Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 12000UZS
Размер 670.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 19 Февраль 2026
Расширение ppt
Раздел Инфографика
Предмет Экономика

Продавец

Rustamov Orifjon

Дата регистрации 25 Апрель 2024

60 Продаж

Стандартлаштириш усуллари

Купить
Стандартлаштириш
усуллари Режа:
1. Стандартлаштириш мохияти.
2. Стандартлар тоифалари.
3. Стандарт турлари. Стандартлаштиришнинг мохияти  
•
Стандартлаштириш - бу туб мохияти билан ишлаб чикаришни 
ташкил этишнинг энг самарадор шакллари хакидаги фандир. 
•
Стандартлаштириш  стандартлаштириш объекти ва 
стандартлаштириш сохалари каби тушунчалар билан узвий 
боглик.
•
Стандартлаштирилиши лозим булган объект 
стандартлаштириш объекти  дейилади. Стандартлаштириш 
объекти тушунчасини кенг маънода ифодалаш учун «махсулот,  
жараён, хизмат» иборалари кабул килинган булиб, уларни хар 
кандай материалга, компонент (таркибий кисмлар) га, асбоб-
ускуналарга, тизимга, протоколга, процедурага, жараёнга, 
хизматга ва х.к. ларга тенг даражада дахилдор деб тушиниш 
лозим.  •
Стандартлаштириш хар кандай объектнинг муайян жихатлари 
(хоссалари) билан чекланиши мумкин. Масалан, оёк кийимга 
нисбатан ёндашиладиган булса, унинг улчамлари ва 
пишиклигини тавсифлайдиган курситкичлари алохида-алохида 
стандартириш мумкин.  
•
Узаро богланган стандартлаштириш объектлари 
мажмуи  стандартлаштириш сохаси  хисобланади. Масалан, 
машинасозлик - стандартлаштириш сохаси, металл киркиш 
дастгох турлари, технологик жараёнлар, машинасозликдаги 
хавфсизлик ва х.к. стандартлаштириш объектларидир.    
•
Инсониятнинг асрлар давомидаги куп киррали фаолияти 
борасида у ёки бу масаллар ечиш усуллари топилди, уларнинг 
энг макбуллари авлоддан авлодга узатилиб турилди. Ушбу 
амалиёт «стандартлаштириш» тушунчасининг асосини ташкил 
этади.  •
Кейинчалик ижтимоий тирикчилик эхтиёжидан келиб чиккан 
стандартлаштириш усуллари техникада кулланила бошланди. 
Тартибсиз, стихияли стандартириш корхона (ташкилот), давлат 
ва давлатлараро микёсида  тартиблаштирилган 
стандартлаштиришга айлана бошланди.  
•
Стандартлаштириш ёрдамида ечиладиган одатдаги 
масалани мисол тарикасида куриб чикайлик. Кандайдир 
котишманинг солиштирма каршилигини анклаш лозим. Аниклаш 
усуллари жуда куп (бевосита, билвосита ва х.к. лар), хар 
кайсиси уз натижасига эга. Олинган натижалар узаро 
таккосланади. Сунгра энг кам харажат килиниб, керакли 
аникликка эришилган усул танланади, бошкача килиб 
айтилганда бир катор ечимлардан оптимал битта ечим 
танланди ва у стандарт шаклда расмийлаштирилади.  •
Типик масала умумий куринишда берилган булиши мумкин. 
Масалан, А, В, С,   Б, Е,  F … махсулот,  жараён ёки хизмат 
(келгусида махсулот) мавжуд. Фаолият даврида уларнинг 
биттаси (В) бир неча марта куйидаги вариантлар буйича 
такрорланиши мумкин: 
•
А, В1, С, В2 , D , В3 , Е,  F …
•
Ушбу вариантлардан, илмий тахлил асосида, оптимали (В2) ни 
танлаб олинади ва уни стандарт куринишда 
расмийлаштирилади:
•
В1, В2, В3  -  В3 = ор t   -   cosnt .
•
Юкоридаги курилган масалага кура хулоса чикриш мумкин: 
вариантлар куринишида такрорланадиган махсулотлар 
стандартлашрилиши лозим. 
•
Куйидаги холларда стандартлаштириш кулланилиши мумкин 
эмас:
•
- такрорланмайдиган масала (махсулотлар);
•
- такрорланадиган, аммо вариантлари мавжуд булмаган масала 
(махсулотлар).   •
Такрорланмайдиган масалалар учун вариантлар ишлаб чикиш 
имконияти мумкин булса, илмий асосда оптимал вариант танланади. 
Сунгра унга кура иш юритилади. Масалан, маълум йил учун 
корхонанинг иш режаси, деканатнинг укув йилда  утказадиган  
тарбиявий тадбирлари режаси ва х.к. лар.     
•
Такрорланадиган масалаларнинг ечилиши куйидаги кетма-
кетликда амалга оширилади: вариантлар куринишида 
такрорланадиган стандартлаштириш объектининг битта варианти 
кабул килинади; танлаб олиган вариант оптимал булиши лозим; 
оптимал вариантни илмий асосда танлаш лозим. Танланган вариант 
меъёрий хужжат куринишида расмийлаштирилади; меъёрий 
хужжатни ишлаб чикиш ва тасдиклаш маълум конун-коида асосида 
амалга оширилади 
•
Шундай килиб,  стандартлаштириш  – бу мавжуд ва потенциал 
масалаларга нисбатан умумий ва куп марта фойдаланиладиган 
коидаларни белгилаш оркали маълум сохада оптимал 
тартиблаштиришга эришиш учун олиб бориладиган фаолиятдир.  
Хусусан, ушбу фаолият стандартларни яратиш, нашр этиш ва уларни 
ишлаб чикаришга жорий килиш жараёнларида намоён булади. •
Стандартлаштириш олдида махсулотнинг уз функционал 
васифасига мувофиклигини (соответствие) таъминлайдиган 
битта ёки бир нечта аник максадлар куйилиши мумкин. Бундай 
максадлар сифатида хархилликни бошкариш (управление 
многообразием), яъни бирхиллаштириш,  мосланувчанлик 
(совместимость) ва узаро алмашинувчанликни таъминлаш, 
мехнатни мухофаза килиш, хавфсизликни таъминлаш, 
иктисодий курсаткичларни яхшилаш, савдо-сотик кабиларни 
эътироф этиш мумкин. Шуни таъкидлаш лозимки, айрим 
максадлар бошкалари билан бир вактда амалга оширилиши 
мумкин.  
•
Махсулотларнинг уз функционал  вазифасига 
мувофиклиги даражасининг оширилрилиш, савдо-сотикдаги 
тусикларнинг бартараф этилиши ва мамлакатлар узаро илмий-
техник хамкорликни ривожланиши  стандартлаштириш буйича 
фаолиятнинг мухим натижалари хисобланади. Стандарт тоифалари
•
Стандарт  (ингл.  standart  – меъёр, намуна, улчам) - 
кенг маънода ухшаш объектларни таккослаш учун 
дастлабки объект деб кабул килинган намуна, 
эталон, модел деган маънони англатади.   
•
OzDSt  1.10:1998 «УзСДТ Асосий атамалар ва 
таърифлар» буйича:  стандарт  – бу манфаатдор 
томонларнинг косенсуси (келишуви) асосида ишлаб 
чикилган, маълум сохада оптимал даражада тартиб 
урнатишга каратилган, фаолиятнинг хар хил 
турларига ёки уларнинг натижаларига тегишли 
умумий ва куп фойдаланиладиган  коидалар, умумий 
принциплар еки тавсифлар белгиланган ва тан 
олинган идора томондан тасдикланган хужжатдир. Узбекистон Республикасида
  куйидаги тоифадаги меъёрий 
хужжатлар кулланилади: 
халкаро (давлатлараро, 
минтакавий) стандартлар  Узбекистон Республикасининг 
давлат стандартлари 
тармок стандартлари  техник шартлар 
корхона стандартлари;  хорижий мамлакатларнинг
  стандартлари 
маъмурий – худудий
  стандартлар.         •
Стандартлаштиришга доир меъёрий хужжатлар жумласига 
стандартлаштириш коидалари, нормалари, техник - иктисодий 
ахборот таснифлагич (классификатор) лари хам киради.
•
Халкаро ва минтакавий стандартлар Узстандарт агентлигида 
кайта руйхатдан утказилгандан сунг кучга киради (белгиланиши: 
Oz DSt ISO  9001:2002 Сифат мененжмети тизимлари. 
Талаблар).
•
Давлат стандартлари куплаб ва йирик сериялаб ишлаб 
чикариладиган буюмларга, экспорга чикариладиган товарлар 
учун яратилади. Узбекистон давлати стандартлари 
Республикада фаолият курсатадиган барча корхона, ташкилот 
ва идоралар учун кулланилиш шарт булган меъёрий хужжатдир. 
Давлат эталонлари, жоизликлар, утазишлар, катталик 
бирликлари ва х.к. лар давлат эталонлари жумласига киради 
(белгиланиши: О z DSt  1. 14:1999). •
Тармок стандартлари ( TSt ) муаяйан тармок 
(масалан, авиасозлик, машинасозлик, 
курилиш ва х.к.) кА тегишли корхона 
ташкилот ва идораларда кулланилиши шарт 
булган стандартлардир.
•
Корхона стандарти ( KSt ) факатгина шу 
корхонада ишлаб чикариладиган буюмлар 
учун ишлаб чикарилади. Уни корхона рахбари 
 тасдиклайди, сунгра Узстандарт агентлигида  
руйхатдан уткзилади.        Стандарт турлари  
Стандартлаштириш объекти
  ва стандарт мазмунига кура 
техник шартлар  параметрлар (улчамлар) 
стандарти 
материал маркаси  улчаш асбобларини
  текшириш стандартлари 
ишлатиш ва таъмирлаш 
коидалари, ва х. к.  •
Стандартлаштириш – стандартларни яратиш, тасдиклаш, 
хаётга жорий этиш ва уларга риоя этилишини назорат этиш 
билан боглик фаолиятдир. 
•
1993-йил 28-декабрда кабул килинган «Стандартлаштириш 
тугрисида» ги Узбекистон Республикасининг Конунида 
Республикада стандартлаштириш ишларини ташкил этиш, 
мувофиклаштириш ва таъминлашни куйидаги идораларга 
юклатилган: 
•
  - халк хужалиги тармокларида – Узбекистон стандартлаштириш 
агентлиги («Узстандарт» агентлиги);
•
  - курлиш, курилиш индустрияси сохасида УзР давлат 
архетектура ва курилиш кумитаси (Давархитеккурилиш);
•
  - табиий ресрслардан фойдаланишни тартибга солиш хамда 
атроф-мухитни ифлосланишдан мухофаза килиш сохасида – 
Узбекистон Республикаси табиатни мухофаза килиш кумитаси 
(Давлат табиатни мухофаза килиш кумитаси);
•
- Тиббий максадлардаги махсулотлар сохасида - Согликни 
саклаш вазирлиги. Узбекистон республикаси давлат 
стандартлаштириш тизими
•
Давлат стандартлаштириш тизими ( DST ) халк хужалигини 
бошкаришнинг барча жабхаларидаги стандартлаштириш 
сохасидаги ишларни уйгунлаштиради. Ушбу тизим 
куйидагилардан иборат:
•
- стандартлаштириш ва метрология буйича асосий 
вазифаларни белгилайдиган конун-коидалар комплекси;
•
- мамлакат стандартлаштириш идоралари ва 
хизматлари ишларини ташкил килиш буйича низомлар;
•
- стандартлаштириш обьектлари, меъёрий-техник 
хужжатлар;
•
- меъёрий техник хужжатларини яратиш ва 
расмийлаштириш тартиби;
•
- Республикамизнинг стадартлаштириш, метрология ва 
сертификатлштириш сохасидаги халкаро алокаларига оид 
низомлар. 
•
Республикада стандартлаштириш буйича ишларни 
ташкил этилишини куйидаги идоралар амалга оширадилар:  •
- тармоклараро кулланишга мулжалланган махсулот,  жараён ва 
хизматлар буйича – Узбекистон Республикаси 
стандартлаштириш, метрология сертификатлаштириш 
агентлиги (Узстандарт агентлиги);
•
- курилиш, курилиш саноати сохаси, шу жумладан 
лойихалаш ва конструкциялаш буйича – Давлат архитектура ва 
курилиш кумитаси (Давархитект курилиш);
•
- табиий ресурслардан фойдаланишни йулга куйиш, 
атроф-мухитни ифлосланишдан ва бошка зарарли 
таъсирлардан мухофаза килиш сохаси буйича - Давлат 
табиатни мухофаза килиш кумитаси; 
•
- тиббиёт йуналишидаги махсулотлар, тиббий техника 
буюмлари, моддалар ва мамлакатимиз саноати иишлаб 
чикарадиган махсулот таркибида инсон учун зарарли моддалар 
булмаслигини назорат килиш буйича - Согликни саклаш 
вазирлиги. АДАБИЁТЛАР
1. Исматуллаев П.Р. , Максудов А.Н., Абдуллаев А.Х., 
Ахмедов Б.М, Аъзамов А.А. Метрология, 
стандартлаштириш ва сертификатлаштириш. 
Тошкент, «Узбекистон», 2001.
2. «Метрология тўғрисида»ги Узбекистон 
Республикасининг қонуни (28.12.1993 й. №1004-
Х11).
3. Абдувалиев А.А. и др.Основы стандартизации, 
сертификации, метрологии и управления 
качеством продукции Ташкент, 2002.
4. Ким К.К. и др. Метрология, стандартизация, 
сертификация и электроизмерительная техника. 
Москва – Санкт Пертербург, «Питер», 2006.
Купить
  • Похожие документы

  • Gvineya qoʻltigʻi qirgʻoqlarida joylashgan davlatlar iqtisodiyoti
  • Farg’ona iqtisodiy rayonining chorvachiligi
  • Farg’ona iqtisodiy rayoni. Aholisi va mehnat resurslari
  • Indoneziya davlatiga umumiy iqtisodiy – geografik tavsif
  • O‘zbekiston sug‘urta bozorining nazariy va statistik asoslari

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026. Created by Foreach.Soft

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha