Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 7.2MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Sut tarkibidagi to‘yinmagan yog‘ kislotalarining yil fasllarida miqdoriy o‘zgarish dinamikasi

Купить
MAV ZU: SUT TA RKIBIDA GI T O'Y INMA GA N YOG' K ISLOTA LA RINING Y IL FA SLLA RIDA MIQDORIY O'ZGA RISH DINA MIKA SI Mavzuning dolzarbligi. Bugungi kunda jahon miqyosida yildan-yilga sut va sut mahsulotlariga bo'lgan talab oshib bormoqda. Chunki, demografik ko'rsatkichlar, ya’ni jahon aholisi sonini va ehtiyoj talabini oshib borishi, sut va sut mahsulotlari esa eng qimmatli hamda kunlik ratsionni me’yorlashtirishda muhim hisoblanadi. Odam organizmini kundalik ratsionini zaruriy nutriyentlar bilan muvofiqlashtirishda, uning aqliy va jismoniy rivojlavnishi, sog‘liq- salomatligi, umrboqiyligini kafolashlanishida sut va sut mahsulotlaridan foydalanish alohida ahamiyatga ega. Ishning yangiligi. Malakaviy ishda ilmiy manbalardan sut tarkibidagi polito'yinmagan yog‘ kislotalarining miqdoriy o'zgarishlariga oid ma’lumotlar yig‘ilib umumlashtirilgan va xususiy izlanishlar natijalari asosida keng muhokamadan o'tkazilgan. Unda Qizil cho'l zotli qoramollarning bahor, yoz kuz va qish fasllarida sut tarkibidagi polito'inmagan yog‘ kislotalarining miqdoriy va sifat o'zgarishlari o'rganilib, olingan ma’lumotlardan odamlarning kunlik ovqat ratsionini muvofiqlashtirishda foydalanishga tegishli ma’lumotlar bayon qilingan. Ishning maqsadi va vazifalari. Ilmiy adabiyot manbalarida polito'yinmagan yog’ kislotalariga tegishli bo'lgan malumotlarni to'plash, ularning sut tarkibida mavsumlar bo'yicha miqdoriy va sifatiy o'zgarishlarini aniqlashga tegishli tahlillar o'tkazish, olingan ma’lumotlarni statistik sarxisob qilish hamda ularni ilmiy manbalar ma’lumotlari negizida muhokama qilish asosida tegishli xulosalarga kelishdan iborat. Ishning predmeti. Sut tarkibidagi yog’ kislotalarini tavsiflash, ularni laboratoriya aniqlash uslublari asosida tahlil qilish, olingan natijalarni ilmiy adabiyot manbalari bilan qiyoslash va tegishli xulosalarga kelgandan keyin, bu ma’lumotlardan odamlarning kundalik ratsionini nutrientlar bo'yicha foydalanishga oid xulosalarga kelishidan iborat. Tadqiqot ob’yekti. Fermer xo'jaligida boqilayotgan sigirlarning sutidan har xil mavsumlarda olingan sut namunalari xizmat qildi. Ishning eksperimental qismi kafedra laboratoriyasi bazasida mavjud bo'lgan asbob-uskunalar va reaktivlardan foydalangan holda amalga oshirildi.Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati. Polito'yinmagan yog’ kislotalari hayotiy jarayonlarning kechishida muxim ahamiyatga ega ekanligi va ularning oziq-ovqat mahsulotlari tarkibidagi miqdorini doimiyligiga erishish organizmni salomatligini ta’minlashda muhim rol o'ynaydi. Odamlarning kundalik ratsioni tarkibidagi oziqaviy komponentlarni muvofiqlashtirishda sut va sut mahsulotlarining alohida o'ringa ega, shu sababli malakaviy ishning ilmiy va amaliy o'rni kattadir. Sutning makro va mikromolekular tarkibi. Sutning asosiy minerallari kaltsiy, magniy, kaliy, natriy, fosfor, xlor va oltingugurt, shuningdek tuzlar - fosfatlar, sitratlar va xloridlar. Kaltsiy (Ca) sutdagi eng muhim makroelement hisoblanadi. U oson hazm bo'ladigan shaklda mavjud va fosfor bilan yaxshi muvozanatlangan. Sigir sutidagi kaltsiy miqdori 100 dan 140 mg% gacha. Uning miqdori oziqlantirish ratsioniga, hayvon zotiga, laktatsiya davriga va yilning vaqtiga bog'liq. Yozda Ca miqdori qishga qaraganda kamroq bo'ladi. Ca sutda quyidagilar mavjud: ● erkin yoki ionlangan kaltsiy - umumiy kaltsiyning 11% (8,4-11,6 mg%); ● kaltsiy fosfatlar va sitratlar - taxminan 66%; ● kaltsiy kazein bilan mahkam bog'langan - taxminan 23%. Fosfor miqdori 74 dan 130 mg% gacha. Yil davomida u kam o'zgaradi, bahorda faqat bir oz kamayadi va ko'proq oziqlantirish ratsioniga, hayvon zotiga va laktatsiya bosqichiga bog'liq. P mineral va organik shakllarda sutda uchraydi. Noorganik birikmalar kaltsiy va boshqa metallarning fosfatlari bilan ifodalanadi, ularning miqdori taxminan 45-100 mg% ni tashkil qiladi. Organik birikmalar kazein tarkibidagi fosfor, fosfolipidlar, uglevodlarning fosforli efirlari, bir qator fermentlar va nuklein kislotalardir Mikroelementlar hayotiy fermentlar, vitaminlar, gormonlar qurilishi va faoliyatini ta'minlaydi, ularsiz hayvon (inson) tanasiga kiradigan ozuqa moddalarini aylantirish mumkin emas. Shuningdek, kavsh qaytaruvchi hayvonlarning rumen mikroorganizmlarining hayotiy faoliyati ozuqani hazm qilish va ko'plab muhim birikmalar (vitaminlar, aminokislotalar) sintezida ko'plab mikroelementlarni qabul qilishga bog'liq. Selen etishmasligi hayvonlarda sekin o'sishni, qon tomirlari patologiyasini, oshqozon osti bezi va reproduktiv organlarda degenerativ o'zgarishlarni keltirib chiqaradi. Selenning muhim antioksidant ekanligi aniqlandi - u glutation peroksidaza fermentining bir qismi bo'lib, hujayra membranalarida lipid peroksidatsiyasini oldini oladi va erkin radikallarni bostiradi. Yod tanqisligi hayvonlarda qalqonsimon bezning hipofunktsiyasini keltirib chiqaradi, bu esa sut sifatiga salbiy ta'sir qiladi. Sigirlar ratsioniga kaliy yodid va dengiz o'tlari unu har kuni kiritilishi qalqonsimon bez faoliyatini yaxshilaydi va sutdagi yod miqdorini oshiradi. Sink etishmovchiligi hayvonlarning sekin o'sishi va balog'atga etishiga, ovqat hazm qilish jarayonlarining buzilishiga olib keladi Energiy qiymati 60 kkal 250 kJ Suv 88 g Yog’lar 3.25 g -to'yingan 2.275 g -monto'yinmagan 0.65 g -polito'yinmagan 0.325 g Uglevodlar 5.2 g -shakar 5,2 g -laktoza 5.2 g Vitaminlar Retinol (A) 28 mkg Tiamin (B1) 0.04 mg Riboflavin (B2) 0.18 mg Kobalamin (B12) 0.44 mkg D vitamini 2 Mikroelementlar Kaltsiy 113 mg Magniy 10 mg Kaliy 143 mg100 g Sigir suti tarkibidagi birikmalar miqdori. Aminokislotalar Tarkibi, mg/100 g Izoleysin 40 Leysin 283 Lizin 261 Metionin 83 Sistin 26 Fenilalanin 175 Tirozin 184 Treonin 153 Triptofan 50 Valin 191Sigir sutidagi muhim aminokislotalarning tarkibi Sutning yog' va yog'simon birik malari va to'yinmagan yog' k islotalari Polito'yinmagan yog‘ kislotalarini organizmda quiydagi funksiyalari bajaradi: -kislorodning almashinuvi; -energiyaning almashinuvi; -hujayraga moddalarni kirishi va undagi moddalarni chiqarilishini boshqarilishi; -hujayralararo bog‘lanishni koordinatsiyasi; -qondagi gormonlar miqdorini boshqarilishi; -prostaglandinlar sintezida ishtiroki; -gormonlarning sintezida ishtirok etish; -Immun tizimda ishtirok etish; -og‘riqni sezish va shamollash reaksiyalarini qabul qilish; -yurak va o'pka tomirlarini qisqarishida ishtirok etish; -yog‘ sintezi va xolesterinni almashinuvi va to'yingan yog‘ kislotalarining oksidlanish yo'li bilan parchalanishida ishtirok etish; -xolesterinning qon tomirlari va arteriyalarda yig‘ilishini oldini olish; -teri va sochning sog‘ligini ta’minlash; -yurak patologiyasini oldini olish; -shamollash va antigistaminli samara; -yaralarni tuzalishini stimullash; -spermatogenez va ovogenezni stumullash; -vitamin D va boshqa omillar ishtirokida kalsiy va fosforni o'zlashtirilishini ta’minlash kabilar kiradi. Pol ito'ynmagan yog‘ k islotalar ining k imyoviy tuz il ishi Kimyoviy tuzilishi jihatidan F guruhi vitaminlari to'yinmagan essensial (almashinmovchi) yog‘ kislotalari hisoblanadi.Ulardan asosiylari linol, linolen va araxidon kislotalar bo'lib, kimyoviy ularning tuzilishi quyidagicha: CH 3 – (CH 2)4 – CH = CH – CH 2 – CH = CH – (CH 2)7 – COOH Linol kislota CH 3–CH 2–CH=CH-CH 2-CH=CH-CH 2-CH=CH-(CH 2)7-COOH Linolen k islota CH 3–(CH 2)4–CH=CH-CH 2-CH=CH-CH 2-CH=CH-CH 2-CH=CH- (CH 2)3-COOH Araxidon kislota Tadqiqot sharoitlari Bitiruv malakaviy ishning amaliy tajribalarini asosiy qismi kafedra qoshidagi biokimyo laboratoriyasida o'tkazildi. Bunda muayyan ishga oid tahllillar laboratoriyalarda mavjud bo'lgan sharoitlar, qurilma va asboblar hamda reaktivlardan foydalangan holda avalga oshirildi. Shu sababli bu ishni bajarilishida ham nazariy, ham amaliy yordamlarini ayamay, yaqindan yordam ko'rsatgan laboratoriyaning ilmiy va texnik xodimlariga o'z minnatdorligimizni bildiramiz. Tadqiqot ob'ekti Tadqiqot ob’ekti sifatida ,,Hamid chorvachilik vohasida’’ boqilayotgan ,,Qizil cho'l’’ sigirlaridan 5 boshi tanlab olindi. Bu sigirlarning sutidan har xil mavsumlarda namunalar ajratib olib, bu namunalarning tarkibidagi yog’ kislotalarining miqdoriy ko’rsatkichlari o’rganildi. Bunda ayniqsa vitamin tavsifiga ega bo’lgan polito’yinmagan (F vitaminlari guruhini) bahor, yoz, kuz, qish mavsumlarida miqdoriy jihatdan o’zgarish dinamikasini o’rganishga alohida e’tibor qaratildi. Chunki, bundagi tadqiqot natijalari bu vitaminsimon moddalarning odam ratsionini mavsumlar mobaynida muofiqlashtirishda sutning ahamiyati e’tiborga olinadi. Tadqiqot va statistik sarhisob qilish uslublari Tadqiqot uslublari. Sut tarkibidagi oqsillar, yog‘lar ularning tarkibidagi umumiy, birikkan va erkin yog‘ kislotalari miqdorlari aniqlashni an’anaviy uslublar asosida, mono- va polito'yinmagan yog‘ kislotalarini esa, Kaufman uslubi asosida amalga oshirildi. Kaufman uslubining o‘ziga xos jihati shundan iboratki, bu uslub to‘yinmagan yog‘ kislotalari tarkibida uchraydigan qo‘shbog‘larni to‘yintirish uchun brom va natriy bromidni metanolda eritilganda hosil bo‘lgan uncha barqaror bo‘lmagan birikma (Kaufman reaktivi)dan foydalanishga asoslangan. Bunda biomaterial tarkibidagi to‘yinmagan yog‘ kislotalarning qo‘shbog‘lari natriy bromid va molekulyar bromli kompleks birikmadan bromning ajralib chiqishi natijasida yog‘ kislotalardagi qo‘shbog‘lar bilan birikadi. Odatda yod soni 100 % bo‘lgan moylarning tarkibidagi qo‘shbog‘larni brom bilan to‘yinishi uchun bir soat vaqt kerak bo‘lsa, yod soni 100 % dan ziyod bo‘lgan moylar uchun bir yarim soat talab qilinadi. Asbob-uskunalar: laboratoriya tarozisi, titrlash qurilmasi. Reaktivlar: metanol, Kristal lizatsiya suvi qochirilgan kalsiy oksidi, brom, natriybromid, kaliyyodatning 10 % eritmasi, natriytiosulfatning 0,1 meritmasi, xloroform, kraxmalning 1 % li eritmasi, distillangan suv. Kimyoviy idishlar: konussimon kolbalar-250 ml, 500 ml, byuretkalar-25 ml, 50 ml, o‘lchov silindrlari 50 ml, 100 ml. Ishni bajarish tartibi: O’lchov slindiri yordamida tadqiq qilinuvchi sut tegishli miqdorda olinadi va kolbaga solinadi, uni ustiga 15 ml xloroform qo‘shilib, aralashtiriladi. So‘ng 20 ml Kaufman reaktivi qo‘shilib kaliy yodid bilan namlantirilgan tiqin yordamida berkitiladi va 20 °C sharoitda qorong‘u joydasaqlanadi. Bir yo‘la bunga parallel holdan azorat tajribasi qo‘yiladi va unda sut namunasi o‘rniga distillangan suv qo‘shiladi. Titrlashdan oldin kolbalardagi aralashmalarga 20 ml 10 % li kaliyyodid va 50 ml distillangan suv qo‘shiladi. Aralashmalar yaxshilab aralashtiriladi, ajralib chiqqan yod 0,1 m natriy tiosulfat yordamida och-sariq rang hosil bo‘lgunga qadar titrlanadi. Bundan keyin 1-2 ml kraxmalning 1% li eritmasi qo‘shiladi va ko‘k rangni yo‘qolguniga qadar titrlanadi. Yod soni quyidagi formula yordamida aniqlanadi: (a-b)0,01269xK YS = –––––––––––––– M Bu yerda: a- nazorat namunasini titrlash uchun sarflangan 0,1 m natriy tiosulfat eritmasi, b- tajriba namunasini titrlash uchun sarflangan 0,1 m natriy tiosulfat eritmasi, K-0,1 m konsentratsiyadagi natriy tiosulfat eritmasi uchun kiritilgan tuzatish ko‘rsatkichi, 0,01269- yod bo‘yicha 0,1 m natriy tiosulfat eritmasining titri, tadqiq qilinuvchi namunaning og‘irligi, 100 g yog‘ miqdoriga ko‘chirish tuzatish ko‘rsatkichi. Eng so‘ngi muhokama uchun qabul qilingan o‘rtacha arifmetik ko‘rsatkich ikki marta aniqlashning o‘rtacha qimmati hisobida olinib, bu ko‘rsatkich miqdoriy jihatdan yod soni bo‘yicha 1 % dan kam bo‘lishi lozim. Sut tarkibidagi yog' kislotalari eng avvalo ilmiy manbalardan ma'lumki, umumiy, erkin va birikkan holdagi tuzilishlarga ega bo'ladi. Bundan tashqari ularni orasida to'yingan, monoto'yinmagan va polito'yinmagan yog' kislotalari farqlanadi. Yuqorida bayon qilinganidek bu kislotalar butun organizm miqyosidagi hayotiy jarayonlarni kechishida muhim ahamiyatga ega. Oziq-ovqat mahsulotlari tarkibidagi ularning miqdoriy ko'rsatkichlarini aniqlash va odamlarning kundalik ratsioni bo'yicha ovqat mahsulotlarni muvofiqlantirish insonlarning salomatligiga erishish garovi hisoblanadi. Ular orasida to'yingan ya’ni almashinadigan xillari bor ular oziq-ovqat mahsulotlarining turli xillari evaziga qoplanishi mumkin va ularga nisbatan tanqislik yoki ortiqchalik tavsifli patologik ko'rinishlar yuzaga chiqmaydi. Lekin almashinmaydigan essensial polito'yinmagan yog' kislotalari: linol, linolen va araxidon kislotalar oziq-ovqat mahsuloti tarkibida bo'lishi shart bo'lgan kislotalar jumlasiga kiradi. Shu bois, quyida sut namunalari tarkibida umumiy, erkin va birikkan holda uchrovchi polito'ynmagan yog' kislotalar haqida ma'lumotlarni keltirib o'tishni lozim deb topdik. Tadqiqot natijalari. Moddalar Ko’rsatgichlar Bahor Yoz Kuz Qish Yog’lar М±m 3,83±0.08 3,60±0.08 3,77±0.09 4,17±0.08 Oqsillar М±m 3,18±0.09 3,28±0.09 3,28±0.09 3,29±0.08 Yog’:Oqsil nisbati 1,21:1 1,1:1 1,14:1 1,27: 1 Yilning xar xil fasllarida sut tarkibidagi yog‘lar va oqsillarning miqdoriy ko'rsatkichlari ( 100 g sut hisobida g miqdorda). Yog‘ kislotalari Bahor Yoz Kuz Qish g % g % g % g % To’yingan 2,34±0,08 61,18±2, 2 2.,13±0, 08 59,13± 2,0 2,36±0,0 8 62,68±2. 2 2,56±0,0 9 61,32±2, 2 Monoto‘yi nmagan 1,13±0,03 29,58±0, 85 1,08±0,0 3 30,04± 0,8 1,07±0,0 3 28,41±0, 85 1,23±0,0 3 29,53±0, 85 Polito‘yin magan 0,2± 0008 5,18±0,2 0,25±0,0 08 6,95±0. 2 0,15±0,0 08 3,85±0,2 0,17± 0,008 4,08± 0,2 Boshqa xildagi 0,16±000 4 4,06±0,1 5 0.14±0,0 07 3,79±0, 2 0,19±0,0 08 5,06±0,2 1 0,21±0,0 09 5,01±02 1 Jami 3,83±0,08 100 3,60±0,0 8 100 3,77±0,0 9 100 4,17±0,0 8 100Yilning har xil mavsumlarida sut tarkibidagi turli yog‘ kislotalarining miqdoriy ko'rsatkichlari(100 ml sut g hisobida). (n=5). Tajriba hayvonlari t/r Yog‘( % hisobida) Oqsil (% hisobida) Yog‘ / oqsil nisbati 1 3.81 3.08 1.24 2 3.79 3.28 1.15 3 3.70 3.05 1.21 4 3.86 3.20 1.18 5 3.89 3.29 1.21 М ±m 3.83±0.05 3.18±0.08 1.21±0.08Bahor faslida sut tarkibidagi oqsillar, yog‘lar va yog‘ kislotalarining miqdoriy ko‘rsatkichlari Tajriba hayvonlari t/r To‘yingan Monoto‘yinmagan Polito‘yinmagan Boshqa xil kislotalar g % g % g % g % 1 2.36 61.14 1.10 28.5 0.22 5.7 0.18 4.7 2 2.30 61.84 1.16 30.7 0.18 4.76 0.14 3.7 3 2.25 61.81 1.09 29.95 0.17 4.67 0.13 3.5 4 2.38 59.96 1.17 29.47 0.23 5.79 0.19 4.78 5 2.41 61.79 1.13 28.97 0.20 5.12 0.16 4.11 М ±m 2.34±0.08 61,18±2,2 1.13±0.08 29,58±0,8 5 0,2± 0008 5,18±0,2 0,16±0004 4,06±0,15 Sut tarkibidagi to‘yingan yog‘ kislotalarining miqdori bahor faslida 2.25 g dan 2.41 g gacha yoki 59.96 % dan 61.84 % gacha bo‘lgan chegaradagi miqdorda bo‘lar ekan. Monoto‘yinmagan yog‘ kislotalari esa, yuqoridagi tartibda 1.09 g dan 1.17 g gacha yoki 28.5 % dan 30.7 % gacha, polito‘yinmaganlari 0.17 g dan 0.23 g gacha yoki 4.67 % dan 5.79 % gacha, boshqa xildagilari 0.13 g dan 0.19 g gacha yoki 3.5 % dan 4.78 % gacha chegaradagi o‘zgarishlarda bo‘lar ekan. Bahor faslida sut tarkibidagi yog‘ kislotalarining miqdoriy ko‘rsatkichlari Tajriba hayvonlari t/r Yog‘( % hisobida) Oqsil (% hisobida) Yog‘ / oqsil nisbati 1 3.56 3.22 1.1 2 3.66 3.32 1.1 3 3.58 3.28 1.1 4 3.54 3.31 1.07 5 3.66 3.27 1.12 М ±m 3.6±0.05 3.28±0.08 1.1±0.08Yoz faslida sut tarkibidagi oqsillar, yog‘lar va polito‘ynmagan yog‘ kislotalarining miqdoriy ko‘rsatkichlari Tajriba hayvonlari t/r To‘yingan Monoto‘yinmagan Polito‘yinmagan Boshqa xil kislotalar г % г % г % г % 1 2.16 58,86 1.17 31.88 0.22 5.99 0.12 3.27 2 2.12 56.08 1.22 32.28 0.28 7.41 0.16 4.23 3 1.99 56.67 1.11 31.72 0.24 6.86 0.17 4.86 4 2.19 59.03 1.15 30.46 0.26 7.01 0.13 3.5 5 2.20 57.59 1.25 32.75 0.25 6.54 0.12 3.14 М ±m 2.13±0.08 59.13±2,0 1.18±0.03 30.04±0,8 0,25± 0.008 6.95±0.2 3,6±0.08 3.79±0.2 Sut tarkibidagi to‘yingan yog‘ kislotalarining miqdori yoz faslida 1.99 g dan 2.20 g gacha yoki 56.08 % dan 59.03 % gacha bo‘lgan chegaradagi miqdorda bo‘lar ekan. Monoto‘yinmagan yog‘ kislotalari esa, yuqoridagi tartibda 1.11 g dan 1.25 g gacha yoki 30.46 % dan 32.75 % gacha, polito‘yinmaganlari 0.22 g dan 0.28 g gacha yoki 5.99 % dan 7.41 % gacha, boshqa xildagilari 0.12 g dan 0.17 g gacha yoki 3.14 % dan 4.86 % gacha chegaradagi o‘zgarishlarda bo‘lar ekan. Yoz faslida sut tarkibidagi yog‘ kislotalarining miqdoriy ko‘rsatkichlari. Tajriba hayvonlari t/r Yog‘( % hisobida) Oqsil (% hisobida) Yog‘ / oqsil nisbati 1 3.75 3.32 1.13 2 3.78 3.29 1.15 3 3.74 3.3 1.13 4 3.85 3.24 1.18 5 3.73 3.25 1.14 М ±m 3.77±0.05 3.28±0.08 1.14±0.08Kuz faslida sut tarkibidagi oqsillar, yog‘lar va kislotalarining miqdoriy ko‘rsatkichlari Tajriba hayvonlari t/r To‘yingan Monoto‘yinmagan Polito‘yinmagan Boshqa xil kislotalar г % г % г % г % 1 2.33 65.82 1.05 29.67 0.16 4.52 0.17 4.8 2 2.37 62.7 1.07 38.3 0.14 3.95 0.2 5.65 3 2.35 45.9 1.09 21.29 0.15 4.23 0.18 5.08 4 2.38 61.34 1.1 28.35 0.18 5.08 0.22 6.21 5 2.37 65.3 1.04 28.65 0.12 3.34 0.19 5.37 М ±m 2.36±0.08 62.68±2.2 1.07±0.03 28.41±0.85 0.15± 0.008 3.85±0.2 0.19±0.008 5.06±0.21 Sut tarkibidagi to‘yingan yog‘ kislotalarining miqdori kuz faslida 2.33 g dan 2.38 g gacha yoki 45.9 % dan 65.3 % gacha bo‘lgan chegaradagi miqdorda bo‘lar ekan. Monoto‘yinmagan yog‘ kislotalari esa, yuqoridagi tartibda 1.04 g dan 1.1 g gacha yoki 21.29 % dan 38.3 % gacha, polito‘yinmaganlari 0.12 g dan 0.18 g gacha yoki 3.34 % dan 5.08 % gacha, boshqa xildagilari 0.17 g dan 0.22 g gacha yoki 4.8 % dan 6.41 % gacha chegaradagi o‘zgarishlarda bo‘lar ekan. Kuz faslida sut tarkibidagi yog‘ kislotalarining miqdoriy ko‘rsatkichlari. Tajriba hayvonlari t/r Yog‘( % hisobida) Oqsil (% hisobida) Yog‘ / oqsil nisbati 1 4.2 3.3 1.27 2 4.15 3.28 1.26 3 4.18 3.25 1.29 4 4.21 3.32 1.27 5 4.12 3.3 1.25 М ±m 4.17±0.0 5 3.29±0.08 1.27±0.08Qish faslida sut tarkibidagi oqsillar, yog‘lar va kislotalarining miqdoriy ko‘rsatkichlari Tajriba hayvonlari t/r To‘yingan Monoto‘yinmagan Polito‘yinmagan Boshqa xil kislotalar г % г % г % г % 1 2.55 62.34 1.21 29.6 0.13 3.18 0.2 4.89 2 2.60 65 1.24 31 0.15 3.75 0.19 4.75 3 2.58 61.3 1.22 29 0.19 4.51 0.22 5.22 4 2.53 60.67 1.23 29.5 0.18 4.31 0.23 5.5 5 2.54 60.9 1.25 30 0.2 4.8 0.18 4.31 М ±m 2.56±0.09 61.32±2.2 1.23±0.03 29.53±0.85 0.17± 0.008 4.08±0.2 0,21±0.009 5.01±0.21 Sut tarkibidagi to‘yingan yog‘ kislotalarining miqdori qish faslida 2.53 g dan 2.60 g gacha yoki 60.67 % dan 65 % gacha bo‘lgan chegaradagi miqdorda bo‘lar ekan. Monoto‘yinmagan yog‘ kislotalari esa, yuqoridagi tartibda 1.21 g dan 1.25 g gacha yoki 29 % dan 31 % gacha, polito‘yinmaganlari 0.13 g dan 0.2 g gacha yoki 3.18 % dan 4.8 % gacha, boshqa xildagilari 0.18 g dan 0.23 g gacha yoki 4.31 % dan 5.5 % gacha chegaradagi o‘zgarishlarda bo‘lar ekan. Qish faslida sut tarkibidagi yog‘ kislotalarining miqdoriy ko‘rsatkichlari. XULOSA Yilning har xil fasllarida sut tarkibidagi oqsillarning miqdori yog‘larga nisbatan miqdoriy jihatdan kamroq o‘zgaradi(o‘zaro mos holda (R>0.05) va (R<0.05). Bunda Yog‘ning Oqsilga bo‘lgan miqdoriy nisbat ko‘rsatkichi bahorda - 1.21:1; yozda-1.1:1; kuzda-1.14:1; qishda-1.27:1 ni tashkil qildi. Sut tarkibidagi yog‘ kislotalarining asosiy ulushi mavsumlar bo‘yicha to‘yingan va monoto‘yinmagan kislotalar hisobiga to‘g‘ri keladi va ularning o‘zaro yig‘indi ulushi bahorda- 90,58 % ni, yozda-89,17 % ni, kuzda- 91,09 % ni va qishda-90,85 % ni tashkil qiladi va bu o‘zgarishlar ishonchlilik darajasida emas(R>0.05). Yil fasllarida miqdor ulush jihatidan sut tarkibida 10 % atrofida va undan kamroq miqdorda uchrovchi polito'yinmagan va boshqa xil tavsifli yog‘ kislotalarini yig‘indi ulushi nisbatan juda kam bo'lishiga qaramay, yilning har xil mavsumlarida ularninng miqdoriy o'zgarishlari ishonchlilik darajasida bo'ladi(R<0.05). Odamlarning kundalik ratsionini fiziologik me’yor darajasidagi oziqaviy komponentlar bilan muvofiqlashtirishda tadqiqot natijalariga asoslanib, har xil mavsumlarda sut tarkibidagi essensial yog‘ kislotalarining miqdoriy o'zgarishlarini inobatga olib ish yuritish maqsadga muvofiq. TAKLIF VA TAVSIYALAR Bizning izlanishlarimiz natijalariga ko‘ra sut tarkibidagi oqsillar, yog‘lar va polito‘yinmagan yog‘ kislotalarining fasllar bo‘yicha o‘zgarishlarini inobatga olib, odamlarning kunlik ratsionini to‘la qimmatligiga erishish maqsadida o‘zaro mutaosib holda sog‘lom hayot tarzi doirasida optimallashtirgan holda muvofiqlashtirishda va maktablarda “Odam va uning salomatligi” va “Umumiy biologiya “ fanlarining ayrim mavzularini yoritishda foydalanishni tavsiya qilamiz. E’tiboringiz uchun rahmat!

Sut tarkibidagi to‘yinmagan yog‘ kislotalarining yil fasllarida miqdoriy o‘zgarish dinamikasi

Купить