Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 828.5KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Suvli eritmalarda yorug‘likning mandelshtam-brillyuen sochilishining lazer spektroskopiyasi

Купить
MAVZU: SUVLI ERITMALARDA YORUG‘LIKNING MANDELSHTAM-BRILLYUEN SOCHILISHINING LAZER SPEKTROSKOPIYASI. Samarqand - 2024 Mazkur ishda qo`yilgan maqsadga erish uchun quyidagi vazifalar bajarildi: 1) Noelektrolitlarda yuqori chastotali tovush (Gipertovush) tarqalishiga doir tadqiq etishga qaratilgan eksp е rim е ntal tadqiqot natijalari va zamonaviy nazariy yonadashuvlar bo`yicha adabiyotlarda mavjud ma'lumotlar tahlil etildi 2) Elektrolit bo`lmagan suvli eritmalarda gipertovushning tarqalish tezligini temperaturaga bog`liqligini o`lchash uchun yorug’likning Releycha sochilish n ozik strukturasi spektri m е todini o`rganildi 3) U ltratovush diapozonida ilgari olingan natijalar bilan solishtirib, tovush tezligi dispersiyasi aniqlanib, h ajmiy qovushqoqlikning relaksatsiya vaqti hisoblanish . 4) Hi soblangan kattaliklar va tajribada olingan natijalar taqqoslanib, zamonaviy nazariy m е todlar nuqtai nazaridan tahlil etildi. 1- He-Ne lazeri; 2 – diafragma; 3 – ob’ektiv (120 mm); 4 – tadqiq qilinayotgan suyuqlik uchun idish; 5 – diafragma; 6 – kollimatirli ob’ektiv (210 mm); 7 – qutblantirgich (Franka-Ritter prizmasi); 8 – ikki o‘tishli Fabri- Pero interferometrining barokamerasi; 9 – buruvchi prizma; 10 – Kamerali ob’ektiv (270 mm); 11 – diafragma (0.25 mm); 12 – FEU-79; 13 – FEU blok manbayi; 14 – Emmitterli takrorlagich; 15 – chiziqli intensimetr; 16 – KSP-4 o‘zi yozuvchi qurilma; 17 – yuqori tovushli ignali natekatel; 18 – azot bilan to‘ldirilgan balon.Sochilgan yorug‘likning spektrini qayd qiluvchi eksperimental qurilmaning blok sxemasi Elektrolit bo`lmagan suvli eritmada gipertovush tezligini tadqiq qilish. B izning ishimizda 3-metilpiridinning suvdagi eritmasining 0.06 mol qism konsentratsiyasida gipertovushning tarqalish tezligini keng temperaturalar oralig`ida tadqiq etildi. Tadqiqot yuqori kontrasli ikki o`tishli Fabri-Pero interferometri bazasida yig`ilgan, sanoatda uchramaydigan noyob tajribaviy qurilmada o`tkazildi. Olingan natijalarni Reley chiziqlari n ozik strukturalar i spektrlari yordamida gipertovushning tarqalish tezligini hisoblab chiqdik. Ushbu kattalik Mandelshtam- Brillyuen komponentasining siljish kattaligini aniqlash orqali aniqlanadi: Bu yerda n – uy g‘ o tuvchi yorug‘lik chastotasi , n – sindirish ko‘rsatkichi , V – Giper tovush tezligi , c – yorug‘lik tezligi , q- s ochilish burchagi . Biz tajribani 135 0 sochilish burchagida kuzatdik. Bu sochilish burchagida gipertovushning chastotasi 6 GHz tashkil qiladi. Olingan natija ya’ni gipertovush tezligining temperaturga bog`liqligi garafigi 1- rasmda ko`rsatlgan. Bu grafikda yana shu suyuqlikda ultratovush (15MHz chastotada)diapozonida o`tkazilgan (prof. Sabirov L.M va boshqalar) tajriba natijalari ham keltirilgan. 3-Metilpiridinning suvdagi eritmasining 0.06 m.q Gipertovush (6GHz) (■) va Ultratovush (15 MHz) (- - -) tezliklarining temperaturaga bog‘liqlik grafigi. Rasmdan ko`rinib turibdiki, eritma temperaturasi oshgan sari giper va ultratovush tezliklari monotom ravishda kamayadi. Bu eritmada gipertovushning va ultratovushlar tezliklarining temperaturaviy koeffisiyentlari taxminan bir-biriga teng bo`ladi. Tadqiq etilayotgan barcha temperaturalarda gipertovushning tezligining qiymati ultratovush tezligining qiymatidan sezilarli darajada farq qilganligi sababli tovushning 15MHz va 6GHz chastotalar diapozonida tovush tezligi dispersiyasi sezilarli darajada bo`ladi.Olingan eksperimental natijalar orqali tovushning 15MHz va 6GHz chastotalar chastotalar diapozonida tovush tezligi dispersiyasini quyidagi formula yordamida hisobladik. Bu yerda V 1 - ( f =6 GHz ) gipertovushning tezligi , V 2 – ( f =15 MHz ) ultratovush tezligi , V =( V 1 + V 2 )/2 – shu chastotalargi tovush tezligining o ` rtacha qiymati . Hisoblashlar shuni ko`rsatdiki, tovush tezligining dispersiya kattaligi tahminan 3% ga teng bo`ldi va u eritmaning temperaturasiga bo`gliq bo`lmay qoldi. Tovush tezligining bunday temperaturali harakterini suyuqliklarning kichik quvushqoqligi yoki xajmiy qovushqoqlikning relaksatsiyasi bilan bog`lash mumkin. Bunday holatlarda tovush tezligi dispersiya orqali relaksatsiya vaqti jarayonlarini baholashda Mandelshtam-Leontovichning relaksatsion nazariya formulasidan foydalanamiz. Bu yerda W - tovush chastotasi , t- relaksatsiya vaqti , V 0 va V ∞ lar mos ravishda tezlik qiymatlari . Agar bu formulaga V 0 ga 15 MHz chastotadagi tovush tezligi mos kelsa o ` z navbatida V ∞ - 6 GHz chastotadagi tovush tezligi qiymatini qo ` yib t - relaksatsiya vaqtini hisoblaganimizda t =7×10 -11 s ekanligi kelib chiqdi va u eritma temperaturasiga bog ` liq bo ` lmay qoldi. Olib borilgan eksperimental natijalar va hisoblashlar orqali shunday hulosalar qilish mumkin: 3- metilpiridinning suvdagi eritmasining х =0.06 m.q. konsentratsiyasida gipertovush tezligi temperatura oshgan sari monotom kamayadi. Xuddi shundayin ultratovushda bu jarayon takrorlanadi.Eritma temperaturasining barcha intervalida (35÷80 0 C) 15MHz va 6GHz chastotalar diapozonida tovush tezligi dispersiyasi ~3% qiymatni qabul qildi va temperaturaga bog‘liq bo‘lmay qoldi. 3- metilpiridinning suvdagi eritmasida tovush tezligini tadqiq qilish orqali hajmiy qovushqoqlikning relaksatsiya vaqti hisoblandi va uning qiymati t =7×10 -11 s bo‘ldi va bu ham temperaturaga bog‘liq bo‘lmadi. XULOSA 1. Noelektrolitlarning suvdagi eritmalari maxsus nuqtasi atrofida yorug‘likning reley sochilish chiziqlari nozik strukturasi spektrlarini qayd qiluvchi eksperimental qurilma o‘rganilib chiqildi. 2. Noelektrolitning suvdagi eritmalarida MB komponentlari chastotasi Δυ siljishini orqali yuqori chastotali tovushning temperaturaviy qiymatlari aniqlandi. 3. 3-metilpiridinning suvdagi eritmasining х =0.06 m.q. konsentratsiyasida gipertovush tezligi temperatura oshgan sari monotom kamayadi. Bu jarayon tovushning ultra diapozonida ham kuzatildi. 4. Tadqiq etilgan eritma temperaturasining 35÷80 0 S intervalida 15MHz va 6GHz chastotalar diapozonida tovush tezligi dispersiyasi ~3% qiymatni qabul qildi va temperaturaga bog‘liq bo‘lmay qoldi. 5. 3-metilpiridinning suvdagi eritmasida tovush tezligini tadqiq qilish orqali hajmiy qovushqoqlikning relaksatsiya vaqti hisoblandi va uning qiymati t =7×10 -11 s bo‘ldi va bu qiymat temperaturaning biz o‘lchagan qiymatlarida bir hil bo‘ldi. E`tiboringiz uchun raxmat.

Suvli eritmalarda yorug‘likning mandelshtam-brillyuen sochilishining lazer spektroskopiyasi

Купить