Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 240.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение doc
Раздел Курсовые работы
Предмет Медицина

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari

Купить
1KURS ISHI Mavzu: Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari. 2MUNDARIJA KIRISH .........................................................................................................…..…..3 I.BOB. O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA SOG‘LIQNI SAQLASH TIZIMIGA QARATILAYOTGAN E’TIBOR ……………………………….... .5 1.1. O‘zbekiston respublikasida sog‘liqni aqlash tizimi va huquqiy-meyoriy tizimlar ………………………………….…………………………………..…....…5 1.2. Mamlakatimizda sog‘liqni saqlash tizimi takomillashtirish…………....…… …8 II.BOB.SOG‘LIQNI SAQLASH TIZIMINI ISLOH ETISH VA AHOLI SALOMATLIGINI MUSTAHKAMLASH BORASIDAGI TAHLILLAR ….15 2.1. Sog‘liqni saqlash tizimidagi mavjud muammolarni o‘rganish…… ..………....15 2.2 .Sog‘liqni saqlash tizimining asosiy xususiyatlarini tahlil qilish……… …..….18 XULOSA ………………………………………….………………………….......22 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ……………………………………......24 3KIRISH. Mavzuning dolzarbligi: O ‘zbekiston Respublikasi inson huquqlari va erkinliklariga rioya etilishini, jamiyatning ma’naviy yangilanishini, ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyotini shakllantirishni, jahon hamjamiyatiga qo‘shilishni ta’minlaydigan demokratik huquqiy davlat va ochiq fuqarolik jamiyati qurmoqda.Inson, uning har tomonlama uyg‘un kamol topishi va farovonligi, shaxs manfaatlarini ro‘yobga chiqarishning sharoitlarini va ta’sirchan mexanizmlarini yaratish, eskirgan tafakkur va ijtimoiy xulq-atvorning andozalarini o‘zgartirish respublikada amalga oshirilayotgan islohotlarning asosiy maqsadi va harakatlantiruvchi kuchidir. Xalqning boy intellektual merosi va umumbashariy qadriyatlar asosida, zamonaviy madaniyat, iqtisodiyot, fan, texnika va texnologiyalarning yutuqlari asosida kadrlar tayyorlashning mukammal tizimini shakllantirish o‘zbekiston taraqqiyotining muhim shartidir. “Ta’lim to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining qoidalariga muvofiq holda tayyorlangan bo‘lib, milliy tajribaning tahlili va ta’lim tizimidagi jahon miqyosidagi yutuqlar asosida tayyorlangan hamda yuksak umumiy va kasb- hunar madaniyatiga, ijodiy va ijtimoiy faollikka, ijtimoiy-siyosiy hayotda mustaqil ravishda mo‘ljalni to‘g‘ri ola bilish mahoratiga ega bo‘lgan, istiqbol vazifalarini ilgari surish va hal etishga qodir kadrlarning yangi avlodini shakllantirishga yo‘naltirilgandir. 1 O`zbekiston Respublikasi fuqarolariga bir qancha imtiyozlar, yengilliklar mavjud bo`lib, uning salmoqli qismini imkoniyati cheklangan, ya’ni nogironligi bo`lgan shaxslarga tegishlidir. Ularga berilgan imtiyozlar quyidagilar: Kurs ishining maqsadi : Sog ‘ liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari mavzusini ilmiy adabiyotlar orqali o ‘ rganish , tahlil qilish , hamda ilmiy nazariyalar asosida tafsiyalar ishlab chiqish ; Kurs ishing vazifalari : Sog ‘ liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari bo g‘ liq ilmiy adabiyotlarni o ` rganish va tahlil qilish ; 1 O ‘ zbekiston Respublikasi Prezidentining «2017-2021 yillarda o‘ zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor y o‘ nalishi b o‘ yicha Harakatlar stratiegiyasini amalga oshirishga doir tashkiliy chora-tadbirlar t o‘ g‘risida»gi 2017- yil 14- fevraldagi F–4849-sonli Farmoyishi ; 4- kurs ishimiz mavzusidan kelib chiqqan holda mavjud muammolarga ilmiy xulosa va tafsiyalar berish kabi vazifalarni o ‘ z ichiga oladi ; Kurs ishining obekti va predmeti : Sog ‘ liqni saqlash tizimi to ‘g‘ risidagi qonunlar hamda bosh qomusimiz bo ‘ lgan konstitutsiya kurs ishimizning asosiy obekti hisoblanadi . Kurs ishining tarkibiy tuzilishi va hajmi : Kirish qismi , 2 bob , 4 paragraf , xulosa va foydalanilgan adabiyotlar qismidan iborat . I. BOB. O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA SOG‘LIQNI SAQLASH TIZIMIGA QARATILAYOTGAN E’TIBOR. 51.1.O‘zbekiston Respublikasida sog‘liqni aqlash tizimi va huquqiy-meyoriy tizimlar. O‘zbekiston Respublikasida sog liqni saqlash tizimini isloh qilish chora-ʻ tadbirlarini amalga oshirish doirasida aholiga tibbiy yordam ko rsatishning ʻ zamonaviy tizimini shakllantirish borasida muayyan natijalarga erishildi. O tgan davrda qishloq vrachlik punktlari, shahar va qishloq oilaviy ʻ poliklinikalarini tashkil etish orqali birlamchi tibbiy-sanitariya yordamini ko rsatish tizimi takomillashtirildi hamda aholining ushbu xizmatlardan ʻ foydalanish imkoniyatlari kengaytirildi. Shoshilinch tibbiy yordam ko rsatishning ʻ yagona markazlashgan tizimi yaratildi, fuqarolarga, jumladan, joylarda yuqori texnologiyalarga asoslangan tibbiy yordam ko rsatuvchi respublika ʻ ixtisoslashtirilgan ilmiy-amaliy tibbiyot markazlari tarmog ʻ i takomillashtirilmoqda. Aholining reproduktiv salomatligini mustahkamlash, onalik va bolalikni muhofaza qilish bo yicha qator maqsadli milliy dasturlar amalga oshirildi. ʻ Bolalarning irsiy va tug ma kasalliklar bilan tug ilishining oldini olish maqsadida ʻ ʻ respublika va hududiy skrining markazlari tashkil etildi. 6Natijada 1991-2017 yillarda umumiy o lim ko rsatkichi 20 foizga, onalar vaʻ ʻ chaqaloqlar o limi 3,1 barobar kamaydi. O rtacha umr ko rish davomiyligi 1995 ʻ ʻ ʻ yilga nisbatan 4,6 yilga oshdi va bugungi kunda 73,7 yilni tashkil etmoqda. Shu bilan birga, sog liqni saqlash sohasi faoliyatini tashkil etishda so nggi yillarda ʻ ʻ to planib qolgan tizimli kamchilik va muammolar fuqarolarning sog lig ini ʻ ʻ ʻ muhofaza qilish tizimini yanada takomillashtirishga qaratilgan vazifalarni samarali hal etishga to sqinlik qilmoqda. ʻ O‘zbekiston Respublikasida sog‘liqni saqlash tizimiga katta e’tibor qaratilmoqda. Sog‘liqni saqlash sohasidagi islohotlar va tashabbuslar, aholi salomatligini yaxshilash, tibbiy xizmat sifatini oshirish va tibbiy yordamni aholiga yanada yaqinlashtirishga qaratilgan. Quyida O‘zbekistondagi sog‘liqni saqlash tizimiga qaratilayotgan e’tibor haqida bir nechta muhim nuqtalar keltirilgan: 1. Sog‘liqni saqlash tizimi islohoti. Reforma dasturlari : O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimi so‘nggi yillarda jiddiy islohotlarni boshdan kechirmoqda. 2020-yildan boshlab "Sog‘lom avlod" davlat dasturi, shuningdek, sog‘liqni saqlash tizimini rivojlantirishga doir turli loyihalar amalga oshirilmoqda. Tibbiy xizmatning sifatini oshirish : Davlat tomonidan tibbiy xizmatlar sifatini oshirish, xususan, malakali mutaxassislar tayyorlash va ularga sharoit yaratish borasida bir qator tashabbuslar ilgari surilmoqda. 2. Tibbiy xizmatning kengayishi. Tibbiy punktlar va markazlar : Aholining tibbiy xizmatlarga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirish maqsadida, xususan, qishloq va olis hududlarda sog‘liqni saqlash markazlari va tibbiy punktlar soni oshirilgan. Mobil sog‘liqni saqlash xizmatlari : Sog‘liqni saqlash sohasida mobil xizmatlar orqali aholiga yaqin joylarda tibbiy yordam ko‘rsatish tizimi joriy etilgan. 3. Sog‘liqni saqlash infratuzilmasini modernizatsiya qilish. Yangi tibbiy inshootlar qurilishi : Shahar va qishloqlarda yangi tibbiy markazlar, poliklinikalar va shifoxonalar qurilishi boshlangan. Bu esa, aholi 7punktlarining tibbiy xizmatlarga yaqinligini ta’minlashga xizmat qilmoqda. Sog‘liqni saqlashni raqamlashtirish : Yangi texnologiyalar va raqamli tizimlar orqali tibbiy xizmatlar yanada samarali va tezkor bo‘lishi uchun raqamlashtirish jarayoni amalga oshirilmoqda. 4. Aholi salomatligini saqlashga yo‘naltirilgan dasturlar. Profilaktika va sog‘lomlashtirish dasturlari : Davlat tomonidan yurak-qon tomir kasalliklari, onkologiya, diabet kabi kasalliklar bo‘yicha profilaktik tadbirlar olib borilmoqda. Shuningdek, aholini jismoniy faollik va to‘g‘ri ovqatlanishga undash uchun turli loyihalar amalga oshirilmoqda. Vaksinatsiya va epidemiyalarni nazorat qilish : O‘zbekistonning sog‘liqni saqlash tizimi, shu jumladan, global pandemiyalar (masalan, COVID-19)ga qarshi kurashda vaksinalar va profilaktik choralar ko‘rishda samarali ish olib bormoqda. 5. Tibbiy kadrlar tayyorlash va malakasini oshirish. Malakali tibbiy kadrlarni tayyorlash : O‘zbekiston sog‘liqni saqlash sohasidagi kadrlarni tayyorlash uchun tibbiy ta’limni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratmoqda. Tibbiy universitetlar, institutlar va kurslar orqali malakali mutaxassislar tayyorlanmoqda. Xalqaro tajriba va hamkorlik : O‘zbekiston xalqaro sog‘liqni saqlash tashkilotlari va rivojlangan davlatlar bilan hamkorlikda tibbiy xizmatlar sifatini oshirish va tibbiyot texnologiyalarini joriy etish borasida tajriba almashmoqda. 6. Sog‘liqni saqlashga davlatning investitsiyalari. Budjet va moliyaviy qo‘llab-quvvatlash : Davlat budjetidan sog‘liqni saqlash tizimiga katta mablag‘ ajratilmoqda. Bu mablag‘lar yangi texnologiyalar, tibbiy uskunalar va dori-darmonlar sotib olishga yo‘naltirilmoqda. Xususiy sektorni jalb qilish : Sog‘liqni saqlash tizimini yaxshilash uchun xususiy sektorni ham jalb qilishga alohida e’tibor qaratilmoqda. 7. Aholiga tibbiy xizmatlar ko‘rsatishning yangilanishi. Tibbiy sug‘urta : O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimida tibbiy sug‘urta tizimini joriy qilishga qaratilgan choralarni ko‘rmoqda. Bu tizim aholining tibbiy xizmatlarga bo‘lgan ehtiyojlarini yanada samarali qondirishga yordam beradi. 8O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimiga qaratilayotgan e’tibor aholi salomatligini yaxshilash, tibbiy xizmatlarni kengaytirish va sog‘lom avlodni shakllantirish maqsadida amalga oshirilmoqda. Bu jarayon davomida sifatli tibbiy yordamni aholiga yetkazish, tibbiy infratuzilmani rivojlantirish, kadrlar tayyorlash va davlat hamda xususiy sektorning birgalikdagi ishlashini ta’minlash bo‘yicha turli islohotlar amalga oshirilmoqda. 2 1.2.Mamlakatimizda sog‘liqni saqlash tizimi takomillashtirish. Mamlakatimizda aholi salomatligini mustahkamlashning muhim va samarali omili bo‘lgan jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga ham alohida e’tibor qaratilmokda. 2017-2021 yillarda ayollar o‘rtasida sportning ommaviyligini oshirish, korxona va tashkilotlarda mehnat qilayotgan ayollar salomatligini mustahkamlash maqsadida kelgusida Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida «Sog‘lom ona sog‘lom bola» shiori ostida an’anaviy mintaqaviy «Ayollar sport festivali», «Sog‘lom avlod uchun» kubogi uchun suzish, sinxron suzish, suvga sakrash, gimnastika, badiiy gimnastika, sport raqsi va gimnastikasi kabi sport musobaqalari hamda boshqa tadbirlar o‘tkaziladi. Mamlakatimizda ayollar bandligini ta’minlashga qaratilgan dasturlar asosida yaratilayotgan ish o‘rinlari yildan-yilga ortib bormokda. Xotin-qizlar tadbirkorligini qo‘llabquvvatlash borasida mamlakatimiz erishayotgan yutuqlar, ayniqsa, uy mehnatini rivojlantirishga qaratilgan sa’y-harakatlar diqqatga sazovor. Bu, o‘z navbatida, ayollarning oila moddiy farovonligiga munosib hissa qo‘shishlariga, shu bilan birga, farzand tarbiyasi bilan bevosita shug‘ullanishlariga imkon beradi. Mamlakatimiz sog‘liqni saqlash tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar jarayonida farmatsevtika sanoatini rivojlantirish, aholi va davolash muassasalarini sifatli, xavfsiz va arzon dori-darmon vositalari bilan ta’minlashga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bugungi kunda mamlakatimizda 130 dan ziyod farmatsevtika 2 Karimov Sh. I., Muhamediyarova R. G. va boshqa, O zbekistonda sog liqni saqlash. Muammo va ʻ ʻ istiqbollar, T., 1998; 9korxonasi faoliyat ko‘rsatib, ular tomonidan 2 mingdan ortiq turdagi dori-darmon vositalari ishlab chiqarilmoqsa. Shuningdek, dori vositalarini ishlab chiqarish va ular bilan aholi hamda davolash-profilaktika muassasalarini ta’minlash maqsadida mazkur sohadagi ishlarni tashkil etishning mustahkam huquqiy asoslari barpo etildi. Iigirmadan ortiq qonun, bir yuz yigirmadan ziyod me’yoriy-huquqiy hujjatlar bu yo‘nalishdagi ishlarni tartibga solishda muhim huquqiy asos bo‘lmoqda. Aholi va tibbiyot muassasalarining arzon va sifatli dori-darmon vositalari hamda tibbiyot buyumlari bilan ta’minlanganlik darajasini yanada oshirish, ularning narxini belgilash bo‘yicha ochiq-oshkora mexanizmni joriy etish, mamlakatimizda arzon va sifatli preparatlar bo‘lishiga qaramasdan tashxis quyish va davolash standartlarida ko‘zda tutilmagan hamda asosan qimmat import dori- darmon vositalarini tavsiya etish kabi nomaqbul amaliyotning oldini olish va kelgusida bunday holatlarga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida Prezident Sh.Mirziyoevning 2016 yil 31 oktyabrdagi «Aholini dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlashni yanada yaxshilashga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi’ PQ-2647-son qarori bu boradagi ishlar ko‘lamini kengaytirish, xalqimizni arzon va sifatli dori-darmon vositalari hamda tibbiyot buyumlari bilan ta’minlash darajasini oshirishda muhim dasturulamal bo‘lmoqda. Sog liqni saqlash Sharqda, xususan O zbekistonda uzoq tarixga ega.ʻ ʻ Ayniqsa o rta asrda bu hududda tabobat ilmida yuqori bosqichlarga erishildi. Shu ʻ davrda yunon va boshqa tillardan qad. tibbiy asarlar arab tiliga tarjima etilib, ulardagi tavsiyalar amaliyotda qo llanila boshlagan. Ayni vaqtda Sharq ʻ mutafakkirlari tabobat ilmidan olamshumul asarlar yaratganlar. Bu borada Abu Rayhon Beruniyning „Tibbiyotda dorishunoslik“ („Kitob assaydana fittib“), Abu Ali ibn Sinoning „Tib qonunlari“ („Al Qonun fittib“) asarlari mashhur bo lib, ʻ jahon tabobatida uzoq davrlar mobaynida asosiy qo llanma bo lib kelgan. Ayniqsa, ʻ ʻ Abu Ali Ibn Sino davolashning yangi usullarini qo llab tabib (hakim) sifatida o z ʻ ʻ davrida juda mashhur bo ldi. Keyingi davrlarda ham tabiblik Turkistonda sog liqni ʻ ʻ saqlashning asosiy shakli bo lib keldi. Tabiblar madrasalarda ta lim olishgan yoki ʻ ʼ 10ustozshogirdlik yo li bilan turli kasalliklarga, singanchiqqanlar, yarachaqalargaʻ davo qilishni, xastaliklarning oldini olishni o rganishgan. Ularning ko plari nafaqat ʻ ʻ bemorlarni davolash, balki doridarmonlar tayyorlash bilan ham shug ullanganlar. ʻ Sohibqiron Amir Temur boshqa ma rifiy ishlar qatori aholi salomatligini muhofaza ʼ qilish ishiga ham alohida e tibor bergan. Boshqa mamlakatlar mashhur tabiblarini ʼ poytaxt Samarqandga olib kelib, maxsus shifoxonalar ochgan. Movarounnahr va Xurosonda 8—9-asr dayoq shifoxonalar uchun maxsus binolar kurila boshlagan. Shifoxonalar 15-asrda Samarqand, Buxoro kabi shaharlarda ham ko p bo lgan. Bunday jamoat shifoxonalari „Dor ushshifo“ ʻ ʻ („Davolash uyi“) nomi bilan yuritilib, ularda zamonasining bilimdon tabiblari bemorlarni davolashgan. „Dor ushshifo“dagi maxsus dorixonalarda dorishunoslar bemorlar uchun doridarmonlar tayyorlab berishgan. Aksariyat shifoxonalarda tabiblar bemorlarni davolashdan tashqari, tabobat ilmi bilan ham shug ullangan. ʻ Shifoxonalar ochishga Alisher Navoiy ham katta ahamiyat bergan. Manbalardan ma lum bo lishicha, keyingi yillarda ham Turkistonning ba zi ʼ ʻ ʼ viloyatlarida maxsus shifoxonalar bo lgan. Xususan, mashhur adib Vosifiy ʻ Zayniddin Mahmud (1485— 1551) „Nodir voqealar“ („Badoye ulvaqoye “) ʼ ʼ asarida Toshkentning shahar qo rg onidan tashqaridagi Kaykovus chorbog i haqida ʻ ʻ ʻ qiziqarli voqealarni bayon qilib, bu yerda xon va sultonlar uchun shifoxona bo lganligini yozgan..U davrlarda suv, havo, osmon, yer tozaligiga, ya ni ʻ ʼ zamonaviy tushuncha – ekologiyaga ahamiyat berilgan. Turkistonni chor Rossiyasi bosib olganidan keyin o lkaga G arbga xos tibbiy ʻ ʻ muassasalar kirib keldi. Podsho hukumati Turkistondagi o z qo shinlarining ʻ ʻ manfaatini ko zlab 1868-yil Toshkentda harbiylar va amaldorlar uchun kasalxona ʻ (lazaret) ochdi. Keyinchalik boshqa shaharlarda ham kattakichik kasalxonalar, shifoxonalar ochila boshladi. 1872-yil Samarqandda, 1873-yil Xivada, 1891-yil Buxoroda unchalik katta bo lmagan kasalxonalar ochiddi. Pekin ular, asosan, ʻ davlat xizmatchilari va rus fuqarolariga xizmat ko rsatgan. Xususan, ayollarga ʻ tug ruqxona yoki kasalxonada tibbiy xizmat ko rsatish ishi uzoq vaqtgacha ʻ ʻ uyushmagan hodda qolib ketavergan. Faqat 1880-yil Toshkentda xayriya yo li ʻ 11bilan atigi 4 o rinli tug ruqxona tashkil etildi, ayollar va bolalarga mo ljallanganʻ ʻ ʻ ambulatoriyalar ochildi. Mehnatni muhofaza qilish, Sog liqni saqlashga doir ʻ uyushgan muntazam tizim yo qpigi uchun sobiq Turkiston tuprog ida ko pgina ʻ ʻ ʻ yuqumli kasalliklar haddan tashqari ko p uchrar, ba zida epidemiyaga aylanib, ʻ ʼ qanchadanqancha kishilarning yostig ini quritar edi. Chunonchi, 1872-yildagi vabo ʻ epidemiyasi vaqtida Turkiston o lkasida 38 ming kishi nobud bo ldi. 1892-yildan ʻ ʻ 20-asr boshlarigacha 6 marta vabo epidemiyasi bo lib, har safar minglab ʻ kishilarning yostig ini quritdi. O lkada bezgak, leyshmanioz, traxoma, rishta va ʻ ʻ boshqa kasalliklar ham ancha ko p uchrar edi. Mas, Buxorodek katta shahar ʻ aholisining beshdan bir qismidan ko prog i rishta kasalligiga giriftor bo lgan. ʻ ʻ ʻ O tgan asrning 20-yilarida bu borada bir qator tashkiliy ishlar amalga ʻ oshirildi. Sog liqni saqpash xalq komissarligi tuzilib, o lkadagi mavjud kasalxona, ʻ ʻ ambulatoriyalar va boshqa tibbiy muassasalar davlat tasarrufiga o tkazildi. ʻ Davolash va epidemiyalarga karshi kurashish uchun sayyor otryadlar tuzildi, bakteriologik lab. ishga tushirildi, umumiy o rinlar soni 7 mingga yaqin ʻ kasalxonalar ochildi. O lkada chin chechak, vabo, rishta, bezgak, traxoma, ʻ leyshmanioz singari kasalliklar, asosan, tugatildi, sil, teri kasalliklari va boshqa kasalliklar sezilarli darajada kamaydi. O lkada Sog liqni saqlash tizimining moddiytexnik bazasi ʻ ʻ bosqichmabosqich kengaytirilib, mustahkamlandi. Toshkentdagi yirik kasalxonalarda tor mutaxassisliklar bo yicha ixtisoslashgan ko z, quloq, asab ʻ ʻ kasalliklari bo limlari va boshqa tashkil etildi. Samarqandda yangi kasalxona, ʻ Qo qonda bolalar kasalxonasi, Farg onada bemorlarni fizioterapevtik usullar bilan ʻ ʻ davolaydigan maxsus shifoxona ochiddi. Toshkentda shu sohadagi kichik xususiy kasalxona negizida 1919-yil 150 o ringa mo ljallangan fizioterapiya instituti barpo ʻ ʻ etildi. 1920-yil Toshkentda silga kdrshi dastlabki dispanser ish boshladi. 1922-yil vrachliksanitariya nazorati tashkiloti tuzildi. 1924-yil Toshkentda teritanosil kasalliklari dispanseri, Buxoroda esa tropik tibbiyot instituti (hozirgi Samarqanddagi tibbiyot parazitologiyasi ilmiy tadqiqot instituta) ochildi. 1924- 12yilga kelib Turkistonda 6 tropik stansiya va uning joylardagi tarmoqdari ishlab turdi. 1924-yil respublikada 53 kasalxona, 151 ambulatoriya (ularning 79 tasi qishloq joylarida), 40 feldsherlik punkti va boshqa muassasalar bor edi. Shu yillarda tibbiyot ta limini yo lga qo yish va mahalliy aholidan tib mutaxassislariʼ ʻ ʻ tayyorlashga kirishildi. 1918-yilda Toshkentda dastlabki tibbiyot o quv yurti ʻ – hozirgi Oxunboboyev nomidagi Respublika tibbiyot bilim yurti, oradan bir yil o tib, oliy tibbiyot maktabi ochildi, feldsherlik kurslari, qisqa muddat o qitiladigan ʻ ʻ jarroxlik kurslari, muruvvat hamshiralari kurslari tashkil etildi. Oliy tibbiyot maktabi 1920-yilda O rta Osiyo davlat universiteti tarkibidagi tibbiyot ftiga ʻ aylantirildi. Bu ftda o qishga yoshlarni tayyorlash uchun respublikaning ko pgina ʻ ʻ shaharlarida ishchi ftlari ochilib, ularga o zbek g amda boshqa yerli aholi ʻ ʻ yigitqizlari jalb etildi. O rta Osiyo davlat universiteti oliy ma lumotli tibbiy ʻ ʼ xodimlar tayyorlashdagina emas, balki joylarda yangi tibbiyot o quv yurtlari ʻ ochishda ham muhim o rin tutdi. 1925-yil viloyatlarning markazlarida tibbiyot ʻ markazlari ochiddi. universitetning tibbiyot fti 1931-yil mustaqil tibbiyot instituti (Toshkent tibbiyot instituti)ga aylantirildi. Samarqandda ham Samarqand tibbiyot instituti ochildi. 1932-yil Toshkent vrachlanr malakasini oshirish instituG yaitashkil etildi. 1937-yil Toshkent farmatsevtika instituti ish boshladi. ʻ Ayni vaqtda ilmiy tadqiqot intlari ham barpo etildi. 1937-yil Toshkentda sil, 1940- yil qon quyish intlari bor edi. Sanoat korxonalari va qishloq joylariga ko plab ʻ vrachlar yuborildi, shahar va qishloklarda yangi kasalxonalar, poliklinikalar, ambulatoriyalar ochildi, havosi sof va xushmanzarali joylarda iqlimiy kurortlar, shifoxonalar barpo etildi. 1941—45 ylardagi urush davrida O zbekiston Sog liqni saqlash tizimi ʻ ʻ zimmasiga ancha mas uliyatli vazifa tushdi. Jarohatlangan va shikastlangan ʼ jangchilar uchun gospitallar ochish, Sog liqni saqlash tizimining moddiytexnik ʻ bazasini yanada mustaqkamlash, o lkaning sanitariya holatini barqaror saqlab ʻ turish kerak edi. Tez orada 130 dan ortiq harbiy gospitallar ochildi, Leningraddagi Harbiy tibbiyot akademiyasi, Moskva tibbiyot instituti va boshqa tibbiy ilmiy tadqiqot muassasalari O zbekistonga ko chirib keltirildi. Respublikada urush ʻ ʻ 13nogironlarini davolash uchun maxsus jarroxlik shifoxonalari ochildi. Urushdan keyin respublikada bir qancha tibbiy ilmiy tadqiqot intlari kaytadan ish boshladi va yangilari paydo bo ldi (sanitariya, gigiyena va kasbʻ kasalliklari, onkologiya va radiologiya, pediatriya ilmiy tadqiqot intlari va boshqalar). 1955-yil Andijon tibbiyot instituti, 1972-yil O rta Osiyo, hozirgi ʻ Toshkent tibbiyot pediatriya instituti, 1990-yil esa Buxoro tibbiyot instituti ochildi. Keyinchalik ToshTI ning Urganch filiali, 2ToshTIning Farg ona filiali, Toshkent ʻ tibbiyot pediatriya institutining Nukus filiali tashkil etildi. Kardiologiya, gastroenterologiya, endokrinologiya, nevrologiya, gematologiya, pulmonologiya, allergologiya, revmatologiya va boshqa sohalar bo yicha xizmat ko rsatadigan ʻ ʻ yirik klinikalar ishga tushirildi. O zbekistonda shifoxonalar soni 1010 ta, ulardagi ʻ o rinlar soni 140072 ta bo ldi (2003). Sovetlar tuzumi davrida Sog liqni saqlash ʻ ʻ ʻ muassasalari tarmogi ancha kengaygan bo lsada, lekin ekologik nomutanosibliklar ʻ tufayli tashqi muhitning buzilishi, xususan, yerga turli xil kuchli kimyoviy moddalar solinishi, paxta yakkahokimligi va boshqa ijtimoiy noxushliklar natijasida aholi orasida turli ichki kasalliklarning ko payishi kuzatildi. ʻ O zbekiston mustaqillikka erishganidan so ng aholi salomatligini muhofaza ʻ ʻ qilish sohasini qaytadan isloh qilish boshlandi, Sog liqni saqlash tizimining asosiy ʻ tamoili – profilaktik yo nalishni tiklash; uning zamonaviy va samarali usullarini ʻ ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish; onalar va bolalar salomatligini muhofaza qilish tadbirlarini kuchaytirish; tibbiy ta lim tizimi va kadrlar tayyorlash sohasini ʼ takomillashtirish; ilmiy tadqiqot ishlarini davr va jamiyat hayotining talablaridan kelib chiqqan holda qayta tashkillashtirish; mamlakatda sifatli va yetarli miqdorda doridarmon, tibbiy ashyolar hamda shu sohaga taalluqli texnik vositalar ishlab chiqaradigan sanoat vujudga keltirish; Sog liqni saqlash muassasalarining moddiy ʻ texnik bazasini yanada yaxshilash; davolashprofilaktika muassasalarining bir qismini davlat tasarrufidan chiqarib, mulkchilik shaklini o zgartirish asosiy vazifa ʻ qilib qo yildi. ʻ 3 3 Karimov Sh. I., Muhamediyarova R. G. va boshqa, O zbekistonda sog liqni saqlash. ʻ ʻ Muammo va istiqbollar, T., 1998; 14 II. BOB.SOG‘LIQNI SAQLASH TIZIMINI ISLOH ETISH VA AHOLI SALOMATLIGINI MUSTAHKAMLASH BORASIDAGI TAHLILLAR. 2.1.Sog‘liqni saqlash tizimidagi mavjud muammolarni o‘rganish. 2 N a zirov F. G ., Ona va bolasalomatligi yo lida, T., 2001.ʻ ʻ 15Sog‘liqni saqlash tizimi har bir davlatda aholi salomatligini ta'minlash va yaxshilash uchun muhim rol o'ynaydi. Biroq, ko'plab mamlakatlarda sog‘liqni saqlash tizimida bir qancha muammolar mavjud bo‘lib, bu muammolar sog‘liqni saqlashning samaradorligi, adolatliligi va barqarorligiga to‘sqinlik qiladi. Quyida, umumiy ravishda, sog‘liqni saqlash tizimidagi eng keng tarqalgan muammolarni keltirib o‘tamiz. 1. Moliyaviy resurslarning yetishmasligi. Sog‘liqni saqlash tizimining moliyaviy ta'minoti har doim yetarli bo‘lmaydi. Bu, ayniqsa, rivojlanayotgan mamlakatlarda ko‘rinadi, chunki davlat byudjetidan sog‘liqni saqlash sohasiga ajratiladigan mablag‘lar cheklangan. Natijada: Tibbiy xizmatlarning sifati pasayadi. Davolash uchun zarur bo‘lgan dorilar va tibbiy uskunalar yetishmasligi. Shifokorlar va tibbiyot xodimlarining maoshi past bo‘lishi, bu esa ularning motivatsiyasini pasaytiradi. 2. Shifokor va tibbiyot xodimlari yetishmasligi. Sog‘liqni saqlash tizimi uchun yuqori malakali mutaxassislar yetishmasligi, ayniqsa qishloq va chekka hududlarda jiddiy muammo bo‘lib qoladi. Bu holatning sabablaridan biri: Shifokorlar va tibbiyot xodimlari uchun past ish haqi va mehnat sharoitlari. Tibbiyot xodimlarining chet elga chiqishining ko‘payishi (kvalifikatsiya oshirish uchun yoki yashash sharoitlarini yaxshilash maqsadida). Qishloq hududlarida tibbiyot xodimlarining yetishmasligi va ularning shaharlarga qochishi. 3. Sog‘liqni saqlash tizimidagi noaniqlik va boshqaruv muammolari. Ko‘plab davlatlarda sog‘liqni saqlash tizimi samarali boshqarilmayapti. Noaniq siyosat, boshqaruvning yomon tizimi va resurslarni noto‘g‘ri taqsimlash kabi omillar tizimning samaradorligini pasaytiradi. Shuningdek: -Tibbiy xizmatlar va dori-darmonlarni ta’minlashda korrupsiya holatlari mavjud. Ma'lumotlar va resurslar yomon boshqarilmoqda.Sog‘liqni saqlash xizmatlarining 16markazlashtirilgan yoki tarqatilgan tuzilmasi samarali emas. 4. Sog‘liqni saqlash xizmatlariga kirishning cheklanganligi. Aholining ba’zi qismlari, ayniqsa kambag‘allar va chekka hududlarda yashovchilar, kerakli tibbiy yordamga erisha olmaydi. Bu holatning sabablari quyidagilar bo‘lishi mumkin: Geografik masofalar: Shahar va qishloq hududlaridagi sog‘liqni saqlash tizimi o‘rtasida farqlar. Aholining iqtisodiy imkoniyatlari: Sog‘liqni saqlash xizmatlarining qimmatligi, shu jumladan dorilar va tibbiy tekshiruvlar. Aholining tibbiy yordamga nisbatan e'tiborsizligi yoki sog‘liqni saqlash tizimiga ishonchsizlik. 5. Sog‘liqni saqlash tizimida texnologiyalarni joriy etishdagi muammolar. Raqamli texnologiyalarni sog‘liqni saqlash tizimiga joriy etish va ularni samarali boshqarishdagi muammolar: Tibbiy ma'lumotlarni raqamlashtirish: Ba'zi hududlarda elektron tibbiy kartalar yoki ma'lumotlarni raqamli shaklga keltirish hali to‘liq amalga oshirilmagan. Innovatsion texnologiyalarni joriy etishning qiyinchiliklari: Yangi texnologiyalar va innovatsiyalarni joriy etishda resurslar va malakali mutaxassislarning yetishmasligi. Kibersug‘urta muammolari: Tibbiy ma'lumotlar xavfsizligini ta'minlashdagi muammolar. 6. Epidemiyalarga tayyorgarlik va ular bilan kurashishdagi muammolar. Pandemiyalar va epidemiyalar sog‘liqni saqlash tizimi uchun katta sinovdir. COVID-19 pandemiyasi bunga yorqin misol bo‘ldi. U quyidagi muammolarni yuzaga chiqardi: Kuchli pandemiya xavfini boshqarishdagi tayyorgarlik yetishmasligi. Tezkor diagnostika va davolash vositalarining yetishmasligi. Shifoxonalarda yong‘in xavfsizligi va zaruriy jihozlar yetishmasligi. 7. Xalqaro yordam va tashqi qarzlar bilan bog‘liq muammolar. 17Rivojlanayotgan davlatlar sog‘liqni saqlash tizimini yaxshilash uchun xalqaro yordamga muhtoj, lekin ba’zan bu yordam faqat qisqa muddatli natijalar berishi mumkin. Yana bir muammo shundaki, bu mamlakatlar tashqi qarzlarni ko‘paytirish orqali sog‘liqni saqlash tizimini moliyalashtirishi, bu esa uzoq muddatda iqtisodiy muammolarga olib kelishi mumkin. 8. Jamoat salomatligi va profilaktik tadbirlarda e'tiborsizlik. Ko‘plab sog‘liqni saqlash tizimlarida profilaktik tadbirlar (kasalliklarning oldini olish, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish) yetarlicha e'tiborga olinmaydi. Aholining salomatligini yaxshilash uchun: Sog‘liqni saqlash tizimining profilaktik va ta'lim komponentlariga e'tibor berish zarur. Oziqlanish va jismoniy faollikni targ‘ib qilish kabi dasturlarni kuchaytirish. 9. Narkotiklar va tibbiy muolajalarning noto‘g‘ri ishlatilishi. Sog‘liqni saqlash tizimidagi tibbiy xizmatlar va dori-darmonlarning noto‘g‘ri ishlatilishi yoki suiiste'mol qilinishi: Antibiotiklarga qarshilik (antibiotiklar qo‘llanilishining ortishi, natijada ularning samaradorligining pasayishi). Narkotik vositalarga qaramlik va ular bilan bog‘liq jismoniy va ruhiy muammolar. 10. Ijtimoiy va ekologik muammolar. Ekologik ofatlar va ijtimoiy muammolar, masalan, uyushgan jinoyatchilik, urushlar yoki tabiiy ofatlar sog‘liqni saqlash tizimini qiyinlashtiradi: Atrof-muhitning ifloslanishi (havoning, suvning ifloslanishi). Ijtimoiy nohaqliklar (kambag‘allik, ijtimoiy tengsizliklar). Sog‘liqni saqlash tizimidagi mavjud muammolar ko‘plab faktorlar va tizimdagi nomutanosibliklardan kelib chiqadi. Bu muammolarni hal qilish uchun davlatlar sog‘liqni saqlash tizimining samaradorligini oshirish, xususan moliyaviy resurslarni yanada samarali boshqarish, tibbiy xizmatlarga kirishni ta'minlash, 18innovatsion texnologiyalarni joriy etish va profilaktik choralarni kuchaytirish zarur. 4 2.2.Sog‘liqni saqlash tizimining asosiy xususiyatlarini tahlil qilish. Sog‘liqni saqlash tizimi davlatning yoki jamiyatning sog‘liqni saqlashni ta'minlashdagi asosiy mexanizmlaridan biri hisoblanadi. Ushbu tizimning samaradorligi va sifatini tahlil qilish, sog‘liqni saqlashning umumiy holatini yaxshilash uchun muhim ahamiyatga ega. Sog‘liqni saqlash tizimining asosiy xususiyatlarini tahlil qilishda bir qancha omillarni hisobga olish lozim. Quyida bu xususiyatlarni batafsil tahlil qilamiz. 1. Tibbiy xizmatlarning mavjudligi va sifatiga ta’sir etuvchi omillar. Sog‘liqni saqlash tizimining eng asosiy xususiyati bu tibbiy xizmatlarning mavjudligi va sifatidir . Ushbu xizmatlarga kirish imkoniyati va ularning sifatini ta'minlash tizimning samaradorligini belgilaydi. Xizmatlar turlari : Tibbiy yordamning turli darajalari (boshqa xizmatlar, tibbiy tekshiruvlar, tez yordam, shifoxona yotqizish, maxsus davolash) mavjud bo‘lishi kerak. Mutaxassislar va tibbiyot xodimlari : Shifokorlar va boshqa tibbiy xodimlarning malakasi, ularga qo‘yiladigan talablar va ularning mehnat sharoitlari tizimning sifatini belgilaydi. Xizmatlar sifati : Sog‘liqni saqlash tizimining asosiy maqsadi — yuqori sifatli va samarali tibbiy xizmatlarni aholiga taqdim etish. Xizmatlar sifati, diagnostika va davolash jarayonlarining to‘g‘riligi, bemorlar bilan munosabatlar va tibbiy xatoliklarning oldini olish tizimning ishonchliligini oshiradi. 2. Sog‘liqni saqlash tizimining moliyaviy barqarorligi. Sog‘liqni saqlash tizimining samaradorligi va mavjudligi uchun moliyaviy barqarorlik zarur. Bu tizimning iqtisodiy jihatdan qanday ta'minlanayotganini va qanday moliyaviy resurslar ajratilayotganini tahlil qilish kerak. 4 N a zirov F. G ., Ona va bolasalomatligi yo lida, T., 2001.ʻ ʻ 19Byudjet va ajratmalar : Sog‘liqni saqlash tizimiga ajratiladigan davlat byudjeti va xususiy sektordan keladigan investitsiyalar tizimning barqarorligini ta'minlaydi. Tibbiy xizmatlarning narxi va byudjetga yuk : Tibbiy xizmatlarning narxi aholining turmush darajasiga mos bo‘lishi kerak. Agar xizmatlar qimmat bo‘lsa, kambag‘allar va ijtimoiy jihatdan himoyasiz guruhlar uchun tibbiy yordamga kirish imkoniyati cheklanadi. Sug‘urta tizimi : Davlat yoki xususiy sug‘urta tizimlari sog‘liqni saqlash tizimining moliyaviy barqarorligini ta'minlashda muhim rol o‘ynaydi. 3. Aholiga tibbiy yordamga kirish imkoniyati. Sog‘liqni saqlash tizimining asosiy xususiyatlaridan biri bu aholining tibbiy xizmatlarga kirish imkoniyatidir . Bu omil tibbiy yordamning taqsimlanishiga va resurslarning teng taqsimlanishiga ta'sir etadi. Geografik taqsimlanish : Qishloq va shahar hududlarida sog‘liqni saqlash xizmatlari taqsimlanishining farqlanishi. Ko‘plab mamlakatlarda, ayniqsa rivojlanayotgan mamlakatlarda, qishloq joylarida tibbiy xizmatlarga kirish juda cheklangan. Iqtisodiy kirish imkoniyati : Aholining turmush darajasi tibbiy xizmatlarga kirish imkoniyatini ta'minlaydi. Agar xizmatlar juda qimmat bo‘lsa, kam ta'minlangan oilalar yoki individual shaxslar uchun ularni olish qiyinlashadi. Ijtimoiy tenglik : Tibbiy yordamning mavjudligi barcha ijtimoiy guruhlar uchun teng bo‘lishi kerak. Boshqacha qilib aytganda, yoshi, jinsi, irqiy yoki etnik kelib chiqishi va ma'lum bir mintaqadagi aholining tibbiy yordamga kirishi adolatli bo‘lishi zarur. 4. Tibbiy xizmatlar va texnologiyalarni rivojlantirish. Sog‘liqni saqlash tizimining muhim xususiyatlaridan biri bu yangi texnologiyalar va innovatsiyalarni joriy etish dir. Tibbiy texnologiyalarni rivojlantirish tibbiy yordamning samaradorligini oshiradi va yangi davolash usullarini taqdim etadi. Raqamli texnologiyalar : Elektron tibbiy kartalar, mobil ilovalar va telemeditsina kabi innovatsiyalar tibbiy yordamning samaradorligini oshiradi va 20bemorlar uchun qulaylik yaratadi. Yangi davolash texnologiyalari : Tibbiy texnologiyalar, masalan, robotlashtirilgan jarrohlik, gen terapiyasi, sun'iy intellekt (AI) va ma'lumotlar tahlili, tibbiy yordamning sifatini sezilarli darajada oshiradi. Tibbiy tadqiqotlar : Sog‘liqni saqlash tizimining ilg‘or texnologiyalarni joriy etishdagi asosiy omillaridan biri ilmiy tadqiqotlar va tibbiy innovatsiyalardir. 5. Preventiv (profilaktik) tibbiyot va sog‘lomlashtirish. Preventiv tibbiyot sog‘liqni saqlash tizimining muhim xususiyatlaridan biridir. U kasalliklarning oldini olish va sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishni o‘z ichiga oladi. Sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish : Oziqlanish, jismoniy faollik, zararli odatlardan (masalan, chekish, spirtli ichimliklarni iste'mol qilish) voz kechish bo‘yicha keng ko‘lamli ta'lim dasturlari. Vaksinatsiya : Aholini emlash va kasalliklarning oldini olish uchun profilaktik dasturlarni rivojlantirish, bu sog‘liqni saqlash tizimining samaradorligini oshiradi. Sog‘liqni saqlashni ta'lim va yoritish : Aholi orasida sog‘liqni saqlash va tibbiyot sohasidagi bilimlarni oshirish, profilaktik choralarni amalga oshirish. 6. Sog‘liqni saqlash tizimining boshqaruvi va siyosati. Sog‘liqni saqlash tizimini boshqarish tizimning samarali ishlashida muhim rol o‘ynaydi. Boshqaruv tizimi va siyosati tibbiy xizmatlarni taqsimlash, resurslarni boshqarish va tizimni yaxshilashda muhim ahamiyatga ega. Markazlashgan va de-centralizatsiya tizimlari : Sog‘liqni saqlash tizimi markazlashgan (davlat tomonidan boshqariladigan) yoki desentralizatsiya qilingan (mahalliy boshqaruvlar va xususiy sektor) tizimda ishlashi mumkin. Sog‘liqni saqlash siyosati : Hukumatlar sog‘liqni saqlash tizimini rivojlantirish bo‘yicha siyosatlarni ishlab chiqishlari zarur. Ular nafaqat tibbiy yordamni ta'minlash, balki sog‘liqni saqlashning umumiy darajasini oshirishga ham qaratilgan bo‘lishi kerak. Sog‘liqni saqlash tizimining asosiy xususiyatlari uning samaradorligi, 21resurslarni taqsimlash, tibbiy xizmatlar sifatini va mavjudligini, innovatsion texnologiyalarni joriy etish, profilaktik tibbiyot va sog‘lomlashtirish hamda tizimni boshqarish sifatidan iborat. Tizimning har bir elementi bir-biri bilan bog‘liq bo‘lib, har bir elementning yaxshilanishi tizimning umumiy samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Sog‘liqni saqlash tizimining mustahkam va samarali ishlashini ta'minlash uchun barcha bu omillarni yuksaltirish zarur. 5 XULOSA. Ma’lumki, mamlakatimizda sog‘liqni saqlash tizimini modernizatsiyalash bo‘yicha bosqichma-bosqich diqqatga molik ishlar amalga oshirilmoqda. Davlat 5 G ‘ anieva M.X., Latipova N.M.Ijtimoiy ish asoslari. Uslubiy q o‘ llanma. – Toshkent: Fan va texnologiyalar, 2011 ; 22dasturlarida nazarda tutilgan vazifalarning izchillik bilan hayotga tatbiq etilishi natijasida tibbiyot muassasalarining moddiy-texnika bazasi mustahkamlandi, davolashning eng ilg‘or uslublari keng qo‘llanilmoqda, aholiga birinchi davolash- profilaktika yordami ko‘rsatilishining zamonaviy tizimi yaratilgan. Aholiga shoshilinch va maxsus tibbiy yordam ko‘satish tizimi izchillik bilan - takomillashtirilmoqda. Xususan, bugungi kunda Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi, uning viloyat bo‘limlari, bir yuz yetmishdan ziyod subfiliallari, “103” tez tibbiy yordam hamda sanitar aviatsiya xizmati el salomatligini asrash yo‘lida tunu-kun uzluksiz faoliyat olib bormoqda. Shoshilinch tibbiy yordam muassasalarining avtoparklari ham keyingi yillarda chaqiriqlarga o‘z vaqtida yetib borish maqsadida to‘rt yuzta maxsus transport bilan ta’minlandi. Mustaqillik yillarida qishloq joylarda uch mingga yaqin qishloq vrachlik punktlari barpo etilib, mazkur muassasalar yangi tibbiy texnologiyalar bilan ta’minlandi. Ushbu ixtisoslikda ishlaydigan umumiy amaliyot vrachlarini tayyorlash va qayta tayyorlash tizimi, shuningdek, patronaj hamshiralik xizmati shakllantirildi. Shuningdek, aholiga yuqori sifatli diagnostika yordamini ko‘rsatish, ona va bola skriningi, perinatal xizmatlar, shoshilinch hamda ixtisoslashtirilgan tibbiyot muassasalarining zamonaviy tizimi yaratildi. Bularning bari salomatlik bilan bog‘liq ko‘plab muammolarning oldini olish va eng muhimi, keng jamoatchilikning tibbiy madaniyat darajasini yuksaltirish, aholi sog‘lig‘ini saqlash borasida salmoqli ko‘rsatkichlarga erishish imkon darajasida yoritib o‘tilgan. Kurs ishining birinchi bobida mamlakatimizda sog‘liqni saqlash tizimiga qaratilayotgan e’tibor va nazariy tahlillar keltirib o‘tilgan. Mazkur bobning birinchi paragrafida O‘zbekiston respublikasida sog‘liqni aqlash tizimi va huquqiy-meyoriy tizimlar to‘g‘risida keltirib o‘tiladi. Kurs ishining ikkinchi paragrafida mamlakatimizda sog‘liqni saqlash tizimi takomillashtirish ham alohida izohlab o‘tiladi. Kurs ishimizning II bob birinchi paragrafida sog‘liqni saqlash tizimidagi mavjud muammolarni o‘rganish haqida yoritib o‘tiladi. 23Kurs ishimizning ikkinchi paragrafida sog‘liqni saqlash tizimining asosiy xususiyatlarini tahlil qilish to‘g‘risida keltirib o‘tiladi. Ishimizning so‘ngi xulosa qismida esa ushbu kurs ishimizning umumiy tasnifi yoritib o‘tilgan. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR. I.O‘ zbekiston Respublikasi qonunlari va huquqiy-me’yoriy hujjatlari 1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «2017-2021 yillarda o‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar 24stratiegiyasini amalga oshirishga doir tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi 2017- yil 14- fevraldagi F–4849-sonli Farmoyishi; 2.Mirziyoyev SH.M. Konstitutsiya – erkin va farovon hayotimiz, mamlakatimizni yanada taraqqiy ettirishning mustahkam poydevoridir //Xalq so‘zi,2017- yil, 8- dekabr; II.Rahbariy adabiyotlar: 1.Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. – Toshkent: o‘zbekiston, 2017; 2.Sh.M.Mirziyoyev Erkin va farovon, demokratik o‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz.Toshkent: “O‘zbekiston”, 2017 yil; 3.Sh.M.Mirziyoyev Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. – Toshkent: o‘zbekiston, 2017. – 491 b; III. O‘quv adabiyotlar, qo‘llanma va risolalar: 1.O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi.Toshkent-2023; 2. R.Ro'ziev, V.Topildiev. Fuqarolik huquqi. Umumiy qism – T.: Cho'lpon, 2011; 3. Karimov Sh. I., Muhamediyarova R. G. va boshqa, O zbekistonda sog liqniʻ ʻ saqlash. Muammo va istiqbollar, T., 1998; 4.N a zirov F. G ., Ona va bolasalomatligi yo lida, T., 2001. ʻ ʻ 5. Mitchell, D. T., & Snyder, S. L. (2000). The Body and Physical Difference: Discourses of Disability . University of Michigan Press.(Madaniyatda nogironlik va jismoniy farqlilik haqida tahlillar.); 6. Ganieva M.X., Latipova N.M.Ijtimoiy ish asoslari. Uslubiy qo‘llanma. – Toshkent: Fan va texnologiyalar, 2011; 7.Saidov K.S., Seytmuratov R.A., Aslanova D.X. Sosial iqtisodiyot. o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Sharq, 2006; IV. Internet ma‘limotlari: 1. http://ziyonet.uz; 2. http://psychol.ras.ru; 3. https :// toshkent - vil . adliya . uz / uz / news / detail . php ? ID =53301;

MUNDARIJA

KIRISH

I.BOB. O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA SOG‘LIQNI SAQLASH TIZIMIGA QARATILAYOTGAN E’TIBOR

1.1.O‘zbekiston respublikasida sog‘liqni aqlash tizimi va huquqiy-meyoriy tizimlar

1.2.Mamlakatimizda sog‘liqni saqlash tizimi takomillashtirish

II.BOB.SOG‘LIQNI SAQLASH TIZIMINI ISLOH ETISH VA AHOLI SALOMATLIGINI MUSTAHKAMLASH BORASIDAGI TAHLILLAR

2.1.Sog‘liqni saqlash tizimidagi mavjud muammolarni o‘rganish

2.2.Sog‘liqni saqlash tizimining asosiy xususiyatlarini tahlil qilish

XULOSA

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

Купить