Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.2MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Suvning ifloslanish turlari. Suv ifloslanishining tirik organizmlarga ta’siri

Купить
SUVNING IFLOSLANISH TURLARI. SUV IFLOSLANISHINING TIRIK ORGANIZMLARGA TA’SIRI Bolalar, keling, bir savolga javob topib ko'ramiz: qaysi suv sifatli? Balki bu faqat eng mashhur do'konda sotiladigan idishdagi suvlar? Yoki krandan oqqan suv ham tozami? Sifatli suv deganda nimani tushunasiz? Keling, bir chetdan boshlaylik. Suv rangsiz, u tiniq va shaffof. -U hidsiz. -U ta'msiz.  Maxsus laboratoriyalarda uskunalar yordamida ichimlik suvini barcha ko'rsatkichlar bo'yicha o'lchashadi. Agar ular • me'yorlarga javob bersa, demakki, suv ichishga yaroqli. Uyimizdagi suv - ichimlik suvi. Biroq uni ichishdan oldin qaynatib olish kerak. Daryo va suv havzalarida qanday suv bo'lishi mumkin? Ularga turli joylardan suv oqib kelishi mumkin, ba'zida maishiy va qurilish chiqindilari ham ularga tushadi. Ifloslanishning qaysi turlari mavjud va ularni oldini olish uchun nima qilish lozim? Gidrologik rejimining tabiiy-geografik xususiyatlariga ko ra, Dunyo okeani ʻ alohida okeanlar, dengizlar, qo ltiqlar, buxta va bo g ozlarga ajralib turadi. 1650- ʻ ʻ ʻ yilda golland geografi B. Varenius Dunyo okeanini 5 alo-hida qismga: Tinch, Atlantika, Hind, Shimoliy Muz, Janubiy Muz Okeanlariga bo ldi. 1845-yilda ʻ London geografiya jamiyati ham buni tasdikladi. Keyinroq ba zi olimlar Dunyo ʼ okeanini faqat 3 ga ajratadilar: Tinch, Atlantika va Xind okeanlari. 20-asrning 30- yillaridan boshlab Arktika havzasi sinchiklab tekshirilgandan keyin, 4 alohida okean ajratildi: Tinch, Atlantika, Hind va Shimoliy Muz Okean Yer sharida Okean suvi va qurukliklarning taqsimlanishi turlicha. Shimoliy yarim sharda suv sathi yer sharining 61% ini egallaydi. Bu yerda Okean suvlari qurukdikxa ancha kirib borib, ko p sonli dengiz va qo ltiqlar hosil qiladi ʻ ʻ . En g k o'p u c h r a ydi g a n h o l a t -bu k i my ov i y i fl o s l a n i s h . Odatda zavod va fabrikalar hamda dalalardan oqib tushadigan suvlar tarkibida zararli kimyoviy moddalar bo'ladi. Qonun va nazorat idoralari fabrika va zavodlardan oqova suvlarni tozalab borishni talab qiladi. Buning uchun maxsus tozalash inshootlari o'rnatilgan bo'lishi kerak. Biroq hatto tozalangan oqova suvlar ma'lum miqdorda ifloslangan bo'ladi. Laboratoriyalar doim ifloslantiruvchi moddalar bor yoki yo'qligini tekshirib boradi.Aksariyat hollarda ifloslanish ko'zga ko'rin maydi, chunki ifloslantiruvchi moddalar suvda erigan holda bo'ladi. Suvda zaharli og'ir metall konsentratsiyasi (kadmiy, simob, qo'rg'oshin, xrom) oshgani, dalalardan yuvib tushirilgan pestitsidlar, nitratlar va fosfatlar, neft mahsulotlari, ustki faol moddalar, dori vositalari va gormonlar aniqlangan bo'lishi mumkin.  B u q i z i q ! Har yili daryo va okeanlarga 12 million tonnagacha neft oqib tushadi.Yig'ilib borilayotgan ifloslanish hajmini tasavvur ham qilib bo'lmaydi! Neft suv sathini yupqa neft plyonkasi bilan juda tez qoplaydi. Bu qatlam havo va yorug'likni o'tishiga to'sqinlik qiladi. Suvga 1tonna neft tushgani dan so'ng 10 daqiqa o'tib, neft "dog'i" hosil bo'ladi. Uning qalinligi 10 mil limetrni tashkil qiladi. Vaqt o'tishi bilan plyon ka qalinligi kamayib boradi (1 millimetrdan kamroqgacha), dog' esa kengayaveradi. Bir tonna neft 12 kvadrat kilometrgacha maydonni qoplay oladi. Keyingi o'zgarishlar shamol, to'lqin va ob-havo ta'sirida yuz beradi. Odatda dog' shamol kuchi bilan yo'nalishini o'zgartiradi va sekin-sekin kichikroq dog'larga bo'linib boraveradi. Dovul va po'rtanalar plyon ka erish j arayonini tezlashtiradi. Bu qiziq! Har yili daryo va okeanlarga 12 million tonnagacha neft oqib tushadi.Yig'ilib borilayotgan ifloslanish hajmini tasavvur ham qilib bo'lmaydi! Neft suv sathini yupqa neft plyonkasi bilan juda tez qoplaydi. Bu qatlam havo va yorug'likni o'tishiga to'sqinlik qiladi. Suvga 1tonna neft tushgani dan so'ng 10 daqiqa o'tib, neft "dog'i" hosil bo'ladi. Uning qalinligi 10 mil limetrni tashkil qiladi. Vaqt o'tishi bilan plyon ka qalinligi kamayib boradi (1 millimetrdan kamroqgacha), dog' esa kengayaveradi. Bir tonna neft 12 kvadrat kilometrgacha maydonni qoplay oladi. Keyingi o'zgarishlar shamol, to'lqin va ob-havo ta'sirida yuz beradi. Odatda dog' shamol kuchi bilan yo'nalishini o'zgartiradi va sekin-sekin kichikroq dog'larga bo'linib boraveradi. Dovul va po'rtanalar plyon ka erish j arayonini tezlashtiradi. Neft oqib ketgan paytlarda baliqlar, sudraluvchilar, hayvon va o'simliklar birdaniga katta miqdorda nobud bo'lmaydi. Biroq o'rta va uzoq istiqbolda neft quyilishi ta'siri juda og'ir. U qirg'oq bo'yi hududlarda, suv tubi va sathida yashaydigan organizmlarga ayniqsa qattiq ta'sir qiladi. - Neftni yig'ishda maxsus uchlik (nasadka) kiygizilgan so'rib olgichlardan foydalaniladi. Ular suv sathidan neftni yig'ib olish imkonini beradi. Egiluvchan suzuvchi yenglari esa neftni qaytaradi. So'rib olgichlar yordamida neftni yig'ish bilan bog'liq muammo shundaki, neft juda yupqa plyon kani hosil qiladi. Uni katta miqdorda suvsiz yig'ib olishni imkoni yo'q. Neft yig'ishni qo'shimcha ravishda murakkablashtirdigan jihat - bu so'rib olgich va yenglar hosil qiladigan tebranishlar (vibratsiya). Neft oqqan joyda uni yoqish ikkilamchi ifloslanishga olib keladi va zarar yetkazilgan hudud ekologiyasiga salbiy ta'sir qiladi. Shuning uchun bunday usuldan qo'llanilishi oqlangan holatlardagina foydalanish lozim.

Suvning ifloslanish turlari. Suv ifloslanishining tirik organizmlarga ta’siri

Купить