Sodda birikmali va murakkab gidronimlar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	56.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Sodda birikmali va murakkab gidronimlar

Купить

•
MAVZU: SODDA BIRIKMALI VA
MURAKKAB GIDRONIMLAR

Gidronimiya yunoncha “gidro” suv,
“onoma” atoqli ot. Gidronimiya
yunoncha “ suv” degan ma’noni
bildiradi. Barcha suv obyektlarining
nomini o’rganuvchi bo’lim gidronim
deyiladi.

Suv havzalarining onomastika sohasi
bo’yicha shug’ullangan olimlarimizning
monografiyalarida, lug’atlarida,
tadqiqotlarida tilga olingan bo’lsada bu
sohada monografik birinchi tadqiqot
Nuriddin Begaliyevning “Samarqand
viloyati gidronimlari” nomli nomzodlik
dissertatsiyasi sanaladi.

Yer yuzidagi qariyb 71% foizini 4 ta okean
egallaydi.
Tinch okeani
Atlantika okeani
Hind okeani
Shimoliy muz okeani

Daryolar nomi: potamonim deyiladi,
Amudaryo, Sirdaryo, Surxondaryo,
Qashqadaryo, Zarafshon daryosi,
Oqdaryo, Qoradaryo bularning
barchasi O’zbekiston Respublikasi
Samarqand viloyatidagi katta daryolar
nomi hisoblanadi.

Soylar nomi: Kosonsoy, Rezaksoy,
Oqtoshsoy, Chovlisoy, Yakkarchasoy,
Yertoshsoy, Dukandsoy, Oqchasoy.

Ariqlar nomi: Katta ariq,
Zahariq, Kaykovus arig’i, Yangi
ariq, Parom ariq.
Anhor- arabcha “katta ariq”
Arna- katta kanal
Band to’g’on
Ko’l- kichikroq tabiiy suv
havzasi.
Vodoprovod: Guzar
Damdaryo, Darg’ot, Kavsar,
Kechik.

O’zan deb ataluvchi chuqurlikda oqayotgan
suv oqimi dary o deb ataladi. Odatda
daryolar doim oqib turadi. Lekin iqlimi
quruq o’lkalarda issiq, yog’in kam
vaqtlarda goho qurib qoladigan daryolar
ham bor. Ularni v aqt incha qurib
qoladigan dary olar deyiladi.

Sirdaryo
Sirdaryo daryo nomi “ sir” ya’ni rang,
bo’yoq sariq daryo, loyqa suvli daryo,
serob, sersuv degan ma’moni bildiradi.
Bu ma’lumotlarni ko’pchilik to’g’ri
deguvchilarni fikri to’g’ri ekanligini
professor H. Hasanov aytib o’tgan edi.
Bu azim daryo shu atroflarda yashagan
sar silissir qabilasi nomi bilan atalgan
deyish ancha haqiqatga yaqin.

Amudaryo
Amudaryo o’rta Osiyodagi eng yirik daryo
hisoblanadi. Qadimgi yunon tarixchisi Gerodot
mil. avv. V asr Araks deb, keyinroq mil. avv. I
asr o’tgan yunon tarixchilari asarlarida Oks
yoki Oksos deb atalgan. Amudaryoning hozirgi
nomi O’rta asrlarda mavjud bo’lgan Omul,
Omuy, Omuyya shahri hozirgi Chorjoy
nomidan olingan deyishadi.

Zarafshon
Zarafshon daryosi haqiqatdan “ zar
sochuvchi” daryo degan ma’noni anglatadi.
Daryoo’zanidagi qumda oltin zarralari
bo’lganidan daryo shunday nom olgan.
Gidronimlar: sodda tub, sodda yasama,
qo’shma va murakkab tarkibli bo’ladi.
Qo’shma va murakkab tarkibli
gidronimlartarkibida asosan endikatorlar,
topofarmantlar tashkil etadi.
Soy, buloq , daryo, ko’l.

Bosh daryo o’zanining barcha irmoqlari
bilan birga dary o sist emasini hosil qiladi.
Daryoning okean, dengiz, ko’l yoki boshqa
daryoga quyiladigan joyi dary oning
mansabi deyiladi( O’rta Osiyoning tabiiy
xaritasidan Sirdaryoning manbaini,
mansabini, Chirchiq va Qoradaryo
irmoqlarini topishimiz mumkin.

Foydalanilgan adabiyotlar:
■ H. Hasanovning Daryo va ko’llarning
nomini o’rganuvchi soha Toshkent
o’qituvchi.
■ Nuriddin Begaliyevning Samarqand
viloyati gidronimlari nomli dessertatsiyasi.

Sodda birikmali va murakkab gidronimlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish