Siydik tosh kasalligi - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	6.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Май 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Siydik tosh kasalligi

Купить

Siydik tosh kasalligi

SIYDIK TOS H KASALLIGI • Siydik-tosh kasalligi – bu endogen yoki ekzogen sabablarga ko’ra yuzaga kelgan, jumladan irsiy harakterga ega bo’lgan modda almashinuvining buzilishi tufayli yuzaga kelgan, buyrak va siydik yo’llarida toshlarning paydo bo’lishi bilan harakterlanuvchi kasallikdir. • Siydik tosh kasalligi (urolitioz) anchagina ko`p tarqalgan kasallikdir. Mumiyolangan murdalarni (qadimiy eramizdan 350-400 yillar avval) t е kshirish natijasida topilgan buyrak toshlariga ko’ra, bu kasallikning naqadar ko’xna ekanligi to’g’risida xulosa qilish mumkun. Siydik tosh kasalligi dunyoning barcha davlatlarida ham uchraydi. Ba'zi viloyatlarda siydik tosh kasalligining

EPIDEMIOLOGIYASI • Siydik tosh kasalligi Sov е t Ittifoqining O’rta Osiyo, shimoliy Kavkaz r е spublikalarida, Volga buyi soxillarida, Uralda, Sibirda bizning davlatimizdan tashqari Avstraliyada, Nid е rlandiya, Yugoslaviyada, Gr е tsiyada, Turkuiyada, Suriyada, Braziliyada, AQShning Sharqiy hududlarida anchagina ko`p tarqalgan. Buyrakning hamma jarroxlik kasalliklarini 30-45% siydik tosh kasalligiga to’g’ri k е ladi. So’nggi paytlarda siydik tosh kasalligining ayniqsa uning ayollar orasida uchraydigan marjonsimon formalarini ko’proq tarqalayotganligi qayd qilinmoqda. Siydik tosh kasalligi har qanday yoshga ham mansub, l е kin bolalarda va kariyalarda toshlar buyrak va siydik naychalariga qaraganda siydik pufagida ko’proq joylashgan bo’ladi. Toshlar o’ng buyraklarda, chapdagiga qaraganda k

EKZOGEN ETIOLOGIK OMILLAR 1. Iqlim, tuproqning biogeokimyoviy strukturasi, suv va floraning fizik kimyoviy hususiyatlari, aholining ichimlik va ovqatlanish rejimi. 2. Mehnat sharoiti(zararli ishlab chiqaqrish, issiq tsex, og’ir jismoniy mehnat va boshq.) va maishiy hususiyatlar( bir xil, kamharakat hayot va dam olish tarzi). 3. Tosh hosil bo’lish protektorlari kontsentratsiyasiga, pH ga, diurezga va boshqalarga ta’sir qiluvchi tosh paydo qiluvchi moddalarni ko’p miqdorda saqlovchi oziq-ovqatlarni haddan tashqari va doimiy ravishda iste’mol qilish. 4. A va B guruh vitaminlarining yetishmovchiligi. Endogen etiologik havf omillari turlicha tabiatga ega bo’lishi mumkin. Ularga mahalliy urologik havf omillari ham, umumiy havf omillari ham, shuningdek bemorning interkurrent kasalliklari kiradi.

ENDOGEN ETIOLOGIK OMILLAR UROLOGIK OMILLAR UMUMIY OMILLAR ENDOGEN ETIOLOGIK OMILLAR UROLOGIK OMILLAR UMUMIY OMILLAR

UROLOGIK OMILLAR  Siydik yo’llarining tug’ma va orttirilgan mahalliy o’zgarishlari(strikturalar, qo’shimcha qon tomirlar siydik oqimining buzilishi va gidronefrozga olib keladi)  Yagona (yagona ishlovchi) buyrak.  Qovuq-siydik nayi (buyrak) refluksi.  Siydik yo’llari anomaliyalari- g’ovaksimon, taqasimon buyrak, ureterotsele, shoxlangan kosachalar.  Siydik yo’llari infektsiyasi.

UMUMIY OMILLAR  Bir qator fermentlarning etishmasligi, yo’qligi, ortiqcha ishlab chiqarilish holatlari – giperparatireoz, podagra.  Uzoq yoki to’liq immobilizatsiya( umurtqa, chanoq suyaklarining sinishi va boshq.).  Oshqozon-ichak, jigar, o’t yo’llari kasalliklari.  Ichak rezektsiyalari, ingichka- yo’gon ichak anastomozlari.  Kron, Pedjet, Bek kasaligi.  Vitamin A, C, sulfanilamidlarning ortiqcha dozalarda buyurilishi.  Sarkoidoz, leykemiya va suyaklarning metastatik zararlanishi.

 Yuqorida sanab o’tilgan omillar buyraklarda tosh hosil bo’lishiga olib keladi, toshlar bugungi kunda ximiyaviy tarkibiga ko’ra quyidagicha sinflanadi:  siydik kislota toshlari (uratlar) – sarg’ish-jigarrang, zich konsistentsiyali, silliq yoki donador yuzali;  oksalat toshlari – to’q qo’ng’ir rangda, deyarli qora, juda zich, g’adir-budir yuzali, “tikonlar” bilan qoplangan;  fosfat toshlari (infitsirlangan) –oqish-kulrang, yumshoq, oson yemiriladi, yuzasi g’adir-budir;  aralash toshlar – yadrosi boshqa tuzdan, pardasi esa boshqa tuzdan paydo bo’lgan;  sistin toshlar – yorqin-jigarrang tusda, silliq yuzali, eng zich toshlardir.  Toshlarning strukturasi organizmda kechayotgan moddalar almashinuvi buzilishini baholashda ahamiyatli bo’lib, STK metafilaktikasi chora- tadbirlarini ishlab c

Calcium Oxalate Calcium Phosphate Uric Acid (10-15%) Struvite (10-15%) (60-70%) Tosh turlari

Calcium Carbonate Calcium Citrate Ammonium Urate (laxative abuse) UNCOMMON TYPES OF STONES

Ciprofloxacin IndinavirTraimeterene Sulfamethoxazole OxypurinolPhenazopyridine PhenytoinAminophylline Drugs & Metabolites (<1%) Amoxicillin herringlab.com

13Сийдик йулларидан олинган тошлар

PATOGENEZ KAUZAL FORMAL

PATOGENEZ  . Hozirgi vaqtda STK patogenezining yagona nazariyasi mavjud emas. Tosh hosil bo’lishini tushuntirib beruvchi ikki xil jarayon, formal va kauzal genez farqlanadi.  Formal genez . Kristallizatsion nazariyaga muvofiq, tosh hosil bo’lish jarayoni kristallizatsiya qoidalariga bo’ysunadi. Bu jarayonda matritsa hech qanday ahamiyat kasb etmaydi va tasodifiy qismlardan tarkib topadi deb hisoblanadi.  Kauzal genez. Kolloidlar nazariyasiga ko’ra, tosh paydo bo’lishining birinchi va muhim bosqichi bo’lib, tosh organik matritsasining hosil bo’lishi hisoblanadi, siydik tuzlarining unga kristallanishi esa ikkilamchi jarayon hisoblanadi.Kristallanish boshlanishi uchun amalda normal sharoitlarda ham ko’pincha siydik tosh hosil qiluvchi moddalar bilan to’yingan bo’ladi (ko’p ovqat yeyish, o

 Hozirgi vaqtda bir qator moddalar aniqlangan bo’lib, ular tuzlarning erigan holatda turishiga va kolloid stabilligiga ta’sir qiladi va aksincha ularning yo’qligi tuzlar kristallanishini chaqiradi. Normal siydikda bu moddalar qatoriga mochevina, kreatinin, gippuron kislotasi, natriy xlorid, sitratlar, magniy, anorganik pirofosfat va boshqalar kiradi. Bunday moddalar solbulizator lar deyiladi

 To’yingan eritmadagi tuzlarning metastabil holati osongina buzilishi mumkin. Ba’zi holatlarda bu rolni mukoproteinlar, sulfanilamidlar, pirouzum kislotasi, kollagen, elastin o’ynaydi.  Siydik muhiti(pH) – tosh hosil bo’lishida muhim omil hisoblanadi. Shu narsa isbotlanganki, tosh hosil qiluvchi moddalar – siydik kislotasi, kaltsiy, anorganiq fosfatlar, oksalatlar qontsentratsiyasi va ekskretsiyasining ortishi shubhasiz, tosh hosil bo’lishiga olib keladi.  Kauzal genez. Bu genez asosida bir qator ekzogen va endogen havf omillari yotadi, ular formal genez shakllanishiga qulay sharoit yaratuvchi organik va funktsional holatlarni yuzaga keltirishadi. Masalan, sut va o’simlik mahsulotlarini ko’p iste’mol qilish siydik muhitini ishqoriy tomonga, go’sht mahsulotlari esa – kislotali tomonga o’

TOSH HOSIL BO’LISHIGA OLIB KELUVCHI KASALLIKLAR • Giperparatireoidizm • Buyrak atsidozi • Kron kasalligi • Sarkoidoz • gipertireoidizm

Dorilar - Kalsiy preparatlari - Vitamin D - Askorbin kislota (1 kuda 4 gr dan oshiq qabul qilinsa ) - Sulfanilamidlar - Anatomo-fiziologik anomaliyalar - Taqasimon buyrak - uretrosele - Kosacha jom sistemasi va siydik nayi strikturalari - Pufak-nay refluksi

 Buyrak tosh (n е frolitiaz kasalligining sabablari hammada har xil bo’ladi, ya'ni bu kasallik ko`p sabablidir. Hozirgi zamon nazariyalariga ko’ra buyrak tosh kasalligining sabablari orasida buyrak va siydik yo’llaridagi tug’ma o’zgarishlar katta o’rin egallaydi. Bu tug’ma sabablarni uch turga bo’lish mumkin. 1. Proksimal va distal kanalchalarining tug’ma o’zgarishi enzimopatiya (tubulopatiya)lari. 2. Siydik yo’llarini anatomik rivojlanishining irsiy nuqsonlari. 3. Irsiy n е vrozi va n е frotik sindromi.

PATOLOGIK ANATOMIYASI .  Buyrak tosh kasalligida buyraklardagi morfologik o’zgarishlar, umuman undagi toshlarning joylashuviga, ularning tuzilishiga va hajmiga bog’liq. Kolav е rsa, bu o’zgarishlar buyrakdagi yallig’lanish jarayoniga bog’liq . Ko`pincha toshlar buyrakdagi yallig’lanish jarayoni paytida paydo bo’lib, siydikning yo’nalishini buzadi, natijada yallig’lanishni yanada kuchaytirib yuboradi.  Buyrakdagi «as е ptik» toshlar ham morfologik o’zgarishlarni k е ltirib chiqaradi. Siydikni t е kshirib, unda mikroblar topilmasa ham u buyrakda yallig’lanish jarayonini yo’q d е b bo’lmaydi. Chunki n е frit xali int е rstinal holatda bo’lish mumkin, siydik koptokchalarining va kanalchalarining k е ngayishi, p е ri va endaart е rit hollari, Oraliq kushuvchi to’qimalarning prolif е ratsiyasi

KLINIKASIKLINIKASI KALKURIYA OG’RIQ GEMATURIYA ANURIYA BUYRAK YETISHMOVCHILIGINING KLINIK BELGILARI DIZURIYA O’TKIR SIYDIK TUTILISHI 22

TASHXISLASH  Diagnoz qo’yishda anamnez yig’ish muhim ahamiyatga ega. Og’riqning harakteri va davomiyligini (joylashuvi, kuchi, tarqalishi); og’riq ko’ngil aynishi, qusish, qaltiroq bilan kechyaptimi-yo’qmi; siydikda gematuriya borligi va davomiyligi; og’riqning kuchi va paydo bo’lish harakterini aniqlab olish zarur; bemordan oldin tosh tushganmi; urologik anamnezga egaligi, oldin STK bo’yicha tashrix qilinganligi surishtiriladi; bemorda oshqozon ichak traktida, jigar o’t yo’llarida, qalqonsimon oldi bezlarida kasalliklar bormi; oilasi va qarindoshlari ichida STK bilan og’riganlar bormi; tosh hosil qilishga olib keluvchi farmakologik preparatlar (sulfanilamidlar, vitaminlar va boshq.) qabul qilganligi; tayanch- harakat apparatida kasalliklar va sinishlar bo’lganligi surishtiriladi.  Fizi

RENTGENOLOGIK TEKSHIRUV  Rentgenologik tekshiruv siydik-tosh kasalligini tashxislashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Umumiy urografiya amalda 96 % holatlarda siydik ajratish sistemasi proektsiyasida joylashgan qonkrement soyasini ko’rish imkonini beradi . Umumiy rentgenogrammada siydik ajratish sistemasining barcha qismlari aks etgan bo’lishi kerak (X ko’krak umurtqasidan to chanoq suyagining simfizigacha). Faqatgina rentgenonegativ toshlar (urat, tsistin, ksantin) umumiy urogrammada ko’rinmaydi. Marjonsimon toshlarda ikki hil proektsiyada rentgenografiya qilinadi (to’gri va biroz qiya holatda)- shunda tosh o’lchamlari va buyrak kosachalarini qanchalik to’ldirgani haqida to’liqroq ma’lumot olinadi. Lekin, umumiy urogrammada buyrak va siydik nayi toshiga o’xshash soya ko’rinishi b

umumiy ekskretor

Yadro-magnitli-rezonans tekshiruvlar yanada aniqroq diagnostik ma’lumotlar beradi, chunki bunday usulda olingan suratlar sifatiga ko’pincha ekskretor urografiya interpretatsiyasida halal beruvchi aerokoliya ta’sir qilmaydi . Shuni yodda titish kerakki, yadro-magnitli- rezonans tekshiruvda bemorga hech qanday rentgen nurlari ta’sir qilmaydi, shuning uchun uni homiladorlarda ham qo’llash mumkin. Retrograd ureteropielografiya. O’ng tomonlama siydik nayi yuqori 1/3 qismi toshi

KORALSIMON TOSHLAR 27

DAVOLASH • Konservativ 1. dieta 2. spazmolitiklar 3. uroseptiklar 4. diuretiklar 5. Sanator-kurort davo 6. antibiotiklar 7. Lorin-Epshteyn bo’yicha novokain blokada • Operativ – toshni olib tashlash 28

EUVL BUYRAK TOSHLARINI OLIB TASHLASH EZTL (EUVL) Ekstrakorporal zarba- to’lqinli litotripsiya

EUVL buyrak toshlarini olib tashlash

URETEROLITOEKSTRAKSIYA (URETEROLITOTRIPSIYA)

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar