Ta‘lim jarayonida axborot texnologiyalarining tutgan o‘rni - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	31.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Ta‘lim jarayonida axborot texnologiyalarining tutgan o‘rni

Купить

Ta‘lim jarayonida axborot texnologiyalarining tutgan o‘rni.
Reja:
1. Axborot texnologiyalari haqida ma’lumot.
2. Jamiyatni axborotlashtirish jarayoni va bosqichlari.
3. Amaliy ishlanmalar.Foto lavhalar.

Axborot texnologiyalari ma lumotlarniʼ boshqarish va qayta ishlash
texnologiyalaridir . Odatda bu atama ostida kompyuter texnologiyalari
tushuniladi. Axborot texnologiyalari sohasida turli axborotni EHM va
kompyuter tarmoqlari orqali yig ish, saqlash, himoyalash, qayta ishlash,
ʻ
uzatish kabi amallar ustida ishlar olib boriladi.
Axborot texnologiyasi asosiy texnik vositalari sifatida hisoblash- tashkiliy
texnikadan tashqari aloqa vositalari – telefon, teletayp, telefaks va boshqalar
qo’llaniladi.
Axborot texnologiyasi insoniyat taraqqiyotining turli bosqichlarida ham
mavjud bo’lgan bo'lsa-da, xozirgi zamon axborotlashgan jamiyatining o'ziga
xos xususiyati shundaki, sivilizatsiya tarixida birinchi marta bilimlarga
erishish va ishlab chiqarishga sarflanadigan kuch energiya, xomashyo,
materiallar va moddiy iste’mol buyumlariga sarflanadigan xarajatlardan
ustunlik qilmoqda, ya’ni axborot texnologiyalari mavjud yangi texnologiyalar
orasida yetakchi o'rinni egallamoqda.
Axborot texnologiyalari industriyasi majmuini kompyuter, aloqa tizimi,
ma’lumotlar ombori, bilimlar ombori va u bilan boglik faoliyat soxalari
tashkil kiladi.
Bugungi kunda axborot texnologiyasini shartli ravishda "saqlovchi,
ratsionallashtiruvchi, yaratuvchi" turlarga ajratish mumkin. Birinchi turdagi
texnologiyalar mehnatni, moddiy resurslarni, vaqtni tejaydi.
Ratsionallashtiruvchi axborot texnologiyalariga chiptalar buyurtma qilish,
mexmonxona xisob-kitoblari tizimlari misol bo’ladi.
Yaratuvchi (ijodiy) axborot taxnologiyalari axborotni ishlab chiqaradigan,
undan foydalanadigan va insonni tarkibiy qism sifatida o'z ichiga oladigan
tizimlardan iborat.

Axborot texnologiyalarining xozirgi zamon taraqqiyoti hamda yutuqlari fan
va inson faoliyatining barcha soxalarini axborotlashtirish zarurligini
ko’rsatmoqda.
Jamiyatni axborotlashtirish deganda, axborotdan iqtisodni rivojlantirish,
mamlakat fan-taxnika taraqqiyotini, jamiyatni demokratlashtirish va
intellektuallashtirish jarayonlarini jadallashtirishni ta’minlaydigan jamiyat
boyligi sifatidafoydalanish tushuniladi.
Darxaqiqat, jamiyatni axborotlashtirish—inson xayotining barcha jabxalarida
intellektual faoliyatning rolini oshirish bilan boglik ob’ektiv jarayon
xisoblanadi.
Jamiyatni axborotlashtirish respublikamiz xalqi turmush darajasining
yaxshilanishiga, ijtimoiy yextiyojlarning kondirilishiga, iqtisodning usishi
hamda fan-texnika tarakkiyotining jadallashishiga xizmat kiladi.
Jamiyatni axborotlashtirish jaraenini 5 asosiy yunalishga ajratish mumkin:
 Mexnat, texnologik va ishlab chiqarish jaraeni vositalarini kompleks
avtomatlashtirish.
 Ilmiy tadkikotlar, loyixalash va ishlab chiqarish axborotlashtirish.
 Tashkiliy- iktisodiy boshkarishni avtomatlashtirish.
 Axoliga xizmat ko’rsatish soxasini axborotlashtirish.
 Talim va kadrlar tayerlash jaraenini axborotlashtirish.
.
Bilim olishda, ya’ni ma’lum turdagi axborotlarni uzlashtirishda kompyuter
tizimining yordami benixoya kattadir.Axborot qanday ko’rinishda
ifodalanishidan qat’i nazar, uni yigish, saqlash, kayta ishlash va
foydalanishda kompyuter texnikasining rolini quyidagilar belgilaydi:

Birinchidan, o'qitishda yangi axborot texnologiyalaridan foydalanish standart
(an’anaviy) tizimga nisbatan o'quv jarayonini jadallashtirib, talabada ilmga
qiziqishni oshiradi, ular ijodiy faoliyatini o'stiradi, bilim berishga differentsial
yondashish, olingan bilimlarni takrorlash, mustaxkamlash va nazorat qilishni
yengillashtiradi, talabani o'quv jarayonining sub’ektiga aylantiradi.
Ikkinchidan, yangi axborot texnologiyalaridan ta’lim-tarbiya jarayonida
quyidagi shakllarda foydalanish mumkin bo’ladi:
·muayyan pedmetlarni ukitishda kompyuter darslari;
·kompyuter darslari—kurgazmali material sifatida;
·talabalarning guruxli va frontal ishlarini tashkillashtirishda;
·talabalarning ilmiy izlanishlarini tashkillashtirishda;
·talabalarning ukishdan bush vaktlarini to’g’ri tashkil qilish masalalarini xal
yetishda va x.k.
Mexnat samaradorligining bundan keyingi o’sishi va farafonlik darajasini
ko’tarish. katta xajmdagi multimediya axborotini (matn, grafika, video tasvir,
tovush, animatsiya) qabul qilish ishlashga yangi intellektual vositalar va
inson mashina interfeyslardan foydalanish asosidagina yerishish mumkin.
Informatikada mexnat unumdorligini oshirish suratlari etarli bo’lmasa, butun
halq xo’jaligida samaradorligini o’sishi anchagina kamayib ro’y berishi
mumkin.
Xozirgi dunyodagi barcha ish joylarining 50 foizi ga yaqin axborotni qayta
ishlash vositalari bilan ta’minlangan..
Jamiyatni axborotlashtirish, yangi axborot texnalogiyalari bilan ta’minlash
insonlarning turli – tuman ma’lumotlarga bo’lgan yehtiyojini qondirishda
muxim o’rin tutadi.

Inson axborot olami ichra yasharkan , voqeya xodisalar jarayonlarning bir –
biriga aloqadorligini, o’zaro munosabatlari va moxiyatni tashkil yetish ,o’z
xayotidan kelib chiqayotgan murakkab savollarga ilmiy javob topish
maqsadida ko’pdan - ko’p dadil va raqamlarga murojat qiladi.
Axborot tufayli nazariya amalyot bilan birikadi. Amaliyot nazariyasi nazariya
yesa amalyotsiz mavjud ham bo’lmaydi ,rivojlanmaydi ham.
Zavodlarimizning asosiy maqsadi informatika vositalarining ahamiyati
to’g’risida fikir yuritish yemas, balki jamiyatning axborotga bo’lgan
yextiyojini qondirishdagi usul va vositalar to’g’risida tushunchaga yega
bo’lishdir .
Mazkur yehtiyoj doim mavjud bo’laveradi va biror -bir axborotli muxit
doirasida qondiriladi. «Axborotli muxit» tushunchasiga xozirgi kunda
ingformatika masalalarini o’rganishda muxim o’rin yegallaydi. Insoniyatni
o’rab tturgan muxit o’z xizmatlariga ko’ra turlichadir – tabiy siyosiy,
ijtimoiy, milliy va oylaviy ruxiy bo’lishi munkin. Aniqrog’i bular xar birimiz
yash bir butun muxitninig tekisliklaridir.
Mazkur tekisliklarining markazida axborotli muxit turadi va u barcha
axborotli odimlarni boshqaradi: voqealikning moddiy axborotli muxitni
boshqarish vositalari – yenergetik tamonlarini to’ldiradi, rivojlantiradi va
bunda u turli ijtimoiy faktorlar bilan chambarchas bog’liq bo’ladi.
Axborotli muxitning tabiyatni tushunishda axborotning bilimga aylanishini
o’rganish katta ahamiyatga yega. Bir qarashda bir xildak tuyiladi ammmo
ular munosabatini chuqurroq o’rganishda axborotda bilimning kommunikativ
«boshqa vositalar» o’rtasidagi bog’liqlik xususiyati borligini ko’ramiz.
Jamiyatda odamlar o’rtasidagi aloqa faktori bo’limlar o’rtasidagi «ko’prik» -
bu axborotdir. Demak ,bilimni «o’zi uchun» axborotga aylantirish mexanizii
axborotli muxitini vujudga keltirishda aloxida o’rin yegallaydi. +adimda

axborotli muxit juda qashshoq bo’lib ,u tor doiradagi yeng kerak va chekli
ma’lumotlar majmuasidan iborat yedi, bu xol odamlar orasidagi bog’liq
doirasini ming yillab chegaralab keladi va odamning jamiyat axborotli
muxitidagi xissani kamaytirib yuboradi.
Bugungi kunda ijtimoiy turli ko’rinishdagi axborotlar majmuasi keng va
rivojlangan bo’lib ,uning jamiyatda tutgan o’rni bexisobdir.
Oxirgi davrda axborotli muxitda katta o’zgarishlar bo’lib bormoqda. Ana shu
o’zgarishlar qog’ozsiz texnologiya zaruriyatini keltirib chiqaradi. Bu yesa o’z
navbatida, YEXM ning yanada keng rivojlanishiga sabab bo’ladi. Axborotli
muxitning kelajakda inson xayotida o’rni va ahamiyati, bugungi holatdan
ancha yuqori bo’lishi uchun bajarilishi lozim bo’lgan vazifalar qo’llamini
kegaytirish talab yetiladi..
Respublikamizda axborotlashtirish keng yo’lga qo’yilishi bilan undagi xar bir
fuqoroga kerakli paytda, kerakli miqdorda, kerakli sifatda olish imkoniyatlari
ochilmoqda. Respublikamizdagi viloyatlar, shaxarlar, tumanlarga qarashli
korxonalar, tashkilotlar va muassasalar zamonaviy kompyuter texnikalari
bilan jixozlanib, ular maxsus qurilmalar (teleforin tarmog’i, modem va
boshqalar) yordamida axborotlarni uzatish va qabul qilish imkoniyatiga yega
bo’lmoqda. Insonning iqsodiy, yekologik, siyosiy va boshqa soxalarda
fikirlash doirasining kengayishi axborotli muxitninig sifat va miqdor jixatdan
o’zgari ,yangi xusiyatga yega bbo’lgan axborotli muxitning kelib chiqishiga
sabab bo’lmoqda.
Demak axborotlashtirish vaqtinchalik tadbig’ yemas, rivojlanishning zarur
vositasidir va axborotli muxitning hozirgi rivojlanish darajajasidagi holatini
informatikasiz qo’llab bo’lmaydi. Axbortllarni tez, sifatli yg’ish saqlash,
qayta ishlash va uzatish kabi vazifalarni bajarishda hisoblash texnikasining
xizmati beqiyos yekaniga ishonch hosil qilmoqda. Iqsodiyotning

boshqarishdagi o’zgarishlar, bozor munossabatlarga o’tish buxgalteriya
xisobini tashkil qilish va olib berishga katta ta’sir ko’rsatadi. Xisobning
xalqaro tizimlarga o’tishi amalga oshirilmoqda bu uning uslubiyatini yangi
shakillarini ishlab chiqarishni talab qilad. Buxgalteriya xisobining axborot
tizimi va uning kompyuterda ishlab chiqarishning tashkil qilishning ananaviy
shakillari katta o’zgarishlarga uchragan. Xisobchidan korxona moliyaviy
xolatining ob’ektiv baholarini bilish, moliyaviiy taxlil usullarini yegallash,
qimmatli qog’ozlar bilan ishlashni bilish bozor jarayonlarida pul mablag’lar
investitsiyalarini asoslash va boshqalar talab qilinadi.
Axborot texnologiyasining rivojlanish tarixi
Axborot texnologiyasining vujudga kelishi va rivojlanishini
belgilovchi ichki va tashqi omillar mavjud bo’lib, ular quyidagilar:
 Ichki omillar.
 Tashqi omlilar.
Ichki omillar - bu axborotni poydo bo’lish turlari, xosalari, axborot
lar bilan turli amallarni bajarish, uni jamlash uzatish, saqlash va h.k.
Tashqi omillar – bu axborot texnologiyasining texnika – uskunaviy
vositalari orqali axborot bilan turli vazifalarni amalga oshirishni bildiradi.
Axborot texnologiyalari jamiyat axborot resurslaridan oqilona
foydalanishning yeng muhim omillaridan biri bo’lib, hozirgi vaqtga qadar bir
necha bosqichlarni bosib o’tdi.
1 – bosqich. XIX asirning 2 – yarmigacha davom yetgan. Bu bosqichda
«qo’llik» axborot texnologiyalari taraqqiy yetgan. Uning vositasi
pero,siyoxdon, kitob. Kommunikatsiya ya’ni aloqa odamdan – odamga yoki
pochta orqali xat vositasida amalga oshirilgan.

2 - bosqich . XIX asirning oxiri, unda «mexanik» texnologiya rivoj topgan.
Uning asosiy vositasi yozuv mashinkasi, arifmometr kabilardan iborat.
3 – bosqich. XX asirning boshlariga mansub bo’lib, «yelektromexanik»
texnologiyalar bilan farq qiladi. Uning asosiy vositasi sifatida telegraf va
telefonlardan foydalanilgan. Bu bosqichda axborot texnologiyasining
maqsadi ham o’zgardi. Unda asosiy urg’u axborotni tasvirlash shaklidan
uning mazmunini shakllantirishga ko’chiliriladi.
4 – bosqich. XX asir o’rtalariga to’g’ri kelib, «yelektron» texnologiyalar
qo’llanilishi bilan belgilanadi. Bu texnologiyaning asosiy vositasi YEXM lar
va ularning asosida tashkil yetiladigan avtomatlashtirilgan boshqarish
tizimlari va axborot izlash tizimlaridir.
5 – bosqich . XX asirning oxiriga to’g’ri keladi. Bu bosqichda kompyuter
texnologiyalari taraqqiy yetdi. Ularning asosiy vositasi turli maqsadlarga
mo’ljallangan turli dasturiy vositalarga ega bo’lgan shaxsiy kompyuterlardir.
Bu bosqichda kundalik turmush, madaniyat va boshqa sohalarga
mo’ljallangan texnik vositalarning o’zgarishi ro’y berdi. Lokal va global
kompyuter tarmoqlari ishlatila boshlandi.
O zbekistondaʻ axborot texnologiyalari mutaxassislari Toshkent Axborot
Texnologiyalari Universitetida tayyorlanadilar.
Ta'limdagi axborot texnologiyalarining ahamiyati va roli Ta'lim bir asrdan
ko'proq vaqt davomida ta'lim tizimining turli jarayonlarini kengaytirish va
rivojlantirish uchun texnologiyadan foydalanganligini hisobga olib, yangi
texnologiyalar kelishi bilimlarni taqdim etishning turli usullari bilan bilim
olishga bo'lgan qiziqishni kuchaytirgani ajablanarli emas. Bugungi kunda
rivojlangan mamlakatlar universitetlarida texnologik bazada ta'lim olish
mumkin. Aqlli maktablar virtual ta'lim sohasida sakrashga erishdilar. Onlayn
o'qitish va masofadan o'qitish yangi asrdagi yangi ta'lim shakllari qatoriga

kiradi. 21-asrning boshlarida o'quv muhitini rivojlantirish orqali shaxslar va
jamiyatlar ta'limga bo'lgan ehtiyojning ortishi bilan ta'lim muassasalari va
ularning an'anaviy tuzilmalari zimmasiga katta mas'uliyat yukladilar.
Bugungi kunda turli xil axborot va kommunikatsiya texnologiyalari ta'lim va
o'quv jarayonini engillashtirish qobiliyatiga ega. Axborot
texnologiyalario'qituvchilarning kasbiy rivojlanishi uchun samarali va
moslashuvchan bo'lmagan usullarni taqdim etishiga oid dalillar mavjud.
Beauchomp & Parkinson, "Boshlang'ich kursdagi boy texnologiya muhitidan
past texnologik uskunalar bilan o'rta maktabga o'tish paytida fanlarning
talabalari fanlari nuqtai nazari" nomli tadqiqotida, o'rta maktab o'quvchilari
kompyuterlarning etishmasligi tufayli bezovtalanishgan degan xulosaga
kelishdi. va boshqa axborot texnologiyalari, ularga fan o'qituvchilari sa'y-
harakatlari bilan zavqlanishdi.

Ta‘lim jarayonida axborot texnologiyalarining tutgan o‘rni

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish