Sog‘liqni saqlash sohasini boshqarish - Tibbiyot - Slaydlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	3000UZS
Hajmi	2.7MB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	pptx
Bo'lim	Slaydlar
Fan	Tibbiyot

Sog‘liqni saqlash sohasini boshqarish

Sotib olish

MAVZU:SOG’LIQNI
SAQLASH SOHASINI
BOSHQARISH

REJA:
1.Sog’liqni saqlash sohasini
boshqaruvchi davlat organlari
2.Sog’liqni saqlash sohasida
davlat nazorati
3.Davlat sanitariya nazorati

Sog‘l iqni saqlash sohasini boshqaruv chi dav lat organlari v a ularning huquqiy
maqomi . O‘zbek ist on Respublik asida fuqarolarning sog‘lig‘i ni
saqlash: sog‘liqni saqlash sohasida inson huquql ariga ri oy a
qil inishi ; aholining barcha qat lamlari t ibbi y y ordamdan bahramand bo‘la
ol ishi ; profi l ak t ik a chora-t adbirlarining ust unligi; sog‘lig‘ini y o‘qot gan
t aqdirda fuqarolarning i jt i moiy himoy a qilinishi; t ibbi y ot fanining amaliy ot
bil an birligi k abi asosiy pri nsiplarga t ay angan holda amalga oshiriladi .
O‘zbek ist on Respublik asi fuqarolari sog‘liqni saql ash borasida daxlsiz
huquqqa egadirlar. Dav l at y oshi, j insi , irqi, mill at i, t ili , dinga munosabat i,
ijt imoi y k elib chiqi shi, e’t iqodi, shaxsiy v a ijt imoiy mav qeidan qat ’i nazar
fuqarolarning sog‘lig‘i saqlani shini t a’mi nlay di. Dav lat fuqarol arda
k asallik larning har qanday shak llari borl igidan qat ’i nazar, ul arning
k amsit ishlardan hi moy a qi linishini k afol at lay di. Ushbu qoidani buzi shda
ay bdor bo‘lgan shaxslar qonunda belgil angan t art ibda j av obgar bo‘ladi lar.
O‘zbek ist on Respublik asi hududidagi ajnabi y fuqarolarning sog‘liqni
saqlash huquqi O‘zbek i st on Respublik asining xal qaro shart nomalariga
muv ofi q k afolat lanadi. O‘zbek ist on Respublik asida doimiy y ashov chi
fuqaroli gi bo‘lmagan shaxslar, bashart i O‘zbek i st on Respublik asining
xal qaro shart nomalarida o‘zgacha qoida nazarda t ut ilmagan bo‘lsa,
sog‘liqni saqlashda O‘zbek ist on Respublik asining fuqarolari bilan t eng
huquqdan foy dalanadi lar.

Hukumat huzurida Sanitariya-epidemiologiya nazorati davlat inspeksiyasi hududiy boʻlinmalari bilan,
Sogʻliqni saqlash vazirligi huzurida esa - Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik agentligi tashkil etilmoqda
( 9.09. 2019 yildagi PF-5814 -son Farmonga qarang )
Sogʻliqni saqlash vazirligining Sanitariya-epidemiologiya nazorati bosh boshqarmasi tugatilmoqda. Qayta
tashkil etilayotgan Respublika davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazining laboratoriya хizmati
negizida yangidan tashkil etilgan Agentlik huzurida Laboratoriya kompleksi tashkil etiladi

Profilaktika, tashxis qo’yish, davolashning yangi usullarini, dori-darmonlar, immunobiologiya preparatlari va dezinfektsiya
vositalarini qo’llash hamda biologik-tibbiy tadqiqotlar o’tkazish tartibi
Sog’liqni saqlash amaliyotida faqat qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qo’llashga ruxsat etilgan profilaktika, tashxis
qo’yish, davolash usullaridan, tibbiyot texnologiyalari, dori-darmonlar, immunobiologiya preparatlari va dezinfektsiya
vositalaridan foydalaniladi.
Qo’llanishga ruxsat etilmagan, lekin belgilangan tartibda ko’rib chiqilayotgan tashxis qo’yish, davolash usullari va dori
vositalardan bemorni davolash manfaatini ko’zlab faqat uning ixtiyoriy ravishdagi yozma roziligi olinganidan keyin, o’n to’rt
yoshga to’lmagan shaxslarni davolashda esa faqat ularning hayoti bevosita xavf ostida qolgan taqdirda va qonuniy
vakillarining yozma roziligi bilangina foydalanish mumkin. (QR 18.08.2018 y. 200/XXII-sonli Qonuniga asosan o’zgartirishlar
kiritilgan)
Ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan tashxis qo’yish, davolash usullari va dori-darmonlarni, immunobiologiya
preparatlari va dezinfektsiya vositalarini, shu jumladan, chet elda foydalaniladiganlarini qo’llash tartibi Qoraqalpog’iston
Respublikasi Sog’liqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.
Insonni ob’ekt sifatida jalb etib, biologik-tibbiy tadqiqot o’tkazishga faqat laboratoriya tajribalari o’tkazilganidan va
fuqaroning yozma roziligi olinganidan keyingina davlat sog’liqni saqlash tizimi muassasalarida yo’l qo’yiladi. Fuqaroni
biologik-tibbiy tadqiqotlarda qatnashishga majburlash mumkin emas.
Biologik-tibbiy tadqiqot o’tkazishga fuqarodan rozilik olinayotganda unga tadqiqotning maqsadi, usullari, qo’shimcha
oqibatlari, ehtimol tutilgan xavfi, tadqiqotning qancha davom etishi va kutilayotgan natijalariga oid ma’lumotlar berilishi
lozim. Fuqaro tadqiqotning istalgan bosqichida unda qatnashishdan bosh tortish huquqiga ega.
Belgilangan tartibda tekshiruv sinovlaridan o’tmagan profilaktika, tashxis qo’yish, davolash usullari va dori-darmonlarni
targ’ib qilish, shu jumladan, ommaviy axborot vositalarida targ’ib qilish taqiqlanadi. Ushbu normani buzish qonunda
belgilanganidek javobgarlikka tortishga sabab bo’ladi.

Davlat sog’liqni saqlash tizimi
Davlat sog’liqni saqlash tizimiga Qoraqalpog’iston Respublikasi Sog’liqni saqlash vazirligi, uning shahar va tuman bo’linmalari
kiradi.
Davlat sog’liqni saqlash tizimiga davlat mulki bo’lgan va davlat sog’liqni saqlash tizimining boshqaruv organlariga bo’ysunuvchi
davolash-profilaktika va ilmiy-tadqiqot muassasalari, tibbiyot va farmatsevtika xodimlari tayyorlaydigan hamda ularni qayta
tayyorgarlikdan o’tkazadigan o’quv yurtlari, farmatsevtika korxonalari va tashkilotlari, sanitariya-profilaktika muassasalari, sud-
tibbiy ekspertiza muassasalari, tibbiy dori-darmonlar va tibbiyot texnikasi ishlab chiqaradigan korxonalar hamda asosiy faoliyati
fuqarolar sog’lig’ini saqlash bilan bog’liq boshqa korxona, muassasa va tashkilotlar kiradi.
Ilmiy-tadqiqot institutlarining klinikalari, vazirliklar, idoralar, davlat korxonalari, muassasa va tashkilotlari barpo etadigan davolash-
profilaktika va dorixona muassasalari davlat sog’liqni saqlash tizimiga kiradi.
Davlat sog’liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalari aholiga davlat tomonidan kafolatlangan bepul tibbiy yordam
ko’rsatadi.
Davlat sog’liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalari aholiga davlat tomonidan kafolatlangan bepul tibbiy yordam
ko’rsatadi. Bepul tibbiy yordam ko’rasatish hajmi va tartibi qonun hujjatlar bilan belgilanadi.
Davlat tomonidan kafolatlangan tibbiy yordam hajmining belgilangandan ortiqcha tibbiy va boshqa xil xizmatlar ko’rsatish
qo’shimcha xizmatlar bo’lib, aholi tomonidan belgilangan tartibda haq to’lanadi.

•
Sog‘liqni saqlash sohasida davlat nazorat i.
Ushbu f aoliyat O‘zbe k ist on
•
Re spublik asi Sog‘liqni saqlash vazirligining
Nazorat inspe k siyasi t omonidan
•
amalga oshiriladi. Nazorat inspe k siyasi
O‘zbe k ist on Re spublik asi Sog‘liqni
•
saqlash vazirligida t ashk il e t iladi va bevosit a
O‘zbe k ist on Re spublik asi
•
Sog‘liqni saqlash vaziriga bo‘ysunadi. Uning
Qoraqalpog‘ist on
•
Re spublik asida, barcha viloyat larda va
Toshk e nt shahrida hududiy
•
bo‘linmalari bo‘ladi, ular boshqaruvning
ve rt ik al t izimiga e ga bo‘ladilar va
•
o‘z f aoliyat ida bevosit a Nazorat inspe k siyasi
boshlig‘iga bo‘ysunadilar.

Normat iv bazani t ak omillasht irish dav om et t iriladi. J umladan, 2019-2026
y illarda sanit ariy a-epidemiologik osoy isht alik х izmat ini y anada
t ak omillasht irish boʻy icha k omplek s chora-t adbirlarni ishlab chiqadilar, “
Aholining sanit ariy a-epidemiologik osoy isht aligi t oʻgʻrisida ” gi qonunga
t uzat ishlar k irit adilar.
Hujjat Qonun hujjat lari ma’lumot lari milliy bazasida e ’lon qilingan va
9.09.2019 yildan k uchga k irdi.

•
O‘zbek ist on Respublik asining Bosh dav l at sanit ariy a v rachi:
•
dav lat sanit ariy a epidemiologiy a x izmat i idoralari v a muassasalariga
•
rahbarlik qi ladi, dav lat sanit ariy a nazorat ini amal ga oshirishning asosi y
•
v azifalari ni v a ust uv or y o‘nal ishlarini belgi lay di; sanit ariy a normalari,
•
qoi dalari v a gigiy ena normat i v lari ni t asdiqlay di ; at rof-muhit omill arining
•
inson organizmiga t a’sirini aniqlashga doir respublik a normat i v -t ex nik a
•
huj jat larini ishlab chi qadi, t asdi qlay di v a nashr et adi; av ariy a v aziy at lari ni
•
y o‘qot ish chog‘ida sanit ariy a holat ini y ax shilash v a epi demiy aga qarshi
•
t adbirlarni amal ga oshirish y uzasidan muv aqqat sanit ariy a normalari v a
•
qoi dalarini ishlab chiqadi v a t asdiqlay di ; v il oyat lar v a Toshk ent shahri, bosh
•
dav lat sanit ariy a v rachlarini t ay inlay di ; sanit ariy a-epidemiologiy a xi zmat i
•
muassasasi rahbarlarini ng x at t i-harak at lari ust idan t ushgan shik oy at larni
•
k o‘ri b chi qadi; odaml arni ng hay ot i v a salomat l igi uchun x av fl i bo‘lgan
•
y ashash v a xo‘jalik faoli y at ini y urit ish t aqiql anadigan hududl arni belgil ay di;
•
hududlarni k arant in infek si y alari ol ib k i rish v a t arqat i shdan sanit ariy a
•
muhofazasi t adbirlarini ishlab chi qadi v a amalga oshiradi.

Fuqarolarning tibbiy-ijtimoiy yordam olish huquqi Kasal bo‘lib qolganda, mehnat
layoqatini yo‘qotganda va boshqa hollarda fuqarolar profilaktik, tashxis qo‘yish-
davolash, kuch-quvvatni tiklash, sanatoriy-kurort, protez-ortopediya yordami va
boshqa xil yordamni, shuningdek bemorlarni, mehnatga layoqatsiz va nogiron
kishilarni boqish-parvarishlash yuzasidan ijtimoiy chora-tadbirlarni, shu jumladan
vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasi to‘lashni o‘z ichiga oladigan tibbiy-
ijtimoiy yordam olish huquqiga ega. Tibbiy-ijtimoiy yordam tibbiyot xodimlari va
boshqa mutaxassislar tomonidan ko‘rsatiladi. Fuqarolar o‘zlarini ixtiyoriy
ravishda tibbiy sug‘urta qildirish asosida, shuningdek korxonalar, muassasalar va
tashkilotlarning mablag‘lari, o‘z shaxsiy mablag‘lari hamda qonun hujjatlarida
taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qo‘shimcha tibbiy va boshqa xil
xizmatlardan foydalanish huquqiga ega. Fuqarolarning ayrim toifalari protezlar,
ortopedik va moslama buyumlar, eshitish apparatlari, harakatlanish vositalari va
boshqa maxsus vositalar bilan imtiyozli tarzda ta’minlanish huquqiga ega.
Bunday huquqqa ega bo‘lgan fuqarolarning toifalarini, shuningdek ularni
ta’minlash shartlari va tartibini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
belgilayd

•
Dav lat sanit ariy a nazorat ini t ashk il et ish v a
amalga oshirish v azifasi
•
O‘zbek ist on Respublik asi Bosh dav lat sanit ariy a
v rachi v a uning
•
o‘rinbosarlari, v iloy at lar, shaharlar, t umanlar
bosh dav lat sanit ariy a v rachlari
•
v a ularning o‘rinbosarlari zim masiga y uk lat iladi.
•
O‘zbek ist on Respublik asi Dav lat sanit ariy a-
epidem iologiy a xizm at ining
•
dav lat sanit ariy a nazorat ini am alga oshiruv chi
bosh dav lat sanit ariy a
•
v rachlari, boshqa mansabdor shaxslari v a
mut axassislari hok imiy at v ak ili
•
hisoblanadilar v a dav lat him oy asida bo‘ladilar

HA R K I M BEPUL TI BBI Y -X I ZMATDA N
F OY DA LA NI SH HUQUQI GA EGA DI RLA R

•
Sanit ariy a-epidemiologiy a st ansiy asi
O‘zbek ist on respublik asi « Dav lat
•
sanit ariy a nazorat i t o‘g‘risida» gi
qonun hamda ular t o‘g‘risidagi
N izomga
•
muv ofi q ish k o‘ruv chi t ibbiy profi lak t ik
muassasa hisoblanib, sanit ariy aga
•
doir v a epidemiy aga qarshi k urash
chora-t adbirlarining majmuini
•
uy usht irilishini v a o‘t k azilishini
t a’minlay di hamda dav lat sanit ariy a
•
nazorat ini amalga oshiradi.

•
TAYA NCH ATA MA LA R
•
Dav lat inspek siy asi - boshliq bir vaqtning oʻzida Oʻzbekiston Bosh davlat sanitariya
inspektori hisoblanadi, Bosh vazirning taqdimnomasiga koʻra Prezident tomonidan lavozimga
tayinlanadi va undan ozod etiladi, boshliqning oʻrinbosari Vazirlar Mahkamasi tomonidan
lavozimga tayinlanadi va undan ozod etiladi. Maqomi, tibbiy va transport х izmati koʻrsatish
sharoitlari boʻyicha tegishincha vazir va vazir oʻrinbosariga tenglashtiriladi;
•
Agent lik - direktor bir vaqtning oʻzida Oʻzbekiston Bosh davlat sanitariya vrachi hisoblanadi,
Bosh vazirning taqdimnomasiga binoan Prezident tomonidan lavozimga tayinlanadi va undan
ozod etiladi. Maqomi, maishiy, tibbiy va transport х izmati koʻrsatish sharoitlari boʻyicha sogʻliqni
saqlash vazirining oʻrinbosariga tenglashtiriladi. Uning oʻrinbosarlari esa sogʻliqni saqlash
vazirining taqdimnomasiga binoan Vazirlar Mahkamasi tomonidan lavozimga tayinlanadi va
undan ozod etiladi
sanitariya - epidemiologiya qonunchiligini buzganlik uchun qoʻllanilgan
jarimalar summasidan va jarimalarni toʻlash kechiktirilganligi uchun hisoblangan
penyalardan tushgan mablagʻlarning 50%i ;

topshiriq SAVOLLARi
1. Sog’liqni saqlash to’g’risidagi qonun
qachon qabul qilingan?
2. Davlat sanitariya nazorati nima?
3. Sanitariya qoidalaring asosiy xususiyatlari
qanday?
4. Ma’muriy huquqda inson sog’ligining o’rni
va ahamiyati nimalardan iborat?
5. Fuqarolarning huquq va majburiyatlari
asosida sog’ligining huquqlar bilan
himoyalanishi haqida gapiring?

X ULOSA
Insonning salomat ligi unda nafaqat k asallik y ok i jismoniy nuqsonlarning y o'qligi, balk i jismoniy v a ruhiy xot irjamligi, salomat ligini y axshilash
v a muhofaza qilishga qarat ilgan chora-t adbirlar bilan ham o’lchanadi .
X ul osa o'rnida ay t i sh mumk ink i, maml ak at imizda sog'liqni saql ash t izimi ni t ak omillasht irish, sifat l i t ibbiy xi zmat ni joriy et ish, shuningdek , aholining
reproduk t iv salomat ligini must ahk aml ash davlat siy osat i ning ust uv or yo'nali shlari dan biri sifat i da belgilab beri lgan. Mazk ur sohada olib borilay ot gan
islohot lar aholi uchun farov on hay ot barpo et ishga xizmat qilmoqda.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI;
. O’zbekiston Respublikasining Ma’muriy kodeksi
.Ma’muriy huquq fani darsligi
. ,,O’zbekiston Respublikasi Sog’liqni saqlash
to’g’risida’’gi qonuni
.O’zbekiston Respublikasining davlat Konstitutsiyasi
. ,,Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi
to’g’risida’’gi qonuni
.LEX.UZ,google.uz

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING
FARMONI
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG‘LIQNI SAQLASH TIZIMINI ISLOH QILISH DAVLAT DASTURI TO‘G‘RISIDA
1/ https://azkurs.org/3-mavzu-sogliqni-saqlash-tizimini-isloh-qilish-
sogliqni-saqlas.htm
2/ https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Sog%CA%BBliqni_saqlash
Birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalari faoliyatiga mutlaqo yangi mexanizmlarni joriy qilish va sog‘liqni saqlash
tizimida olib borilayotgan islohotlar samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining f a r m o n i
I. O‘zbekiston Respublikasi Qonunlari. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
Farmonlari va Qarorlari, Vazirlar Mahkamasi Qarorlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning asarlari
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. Toshkent. O‘zbekiston. 2008. -40b. (o‘zgartirish va
qo‘shimchalar bilan).
2. O‘zbekiston Respublikasining Soliq Kodeksi. 2007 yil. 25 dekabr. (o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan).
3. O‘zbekiston Respublikasining Budjet Kodeksi. 2013 yil. 27 dekabr.
4. O‘zbekiston Respublikasining “Fuqarolar sog‘lig‘ini saqlash to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘zbekiston Respublikasi Qonun
hujjatlari to‘plami, 2007 yil, 40-son, 411-modda.

Jamoat salomatligi va sog’liqni saqlashni boshqarish fanidan testlar to’plami 1.Jamoat salomatligi va sog’liqni saqlashni
boshqarish fani nimani o’rganadi?
A. Jamoat salomatligi (https://azkurs.org/fargona-jamoat-salomatligi-tibbiyot-instituti-tibbiy-profilakt.html),
(https://azkurs.org/fargona-jamoat-salomatligi-tibbiyot-instituti-tibbiy-profilakt.html) unga ta’sir etuvchi omillarni, sog’liqni
saqlashni tashkil etish va boshqarish masalalarini
B. Inson xayotiga tasir etuvchi xavfli omillarni va inson organizmidagi kasalliklarni yuk kilish usullarini
C. Jamiyat fanlaridan biri bo’lib, u jamiyat orasida uchraydigan hodisalarning miqdor o’zgarishla
D. Jamiyat fanlaridan biri bo’lib, u jamiyat orasida uchraydigan hodisalarning miqdor o’zgarishlarini urganadi xamda kasalliklarni
uchrash chistotasini aniklaydi
2. Jamoat salomatligi va sog’liqni saqlashni tashkil etish nechta asosiy qismdan iborat?
A. Jamoat salomatligi, uni o’rganish va baholash usullari, sog’liqni saqlashni tashkil etish va boshqarish
B. Jamoat salomatligini o’rganish usullari va unga ta’sir etuvchi ijtimoiy shart sharoitlarini o’rganish
C. Aholiga tibbiy yordam ko’rsatishning yangi shakl va usullarini ishlab chiqishshart sharoitlarini o’rganish
D. Salomatlik ko’rsatkichlari, xavf omillari, tibbiyot xodimlari, tibbiyot muassalarining faoliyati

3. Jamoat salomatligi va sog’liqni saqlashni boshqarish fanining birinchi asosiy qismini ko’rsating:
A. Jamoat salomatligini o’rganish usullari va unga ta’sir etuvchi ijtimoiy shart sharoitlarini o’rganish
B. Aholiga tibbiy yordam ko’rsatishning yangi shakl va usullarini ishlab chiqish
S.Sog’liqni saqlashni boshqaruv tizimini ishlab chiqish va takomillashtirish
D.Aholi,sog’liqnisaqlashniboshqarishmuassasalari

Sog‘liqni saqlash sohasini boshqarish

Sotib olish