Sodda, birikmali va murakkab toponomlarga misollar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	579.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Sodda, birikmali va murakkab toponomlarga misollar

Купить

SODDA, BIRIKMALI VA MURAKKAB
TOPONOMLARGA MISOLLAR.
•
RE JA:
•
SODDA TOPONIMLAR
•
QO’SHIMCHALI TOPONIMLAR
•
QO’SHMA TOPONIMLAR

O’zbekiston hududidagi geografik nomlar o’zbek
tilining imlosining amaldagi qoidalari asosida
yozilar ekan, bu qoidalarning asosiy maqsadi va
vazifasi o’zbek tilidagi darsliklarda ilmiy
ommabop va siyosiy kitobta davriy matbuot va
kartalarda, turli lug’atlarda geografik nomlarning
yozilishida umumiy birlik bo’lishinitaqazo etadi.
Hozirda mavjud bo’lgan geografik tuzulishga
ko’ra sodda va qo’shma toponimlarga ajratish
mumkin.

SODDA TOPONIMLAR
Sodda toponimlar o’z navbatida
qo’shimchasiz va qoshimchali nomlarga
bo’linadi. Joy nomi tarkibida birgina otdan
iborat bo’lib, unga boshqa biror unsur
qo’shilmasa, bunday nomlar qo’shimchasiz
toponimlar hisoblanadi. Suyun Qorayev
qo’shimchasiz sodda toponimlarni tahlil qilib,
ularni bir necha xilga bo’lgan:

a) Oddiy geografik yoki ijtimoiy-iqtisodiy
terminlar shaklidagi toponimlar. Anhor,
Asbob, G’o’za, supa, uchma va h. k.
b) urug’-aymoq va boshqa etnik guruhlar
nomlari bilan bog’liq toponimlar. Aldak,
burgut, mang’it, turk va h. k.
c) Kishilarning ism familiyalari, taxallus,
laqablaridan iborat toponimlar. Beruniy,
Navoiy.
d) O’simlik va hayvon nomlaridan iborat
toponimlar. Bodom, Yong’oq, chinor,
terak.

QO’SHIMCHALI TOPONIMLAR
Qo’shimchali toponimlar tarkibida otga
qandaydir qo’shimcha offiks qo’shib
yasaladi. Bunday geografik nomlar
tarkibida quyidagi affikslar bo’lishi
mumkin.
-goh Zangoh, Nomozgoh.
-zor Bodomzor, Chilonzor
-iston Registon, Guliston
-iya Mengriya, Shohrutuya

-kor Paxtakor, Sholikor
-lar arablar, beklar
-li Anjirli, Burganli
-lik Attorlik, zargarlik
-loq Sangloq, Toshloq
-on So’zangaron, Zargaron
-ot Bog’ot, Rabot
-cha Do’rmancha, Qizilcha
-chi bo’yrachi, Tuqaychi

QO’SHMA TOPONIMLAR
Qo’shma toponimlar ikki va undan ortiq
tarkibiy qismlardan tashkil topadi. Beshariq,
Yakkatut, Yangiqo’rg’on. Bunday geografik
nomlar grammatik jihatdan bir necha turga
bo’linadi. O’zbek tilida ikki va undan ortiq
so’zlardan (turdosh otlardan) iborat (murakkab)
geografik nomlar qo’shib yoziladi.
Birinchi tarkibiy qismi sifatdan, ikkinchi
tarkibiy qismi geografik atamadan iborat
bo’lganda: Oqqo’rg’on,

Oqtepa, Ko’kbuloq, Ko’kmumtoz, Sarinuv,
Sariqtepa kabi yoziladi.
Birinchi tarkibiy qismi sondan ikkinchi tarkibiy
qismi geografik terminlardan iborat bo’lganda:
Beshariq, Yakkasaroy, Yakkatol shaklida
yoziladi.
Birinchi tarkibiy qismi tartib sondan, ikkinchi
tarkibiy geografik atamadan iborat: Ikkinchi
solma, Yettinchi qo’tir shaklida yoziladi.
Aytish joizki qo’shma geografik nomlar
tadqiqotida

ularning yasalish usullarini belgilash, ayniqsa
muhimdir. Mutaxasislarning yozishicha, til
taraqqiyoti jarayonida ma’no kasb etishi
natijasida sintaktik birlikdan leksik birlikka
aylanadi, va qo’shma so’z yuzaga keladi.
Masalan: Oqjar, Sho’rsuv, Yangiqo’rg’on,
Qoratepa.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Hakimov Q. Mirkamilov M.
“Toponimika” Toshkent
darslik 2020
2. Suyun Qorayev
“Toponimika” Toshkent

Sodda, birikmali va murakkab toponomlarga misollar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish