Sog'lom turmush tarzi BMI - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Sog'lom turmush tarzi BMI

Купить

Reja: • Kirish • I Bob. Umumiy o’rta ta’lim monitoringida milliy qadriyatlar asosida ta’lim- tarbiyani shakllantirish yo’llari. • I. 1. Ta’lim-tarbiyaning shakllantirishida milliy qadriyatlarning ahamiyati • I. 2. Sog’lom turmush tarsi mazmuni, maqsadlari. • I. 3. Sog’lom turmush tarzi ko’nikmalarining shakllanitirishda tibbiy gigiyenik tushunchalardan foydalanish yo’llari. • II Bob. Biologik ta’limda milliy qadriyatlar asosida sog’lom turmush tarzi tushunchalarini shakllantirish. • II. 1. Darsdan tashqari ishlarda sog’lom turmush tarzi ko’nikmalarini shakllantirishda didaktik materiallardan foydalanish yo’llari • II. 2. Sinfdan tasqari ishlarda milliy qadriyatlar asosida tadbirlar tashkil etish yo’llari. • Xulosa • Ilova • Foydalanilgan adabiyotlar • Internet ma’lumotlari

Kirish Bizning maqsadimiz farzandlarimizning ham jismoniy, ham ma’naviy jihatdan sog’lom va barkamol bo’lib voyaga yetishig a tabarruk qadriyatlarimizning umrlari uzoq bo’lishi ko’p yillar davomida sog’-salomat hayot kechirishiga erishish. Buning uchun O’zbekiston aholisi to’laqonli sog’lom turmush tarsi asosida yashashi uchun shart- sharoit yaratib berishdir . Islom Karimov.

• Ta’lim-tarbiya jarayonida o’quvchilarni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat, ma’naviy, ahloqiy, vatanparvarlik, gigiyenik, jinsiy, jismoniy, estetik va mehnat ko’nikmalari asosida tarbiyalashga e’tiborni kuchaytirish, o’qitishni axborot kommunikatsiya va pedagogik texnologiyalar asosida tashkil etish. Uzluksiz ta’lim tizimining barcha bo’g’inlarida sog’lom turmush tarzi ko’nikmalarini tarkib toptirish amalga oshirib boriladi.

• Respublikamizda amalgam oshirilayotgan ta’lim sohasidagi islohotlarning maqsadi yosh avlodni barkamol shaxs etib tarbiyalash maqsadida yuqori darajadagi jismoniy, ahloqiy, estetik va aqliy rivojlanishni hamda sog’lom turmush tarzi ko’nikmalarini mukammal o’zlashtira olishi uchun shart- sharoit yaratishdir. Ushbu maqsadga erishish mustaqil jamiyatimizning yanda rivojlanishiga imkoniyat yaratadi.

• Mamlakatimizda sog’lom va uyg’un kamol topgan avlodni tarbiyalash uchun zarur imkoniyatlar hamda shart-sharoitlar yaratish XXI asr intellektual qadriyatlar ustivorlik qiladigan asr ekanligini e’tiborga olgan holda vatanimiz yigit va qizlarini har tomonlama barkamol shaxs etib shakllantirish borasidagi keng ko’lamda chora-tadbirlar kompleksini amalga oshirish maqsadida 2010 yilni “Barkamol avlod yili” deb e’lon qilingan. Sog’lom turmush tarzini shakllantirish va aholini o’quvchilar sog’lig’ini mustahkamlash maqsadida sog’lom turmush tarzi go’yalarini targ’ib qilish. Uning mohiyatini belgilovchi omillar orasida tibbiy-gigiyenik madaniyatni shakllantirish, ratsional ovqatlanish me’yorlarini belgilash, jismoniy faollik, o’zini va o’zgalar salomatligini asrash ko’nikmalarini bolaligidanoq kun

• Komil inson tarbiyasi – bu ta’lim – tarbiya jarayonida orqali amalga oshiriladi va pedagogika asosida tarkib toptiriladi. Buning uchun quyidagi manbalarni chuqur o’rganish, tahlil qilish, o’zlashtirish va ularni o’z turmush tarzimizda joriy etishimiz lozim:

• “ Avesto” dagi “Ezgu fkir – ezgu so’z – ezgu amal” tuzimi bo’yicha fikr yurita olishlikni amalga oshirish, ya’ni bunyodkorlik g’oyalarini talabalar ongiga singdirish metodikasini egallash va yoshlartarbiyasida ulardan foydalanish; • Qur’oni Karim, Hadisi Shariflardagi manbalar bo’yicha yoshlar ongiga ma’naviy – ruhiy poklik mezonlari va tamoyillarini singdirish; • Abu Nasr Farobiyning fozil odamlari haqidagi ta’limoti asosida ta’lim – tarbiya berish; • Abu Rayhon Beruniy, Ahmad al – Farog’oniy, Abu Ali ibn Sino va Muhammad ibn Muso al – Xorazmiylarning pedagogik va falsafiy qarashlari asosida ta’lim – tarbiya berish;

• O’zbek xalqi pedagogikasi namoyondalarining barkamol inson ta’lim – tarbiyasi haqidagi nazariyalari asosida ta’lim – tarbiya berish va shu kabilar. • Bunday imkoniyatlar O’zbekistonning o’z mustaqilligiga erishishi natijasida va erkin fikrlashga to’liq imkoniyatlar pedagogikada sog’lom aql, ijod muhit, milliy ruhiyat va an’analar, urf – odatlar, marosimlarga mos tarzda ta’lim – tarbiyani olib borish imkoniyatini yaratiladi.

• Zamonaviy milliy pedagogikamizda millat ruhiyatining nozik jihatlariga kirib borish va dunyo tarbiyashunosligida eng so’nggi yutuqlarni ham hisobga olish imkoniyati yaratiladi. Ana shu sababli ham bugungi milliy pedagogikamiz muntazam ravishda taraqqiy etmoqda va unga barkamol avlodni shakllantirishdek muhim vazifa qo’yilgan. Ayni paytda barcha pedagogik tadbirlarda yoshlar ta’lim – tarbiya jarayonining ob’ektigina emas, balki sub’ekti, ya’ni ijrochisi ham ekanligiga alohida e’tibor berilmoqda. Bu ta’lim oluvchilar va tarbiyalanuvchilarning mustaqil hamda erkin fikrlarini ta’minlashga imkon bermoqda. Eng asosiysi yoshlarda tarbiyalash va o’qishga ehtiyoj uyg’otishga yo’naltirilgan holda ta’lim – tarbiya ishlari olib borilmoqda.

• Demak, bugungi pedagogikamiz uchun muayyan bilimlar yig’indisi emas, balki bola shaxsi bosh qadriyatiga aylandi. SHu sababli ham bugungi yoshlarga qo’yiladigan talab faqatgina bilimli bo’lish emas, balki izlanuvchan, tashabbuskor, fidoyi, intellektual salohiyatli bo’lishini ham talab qilmoqda. SHu ma’noda zamonaviy milliy pedagogikamiz oldida quyidagi dolzarb muammolarni hal qilish vazifasi turibdi.

• Uzluksiz ta’lim tizimida bola tarbiyasi rivojlantirishining uzviyligi va uzluksizligini ta’minlash kontseptsiyasini ishlab chiqish hamda barkamol avlodni shaklllantirishga zamonaviy ta’lim texnologiyasidan samarali foydalanishga erishish. Bunda mustaqillik mafkurasini insonlar ongiga singdirish usullari, shakllari, yo’llari, vositalari va ularning axboratli ta’minotini ishlab chiqish, hayotga joriy etish orqali yoshlarda o’zligini bilash, o’z – o’zini boshqara bilishi, o’z – o’zini tarbiyalay olishi kabi xislatlarni takomillashtirish. • Ta’lim – tarbiya sohasidagi barcha xatti – harakatlarimizni O’zbekiston Respublikasi Konsititutsiyasi, “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”, “Ta’lim to’g’risida” gi Qonun va boshqa shu kabi davlat me’yoriy hujjatlari asosida olib borishga erishish va h.k.

• Sog’lom avlodni tarbiyalashda hech bir muhit oila bilan tenglasha olmaydi. Oila turmush tarzining muhim omillari mavjud bo’lgan muhitdir. • Atrof-muhit, urf-odatlarda tan olingan me’yorlar va tartib - qoidalar o’smirning shaxs sifatida shakllanishiga katta ta’sir qiladi. Biroq, oila bola tarbiyasiga alohida ahamiyat berishi kerak. O’smir oilada o’sib – ulg’ayadi, rivojlanadi, o’z his- tuyg’ulari va xatti – harakatlarini nazorat qilishni o’rganadi. Oila bola dunyoqarashining kengayishiga ta’sir ko’rsatadi. Bu davrda oila a’zolari o’rtasidagi o’zaro munosabatlarning yaxshi bo’lishi katta ahamiyatga ega bo’ladi. Ota-onalar o’smirning kayfiyati, ahvoli va xulqi u yashab, usayotgan sharoitlarga bog’liq bo’lishini yaxshi bilishlari kerak.

• Sog’lom turmush tarzi – bu insonning hayoti va salomatligi xavfsizligini ta’minlashga xizmat qiluvchi ko’nikmalarga ega bo’lishi asosida hayotiy faoliyatini yo’lga qo’yishi hamda salomatligining yuqori darajada bo’lishiga erishishni ta’minlovchi shakl bo’lib, u kun tartibiga rioya qilish, faol jismoniy harakat asosida organizmni chiniqtirish, sport bilan shug’ullanish, to’la va sifatli ovqatlanish, ovqatlanishda gigienik qoidalariga rioya qilish, muloqot va ekologik madaniyatga erishish, umuminsoniy va milliy qadriyatlar asosida ma’naviy tarbiya olish, zararli odatlardan o’zini tuta bilish va hokazo holatlarning mavjudligi bilan tavsiflanadi.

• Oilada sog’lom muhitning yuzaga kelishi ko’plab omillarga bog’liq. Masalan, oila boshliqlari bilan bolalarning o’zaro munosabati, kattalarga hurmat, e’tibor, oiladagi bolalarning o’zaro munosabatlarining to’g’ri tarbiyalanganligi, ota- onaning bolalar tarbiyasiga bo’lgan e’tibori, oilada o’rnatilgan to’g’ri tartib va o’zlashtirilgan yaxshi odatlar, ota-onaning mehnat hamda ijtimoiy hodisalarga to’g’ri munosabatda bo’lishlari kabi holatlar shular jumlasidandir. Bularning qay birida mutanosiblik buzilsa, demak, o’sha oiladagi sog’lom muhitning yuzaga kelishi uchun sharoit yaratiladi. Nosog’lom oilaviy muhit o’sayotgan bolaning ruhiyatiga salbiy ta’sir qiladi, ularda yomon odatlarning paydo bo’lishini ta’minlaydi.

• Bola o’ziga xos xarakter bilan tug’ilmaydi. Bolada ijobiy xarakterning tarbiyalanishida oila bilan birgalikda maktab, mahalla, tengdosh va umuman atrof-muhitning ta’siri katta. • Shu bois, sog’lom turmush tarzini qaror toptirishda ham atrofdagilar bilan uyushtiriladigan tadbirlarning alohida ahamiyatga ega ekanligini unutmasligimiz lozim . Quyida 5 kunlik ommaviy sog’lom turmush tarzini shakllantirishga yo’naltirilgan trening dasturi berilgan.

• Vatanimizning kelajagi bo’lgan farzandlarimizni odobli, aql- farosatli va bilimdon qilib tarbiyalash davr talabi. Yoshlarni har tomonlama ma’naviy yetuk barkamol shaxs sifatida tarbiyalash murakkab va muhim vazifalardan bo’lib, oila, ta’lim muassasalari, mahalla va jamoatchilik bu yuksak maqsadni amalga oshirishda bevosita birdek mas’uldirlar. Barkamol shaxsni tarbiyalashda, bolani dunyoga kelganidan boshlab to voyaga etguniga qadar bo’lgan davrdagi psixologik xususiyatlarini bilish, tug’ma layoqatlarini aniqlash, shuningdek qulay muhit yaratish, ta’lim tizimida faol ishtirokini ta’minlashda tarbiyachilar, pedagoglar va psixologlar, ota-onalar mas’ulligini oshirish muhim ahamiyatga ega. Chunki oilaviy tarbiya bolani ta’lim tizimiga, ya’ni maktabgacha tarbiya muassasasi faoliyatiga tayyor

• Aynan maktab davrida o’quvchining asosiy faoliyati o’zgaradi. Har bir jamiyat a’zosi oila bag’rida voyaga yetadi, ijtimoiy munosabatlarni o’zlashtiradi va insoniy fazilatlarni namoyon etadi. O ’quvchi lar ni hayotga, ongli mehnat faoliyatiga tayyorlashda oila va pedagogik faoliyatning tarbiyaviy jarayonni to’g’ri tashkil etishi zaruriy vazafadir. S h u maqsadda mamlakatimizda milliy mustaqillik yillarida ma’naviyat sohasida amalga oshirilayotgan islohatlar, avvalo, milliy qadriyatlarni, eng ilg’or an’analarni tiklashga qaratilgandir. Maktabda tarbiyaning qimmatliligi va ahamiyati shundaki, kichik bolalik paytida maktabda egallagan narsalar bir umr saqlanib qoladi. Pedagog tarbiyasi orqali bola ongida umuminsoniy va milliy qadriyatlar, yashashdan maqsad haqida dastlabki tasavvurlar hosi

• O’zbekiston sharoitida oilaviy tarbiya mazmuni tashkil etilishiga oid pedagogik omillar mavjudki, bularni hisobga olishga majburdirmiz. Bola maktabga qadam qo’yganda yaxshi va yomon narsalar haqida o’z tasavvuriga ega bo’ladi. O’qituvchi bolada qanday axloqiy tushunchalar mavjudligini va axloqiy fazilatlar qanday sharoitda shakllanganligini ham bilmog’i kerak. S h uning uchun ham muallim o’quvchilarning ota-onalari bilan aloqa bog’lab, bolani tarbiyalashda ular bilan hamkorlikni yo’lga qo’yishi darkor. Tarbiyaning samaradorligi ko’pincha oila va maktabning bolaga nisbatan bir xil talab qo’ya bilishiga bog’liq. S h uning uchun ham pedagogik axloqda o’qituvchi bilan ota-onalarning o’zaro munosabatlari, muomalasiga katta e’tibor beriladi, muallim oila bilan aloqa va hamkorlik qilmasdan turi

• S h uning uchun maktab ota-onalar o’rtasida ta’lim-tarbiyaga oid ishlarni kengaytirishi lozim. Ota-onalarning o’qituvchilar bilan bo’lgan uchrashuvida aytgan fikrlari ayniqsa, ota-onalar uchun qimmatlidir, chunki ular o’z farzanlari to’g’risida ko’proq narsalarni bilib oladilar. S h unday ekan, bola tarbiyasining tub mohiyatini unutgan har bir ota-ona oila bilan maktab o’rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashga intiladilar. Bola maktabga kirib, to uni tamomlab chiqqunga qadar ota-ona maktab bilan yaqin aloqa o’rnatishi, farzandining o’zlashtirishi, xulq-atvoridan hamisha xabardor bo’lishi tarbiya masalalari bo’yicha o’qituvchi, sinf rahbari bilan maslahatlashib, uni darsdan so’ng bolani nima bilan mashg’ulligidan xabardor qilishi lozim. U o’z navbatida o’qituvchi ham bolaning o’qishi, odobi

• Pedagog olimlar tadqiqotlarida isbotlanganidek, oilaviy tarbiyaga doir ishlar quyidagi sharoitlarda bajarilsa, tarbiya samaradorligi yanada oshadi: • 1. Maktab o’zining barcha ta’sirlari majmuini oilaviy tarbiya jarayoniga izchil yo’naltirsa; • 2. O’qituvchilar jamoasi oila bilan o’zaro hamkorligi davrida o’zlarining etik-pedagogik tarbiyaviy talablarini to’g’ri tashkil etsa; • 3. Ta’lim maskanlaridagi tarbiyaviy jarayonga tashkilotchi ota- onalar uyushtirilsa; • 4. O’qituvchilar tomonidan oilaviy tarbiyaga rahbarlik bolalar maktabga kelmasdan oldin boshlansa va bu ish ularning barcha o’quv yillarida davom ettirilsa. O’qituvchi ham o’quvchisining oilasi bilan mustahkam hamkorlikni yo’lga qo’ymog’i lozim. Bu kabi ishlar oila tarbiyasiga ham salmoqli hissa qo’shadi.

• Demak, maktab, oila va jamoatchilik hamkorligi bolalar tarbiyasida asosiy hal qiluvchi bo’g’in bo’lib, bunda o’qituvchi-tarbiyachi (ota-ona)larning bir maqsadga yo’naltirilgan tarbiyaviy ishlari muammoni ijobiy hal etuvchi omil hisoblanadi. Yuksak taraqqiyot va intellektual rivojlanish davrida mamalakatimizda komil farzand tarbiyalash uchun oila, maktab va jamoatchilik, (mahalla)ning hamkorligi milliy farovonlik asosidir.

Milliy qadriyatlar asosida sog’lom turmush tarzini qamrab olgan sport o’yinlari nomini yozing Chillak Dastak cho’p Oq terakmi, ko’k terak To’p toshlar Yugurish, tayanch harakat, muskul harakati Chaqqonlik, tayanch harakat, muskul harakati Yugurish, Kuchli bo’lish Qo’l harakati, zehnni oshiruvchi o’yin

Xulosa • Kuzatishlardan ma’lum bo‘ldiki, hozirgi kunda aholi o'rtasida, ayniqsa, yoshlar organizmida turli xil yuqumli kasalliklami ko‘plab uchrashi, kamqonlik, raxit kasalligi, tug‘ma nogironlar sonini ortib borishi, nafas olish a’zolar kasalliklari, saraton, qon tomirlar va bo‘g‘im kasalliklari ko'plab uchramoqda. Ushbu kasalliklaming sabablari aksariyat bir omilga, ya’ni sog'lom turmush tarzini to‘g‘ri tashkil etmaslik, uning omillariga amal qilmaslik, avvalambor, oila muhitida ota-onalaming farzandlarini o‘sib-ulg‘ayishida organizmdagi bo'ladigan o‘zgarishlarga e’tiborsizligi oqibatida kelib chiqishiga amin bo‘ldik.

• Ushbu muammolami hal etish maqsadida ta’lim- tarbiya sohasida pedagoglardan umuminsoniy qadriyatlarga asoslanib, allomalarimiz merosiga hamda tadqiqot natijalariga tayangan holda, biologiyani o‘qitishida darsning didaktik maqsadini, shuningdek, bobdagi mavzularning ta’limiy, tarbiyaviy va rivojlantiruvchi maqsadlarini yoritilishida STTini tarkib toptirishning metodlarini dars shakllari dars, darsdan tashqari va sinfdan tashqari mashg‘ulotlarda tatbiq qilib borish maqsad qilib olindi.

• Buning uchun biologiya o'qituvchisi zimmasiga quyidagi vazifalar yuklanadi: • • biologiya o‘quv dasturini tahlil qilish, mazkur faning o'qitishda sog‘lom turmush tarzi ko‘nikmalarini tarkib toptirish mazmuni, shakli, metodi va vositalarini uyg‘un ravishda tanlashi; • • mazkur darslarda o‘quvchilaming bilish faoliyatini faollash- tiradigan qiziqarli analogiyalar, faktlar va dalillar, qo'shimcha materiallami saralashi; • • dars samaradorligini oshirish va STT ko‘nikmalarini tarkib toptirish maqsadida yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanishi; • • sog‘lom turmush tarzi yuzasidan nazariy va amaliy bilimlami mustahkamlash maqsadida anketa-test so‘rovnomalari tayyorlash va amalda joriy etishi;

• • biologik ta’limda STT tarkib toptirish qoidalariga qat’iy amal qilish, g‘oyaviy immunitetga ega bo'lish ko‘nikmalami shakllantirib borishi; • • o‘quvchilami biologik ta’lim olish jarayonida hayoti va salo- matligiga xavf soluvchi omillami bartaraf etish, atrof- muhitga nisbatan to‘g‘ri va ongli munosabatda bo‘lishga chorlashi; • • biologiyani o‘qitishning asosiy shakli bo‘lgan dars, o'qitishning boshqa shakllari bo‘lgan darsdan tashqari ishlar, sinfdan tashqari mashg‘ulotlami o‘tkazishga asos bo‘lishini nazarda tutgan holda, mazkur tadbir rejasini puxta tuzishi va shu asosda maqsadli ishlami tashkil etishi lozim.

• Biologiya darslaming yuqorida qayd etilgan imkoniyatlar asosida tashkil etilishi o‘quvchilaming fan asoslarini o‘rganishga bo‘lgan qizi- qishlari, ta’lim-tarbiya jarayoni samaradorligini orttirish, o‘z ustida mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish hamda DTS bilan me’yorlangan bilim, ko'nikma va malakalar barobarida sog'lom turmush tarzi ko‘nikmalarni taildb toptirish imkonini beradi.

Foydalanilgan adabiyotlar 1. Karimov.I.A. O‘zbekiston XXI asr bo‘sag‘asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va 2. taraqqiyot kafolatlari.-T.: «O‘zbekiston», 1997. 114-b. 3. Karimov I. A. Barkamol avlod orzusi.-T.: “Sharq” nashriyot-matbaa konsemi, 1998.-134-b. 4. Karimov I.A. O‘zbekiston XXI asrga intilmoqda. T.: “O’zbekiston”, 1999-y. 5. Karimov I.A. Yoshlarimiz-xalqimizning ishonchi va tayanchi.T.:- «Ma’naviyat», 2006. 6. KadrlartayyorlashMilliyDasturi.-T., 1997. 7. O’zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. T., 1997. 8. Aminov B., Tilavov T., Mavlonov O. Odam va uning salomatligi. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik.-T.: “O‘qituvchi”, 2010-y. 160-b 9. Alimardonova O., Nazarov Q. Hayot va turmush odobi. T.: “Sharq’V 1996-y. -121-b. 10. Abdulaz

Axborot ta’lim resurslari • www. asrlarsadosi .com • http://ziyonet.uz • http://edu.uz

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar