Strukturalar massivi. Strukturaga ko‘rsatkich
![Struktura maydoni qiymatlari ifodalarda ishlatilishi mumkin. C++ dasturlash
tilida strukturalarni e‘lon qilishda struct xizmatchi so’zidan foydalaniladi. Struktura
e‘lon qilingandan so’ng dastur tarkibida o’zgaruvchilarni struktura nomi bilan e‘lon
qilinadi.
C++ dasturlash tilida strukturalarni tasvirlashning umumiy ko’rinishi quyidagicha
ko’rinishda bo’ladi:
struct <struktura nomi> { <tur1> <maydon 1>;
<tur2> <maydon 2>;
‘ ‘ ‘ ‘ ‘ ‘ ‘
<tur n> <maydon n>;
};
Strukturalarni tasvirlashda struct xizmatchi so’zidan keyin struktura nomi va
fegurali qavsda uning maydonlari kiritilishi shart. Structura nomi masala mohiyatiga
qarab tanlansa, maqsadga muvofiq. Masalan, talabalar haqida ma‘lumotlar bazasida
struktura nomini talaba yoki supermarket mahsulotlari narxlari bazasida esa narx deb
nomlash mumkin. Strukturalar tarkibidagi maydonlarni e‘lon qilish xuddi oddiy
o’zgaruvchilarni e‘lon qilishdek bajariladi va oxiri blok yopilishidan so’ng, albatta,
nuqtali vergul qo’yilishi shart.
Strukturalar yartish jarayonini tushunish uchun C++ dasturlash tilida talabalar haqida
ma‘lumotlar bazasini struktura yordamida quyidagicha hosil qilinadi:
Misol: Talabalar(familyasi, ismi, telefoni, reytingi, tug‘ilgan yili) haqida
ma‘lumotlarga asosan c++ dasturlash tilida struktura hosil qiling.
#include <iostream>
using namespace std;
struct talaba
{ char[20] fam; //familyani saqlovchi maydon
char[20] ism; //ismni saqlovchi maydon
char[20] tel; //telefonni saqlovchi maydon int
reyting; //reyting balini saqlovchi maydon int
tugy; //tug‘ilgan vaqtini saqlovchi maydon
};
int main()
{
return 0;
}](https://docx.uz/documents/51ba30ea-2b57-4040-b83d-8e6f20354cc5/page_2.png?v=1)
![Yuqoridagi masalada talaba haqida ma‘lumotlar strukturasini hosil qilishda
struktura nomiga talaba deb nomlandi va uning maydonlari familyasi(fam), ismi(ism),
telefoni(tel), reytingi(reyting), tug‘ilgan yili(tugy) ko‘rinishlarida tasvirlandi.
Maydonlarni e‘lon qilishda dastur tarkibida qanday maqsadlarda foydalanishi e‘tiborga
olinishi kerak. Agar dastur tarkibida maydonlar ustida hisob ishlari olib borilmasa , uning
turini char yoki string turi ko ’ rinishida e ‘ lon qilinsa , dastur bir muncha yengil ishlaydi .
Strukturalarga murojat qilish va ulardan foydalanish
C++ dasturlash tili tarkibida yaratilgan strukturalardan foydalanish mumkin, faqat
qayta ishlanadigan ma‘lumotlar bazasi uchun olingan struktura o’zgaruvchisini
yaratilgan struktura nomi bilan e‘lon qilish kerak. Talaba haqida ma‘lumotlarni qayta
ishlash davrida bitta talabaning bir nechta parametrlariga murojat qilish mumkin.
Dasturlashda struktura o’zgaruvchisini e‘lon qilishda tur sifatida struktura nomi beriladi.
Talaba haqida ma‘lumotlar bazasini hosil qilishda talaba deb nomlangan struktura
yaratiladi, talabalar ma‘lumotlar bazasini esa A o’zgaruvchiga saqlanadi, A
o’zgaruvchini turini talaba deb nomlanadi. Struktura o’zgaruvchisini e‘lon qilishning
umumiy ko’rinishi quyidagicha bo’ladi:
<struktura nomi> <struktura o’zgaruvchisi> Talaba
ma‘lumotlar bazasini qayta ishlash uchun talaba nomi bilan struktura yaratib,
ma‘lumotlarni esa A o’zgaruvchiga saqlanish holatini e‘lon qilish jarayonini quydagi
dastur yordamida ko’rib chiqamiz:
#include <iostream>
using namespace std;
struct talaba
{
char[20] fam; //familyani saqlovchi maydon
char[20] ism; //ismni saqlovchi maydon
char[20] tel; //telefonni saqlovchi maydon
int reyting; //reyting balini saqlovchi maydon
int tugy; //tug‘ilgan vaqtini saqlovchi maydon
};
int main()
{ talaba A; // A o’zgaruvchini talaba turi bilan e‘lon qilish
return 0;
}](https://docx.uz/documents/51ba30ea-2b57-4040-b83d-8e6f20354cc5/page_3.png?v=1)
![C++ dasturlash tilida strukturalar yaratib ularga murojat qilish oddiy
o’zgaruvchilar kabi bajariladi faqat struktura o’zgaruvchisi nuqta bilan maydon nomi
yoziladi. Biror bir tashkilot yoki mussasa ma‘lumotlar bazasi yaratish uchun struktura
o’zgaruvchisini ko’p qiymatidan foydalanishga to’g‘ri keladi. Struktura o’zgaruvchisini
ikki va undan ortiq qiymatlariga murojat qilish uchun struktura o’zgaruvchisini massiv
sifatida qarash mumkin.
Struktura massivi
Dasturlash tarkibida strukturalardan yakka tartibda foydalanish maqsadga
muvofiq bo’lmaydi. Strukturalar biror bir tashkilot ma‘lumotlar bazasi berilganda
ularning qayta ishlash uchun qulay vosita hisoblanadi. Agar strukturalar bir nechta
qiymatlar uchun ishlatilsa, struktura o’zgaruvchisini struktura massivi sifatida qarash
kerak.
Ta‘rif: struktura o’zgaruvchisi bir nechta qiymatlar uchun ishlatilsa, struktura
o’zgaruvchisi struktura massivi deb ataladi.
Struktura massivini e‘lon qilish, xuddi oddiy massiv kabi e‘lon qilinadi, faqatgina
massiv turiga struktura nomi ko’rsatiladi. C++ dasturlash tilida struktura massivlarini
e‘lon qilishning umimiy ko’rinishi quyidagicha bo’ladi:
<struktura nomi> <struktura massivi>[<qiymatlar soni>]
Struktura massiviga murojat qilish uchun massiv elementlariga murojat qilishdek
bajariladi faqatgina massiv elementlari maydon nomi bilan birga murojat qilinadi.
Talabalar haqida ma‘lumotlar yaratish va ularni qayta ishlash uchun struktura
massividan foydalanish kerak, chunki bitta talaba uchun bir nechta parametr ishlatiladi
va ma‘lumotlar bazasida n ta talaba haqida ma‘lumot saqlanadi.
Misol: N ta talaba haqida ismi, familyasi, tug‘ilgan yili haqida ma‘lumot
berilgan 20 yoshda katta bo’lgan talabalarning ismi va familyasini ekranga
chiqaruvchi dastur tuzing.](https://docx.uz/documents/51ba30ea-2b57-4040-b83d-8e6f20354cc5/page_5.png?v=1)
![#include <iostream>
using namespace std;
struct talaba
{ string
fam;
string ism;
int tyili;
};
int main(){
talaba A[50];
int n=3;
for(int i=0;i<n;i++)
{
cin>>A[i].fam;
cin>>A[i].ism;
cin>>A[i].tyili;
}
for(int i=0;i<n;i++) if((2017-A[i].tyili)>20)
{
cout<<A[i].fam<<" ";
cout<<A[i].ism<<"\n";
}
return 0;
}
Kiritishga ma‘lumot
Maxamatova Zarnigor
1995
Maxamatova Sarvinoz
2004
Karimova Gulbahor
1969 Dastur natijasi
Maxamatova Zarnigor
Karimova Gulbahor
C++ dasturlash tilida ma‘lumotlar bazasini ma‘lum bir qismlarini yaratish va
ularni qayta ishlash imkoniyatini strukturalar yordamida amalga oshirish mumkin.C++
dasturash tili tarkibida strukturalar va ulardan foydalanish yuqoridagi holatlar bo’yicha
amalga oshiriladi.](https://docx.uz/documents/51ba30ea-2b57-4040-b83d-8e6f20354cc5/page_6.png?v=1)
Strukturalar massivi. Strukturaga ko‘rsatkich