddin Sayyid she’rlarida bu fazilat bo’rtib ko’rinadi. “Vatan abadiy” she’ridan
olingan quyidagi iqtibos ham ushbu fikrni tasdiqlaydi:
Har tepa, har do’nglik turbat emasdir,
Har qanday ayriliq g’urbat emasdir.
Yurtdan ketgan har zot Furqat emasdir,
Vatan qolar ekan, Vatan abadiy.
“Har qanday ayriliq g’urbat emasdir”- ohorli va teran xulosa! Zero, “g’urbat”-
mohiyat e’tibori bilan qamrovli tushuncha. “Farangi istilohoti va ta’biroti irfoniyd a
keltirilishicha, “g’urbat” so’zi uch xil ma’noni ifodalaydi: 1. Vatandan judolik
g’urbati. 2. Johil va fosiq qavm orasida majburan, ya’ni g’ayriixtioyoriy ravishda
o’tirgan odam g’urbati. 3. Haq talabidagi orifning g’urbati. Shoir Furqatning g’urbati
ana shu ma’nolarning barchasini o’zida mujassam etgani tadqiqotlardan ma’lum.
“Yurtdan ketgan har zot Furqat emasdur" degan misrada o’nlab sahifarda bayon etish
munmkin bo’lgan ana shunday chuqur mohiyat ifodalangan. Banddagi har bir misra
fikrning izchil, tugal bo’lishiga, “Vatan qolar ekan, Vatan abadiy” degan barhayot
haqiqatni anglatishga xizmat qilganini ta’kidlash kerak.
Ifodaning ixchamligi van poetik jozibasi, hech bir zamonda
eskirmaydigan mavzularning ohorli talqini, kutilmagan go’zal tashbehlar qo’llay olish
- Sirojiddin Sayyid she’riyatining xos xususiyatidir. Uning uchun she’riyat “Vositai
joh” emas. Shoirning o’z e’tiroficha, “Olamda eng og’ir - So’z yo’lidir” Bu yo’ldan
yurish oson emas. “G’afur G’ulom siyohdoniga” she’rida betakror ifodalanganidek:
Ulug’ shoirlarning qalbi siyohdon bo’lgan,
Yozsa yurak qoni bilan yozgan, siyoh qon bo’lgan.

11Sirojiddin Sayyid ana shu sermashaqqa, “No’shi bir bo’lsa, nishi ming, rohati
bir bo’lsa, tashvishi ming”( Ogahiy) yo’lning sabrli yo’lchilaridir. Chinakam
she’riyatga tashna qalblar malhami bo’lgan she’rlari shoirdan mudom Benazir asarlar
kutishga umid uyg’otadi. O’quvchi bilan ilk muloqotni “Ruhim xaritasi” to’plami
bilan boshlagan shoir “Dil fasli”ga bir bir olam yutuqlar bilan qadam qo’ygani esa bu
umidni yanada kuchaytiradi.
Ta’kidlanganidek, Vatan va millatga muhabbat tuyg’usi Sirojiddin Sayyid
she’rlarining asl mohiyatini, mag’zini beldilaydi. Shoir “rizq-ro’zi halol, mangu xalq”
farzandi ekanidan iftixor hissini tuyadi. “Azal bulbullarga oshiyon” bo’lgan ona zamin
“bog’larini bosgan qarg’alar ketgani”dan, yurtga sohiblik asl egalariga muyassar
bo’lganidan quvonadi. Mana bu misralar ana shu quvonch izhori o’laroq yaralgan:
Amir Temurlardan qolgan nomus - or Bir
siniq g’ishti ham sharaf - shon, yurtim.
Sen - o’lmas g’urursan, so’nmas iftixor,
Suvi ham, qumi ham zarafshon yurtim...
Adabiyotimizning ming yillik tarixi guvohlik berishicha, chin do’st, chin yor
topish shuaro uchun ushalmas armon bo’lib kelgan. Hazrat Navoiy “Mehr ko’p
ko’rgizib mehribone topmagan”, Furqat “Ohkim, yo’qtur mani ta’bimga loyiq
ulfatim”, deya iztirob chekkani buning dalilidir. Ustoz Abdulla Orif: “Baxtiyor har
dilga oshno topilgay, G’ussali dilga-chi lekin yo’q hamdam” deganda, ayni shu
tuyg’uni nazarga tutgan. Sirojiddin Sayyidning
Qismat qattiq, alam bisyor, el g’ofil,
Bu dunyoda bormi bir dilxoh, Bobur? -
deyish sababi ham shunda.
Sirojiddin Sayyid so’zga zug’um o’tkazmaydi. Sherlarining ohangi tabiiy,
misralarining aksariyati quyma. Ayniqsa, g’azallarida fikr tsirchan, tasvir ohorli.
Ularni go’zal tashbihlar ziynatlab turadi. Ming yillardan buyon kuylanib kelayotgan

Vatan mavzui uning qalamida o’zgacha inkishof topayotganini ham shuning bilan
izohlash mumkin. Shu bois tuyg’ularning samimiyligi o’quvchiga yuqadi:
Bu diyorda tog’u tosh shoir bo’lib,
Yerga tushgaydir quyosh shoir bo’lib.
O’rgatar kuylashni bulbul suvlari,
Maysa ham mebraydi bosh shoir bo’lib.
Bulbul kuyini suvga sharqirashiga mengzash she’ridagi o’ziga xoslikdan
dalolat. Faqat bu tashbihni yaqqolroq anglash, his etish uchun “bulbul” so’zidan keyin
“tire” alomati quyilishi maqsadga muvofiq bo’lar edi. Bu misralar yuqoridagi tariflarga
nechog’lik mos ekanini ta’kidlashga ehtiyoj yo’q.
Sirojiddin Sayyid so’z isrofidan parhez qiladi. So’zni tejab ishlatadi, so’zga
zalvorli mazmun yuklay biladi. “She’r aro polvon bo’lish oson emas” degan birgina
tarif orqali ustoz Abdulla Orifning milliy adabiyotimizda tutgan o’rniga munosib baho
bergani buning isbotidir. “450000 lola” ikkinchi jahon urushining butun fojiasi lo’nda,
ta’sirchan, betakror ifodalangani ham fikrimizni tasdiqlaydi:
Ko’z oldingga keltirsang Buylariyu
ko’z - qoshin.
Tort yuz ellik ming lola - ko’gragida
qo’rg’oshin.
Har ko’klam ko’kka yetar To’rt yuz
ellik ming nolam.
Yot ellarga yotibdi To’rt yuz ellik
ming bolam.
Sirojiddin Sayyid “Shoir kimdir?” deya savol qo’yadi (“Nuqtai nazar” she’ri )
va “Mir Alisher boboning birinchi va mangu muovinidir” degan xulosaga keladi.
Adabiyotda bunday yuksakdan qarash ijodkorga muayyan mas’uliyat hissini yuklaydi.

13Cho’lpon adabiyotni “o’tkir yurak qirralarini yuvadirg’on toza ma’rifat suvi”
deya tariflagan edi. Sirojiddin Sayyid shunga uyg’un fikrni o’ziga xos tarzda, betakror
ifodalaydi. Uningcha: “She’r garchi shoirning ko’ksida yongan, Bo’g’zini kuydirgan
olov unidir. She’riyat - gul emas, chechakmas, asli Ruh va ko’ngillarning kir sovunidir
”. Binobarin, inson ruhi va ko’nglini adabiyotchalik poklaydigan boshqa bir hodisa
mavjud emas. Muhimi, shoir ko’hna bu haqiqatni poeyik jihatdan yangicha
ifodalaganidir.
Har qanday shoirning ijodiy kamolotini ko’rsatadigan bosh omil - she’rlarida
teran hikmatlarining go’zal badiiat bilan aks etishidir. Ijodning yuksalish pallasida fikr
teranlashadi, “qaymoq bog’laydi”, ifoda sayqallanadi, o’ziga hoslik yaqqolroq
namoyon bo’ladi. Sirojiddin Sayyid she’rlarida ana shu kamolot alomatlari bo’y
ko’rsatayotgani alohida tahsinga loyiqdir. Mana bu misralar ham fikrimizni
quvvatlaydi:
Ketar j isming muvaqqatdir,
Vatan - mangu muhabbatdir.
Agar kimda muhabbat yo’q,
jahonda nomurod bo’lgay.
“Dil fasli” kitobi - shoir ijodining, ta’kidlanganidek, kamolot bosqichiga
mansub. Kitobning “Boybuva duo aylang...” (“Bozor ijodiyoti”dan) deb nomlandan
aloxida bo’limida shoir kosa tagida nimkosa tarzida miliy ma’naviyatimiz rivojiga
salbiy ta’sir ko’rsatayotgan hodisalarni qoralaydi. “Bosh qolib qorin bilan
o’ylaydigan”lar hech qachon yurtning koriga yarashi mumkun emasligini ta’sirchan
ifodalaydi. “Ichi to’la riyo, ko’ngli qaro” kimsalarning “kiyib yurgan choponlari zar
rang” ekaniga taajjub izhor etadi. Ularning surati van siyrati mutanosib emasligini hajv
qiladi.
Muborak hodisalardan birida “Kishi biror gunoh amalga qo’l ursa, uning
qalbida bir qora nuqta paydo bo’ladi. Tavba qilmay, gunohlarda davom etsa, qora
nuqtalar soni ham ko’payib boradi”, deyiladi. Shoirning mana bu misralarida ana shu

hadis mazmuni go’zal poetik ifodasini topgan. Sirojiddin Sayyid she’riyatida muborak
sarchashmalardan bahramandlik ta’siri kuchayotgani isbotidir:
Men bu chaman sahnasida
oshiq bo’lib kelgan edim,
Gul rangiga tushundimu
dil zangiga tushunmadim.
Shoir riyokorlik, ko’ngli qarolik dilni zang bosishiga sabab bo’lishini obrazlar ,
timsollar vositasida tasvirlaydi.
“Axtarayluk” g’azalida millat turmush tarziga kirib kelayotgan nobop a’mollar
hajv tig’iga olingan. Buyuk Xorazmiy mashhur “Muhabbatnoma” da “Aning kim, ol
yuzinda meng yaratti, Bo’yi birla sochini meng yaratti” deya sochining bo’yi bilan
tengligini yor go’zalligiga dalil o’laroq madh etgan edi. Taassufki, zamonamiz
shoirlari endi bunday misralarni ijod qilish imkoniyatidan mahrumdirlar. Ijod qilsalar
ham yor sochining bo’yi bilan emas, bo’yni bilan tengligi haqida yozishlari mumkin,
xolos. Sirojiddin Sayyidning kesilgan zulflarga oid mana bu bayti ham fikrimizni
tasdiqlaydi:
Bo ’yinlar osilur zulflar kesilmish,
Biz endi o’zga bir dor axtarayluk.
Millatparvar Cho’lpon “Sadoi Farg’ona” gazetasida 1914- yili bosilgan bir
maqolasida mana bunday yozgan edi: “Ey qarindoshlar... katta iltimosimiz shuldurki,
ovro’poning mo’dosidan, shishasidan va buzuq axloqidan namuna olmasdan va
bunlarg’a bul jihatdan taqlid qilmasdan, balki ilm, fan, hunar, sanoatg’a o’xshashlik
madaniyatlaridan namuna olib, bul jihatdan taqlid qilmoqimiz lozimdur. Ovro ’poning
mo’dosi, shishasi va buzuq axloqi sizlarni xonavayron, bevatan, asir, qul qiladur.
Bundan saqlaningiz!
Ovro’poning maktab, madrasa, ilm - fan, sanoat, hunarg’a o’xshash
madaniyatlari sizlarni obod, ma’mur, olim qilub, johillikdan, asorat qulligidan
qutultirodur. Birodarlar, ko’zlaringizni ochib, yaxshi o’ylanglar!”

15Taassufki, Cho’lpon qo’rqqan hodisa ro’y berdi. Har uchala voqelik -
Ovro’poning mo’dosi, shishasi va buzuq axloqi millatning turmush tarziga turli yo’llar
bilan kirib keldi. Eng yomoni, vujudni ko’z - ko’z qilishga, yalang’ochlikka ruju
qo’yilayotganidir. Milliy axloqqa qaratilgan bu tahdid o’tgan asr boshida Cho’lponni
nechog’lik o’ylantirgan bo’lsa, uning voqelikka aylangani yangi yuzyillik avvalida
Sirojiddin Sayyidni shunchalik iztirobga soladi. Mana bu misralardagi achchiq istehzo
sababi shu:
Ko'rib kindiklarini halqa taqqan,
Qochaylik, bir chuqur g'or axtarayluk.
Milliy axloq, uni asrash haqida qayg’urish millat ziyolilarining zimmasidagi
mas’uliyatdir. Shoirning bu kabi she’rlari ana shu mas’uliyatni his etish, ertangi kun
uchun kuyinish samarasidir.
Sirojiddin Sayyid zamonaviy milliy adabiyotimizda o’z o’rniga ega, e’tirofga
sazovor shoirlarimizdan. “Ruhim xaritasi”dan “Dil fasli”gacha har bir kitobi, har bir
she’ri shoir ijodining yangi, yanada baland miqyoslarga ko’tarilishi uchun asos bo’lib
kelayotgani ham buning isbotidir.
Xulosa qilb aytganda, shoirning barcha mavzularda yozgan she’rlari go’zal,
ma’noli va yodda qolarli tarzda ifodalangan.

3.Sirojiddin Sayyid ijodida tarixiylik
XX asming 70-yiïlaridan boshlab xalqimizning olis o’tmishiga, tarixiy shaxslar
hayoti va taqdiriga qiziqish nihoyatda kuchaydi. Ushbu tamoyil adabiyotimizda
kutilmagan bir hodisa emas. Ustoz Fitrat, Abdulla Qodiriy, Cho’lpon, Oybek, Maqsud
Shayxzoda qutlug’ an’anasining, Mirkarim Osim, Odil Yoqubov, P.Qodirov va boshqa
adiblarimiz izlanishining yangi to’lqini, yangi sifat ko’rinishi, aslida. Bu narsa, albatta,
yangi badiiy talqinlarda, yangi nuqtai nazarlarda namoyon bo’ldi.
Tarix va badiiy adabiyot masalasi g’oyat serqirra, serko’lam va teran.
Yozuvchilarimizning tarix mavzusidagi asarlarida uning barcha qirralarini qamrab
olish qiyin. Shuning uchun so’nggi yillar adabiyotida tarixning badiiy o’zlashtirilishi
masalasi muhimdir. Adabiyotimizda ushbu yo’nalishda bir necha avlod ijodkorlari
faollik ko’rsatmoqdalar. O’nlab asarlar muallifî bilan bir qatorda kechagina ilk kitobini
e’lon qilgan yosh yozuvchilargacha xalqimiz o’tmishiga, fîdoyi farzandlari hayotiga
ko’plab murojaat etishmoqda.
Ushbu ma’naviy ehtiyojning, ijtimoiy zaruratning ildizlari nimada ko’rinadi?
O’tmish bilan bugunni bog’lab turgan qanday robitalar boru yana qaysilarini tiklash
zarur?
XX asr adabiyotimiz xalq tarixini o’rganishda og’ir vaziyatga tushib qolgan edi,
uning holati iskanjadagi kishi darajasida edi. Yuzlab ijodkorlar ozodlik va adolat
yo’lida qurbon bo’ldi.
XX asr badiiy tafakkurida realizm san’atining estetik imkoniyatlari naqadar
keng va boy ekanligi o’z aksini topgan. Adabiyotimiz zamonni, voqelikni,
mustamlakadagi zamondoshlar turmushini badiiy o’rganishda hayot haqiqatidan
ma’lum darajada chekingan bo’lsa, olis o’tmishni, tarixiy shaxslar hayotini badiiy -
falsafiy tadqiq etishda dadil odim otdi. Eng muhimi, adiblarimiz o’tmish manbalari
asosida yozar ekanlar, tarixiy voqelikka suyangan holda bugungi kunning ijtimoiy,
ma’naviy-axloqiy masalalari xususida muhokama yuritishdi. Tarix falsafasi,

17ma’naviy-axloqiy madaniyat asoslari, vatanparvarlik, qahramonlik psixologiyasining
ildizlarini izlash va ko’rsatish orqali zamondoshlarimizning ongini o’zgartirishga
intilishdi. O’z ajdodlaridan g’ururlanish, iftixor tuyg’ularini tarbiyalash tarixiy
mavzudagi asarlarda ustuvor tendensiya bo’lib qoldi.
Bugun komil insonni shakllantirishda klassik adabiyotimizdagi an’analarga boy
hayotbaxsh didaktikaning o’rni va roli g’oyat kuchaydi, ahamiyati ortdi. Bularning
hammasi badiiy so’zning qadrini oshirishga xizmat qilmoqda. Adabiyotimizda
xalqona falsafiy-ruh -sodda ifodalarga singib ketgan donolik, hissiy kechinmalarga
yo’g’rilgan hikmatli ma’nodorlik tilning ifoda imkoniyatlari naqadar kengligini
tasdiqlayapti. Bularning hammasi badiiy tafakkur madaniyati yangi bosqichga
kirganidan dalolat beradi.
Tarixdan o’zi haqli bo’lgan o’rinni topish har bir millatning millatligini
ko’rsatganidek, o’z haqqini talab etish va uni ajratib ola bilish har bir odamning
odamligini ko’rsatadigan belgidir. Chinakam ziyoli, asl ijodkor oydin butun
is’tedodini millatning haqini ajratib olishga yo’naltiradi. Shu holat uning ijodiga
ijtimoiy salmoq beradi.
Har bir avlodning o’zi suygan, ma’naviy, falsafiy kuch - quvvat oluvchi,
hamisha topinib, talpinib, tayanib yurguvchi ona tarixi bor. Qaysi bir avlod uning
ostonasiga bosh urib borsa, peshonasida oftob charaqlaydi. Tolei yorug’likka
chulg’anadi. Qalbiga, shuuriga, tafakkuriga nur yog’iladi. Bu olamni, odamni
qaytadan yangicha idrok etishga yo’naltirilgan ma’naviyat nuri. Dunyoqarashlarda
yangi sahifalar ochguvchi tafakkur yorug’ligi.
Cho’qqilar tog’larning yelkasiga tayanib bosh ko’targani uchun ham qavat-
qavat osmonlar bilan yuz ko’rishadi. Cho’qqiga chiqishdan maqsad, bir hovuch qorga
yuzini yuvib tushish yoki billurday muzdan yalab qaytisg emas. Aksincha,
cho’qqilarning yelkasi osha ona zamin qudratini dil -dildan his etish, zangori osmon
sarhadlaridan ko’zga nur, qalbga qo’r, shuurga quvvat olish demakdir. Cho’qqilar

yetishgan yuksaklikdan turib tevarak - atrofiga, o’ziga, olamga qaytadan nigoh
tashlash, o’rganish, idrok etishdan iboratdir.
Sirtdan qaraganda har ikkalasi ikki hodisa hodisadek tuyuladi. Shaharlar,
mamlakatlar, qavmlar tarixi, ayrim shaxslar tarixi. Bular bir-biridan ayri namoyon
bo’lishi mumkin emas. Ya’ni, jamiyatlar tarixi odamlar tarixi bilan chambarchas
bog’liq. Endi, farqli tomoni ham bor. Bu ana shu tarixga munosabatdda, yondoshish
usulida ko’rinadi. Aslida, qaysi davrda bo’lmasin, tarixga yondoshgan odamlarning
bilimi, saviyasi, dunyoqarashi hal qiluvchi omil sanalgan. Xususan, sho’ro davri
ijodkorlari-yu, olimlarini aytadigan bo’lsak, boshida mafkura qilichi osilib turganligi
boismi, hukmron nazoratchi sababmi, tarixga munosabatda ehtiyotkorlik,
cheklanganlik ko’p bo’ldi. Buning ta’siridan deyarli hech bir kimsa chetda qolmadi.
Bu narsa olis tarix qa’rida, aytaylik, arab istilosi davrida ham arab istilosi
davrida ham arab mafkurasining hukmronligini olimlarimiz, adiblarimiz faoliyatidan,
ularni nechog’lik o’z domiga tushirganidan anglashimiz mumkin. Amir Temur davri
ijodkorlarini oladigan bo’lsak, ular o’tmishga turkiy ulus, millat ravnaqi bilan bog’liq
ravishda munosabat ko’rsatishgan. Alisher Navoiy odil podshoh idealini yaratishda
butkul ijodini bag’ishlagan. “Saddi Iskandariy” misolida shu narsani ko’ramiz. Shoir
unda komil inson obrazini yaratgan. “Saddi Iskandariy”da davlat boshqarishidan tortib
xo’jalik yuritishgacha, muomala madaniyatidan to o’zini tuta bilishgacha, qator
xislatlar shohlarga munosib ekanligi betimsol mahorat ila chizilgan. Mana shunday
o’rinlarda Husayn Boyqaro siymosi Navoiy hazratlarining yonlarida, doimo
ko’zlarining oldida turadi.
Moziyga yondoshishda ijodkorda sovuqqonlik, aniqlik bo’lishi zarur. Ana shu
xislatlar bir yerga jamlansa, bir ijodkor shaxsida mujassamlashsa, juda yaxshi. Adib,
shoir o’z xalqining tarixchisi emas, aksincha, u xalqining kuychisi. U tarixiy faktlarga,
voqealarga romantik bir qanot, kayfiyat bag’ishlaydi. Shu tariqa odamlarning nazarini
shu yo’nalishga qaratishi mumkin.

194.Shoir she’riyatida Bobur obrazi talqini
O’zbek xalqi o’tmishda o’tgan ko’plab buyuk daholari bilan haqli ravishda
faxrlansa arziydi. Ularning ko’plari nafaqat, o’z diyorida, balki dunyoning ko’plab
mamlakatlarida ma lum va mashhurdirlar. Ana shunday mo’ tabar zotlardan biri
Zahiriddin Muhammad Boburdir. Sirojidin Sayyid ijodida Bobur obrazi talqini alohida
sahifalarni tashkil qiladi. Uning ”Yuz oh, Zahiriddin Muhammad Bobur” nomli
kitobida Bobur haqidagi she’rlari jamlangan.
Sirojiddin Sayyid Bobur haqida yozar ekan, shunday daho zotni qadrlamagan
beqadr odamlardan nafratlanadi:
Buncha uzun oh tortdingiz, oh Bobur,
Muttahamlar dunyosida shoh Bobur.
Andijonu Hindu - yetti iqlimda
Topilmadi Sizga bir dodxoh, Bobur.
Ollohimning dargohlari keng, lekin
Sig’dirmadi Sizni bu dargoh Bobur.
Kecha uzun, manzil olis, yo’l uzoq,
Sizga faqat yolg’iz oy hamroh, Bobur.
Nonko’r beklar, beoqibat mirzolar,
Kimlar Sizga qazmadilar choh, Bobur!
She’rni ko’zdan kechorganimizda, unda shoirning kuyunchak qalbini ko’ramiz.
Shunday buyul zotni qadrlamagan kimsalarni ayovsiz fosh etadi, ularga nafratini
oshkor izhor qiladi. Bobur yashagan muhitni “muttahamlar dunyosi”, atrofidagi
beklarni “nonko’r, beoqibat” deya ta’riflaydi. Tarix bizga ato etga buyuk ne’matni
ham asray olmaganimizda shoirning qalbi ahduhlarga to’lib ketadi.
Qatag’on yillarida ham millatning asl farzandlari tazyiqu ta’qibga uchradilar.
Ularni sotqin shoirlar sotdilar va shu yo’l bilan o’zlarinig jirkanch basharalarini
ochdilar, iflos jonlarini asradilar, lekin avlodlar oldida sotqin degan nomga ega

bo’ldilar.Haqiqat egiladi, lekin sinmaydi. Yurtning asl farzandlari yana yurtga qaytdi,
lekin nomard va sotqinlar xalq qalbida salbiy xotira sifatida yashaydilar.
Bobur xalqimizga, butun dunyoda qo’rquv bilmas sarkarda, tadbirkor podshoh,
mohir davlat arbobi, ayni paytda iste'dodli shoir, adib, donishmand, tarixchi, zukko
olim va tarjimondir.
Bobur tarixda umri kurashlar, urushu g’alayonlar, notinchliklar bilan kechgan
shaxs sifatida ham taniqli. U temuriylar saltanatini saqlab qolish uchun harakat qildi.
Umri chet ellarda kechdi. Hayoti Afg’oniston, Hindiston kabi davlatlar bilan bog’liq
bo’ldi. Bobur yirik madaniyat arbobi sifatida ma'lum. U yoshligidan ilm bilan
shug’ullangani, fors, arab tillarini o’rganishi, adabiyot, tarix, tilshunoslik,
adabiyotshunoslik, musiqa va boshqa sohalar bilan shug’ullangani bois ham ma'rifatni
anglaydigan, madaniyatli kishi bo’lib etishdi. U fanning turli sohalariga doir ko’plab
asarlar yozdi. Boburning lirik devonlari, «Boburnoma», «Mufassal», «Xatti Boburiy»,
«Harb ishi», «Musiqiy ilmi» islom dini asoslarining bayoni bo’lgan «Mubayyin»,
«Volidiya» tarjimasi va boshqa asarlari uning shuhratini yanada oshirdi.
Insonga boylik baxt bera olganida, hech shubhasiz, Bobur baxtli bo„lar edi.
Darhaqiqat, Bobur umri mobaynida shunchalik ko„p boyliklarni qo„lga kiritdi-yu,
ammo o„zini baxtli his qilmadi. Sabab shundaki, u baxt tushunchasini oliy darajada
idrok etadi. Ochko„z odamlar nazdidagi boylik tushunchasini g„arib, bir pulga qimmat
narsaga aylantirdi. 0„zi hukmronlik qilgan mamlakatlarning boyliklariga sira ko„z
olaytirmadi. Aksincha, qaysi yurtga qadami tegsa, uni obod va ma’mur qilishga
harakat qildi. Bobur tasavvuridagi baxt oliy maqomda turadi. Odamlarga yaxshilik
qilishni, bunyodkorlikni, yaratuvchanlikni, ezgulikni baxt deb bildi.
Boburning umri Vatan hajrida o„rtangan umrdir. Vatan tuprog„ida o„sgan «Mir
Temuriy» qovunlarning hidlari, asal kabi husayni uzumlar, yurtining zahmatkash
odamlarining sog„inchlaridir. Sirojiddin Sayyidning ”Kobulda bahor” nomli she’rida
Boburning iztiroblariga sheriklik hissi bo’rtib ko’rinadi:
Kobulda bahoru g’amim ortadi,

21Hasrat umrim aro cherik tortadi.
Musofir savdolar meni o’rtadi,
Bu gulshan ichra men bir tirik mozor,
Kobulda bahordir, Kobulda bahor.
Bobur keng dunyoqarashi, mukammal aql-zakovati, bilimi bilan Hindistonda
Boburiylar sulolasiga asos soldi. Bu sulola Hindistonda 332 yil hukmdorlik qildi.
Bobur avlodidan olti shaxs Bobur, Humoyun, Akbar, Jahongir, Shoh Jahon,
Avrangzeblar bu yerda uzoq davr podshohlik qildilar.
1494 yilda Umarshayx Mirzoga qarshi uning akasi Samarqand hokimi Sulton
Ahmad Mirzo va Toshkent hokimi Mahmudxon qo’shin tortadi. Falokat ro’y berib,
1494 yil 7 iyunda Umarshayx vafot etadi. 11 yoshli /ba'zan 12 yosh ko’rsatiladi/
Bobur Farg’ona viloyatining hokimi bo’ladi. Goh g’alaba, goh mag’lubiyatga uchrab
turgan Bobur Farg’ona va Samarqand mulkini qo’l ostiga birlashtirib tura olmadi.
Katta kuchga ega bo’lgan Shayboniyxon Saripul va Axsida Boburga zarba berib, u
yerlarni ishg’ol qiladi. Bobur quvg’in va sargardon bo’lib, chet ellarda faoliyat
ko’rsatadi. Shayboniyxon tazyiqi ostida 1504 yili Bobur ozgina askar va a'yonlari
bilan Qobulga borib o’rnashadi. Bobur o’z yurtidan, toju taxtdan voz kechib
ketolmaydi. Bir necha marta Samarqandni qayta yegallashga harakat qiladi. 1512 yilda
shoh Ismoildan Yordam olib, Samarqandga yurish qiladi. Samarqandni uchinchi marta
egallab oladi. Ubaydulla Sulton va Muhammad Temur Sulton 1513 yilning boshlarida
katta qo’shin bilan Boburga qarshi yurish boshlaydilar. Bobur engiladi. Ismoil madad
uchun Najmi soniy boshliq qo’shin yuboradi. U ham yengiladi. Boburning o’z
saltanatini egallash orzulari barbod bo’ladi. U Afg’onistonda o’z hokimiyatini
mustahkamlab oladi. Bobur Hindistonga yurish rejalarini tuzadi. Birinchi navbatda
Panjob viloyatini ishg’ol qilishni mo’ljallaydi. U Hindistonga yurish faoliyatini 1519
yildan amalga oshira boshlaydi, 1526 yilgacha besh marta harbiy yurish qiladi. 1526
yil noyabrdan harakati Sind, Panjob viloyatlari orqali Dehliga qaratilgan edi.

XULOSA
Badiiy tafakkurga yangilik olib kirish, har bir she’rda fikr va tuyg’ular
yangiligiga erishish, xalqona va soddalik, yumorga moyillik, ma’no jihatdan
shaffofligini ta’minlash Sirojiddin Sayyid she’riyatining asosiy xususiyatidir.
1. Sirojiddin Sayyid adabiyotimiz xazinasini boyituvchi, komil shaxs tarbiyasi
uchun xizmat qiluvchi iste’dodli asarlari bilan badiiy madaniyatimiz tarixidan nufuzli
o’rin egalladi.
2. Davr o’z ijodkorlari oldiga hamisha muhim muammolarni ko’ndalang
qo’yadi. Shular orasida ma’naviyat ekologiyasi eng muhim, kechiktirib bo’lamas
vazifalardan biridir. Bu, ruhan va fikran komil shaxsni kamol toptirish, shakllantirish
masalasidir. Shoirning lirik qahramoni mana shu mas’uliyatni ado etish uchun bor
imkoniyatlarini sarflaydi.
3. Sirojiddin Sayyidning poetik obrazlari fikrni timsol darajasiga ko’taradi.
Bunda hayotiy faktlar falsafiy mushohadalar yuritish uchun keng imkoniyat beradi.
Shoir she’riyatida ilgari surilgan bosh ma’noga ko’ra jamiyat ham, inson ham
komillik maqomiga yetishi kerak. Lirik qahramon zamondoshlari ma’naviyatidan
mana shu komillik belgilarini axtaradi. Jamiyat oldidagi mas’uliyatini yuksak darajada
bajara olmayotgandek o’z-o’zidan qoniqmaslik tuyg’ulariga, mulohazalariga berilib,
mutafakkirona badiiy tadqiqot olib boradi. Uning “Ruhim xaritasi”, ”Saqlin xarsanglar
kaftida”, ”Sevgi mamlakati”, ”Asragil”, ”Mehr qolur, muhabbat qolur”,”Kuydim”, va
“Vatanni o’rganish” va “So’z yo’li” turkumlari ana shunday o’ziga xos izlanishlar
samarasidir.
4. Sirojiddin Sayyidning o’ziga xos uslubi, ijodiy manerasi uni boshqa
shoirlardan ajratib turadi. Unig she’riyatida milliy o’ziga xoslik, xalqchillik bo’rtib
turadi.
5. Sirojiddin Sayyid ijodi xalqimizning milliy uyg’onishiga xizmat qiladi.
Shoirning badiiy iste’dodi uning ruhiy olamidagi qudratli kuchlar - xalqchillik,

23insonparvarlik, adolat va haqiqatga xizmat qilish istagi, vatanparvarlik, millatsevarlik
ideallariga sadoqati va fidoyiligida yaqqol ko’rinadi.
6. Sirojiddin tarixni yuksak darajada baddiy idrok etgan shoir.
7. Sirojiddin Sayyid xalqni, o’tmish ajdodlarini chin qalbdan sevadi,
e’zozlaydi, she’riyatida tarixiy shaxslar obrazini to’laqonli va mukammal tasvirlagan.FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1. Adabiyotimizning yarim asri. 1-kitob. Adabiy-tanqidiy maqolalar. - T.: Badiiy
adabiyot, 1967.
2. Adabiyotimizning yarim asri. 2-kitob. Adabiy-tanqidiy maqolalar. - T.: Badiiy
adabiyot, 1975.
3. SHarafiddinov O. Ijodning katta yo’lida / Iste'dod jilolari. - T., 1976.
4. G’afurov I. YAm-yashil daraxt. Adabiy-tanqidiy maqolalar. - T.: Adabiyot va
san'at, 1976.
5. G’afurov I. Lirikaning yuragi. Adabiy o’ylar. - Toshkent, 1982.
6. G’afurov I. YUrak - alanga: (Adabiy-tanqidiy maqolalar.) - T.: YOsh gvardiya,
1980.
7. G’afurov I. SHe'riyat - izlanish demak. Adabiy-tanqidiy ocherk. - T.: Adabiyot va
san'at, 1984.
8. Xudoyberdiyeva H. Bu kunlarga yetganlar bor. T.,1993.

Sirojiddin sayyid sheʼriyatida talqin va vatan tushunchasi 26v

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish