Ta’lim muassasasida o‘quv jarayoni nazorati. Vedemost tizimi - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	981.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Ta’lim muassasasida o‘quv jarayoni nazorati. Vedemost tizimi

Купить

Ta’lim muassasasida o‘quv jarayoni nazorati. Vedemost tizimi.
Mundarija
1. Dars davomida nazorat (joriy nazorat) ........................................................................................... 19
2. Semestrlik nazorat ......................................................................................................................... 20
3. Yakuni nazorat (final imtihoni) ....................................................................................................... 20
4. O‘quv jarayonidagi boshqa nazorat shakllari ................................................................................. 20
Nazorat shkalalari uchun misollar: ..................................................................................................... 21
Rasmiy Nazorat Shkalalari: ................................................................................................................. 21
1. Tarix va Asos solinishi .................................................................................................................... 23
2. Ta'lim Dasturlari ............................................................................................................................. 23
3. Fakultetlar va Yo‘nalishlar .............................................................................................................. 24
4. Ilmiy Faoliyat .................................................................................................................................. 24
5. Universitetning Xalqaro Hamkorliklari ........................................................................................... 25
6. Nazorat Tizimi va Baholash ............................................................................................................ 25
7. Talabalar Hayoti ............................................................................................................................. 25
1. Joriy Nazorat (Mavzu bo‘yicha nazorat) ......................................................................................... 27
2. Semestrlik Nazorat ......................................................................................................................... 27
3. Final Imtihonlari (Yakuni Nazorat) ................................................................................................. 28
4. Mustaqil Ishlar va Talaba Faolligi ................................................................................................... 29
5. Kredit tizimi va Ball Tizimi .............................................................................................................. 29
6. Ruxsat etilgan Imtihon Tizimi ......................................................................................................... 30
7. Joriy Nazorat (Mavzu bo‘yicha nazorat) ......................................................................................... 30
2. Semestrlik Nazorat ......................................................................................................................... 31
3. Final Imtihonlari (Yakuni Nazorat) ................................................................................................. 32
8. Kredit Tizimi va Ball Tizimi .............................................................................................................. 32
9. Mustaqil Ishlar ............................................................................................................................... 33
1

Kirish
Bugungi kunda Internet olamiga faqatgina kompyuterlar bilan emas, balki
uyali telefon aloqa texnologiyalari yordamida ham kirish oddiy holga aylandi.
Shuningdek, hozirgi globallashgan davrda har tomonlama takomillashtirilgan
vositalar va kashfiyotlar ham sinovdan o‘tkazilmoqda. Global kompyuter tarmog‘i
bugungi kungacha ma’lum bo‘lgan barcha axborot manbalaridan (telefon, pochta,
televidenie, radio, matbuot nashrlari va boshqalar) farqli holda, o‘z
foydalanuvchilariga har qanday ma’lumotni istalgan shakl va ko‘rinishda, ularning
qiziqish va xohishlariga qarab, alohida tanlov asosida uzatish va olish uchun qulay
imkoniyat yaratib kelmoqda.
Web dizayn fanining vazifasi:
- Web texnologiyalar asoslari bilan tanishtirish;
- zamonaviy axborot texnologiyalari orqali olinayotgan ma’lumotlarning qanday
hosil qilinishi va ulardan foydalanish haqida ma’lumotlarni berish;
- Web saytlarni hosil qiluvchi dasturlar va dasturlash tillari bilimlari bilan
tanishtirish:
- Flash muhitida oddiy va interfaol animasiyalar, flash saylar yaratishga
o‘rgatishdan iborat.
Web-texnologiyalar bu kabi dinamik web-saytlarni yaratish uchun bir-biri bilan
birgalikda ishlatiladigan ko‘plab tillar va multimedia paketlarini nazarda tutadigan
umumiy atama. Har bir alohida texnologiya o‘z-o‘zidan ancha cheklangan va hech
bo‘lmaganda boshqa bitta texnologiyadan ikki tomonlama foydalanishni talab
qiladi. Shuning uchun biz saytni tashkil etuvchi barcha tarkibiy qismlar bir-biriga
bog‘liqdir degan xulosaga kelishimiz mumkin.biz web-saytlarni yaratish
2

uchun ishlatiladigan individual web-ishlab chiqish texnologiyalari va vositalarini
muhokama qilamiz.
I BOB.WEB-SAHIFA HAQIDA MA’LUMOTLAR
1.1.Web sahifa tuzish uchun dasturiy ilovalar .
Dasturlash juda qiziqarli va har tomonlama foydali mashg‘ulot. Dasturlashni
o‘rganish juda oson. Qiziqish va yangi bilimlarni o‘zlashtirishga bo‘lgan yuqori
darajadagi istak bilan bir necha oylik mehnat orqali har kim malakali dasturchiga
aylanishi mumkin. Web dasturlash mening sevimli mashg‘ulotlarimdan biri.
Web dasturlash brauzeringiz orqali ko‘rishingiz va foydalanishingiz mumkin
bo‘lgan barcha web dasturlarni tayyorlash jarayonini o‘z ichiga oladi. Web
dasturlash ham juda qiziqarli va katta daromad keltiradigan soha hisoblanadi.
Malakali dasturchilarga bo‘lgan talab bugungi kunda har doimgidan ham yuqori.
Agar qachondir web dasturlashni o‘rganish haqida o‘ylab ko‘rgan bo‘lsangiz, hozir
bu niyatingizni amalga oshirish uchun kirishishning ayni vaqti!
Frontend bu – web-saytning foydalanuvchi o‘z ekranida ko‘rishi va o‘zaro
aloqada bo‘lishi mumkin bo‘lgan barcha qismlarini anglatadi.
Backend esa Frontedga qarama-qarshi tomonga ishora qiladi. Bu web-sahifa
funktsiyasini bajaradigan maxfiy mexanizmlarni o‘z ichiga oladi. Oddiy
foydalanuvchi odatda orqa tomonda nima sodir bo‘lishini bilmaydi
Avvalo “frontend” va “backend” so‘zlarining o‘zbek tilidagi ma’nolari bilan
tanishib chiqaylik. “Frontend” (front end, front-end) o‘zbek tilida “Oldindagi
(ustki) tomon” degan ma’noni anglatadi. Biz bu so‘z bilan u yoki bu narsaning
tashqi, hammaga ko‘rinib turadigan qismini nazarda tutamiz. Backend (back end,
back-end) esa Frontendning aksi hisoblanib, qaysidir narsaning ichki, yoki orqa
tomoni degan ma’noni anglatadi. Bu bilan biz qaysidir narsaning hammaga
ko‘rinmaydigan, yashiring, ichki yoki orqa tomonini nazarda tutgan bo‘lamiz.
3

Frontend - Bu o‘zi nima va yuqoridagi gaplarga buning nima bog‘liqligi
bor?» dersiz, bu savolingizga ushbu maqolada javob topasiz degan umiddamiz.
Frontend - «tashqi interfeys degan ma’noni bildirib, veb texnologiyalarning biridir.
Bu texnologiya yordamida veb sahifalarning insonga ko‘rinib turuvchi, ma’lumot
beruvchi vizual qismi yaratiladi. Frontend texnologiyalarini o‘rgangan inson o‘z
ijodkorligi, kretiv yondoshuvi orqali turli g‘oyalarini veb sahifalar, dasturlar
shaklida ro‘yobga chiqarishi mumkin bo‘ladi.
Bugungi kunda shaxsiy veb sahifaga ega bo‘lish o‘ziga xos elektron vizitka,
passport vazifasini bajaribgina qolmay, balki sayt orqali ko‘plab foydali ishlarni
amalga oshirish mumkin bo‘lib qoldi. Masalan, jurnalist, shoir, yozuvchi o‘z ijodi
va izlanishlarinini veb sahifasi orqali yoritib borishi mumkin. Tadbirkor o‘z
sahifasida mahsulot va xizmatlarini keng targ‘ib qilishi va daromadini oshirishi
mumkin.
Umumiy qilib aytadigan bo‘lsak Frontend texnologiyalarini o‘rganish -
internet xazinasining kalitini qo‘lga kiritish demakdir, bu xazinadan xohlagan
narsangizni olishingiz, foydalnishingiz, boshqarishingiz mumkin.
Qanday texnologiyalar o‘rganiladi? Nimadan boshlash kerak?
Frontend dasturlash sohasi bir necha til va texnologiyalarni o‘z ichiga oladi.
Uning asoslari HTML, CSS va JavaScriptdir. Vaqt davomida saytlarning ko‘rinishi
va ishlashiga bo‘lgan sifat talabi o‘sishi tufayli shu texnologiyalar asosida bir
qancha freymvork va kutubxonalar tuzib chiqilgan. Ulardan ko‘zlangan asosiy
maqsadlardan biri sayt tuzishga ketadigan vaqtni qisqartirishdir. CSS asosida Less,
Less oldindan ishlov beruvchi (preprotsessor), foydalanuvchi interfeysini tuzishda
yordam beruvchi Bootstrap, Materialize, Foundation, Bulma va Tailwind
freymvorklari tuzilgan bo‘lsa, JavaScript asosida hozirgi kunda trendda bo‘lgan
Angular, Vue freymvorklari, jQuery va React kutubxonalari tuzib chiqilgan.
Malakali frontend dasturchilarga dunyoning ko‘plab davlatlarida talab bor.
Ularning bilimi va tajribasiga qarab turlicha ish haqi to‘lanadi. Bugungi kunda
O‘zbekistonda malakali frontend dasturchilar oyiga o‘rtacha 300$ dan 1000$ gacha
4

o‘rtacha daromad topishlari mumkin. Quyida frontend dasturlash sohasiga kiruvchi
til va texnologiyalar haqida batafsil ma’lumot berib o‘tamiz.

Asosan o‘raganish kerak bo‘lgan manbalar bo‘lar(Frontend uchun)
?????? Front-End quyidagi texnologiyalar o‘rganiladi (mana shu ketma ketlikda):
?????? Html5
?????? Css3
?????? JavaScript (Es6)
?????? Bootstrap
?????? jQuery yoki Js framework Vue.js, React.js, Angular
?????? Sass
Web-texnologiyalar bu kabi dinamik web-saytlarni yaratish uchun bir-biri
bilan birgalikda ishlatiladigan ko‘plab tillar va multimedia paketlarini nazarda
tutadigan umumiy atama. Har bir alohida texnologiya o‘z-o‘zidan ancha
cheklangan va hech bo‘lmaganda boshqa bitta texnologiyadan ikki tomonlama
foydalanishni talab qiladi. Shuning uchun biz saytni tashkil etuvchi barcha tarkibiy
qismlar bir-biriga bog‘liqdir degan xulosaga kelishimiz mumkin
HTML (Hyper Text Mark-up LanguYoshi) - bu har qanday web-saytni
birlashtiruvchi elim. Uy qurish kabi, siz har doim birinchi navbatda mustahkam
poydevor qurasiz. Har qanday sayt uchun HTML bu asosdir. HTML - bu oson
o‘rganiladigan va undan foydalanishni boshlash uchun hech qanday chiroyli (yoki
qimmat!) Paketlarni talab qilmaydigan ochiq manba tili (ya’ni hech kimga tegishli
emas). Sizga kerak bo‘lgan narsa - Windows Notepad, Visual Studio Code kabi
dasturlarda yozish kerak bo‘lgan teglar, ko‘p vaqt va sabr.
5

HTML "teg" tizimida ishlaydi, bu yerda har bir teg ushbu teg ichiga
joylashtirilgan tarkibga ta’sir qiladi, masalan teg qanday ta’sir qiladi . O‘z-o‘zidan
nisbatan cheklangan bo‘lsada, bu HTML ning moslashuvchanligi web-saytlarning
murakkabligini oshirishga imkon beradi. Uyingizning poydevori singari, HTML
ham HTML-sahifalaringizda birlashtirilgan turli xil tillarni qo‘llabquvvatlash
uchun yetarlicha kuchli.
DHTML (Dynamic HTML) xuddi nomidan ko‘rinib turibdiki, oddiy HTML
sahifalaringizga dinamik, harakatlanuvchi yoki o‘zgaruvchan tarkib qo‘shib beradi.
Buni HTMLning yanada rivojlangan versiyasi deb o‘ylang, garchi DTHML aslida
o‘zi dasturlash tili emas. DHTML - bu dasturlar guruhini tavsiflash uchun
ishlatiladigan keng atama, asosiylari quyida tavsiflangan
JavaScript: JavaScript - bu "skript" tili. Biroz badiiy filmdagi ssenariyga
o‘xshab, "nima bo‘lishini" hal qilish uchun foydalaniladi. Bu ekrandagi voqealar
ketma-ketligi bo‘lishi mumkin, bu erda bir voqea boshqasining oxirigacha
boshlanadi yoki foydalanuvchi qandaydir tarzda sahifa bilan o‘zaro aloqada
bo‘lishiga, masalan, sichqonchani havola orqali harakatlantirishiga
dasturlashtirilgan javob bo‘lishi mumkin. JavaScript - bu murakkab va kuchli til
bo‘lib, uni to‘g‘ridan-to‘g‘ri HTML-sahifaning ichiga yoki alohida
JavaScriptfaylga joylashtirish mumkin.
CSS (Cascading Style Sheets) - bu HTML ning cheklangan uslub
xususiyatlarini kengaytirish uchun mo‘ljallangan nisbatan yangi til. O‘rganish va
6

amalga oshirish oson, CSS - bu sizning saytingiz uslubini, masalan, o‘lcham, rang
va shrift kabi matn uslublarini boshqarishning eng yaxshi usuli.

CSS HTML-sahifaning ichiga yoki alohida fayllarga joylashtirilishi
mumkin. Bitta CSS faylida butun saytingiz uchun barcha uslubiy xususiyatlarga
ega bo‘lishning haqiqiy afzalligi shundaki, siz har bir HTML faylini birma-bir
ko‘rib chiqishingizga emas, balki butun faylni o‘zgartirishingiz uchun ushbu bitta
faylni tahrirlashingiz mumkin. Shu sababli, ehtimol bu eng foydali web-
texnologiya va, albatta, mening sevimlilarimdan biri.
DOM: DOM (Document Object Model) dizaynerga HTML-sahifadagi rasm,
qatlam yoki jadval kabi har qanday elementga kirish huquqini beradi. Masalan, uni
aniqlash uchun har bir elementga o‘ziga xos "id" nomi berilishi mumkin 6 My
TEG tarkibi CSS va JavaScript bilan birlashtirilganda, DOM faqat "Mening
yorligim" ga o‘zgartirishlar kiritish uchun ishlatilishi mumkin va boshqa hech
qanday element, masalan, matn hajmini oshirish yoki "Mening yorligim" ning
ekrandagi holati. JavaScript ning ham ekrandagi matn hajmini bosqichma-bosqich
oshirish kabi har qanday aniqlangan elementga bunday o‘zgarishlarni animatsiya
qilish uchun ishlatilgan. Har bir boshqa brauzerda o‘ziga xos DOM mavjud va bu
ko‘pincha mehmon qaysi brauzerdan foydalanayotganligini aniqlash uchun
ishlatiladi. Agar shaxs, masalan, NS6 dan foydalansa va IE5 ishlatayotgan bo‘lsa,
unga e’tibor berilmasa, muayyan harakatlar amalga oshirilishi mumkin.
Yuqoridagi barcha texnologiyalardan farqli o‘laroq, Flash ochiq manbali
texnologiya emas. Flash Macromedia-ga tegishli bo‘lib, ular web-saytingiz uchun
Flash tarkibini yaratish uchun zarur bo‘lgan dasturni ishlab chiqaradi. Bundan
tashqari, o‘z-o‘zidan web-brauzerda Flash-tarkib ko‘rsatilmaydi, "plagin" yuklab
7

olinishi va uni to‘g‘ri ko‘rishidan oldin saytingizga tashrif buyuruvchi tomonidan
o‘rnatilishi kerak (bepul). Ushbu plaginlar (mini-ilovalar) ham Internetdagi eng
zamonaviy Flash tarkibini namoyish qilishlarini ta’minlash uchun yangilanishi
kerak. Flashning kamchiliklaridan uni ijobiy tomonlari ko‘p. Flash hozirda tarmoq
uchun animatsiya, video, ovozli va juda ta’sirli interaktiv web-saytlarni
qo‘llabquvvatlovchi yagona haqiqiy multimedia paketlaridan biridir. Ko‘pgina
webfoydalanuvchilar Flash dasturini plaginini o‘rnatadi va aksariyat web-
dizaynerlar Flash dasturini plaginsiz ishlatadilar.
Web-ishlab chiqish deganda web-saytlarni yaratish jarayoni tushuniladi.
Ushbu jarayon bir qator bosqichlarga asoslangan bo‘lib, biz har bir jarayonda
ishtirok etadigan vositalarni o‘rganib chiqishda batafsilroq ko‘rib chiqamiz.
Odatda web-saytning ikkita qismi Oldinga borganimizda, biz web-saytlarni
yaratish uchun ishlatiladigan individual web-ishlab chiqish texnologiyalari va
vositalarini muhokama qilamiz. Ammo bundan oldin, biz web-saytning ikkita
alohida qismini aniq bilib olishimiz kerak: old (Frontend) va orqa (Backend) qism.
Frontend bu – web-saytning foydalanuvchi o‘z ekranida ko‘rishi va o‘zaro aloqada
bo‘lishi mumkin bo‘lgan barcha qismlarini anglatadi. Backend esa Frontedga
qarama-qarshi tomonga ishora qiladi. Bu websahifa funktsiyasini bajaradigan
maxfiy mexanizmlarni o‘z ichiga oladi. Oddiy foydalanuvchi odatda orqa tomonda
nima sodir bo‘lishini bilmaydi
Web-saytni rivojlantirishning navbatdagi bosqichi: texnik tavsiflarni
shakllantirish Texnik topshiriq - bu mijoz bilan tuzilgan hujjat. U manbaning
batafsil tavsiflarini o‘z ichiga oladi: Dizayn bo‘yicha takliflar (rangli dizayn,
8

korporativ identifikatsiyani qo‘llash yoki uning rivojlanishi, grafik elementlarning
matnga nisbati); o Semantik yadro; o Sayt tuzilishi, sahifalar, toifalar, bloklar soni;
o Saytning faoliyati (faqat standart yoki qo‘shimcha modullarni ishlab chiqish,
ularning batafsil tavsifi va maqsadlari); o Amaliy texnologiyalar; o Resursga
texnik talablar. Texnik topshiriqlar ishlab chiqishda ishtirok etadigan har bir ishlab
chiquvchi ishonadigan asosdir. Shuning uchun buyurtmachining texnik
spetsifikatsiyani 11 tayyorlashda ishtirok etishi zarur. Mijoz hujjatni imzolaguncha
u muzokara qilinadi va tahrir qilinadi. Shundan keyingina loyiha yaratilish
bosqichiga o‘tadi. TKni shakllantirish va muhokama qilish bosqichida saytning
tuzilishi, uning navigatsiyasi, toifalar va kichik toifalar soni, ularni joylashtirish
ketma-ketligi va boshqalar ham ishlab chiqiladi. Barcha ma’lumotlar, shuningdek,
mijoz tomonidan imzolangan hujjatga kiritilgan.
Web-sayt dizayni maketini yaratish Resursning sifatli ishlashi uchun web-
saytlarni yaratishning barcha bosqichlari muhim, ammo dizaynni ishlab chiqish
asosiylaridan biri hisoblanadi. Axir, dizayn bu birinchi navbatda mehmonni
ko‘radi, uni baholaydi va sahifada qolishga yoki brauzer yorlig‘ini yopishga qaror
qiladi. Dizayner texnik topshiriq asosida ishlaydi, tugmalar, bannerlar va boshqa
grafik elementlarni chizadi. Boshqacha qilib aytganda, web-saytni
rivojlantirishning birinchi bosqichida yaratilgan protetib estetik ko‘rinishga ega
bo‘lib, mijoz tomonidan tanlangan ranglarda ishlab chiqariladi. Agar kompaniya
korporativ uslubga ega bo‘lsa, unda dizayn unga mos ravishda ishlab chiqilgan.
Shu bilan bir qatorda, avval korporativ identifikatorni, so‘ngra unga asoslangan
dizaynni ishlab chiqish mumkin. Shuni ta’kidlash kerakki, dizayner har bir
sahifaning dizaynini emas, balki web-dizayn tendentsiyalaridan foydalangan holda
bir nechta asosiy sahifalarning shablonlarini chizadi. Tayyorlangan tartib mijozga
topshiriladi va uning roziligini kutadi. Agar takomillashtirish kerak bo‘lsa,
dizayner ularni amalga oshiradi va xaridorga takomillashtirilgan varyantda taqdim
etadi.
9

Maket dizayneri tayyor dizaynni ishchi loyihaga aylantirish uchun HTML
dan foydalanadi. Resurs hayotga ega bo‘ladi, dinamik bo‘ladi, barcha tugmalar
ishlaydi. Resurs o‘zaro faoliyat brauzerga aylanadi va mavjud bo‘lgan barcha
Internetbrauzerlarda to‘g‘ri ko‘rsatiladi. Xuddi shu bosqichda CSS uslublari
yaratiladi Bundan tashqari, resurs boshqaruv tizimiga ulangan. Uning yordami
bilan loyihaning sahifalari, toifalari va kichik toifalari yaratiladi, menyu
yorlig‘ining ishlash tartibi aniqlanadi, bog‘lash qismlari joylashtiriladi. Resurs
tashrif buyuruvchilarga taqdim etiladigan yakuniy tuzilmani oladi. Ba’zan
saytlardan CMS holda foydalanish mumkin (masalan, ochilish sahifalari), shuning
uchun sayt HTML va CSS-da asosiy bazaga ulanmasdan joylashtirilgan. Xuddi shu
bosqichda toifalar va pastki toifalar sahifada joylashtiriladigan tarkib, tarkibdir.
Maket dizayneri onlayn-do‘kon uchun mahsulot kartasining tartibiga katta
e’tibor beradi, u texnik va foydalanuvchi talablariga javob berishi kerak.
Joylashtirishning yakuniy bosqichida saytning moslashuvchan versiyasi ishlab
chiqilgan. Bu ixtiyoriy, ammo mobil trafikka erishmoqchi bo‘lgan mijozlarga
tavsiya etiladi. Web-saytlarni dasturlash Oddiy saytni yaratish bosqichlarida
dasturlashning hojati yo‘q (masalan, bitta sahifalisahifa). Agar katta va murakkab
loyiha ishlab chiqilayotgan bo‘lsa, dasturchi ishga qo‘shiladi. Mutaxassisning
vazifasi murakkab funktsiyalarni ishlab chiqishdir, masalan: kalkulyator, bank
kartalaridan foydalangan holda to‘lov tizimi, valyuta konvertori, ya’ni barcha
funktsiyalarning standart paketiga kiritilmagan barcha funktsiyalardir. Tarkibni
to‘ldirish Web-saytni yaratilishning oldingi bosqichi sahifalarni grafik va axborot
mazmuni bilan to‘ldirishdir. Ro‘yxatdan o‘tmasdan yoki o‘qishi mumkin bo‘lgan
videolar, fotosuratlar, matnlar va boshqa ma’lumotlar joylashtirilgan. 13 Semantik
10

yadro asosida SEO kontentlari yoziladi (agar resurs SEO usuli bilan targ‘ib
qilinadigan bo‘lsa), kontent menejeri grafik elementlarni mantiqiy tuzilishga
joylashtiradi va sahifalar ichki optimallashtirilib boriladi. 3-rasm. Loyihani
sinovdan o‘tkazish Web-sayt yaratish jarayonida test sinovlari eng muhim rol
o‘ynaydi. Ishni bir qator mezonlarga muvofiq resursning ishlashini nazorat
qiluvchi va yo‘q qilinishi kerak bo‘lgan xatolarni aniqlaydigan sinovchi amalga
oshiradi (3-rasm). Biz alohida bosqich sifatida domen va xostingni tanlamadik. Bu
kerak, lekin uni resurs yaratish jarayonining istalgan nuqtasida qilish mumkin. Ish
tugagandan so‘ng, tugallangan loyiha mijozga login va parollar bilan birga
boshqaruv tizimiga o‘tkaziladi.
Loyiha topshirilgandan so‘ng, mijoz o‘z narxini to‘lash orqali loyihani targ‘ib
qilish va qo‘llab-quvvatlash xizmatiga buyurtma berishi mumkin.
Maket dizayneri tayyor dizaynni ishchi loyihaga aylantirish uchun HTML
dan foydalanadi. Resurs hayotga ega bo‘ladi, dinamik bo‘ladi, barcha tugmalar
ishlaydi. Resurs o‘zaro faoliyat brauzerga aylanadi va mavjud bo‘lgan barcha
Internetbrauzerlarda to‘g‘ri ko‘rsatiladi. Xuddi shu bosqichda CSS uslublari
yaratiladi. Bundan tashqari, resurs boshqaruv tizimiga ulangan. Uning yordami
bilan loyihaning sahifalari, toifalari va kichik toifalari yaratiladi, menyu
yorlig‘ining ishlash tartibi aniqlanadi, bog‘lash qismlari joylashtiriladi. Resurs
tashrif buyuruvchilarga taqdim etiladigan yakuniy tuzilmani oladi. Ba’zan
saytlardan CMS holda foydalanish mumkin (masalan, ochilish sahifalari), shuning
uchun sayt HTML va CSS-da asosiy bazaga ulanmasdan joylashtirilgan. Xuddi shu
bosqichda toifalar va pastki toifalar sahifada joylashtiriladigan tarkib, tarkibdir.
Maket dizayneri onlayn-do‘kon uchun mahsulot kartasining tartibiga katta e’tibor
beradi, u texnik va foydalanuvchi talablariga javob berishi kerak. Joylashtirishning
yakuniy bosqichida saytning moslashuvchan versiyasi ishlab chiqilgan. Bu
ixtiyoriy, ammo mobil trafikka erishmoqchi bo‘lgan mijozlarga tavsiya etiladi.
Web-saytlarni dasturlash Oddiy saytni yaratish bosqichlarida dasturlashning hojati
yo‘q (masalan, bitta sahifalisahifa). Agar katta va murakkab loyiha ishlab
11

chiqilayotgan bo‘lsa, dasturchi ishga qo‘shiladi. Mutaxassisning vazifasi murakkab
funktsiyalarni ishlab chiqishdir, masalan: kalkulyator, bank kartalaridan
foydalangan holda to‘lov tizimi, valyuta konvertori, ya’ni barcha funktsiyalarning
standart paketiga kiritilmagan barcha funktsiyalardir. Tarkibni to‘ldirish Web-
saytni yaratilishning oldingi bosqichi sahifalarni grafik va axborot mazmuni bilan
to‘ldirishdir. Ro‘yxatdan o‘tmasdan yoki o‘qishi mumkin bo‘lgan videolar,
fotosuratlar, matnlar va boshqa ma’lumotlar joylashtirilgan. 13 Semantik yadro
asosida SEO kontentlari yoziladi (agar resurs SEO usuli bilan targ‘ib qilinadigan
bo‘lsa), kontent menejeri grafik elementlarni mantiqiy tuzilishga joylashtiradi va
sahifalar ichki optimallashtirilib boriladi. Loyihani sinovdan o‘tkazish Web-sayt
yaratish jarayonida test sinovlari eng muhim rol o‘ynaydi. Ishni bir qator
mezonlarga muvofiq resursning ishlashini nazorat qiluvchi va yo‘q qilinishi kerak
bo‘lgan xatolarni aniqlaydigan sinovchi amalga oshiradi . Biz alohida bosqich
sifatida domen va xostingni tanlamadik. Bu kerak, lekin uni resurs yaratish
jarayonining istalgan nuqtasida qilish mumkin. Ish tugagandan so‘ng, tugallangan
loyiha mijozga login va parollar bilan birga boshqaruv tizimiga o‘tkaziladi. Loyiha
topshirilgandan so‘ng, mijoz o‘z narxini to‘lash orqali loyihani targ‘ib qilish va
qo‘llab-quvvatlash xizmatiga buyurtma berishi.
HTML va CSS veb sahifalar asosini tashkil qiladi. HTML saytda aynan
nimalar joylashishi kerakligiga mas’ul bo‘lsa (matn, rasm, video), CSSda ularning
qaysi tartibda joylashuvi va qanday ko‘rinishda bo‘lishi yozib chiqiladi. Sayt
foydalanuvchilarga ko‘rinadigan elementlar HTML va CSSda tuzilgani uchun bu
ikkisisiz sayt tuzib bo‘lmaydi. Shuning uchun ham frontend sohasini o‘rganish
aynan shu texnologiyalardan boshlanadi. Bularda bor imkoniyatlarga
qo‘shimchalar va yangiliklar qo‘shilib, HTML5 va CSS3 standardlari ishlab
chiqilgan.
Ko’pgina boshqa dasturlash tillaridan farqli ravishda, PHP qandaydir tashkilot yoki
kuchli dasturchi tomonidan yaratilgan emas. Uni oddiy foydalanuvchi Rasmus
12

Lеrdorf 1994 yili o’zining bosh sahifasini intеraktiv uslubda ko’rsatish uchun
yaratgan. Unga Personal Home Page (PHP – shaxsiy bosh sahifa) dеb nom bеrgan.
PHP – wеb tеxnologiya tili. PHPni o’rganish uchun avval HTML va
dasturlash tilidan habardor bo’lish talab qilinadi. PHPning vazifasi HTML faylini
yaratib bеrish. PHPda yozilgan kod sеrvеrning o’zida bajarilib, mijozga HTML
shaklida yеtib boradi. Bu havfsizlik jihatdan ancha maqsadga muvofiq.
PHP dаsturlаri ikki usuldа bаjаrilishi mumkin: Web-server tоmоnidаn
stsenаriy ilоvаsi vа kоnsоl dаsturi sifаtidа.
HTML,vebsahifalarni yaratish uchun ishlatiladigan bir tilda sintaksisidir.
HTML yordamida,matn, rasmlar, videolar va boshqa mediyalar vebsahifada
joylashishi mumkin. HyperText Markup LanguYoshi (HTML) - bu WEB-da
gipermatnli hujjatlar yaratish uchun standart til. HTML hujjatlarni har xil turdagi
WEB-brauzerlar orqali ko‘rish mumkin. Hujjat HTML yordamida yaratilganda,
web-brauzer HTMLni sharhlab, hujjatning turli elementlarini ajratib ko‘rsatishi va
avval ularni qayta ishlashi mumkin. HTML-dan foydalanish hujjatlarni ularni
ko‘radigan har qanday tizimdagi shriftlar, chiziqlar va boshqa grafik elementlardan
foydalangan holda taqdimot uchun formatlash imkonini beradi. HTML versiyalari
HTML 1991 yilda ingliz olimi Tim Berners-Li tomonidan ishlab chiqilgan.
Keyinchalik HTMLning takomillashtirilgan versiyalari paydo bo‘la boshladi yil
Ko‘pgina hujjatlar sarlavhalar, xatboshilar yoki ro‘yxatlar kabi standart
elementlarga ega. HTML teglaridan foydalanib, ushbu elementlarni belgilashingiz
18 mumkin, WEB-brauzerlarga ushbu elementlarni ko‘rsatish uchun minimal
ma’lumotlarni taqdim etishingiz mumkin, shu bilan birga hujjatlarning umumiy
tuzilishi va to‘liqligi saqlanadi. HTML hujjatini o‘qish uchun faqat HTML
teglarini sharhlaydigan va hujjatni muallif bergan shaklda ekranda aks ettiradigan
WEB brauzeri kerak bo‘ladi. Ko‘pgina hollarda, hujjat muallifi hujjatning tashqi
ko‘rinishini qat’iy belgilaydi. HTML uchun o‘quvchi (WEB brauzerining
imkoniyatlaridan kelib chiqib, ma’lum darajada, hujjatning ko‘rinishini
boshqarishi mumkin (lekin uning mazmuni emas). HTML sarlavha yoki paragraf
13

qaerda bo‘lishi kerakligini belgilashga imkon beradi. HTML yorlig‘idan
foydalangan holda hujjat, so‘ngra ushbu teglarni sharhlash uchun WEB-brauzerni
taqdim etadi. Masalan, bitta WEBbrauzer xat boshining yorlig‘ini taniy oladi va
kerakli shaklda hujjatni taqdim etishi mumkin, ikkinchisi bunday qobiliyatga ega
emas va hujjatni bitta satrda taqdim etadi.Ba’zi WEB-brauzerlarning
foydalanuvchilari, shuningdek, o‘lcham va ko‘rinish shriftini, rangini va hujjat
ekraniga ta’sir qiladigan boshqa parametrlarni sozlash qobiliyatiga ega. HTML
teglarini taxminan ikkita toifaga bo‘lish mumkin: WEB-brauzer tomonidan hujjat
tanasining umuman qanday ko‘rsatilishini belgilaydigan teglar hujjatning nomi
yoki muallifi kabi umumiy hujjat xususiyatlarini tavsiflovchi teglar Esingizda
bo‘lsin, HTML-ning asosiy afzalligi shundaki, sizning hujjatingizni har xil turdagi
WEB-brauzerlarda va turli platformalarda ko‘rish
Barcha HTML teglari "<" (chap burchakli qavs) bilan boshlanib, ">" (o‘ng
burchakli qavs) bilan tugaydi. Odatda, boshlang‘ich yorlig‘i va tugatish yorlig‘i
mavjud. Masalan, boshlang‘ich va oxirgi teglar ichidagi matnni belgilaydigan va
hujjatning sarlavhasini tavsiflovchi sarlavha teglari: Yakuniy yorliq boshlang‘ich
yorlig‘i bilan bir xil ko‘rinadi va undan burchakli qavs ichidagi matn oldida
oldinga siljish bilan farqlanadi. Ushbu misolda yorlig‘i esa web-brauzerga sarlavha
matnini tugatishni buyuradi. (abzatsni belgilaydigan yorliq) kabi ba’zi teglar oxirgi
yorliqni talab qilmaydi, ammo undan foydalanish hujjatning asl matnini o‘qish va
tuzilishini yaxshilaydi. HTML kichik harflarga sezgir emas va oldingi misol
quyidagicha ko‘rinishi mumkin:
HTMLvebsahifalarni yaratish uchun ishlatiladigan bir tilda sintaksisidir.
HTML yor-damida,matn, rasmlar, videolar va boshqa mediyalar veb-sahifada joyla
shishi mumkin.
HyperText Markup LanguYoshi (HTML) - bu WEB-da gipermatnli hujjatlar
yaratish uchun standart til. HTML hujjatlarni har xil turdagi WEB-brauzerlar orqali
ko‘rish mumkin. Hujjat HTML yordamida yaratilganda, web-brauzer HTMLni
sharhlab, hujjatning turli elementlarini ajratib ko‘rsatishi va avval ularni qayta
14

ishlashi mumkin. HTML-dan foydalanish hujjatlarni ularni ko‘radigan har qanday
tizimdagi shriftlar, chiziqlar va boshqa grafik elementlardan foydalangan holda
taqdimot uchun formatlash imkonini beradi. HTML versiyalari HTML 1991 yilda
ingliz olimi Tim Berners-Li tomonidan ishlab chiqilgan. Keyinchalik HTMLning
takomillashtirilgan versiyalari paydo bo‘la boshladi yil Ko‘pgina hujjatlar
sarlavhalar, xatboshilar yoki ro‘yxatlar kabi standart elementlarga ega. HTML
teglaridan foydalanib, ushbu elementlarni belgilashingiz 18 mumkin, WEB-
brauzerlarga ushbu elementlarni ko‘rsatish uchun minimal ma’lumotlarni taqdim
etishingiz mumkin, shu bilan birga hujjatlarning umumiy tuzilishi va to‘liqligi
saqlanadi. HTML hujjatini o‘qish uchun faqat HTML teglarini sharhlaydigan va
hujjatni muallif bergan shaklda ekranda aks ettiradigan WEB brauzeri kerak
bo‘ladi. Ko‘pgina hollarda, hujjat muallifi hujjatning tashqi ko‘rinishini qat’iy
belgilaydi. HTML uchun o‘quvchi (WEB brauzerining imkoniyatlaridan kelib
chiqib, ma’lum darajada, hujjatning ko‘rinishini boshqarishi mumkin (lekin uning
mazmuni emas). HTML sarlavha yoki paragraf qaerda bo‘lishi kerakligini
belgilashga imkon beradi. HTML yorlig‘idan foydalangan holda hujjat, so‘ngra
ushbu teglarni sharhlash uchun WEB-brauzerni taqdim etadi. Masalan, bitta
WEBbrauzer xat boshining yorlig‘ini taniy oladi va kerakli shaklda hujjatni taqdim
etishi mumkin, ikkinchisi bunday qobiliyatga ega emas va hujjatni bitta satrda
taqdim etadi.Ba’zi WEB-brauzerlarning foydalanuvchilari, shuningdek, o‘lcham va
ko‘rinish shriftini, rangini va hujjat ekraniga ta’sir qiladigan boshqa parametrlarni
sozlash qobiliyatiga ega. HTML teglarini taxminan ikkita toifaga bo‘lish mumkin:
WEB-brauzer tomonidan hujjat tanasining umuman qanday ko‘rsatilishini
belgilaydigan teglar hujjatning nomi yoki muallifi kabi umumiy hujjat
xususiyatlarini tavsiflovchi teglar Esingizda bo‘lsin, HTML-ning asosiy afzalligi
shundaki, sizning hujjatingizni har xil turdagi WEB-brauzerlarda va turli
platformalarda ko‘rish mumkin.
HTML (HyperText Markup Language) veb sahifalarni yaratish uchun ishlati
ladigan markaziy
15

tili hisoblanadi. Bu tilning vazifasi matn, rasmlar, videolar, audio, formalar, jadval,
havolalar va boshqa elementlar yordamida veb sahifalarni
tuzishdir. HTML, veb brauzerlarga sahifalarni
kiritish yoki hosil qilingan sahifalarni ko'rish imkoniyatini beradi. HTML foy-
dalanuvchilar, turli platformalarda (kompyuterlar, planshetlar, mobil qurilmalar va
boshqalar) sahifalarni ko'rish va boshqarish imkoniyatini ta'minlaydi. HTML, vebd
asturlashning asosiy qismlaridan biri hisoblanadi . .
1.2. QS reytengli yuqori OTMlar o'quv jarayonini o'rganish va tahlil
qilish.
1. Professor-o‘qituvchilar sifati Ilmiy daraja va tajriba:
Yuqori reytingli universitetlarda dars beruvchi professorlar ko‘pincha doktorlik
darajalariga ega bo‘ladi, ular xalqaro miqyosdagi ilmiy izlanishlar olib
borishgan.Dars beruvchilar orasida Nobel mukofoti sovrindorlari, yuqori impakt
faktorli ilmiy jurnallarda maqola yozgan olimlar ko‘p uchraydi.
Mentorlik va ilmiy ko‘mak:
Universitetlar talabalar bilan ishlashda individual yondashuvni qo‘llashadi. Har bir
talabaga ilmiy rahbar yoki akademik maslahatchi biriktiriladi.
2. Ta’lim dasturlari va o‘quv usullari
Moslashuvchan dasturlar:
Talabalar ta’lim yo‘nalishlarini mustaqil tanlash yoki bir nechta yo‘nalishni
birlashtirib o‘qish imkoniyatiga ega (double major, minor).
Interfaol ta’lim:
Loyiha asosida o‘qitish (Project-based learning) va amaliyotga yo‘naltirilgan o‘quv
dasturlari keng qo‘llaniladi.
16

Virtual va kengaytirilgan reallik texnologiyalari (VR/AR) laboratoriya
mashg‘ulotlari uchun foydalaniladi.
Onlayn va gibrid o‘quv tizimi:
Yuqori reytingli universitetlar o‘zlarining onlayn kurslari va platformalarini
yaratgan. Masalan, MIT OpenCourseWare, HarvardX.
3. Ilmiy tadqiqot va innovatsiyalar
Ilmiy loyihalar va grantlar:
Universitetlar ko‘p hollarda tadqiqot universiteti maqomiga ega bo‘ladi, bu esa
ularni xalqaro grantlarni yutib olishda muvaffaqiyatli qiladi.
Ilmiy loyihalarda talabalar ham faol qatnashadi. Ularga o‘z startaplarini yaratishda
yordam beriladi.
Texnoparklar va inkubatorlar:
Kampuslarda talabalar va tadqiqotchilar uchun texnoparklar, biznes inkubatorlar
mavjud. Masalan, Stenford universiteti (Silicon Valley'ning yuragi) texnologiya
gigantlarini yaratishda muhim rol o‘ynagan.
4. Xalqaro hamkorlik va tan olinish
Talaba almashinuv dasturlari:
Dunyodagi ko‘plab universitetlar bilan talabalar almashinuvi dasturlari tashkil
etiladi (masalan, Erasmus+, Fulbright).
Xalqaro talabalarga qulaylik:
Ingliz tilidagi dasturlar keng miqyosda mavjud. Shuningdek, xalqaro talabalar
uchun madaniy integratsiya dasturlari va grantlar taklif etiladi.
5. Bitiruvchilarning mehnat bozoridagi muvaffaqiyati
Karyera markazlari:
Universitetlarning karyera markazlari talabalar uchun maxsus treninglar, intervyu
tayyorgarligi va ishga joylashish imkoniyatlari yaratadi.
Tarmoq yaratish:
Bitiruvchilar birlashmalari (alumni network) yordamida talabalar global
kompaniyalarga kirishda afzallik olishadi.
17

6. Kampus infratuzilmasi va talabalar hayoti
Zamonaviy kampuslar:
Universitetlar zamonaviy o‘quv binolari, laboratoriyalar, kutubxonalar, sport
maydonchalari bilan ta’minlangan.
Talabalar uchun ijtimoiy muhit:
Turli xil talabalar klublari, jamoat ishlari, va madaniy tadbirlar tashkil etiladi. Bu
nafaqat o‘qitish sifatini oshiradi, balki talabaning shaxsiy rivojlanishiga ham hissa
qo‘shadi.
7. O‘quv dasturlarning diversifikatsiyasi
Transdisiplinar ta’lim:
Talabalar bitta yo‘nalishda emas, bir necha yo‘nalishda bilim olish imkoniga ega.
Masalan, matematika va san’at, IT va biologiyani birlashtirish.
Tillar o‘rganish imkoniyatlari:
Ko‘pgina universitetlarda bir nechta xorijiy tillar bo‘yicha kurslar taklif etiladi. Bu
esa xalqaro miqyosda ishlash imkoniyatlarini kengaytiradi.
8. Yuqori reytingli universitetlarning ayrim namunalari
MIT (Massachusetts Institute of Technology):
Asosan texnika va muhandislik sohasida yetakchi. Dasturlarining aksariyati amaliy
tadqiqotlarga asoslangan.
Harvard University:
Ijtimoiy fanlar, huquq, biznes boshqaruvi va tibbiyot bo‘yicha ilg‘or dasturlar
taklif etadi.
Stanford University:
Startaplar uchun qulay ekotizim va texnologik rivojlanishga katta e’tibor beradi.
University of Oxford va University of Cambridge:
An’anaviy ta’lim va zamonaviy ilmiy izlanishlar uyg‘unlashgan. Individual
yondashuv va kichik guruhda ta’lim berish (tutorial system) mavjud.
18

1.3.OTM o'quv jarayonida nazorat shkalalari.
OTM (Oliy Ta'lim Muassasasi) o‘quv jarayonida nazorat shkalalari o‘quv
faoliyatini samarali baholash, talabalar bilimini tekshirish va ularning malakalarini
rivojlantirish uchun juda muhim. Bu nazoratlar turli xil baholash vositalari va
metodlaridan foydalanishni o‘z ichiga oladi. Quyida OTM o‘quv jarayonidagi
asosiy nazorat shkalalari haqida batafsil ma'lumot beraman.
1. Dars davomida nazorat (joriy nazorat)
Dars davomida nazorat talabalar bilimini tekshirish, dars jarayonida o‘rganilgan
materiallarni qamrab olish va talabalar faolligini aniqlashga qaratilgan. Bunday
nazoratlar turli shakllarda bo‘lishi mumkin:
 Savol-javob : Darsda o‘tilgan material bo‘yicha talabalar bilan savol-javob
olib borish.
 Amaliy mashg‘ulotlar : Talabalar nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llashga
yo‘naltirilgan mashg‘ulotlarga jalb qilinadi.
19

 Diskussiyalar : Talabalar o‘rganilgan mavzularni muhokama qilib, o‘z
fikrlarini bildirishadi.
2. Semestrlik nazorat
Semestr davomida talabalar o‘z bilimlarini sinovdan o‘tkazadilar. Semestrlik
nazoratda quyidagi shakllar mavjud:
 O‘rta semestr imtihonlari : Semestrning o‘rtalarida o‘tkaziladigan
nazoratlar.
 Test sinovlari : Testlar talabalar bilimlarini standartlashtirilgan shaklda
baholash uchun ishlatiladi.
 Kurs ishi yoki loyiha : Talabalar kurs ishi yoki loyiha orqali o‘rganilgan
mavzuni amalda qo‘llab, kengaytirilgan bilimni ko‘rsatishlari mumkin.
3. Yakuni nazorat (final imtihoni)
Final imtihonlari OTM o‘quv jarayonida eng muhim nazorat shakllaridan biridir.
Bu imtihonlar talabalar tomonidan semestr davomida o‘rganilgan barcha bilim va
malakalarni sinovdan o‘tkazadi. Final imtihonlari quyidagi shakllarda bo‘lishi
mumkin:
 Yozma imtihon : Talaba berilgan savollarga yozma tarzda javob beradi.
 Og‘zaki imtihon : Imtihon komissiyasi tomonidan talabadan og‘zaki tarzda
javob olish.
 Amaliy imtihon : Talabalar o‘z bilimlarini amaliy mashg‘ulotlar orqali
ko‘rsatadilar.
4. O‘quv jarayonidagi boshqa nazorat shakllari
 Mustaqil ishlash : Talabalar o‘zlari mustaqil ravishda belgilangan
mavzularni o‘rganish va topshiriqlarni bajarishlari kerak.
20

 Mavzu bo‘yicha seminarlar va ma'ruzalar : Talabalar o‘rganilgan mavzu
bo‘yicha seminarlar o‘tkazib, o‘z bilimlarini sinovdan o‘tkazadilar.
 Kredit va ball tizimi : O‘quv jarayonida nazoratning yana bir shakli bu
kreditlar va ballarga asoslangan tizim bo‘lib, unda talabalar dars davomida
to‘plagan ballariga ko‘ra baholanadi.
Nazorat shkalalari uchun misollar:
1. Imtihon ballari (100 ballik tizim) :
o 90-100 ball: A’lo (A)
o 75-89 ball: Yaxshi (B)
o 60-74 ball: Qoniqarli (C)
o 50-59 ball: Kutilgan darajada emas (D)
o 0-49 ball: Norozi (F)
2. Kredit tizimi :
o Talaba ma'lum vaqt davomida o‘rganilgan materiallarni asosli tarzda
o‘zlashtirishi kerak.
o Har bir dars uchun belgilangan kredit ballari talabalar tomonidan
to‘planadi.
Rasmiy Nazorat Shkalalari:
O‘quv jarayonidagi nazorat shkalalari odatda universitetning o‘quv rejasi va
dasturiga muvofiq, maxsus tasdiqlangan hujjatlar orqali belgilanadi. Shuning
uchun har bir OTMda o‘ziga xos nazorat tizimi va baholash mezonlari bo‘lishi
mumkin.
1. Oliy Ta'lim Muassasalaridagi Nazorat Shkalalari (Umumiy ko'rinish) :
o Dars va imtihon ballari : OTMlar asosan 100 ballik tizimdan
foydalanadilar. O‘quv jarayoni davomida talabalar barcha
21

topshiriqlarini, imtihonlarini va amaliy ishlarini 100 ballik tizimda
baholashadi.
o Kredit tizimi : O‘quv jarayoni "kredit"lar bilan tashkil etiladi. Har bir
fan uchun belgilangan kredit ballari bo‘yicha talabalar o‘quv dasturini
muvaffaqiyatli yakunlashadi.
2. Nazorat shakllari va baholash metodlari :
o Joriy nazorat : Talabalar o‘quv jarayoni davomida turli topshiriqlar,
testlar, amaliy mashg‘ulotlar va seminarlar orqali baholanadi. Bu
nazoratlar talabalarni faolligini va mavzuni o‘zlashtirish darajasini
o‘lchaydi.
o Semestrlik nazorat : Imtihonlar va testlardan tashqari, talabalar o‘z
bilimlarini kurs ishi, loyiha yoki mustaqil ishlar orqali ham
ko‘rsatadilar.
o Final imtihonlari : Semestrning oxirida yakuniy nazorat, ya'ni final
imtihonlari talabalar bilimini to‘liq baholaydi.
3. Misollar (Universitetlar va Nazorat Tizimi) : Misollarni keltirish uchun
ba'zi OTMlar haqidagi nazorat tizimini tahlil qilaylik:
o Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti (TDIU) : TDIUda o‘quv
jarayonida kredit tizimi va ball tizimi joriy qilingan. Talabalar
o‘zlashtirilgan bilimlari uchun to‘plagan ballariga ko‘ra baholanadi.
o Toshkent Davlat Yuridik Universiteti (TDYU) : Yuridik
fakultetlarda, shuningdek, imtihonlar va kurs ishlari orqali baholash
tizimi mavjud. Semestrning oxirida yakuniy imtihon o‘tkaziladi, bu
imtihonlar yozma va og‘zaki bo‘lishi mumkin.
o Inha Universiteti Toshkent : Inha universitetida OTMlar uchun
umumiy baholash tizimi mavjud, bu tizimda talabalar bilimlarini turli
baholash metodlari orqali sinovdan o‘tkazadilar (testlar, amaliy ishlar,
kurs ishlari va boshqalar).
22

o
Samarqand Davlat Universiteti (SAMDU) – bu O‘zbekistonning eng nufuzli va
qadimiy oliy ta'lim muassasalaridan biri bo‘lib, Samarqand shahrida joylashgan.
Universitet O‘zbekistonning o‘quv jarayoni va ilmiy faoliyatining markazlaridan
biri sifatida tanilgan. Quyida SAMDU haqida batafsil ma'lumot:
1. Tarix va Asos solinishi
Samarqand Davlat Universiteti 1927-yilda tashkil etilgan. Dastlab o‘zining o‘quv
dasturlari va ilmiy faoliyati bilan turli fan sohalarida yirik mutaxassislar
tayyorlashga yo‘naltirilgan. Universitet bir necha o‘n yillar davomida ko‘plab
bilimdondiruvchi va ilmiy sohalarda yuqori malakali kadrlar tayyorlashda muhim
rol o‘ynagan.
2. Ta'lim Dasturlari
SAMDUda ko‘plab fakultetlar va kafedralar mavjud. O‘quv jarayoni umumiy
bilim asoslariga asoslangan bo‘lib, talabalarga nazariy bilim va amaliy
ko‘nikmalarni olish imkoniyatini beradi. Universitetda bakalavriat, magistratura,
doktorantura dasturlari mavjud.
23

 Bakalavriat : Bu darajada talabalar 4 yil davomida malakali mutaxassis
bo‘lish uchun kerakli bilimlar va ko‘nikmalarni o‘zlashtiradilar.
 Magistratura : Magistratura dasturi chuqurlashtirilgan fanlar va amaliy
bilimlar asosida mutaxassislikni rivojlantiradi.
 Doktorantura : Ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish uchun doktorantura
dasturlari mavjud.
3. Fakultetlar va Yo‘nalishlar
Samarqand Davlat Universitetida quyidagi asosiy fakultetlar mavjud:
 Filologiya fakulteti : O‘zbek, rus, ingliz, arab, tilshunoslik va boshqa tillar
bo‘yicha ta'lim.
 Iqtisodiyot fakulteti : Iqtisodiy nazariyalar, menejment, moliya, marketing
va boshqa iqtisodiy yo‘nalishlar.
 Tarix fakulteti : Tarixiy tadqiqotlar, arkeologiya va madaniyatshunoslik.
 Tabiatshunoslik fakulteti : Biologiya, kimyo, ekologiya va tabiatshunoslik
fanlari.
 Matematika fakulteti : Matematik analiz, algebra, statistika va boshqa
matematik yo‘nalishlar.
 Huquq fakulteti : Huquqshunoslik va qonunchilik.
Bundan tashqari, universitetda ko‘plab boshqa yo‘nalishlar, jumladan, pedagogika,
tilshunoslik, informatika va boshqalar mavjud.
4. Ilmiy Faoliyat
SAMDU ilmiy ishlar sohasida katta yutuqlarga erishgan. Universitetda turli fanlar
bo‘yicha ilmiy laboratoriyalar, konferensiyalar va seminarlarda ishtirok etish
imkoniyatlari mavjud. Talabalar va o‘qituvchilar ilmiy tadqiqotlar olib borish,
yangi texnologiyalar va ilmiy ishlanmalar yaratish bo‘yicha faoliyat olib borishadi.
24

5. Universitetning Xalqaro Hamkorliklari
Samarqand Davlat Universiteti o‘zining xalqaro hamkorliklari bilan ham tanilgan.
Universitet dunyoning turli oliy ta'lim muassasalari bilan ilmiy va ta'lim
hamkorliklarini yo‘lga qo‘ygan. Xalqaro aloqalar orqali talabalarga o‘quv va ilmiy
almashish imkoniyatlari taqdim etiladi.
6. Nazorat Tizimi va Baholash
SAMDUda o‘quv jarayonining samarali tashkil etilishi uchun kredit tizimi va ball
tizimi joriy qilingan. Bu tizim talabalar o‘zlashtirgan bilimlari uchun ballar
to‘plashadi. Nazoratning asosiy shakllari quyidagicha:
 Joriy nazorat : O‘quv jarayonida talabalar darsda o‘rganilgan materiallarni
mustahkamlash uchun turli topshiriqlar, testlar va amaliy mashg‘ulotlar
bilan baholanadi.
 Semestrlik nazorat : Semestrning o‘rtalarida va oxirida testlar, imtihonlar
va kurs ishlari orqali baholash amalga oshiriladi.
 Final imtihonlari : Har bir semestr oxirida yakuniy imtihon o‘tkaziladi, bu
imtihonlar talabalar tomonidan o‘zlashtirilgan bilimlarni baholash uchun
zarurdir.
7. Talabalar Hayot i
SAMDUda talabalar uchun turli xil ijtimoiy va madaniy faoliyatlar tashkil etilgan.
Talabalar sport, ilmiy, san'at va boshqa sohalarda faol ishtirok etishlari mumkin.
Universitetda talabalar uyushmalari, klublar va ijtimoiy guruhlar mavjud.
25

II BOB. WEB SAYT
2.1.Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti o'quv
jarayonidagi nazorat shakllari.
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti (SAMDU) o'quv
jarayonida talabalar bilimini baholash va nazorat qilish uchun turli xil nazorat
shakllaridan foydalanadi. Bu nazorat shakllari o‘quv jarayonining samarali
bo‘lishini ta'minlaydi va talabalarning bilim darajasi doimiy ravishda tekshirib
boriladi. Quyida SAMDU dagi o‘quv jarayonidagi asosiy nazorat shakllari haqida
batafsil ma'lumot beraman.
26

1. Joriy Nazorat (Mavzu bo‘yicha nazorat)
Joriy nazorat — talabalar dars jarayonida o‘rganilgan materiallarni qanday
o‘zlashtirganini tekshirish va ularning faolligini aniqlash uchun o‘tkaziladi. Bu
nazoratning asosiy shakllari quyidagilar:
 Savol-javob : Talabalar o‘tilgan material bo‘yicha savollarga javob berish
orqali o‘z bilimlarini ko‘rsatadilar.
 Amaliy mashg‘ulotlar : Talabalar nazariy bilimlarni amaliy mashg‘ulotlar
orqali mustahkamlashadi. Bu, ayniqsa, tabiiy fanlar va texnik yo‘nalishlarda
keng tarqalgan.
 Seminarlar va diskussiyalar : Talabalar o‘rganilgan mavzularni muhokama
qilishadi va o‘z fikrlarini erkin bildirishadi.
 Testlar : Joriy nazoratda testlar yordamida talabalar bilimini tez va samarali
tarzda baholash mumkin.
2. Semestrlik Nazorat
Semestr davomida talabalar bilimini baholash uchun semestirlik nazorat
o‘tkaziladi. Bu nazorat, odatda, semestr o‘rtasida va oxirida bo‘lib o‘tadi.
 Orta semestr imtihonlari : Semestr o‘rtalarida o‘tkaziladigan testlar yoki
qisqa imtihonlar talabalar bilimini tekshiradi.
27

 Kurs ishi yoki loyiha : Semestr davomida talabalar o‘rganilgan mavzular
bo‘yicha kurs ishi yoki loyiha tayyorlashlari mumkin. Bu o‘zlashtirilgan
bilimlarni amalda qo‘llashga yordam beradi.
 Kengaytirilgan amaliy mashg‘ulotlar : Ba'zi fakultetlarda talabalar amaliy
mashg‘ulotlar orqali bilimlarini qo‘shimcha ravishda mustahkamlashadi.
3. Final Imtihonlari (Yakuni Nazorat)
Semestr oxirida final imtihonlari o‘tkaziladi, bu esa talabalar o‘rganilgan barcha
mavzularni qamrab olgan yakuniy nazorat shakli hisoblanadi. Final imtihonlari
quyidagi shakllarda o‘tkazilishi mumkin:
 Yozma imtihon : Talabalar savollarni yozma ravishda javob beradilar. Bu
imtihonning turli shakllari, jumladan, test, erkin javob va qisqacha javob
shaklida bo‘lishi mumkin.
 Og‘zaki imtihon : Imtihon komissiyasi tomonidan og‘zaki tarzda
o‘tkaziladigan imtihon. Bu, ayniqsa, ijtimoiy-gumanitar yo‘nalishlar uchun
xos.
 Amaliy imtihonlar : Ba'zi yo‘nalishlar, masalan, informatika yoki
tabiatshunoslik fanlari, amaliy ko‘nikmalarni baholash uchun amaliy
imtihonlardan foydalanadi.
28

4. Mustaqil Ishlar va Talaba Faolligi
Talabalarning mustaqil ishlari va faolligi ham o‘quv jarayonida katta ahamiyatga
ega. Mustaqil ishlar talabalar uchun bilimlarni mustahkamlash, ilmiy izlanishlar
olib borish va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish imkoniyatini beradi. Bular
quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
 Ma'ruzalar va seminarlar : Talabalar mavzularni tayyorlab, seminarlar
o‘tkazishlari yoki ma'ruzalar qiladilar.
 Referatlar va kurs ishlari : Talabalar o‘z bilimlarini mustahkamlash uchun
turli referatlar yoki kurs ishlari yozadilar.
5. Kredit tizimi va Ball Tizimi
SAMDUda o‘quv jarayonida kredit tizimi va ball tizimi joriy qilingan. Bu tizim
yordamida talabaning o‘qish faoliyati va natijalari aniq o‘lchanadi:
 Kredit tizimi : Har bir fan uchun belgilangan kredit ballari mavjud.
Talabalar fanlarni o‘zlashtirganligi uchun shu kreditlarni to‘playdilar.
29

 Ball tizimi : Nazorat shakllarining har biri uchun ma'lum ballar belgilangan.
Talabalar har bir nazorat turidan olingan ballar bo‘yicha umumiy baho
olishadi.
6. Ruxsat etilgan Imtihon Tizimi
Ba'zi fakultetlarda talabalar uchun ruxsat etilgan imtihon tizimi qo‘llaniladi. Bu
tizimda, agar talabalar biror fan bo‘yicha barcha topshiriqlarni to‘liq bajargan
bo‘lsa, ularni imtihon bilan bog‘liq ruxsat olishlari mumkin.
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti (SAMDU) o'quv
jarayonida talabalar bilimini baholash va nazorat qilish uchun bir necha nazorat
shakllarini amalga oshiradi. O‘quv jarayonining samaradorligini ta'minlash uchun
bu nazoratlar tizimi aniq belgilangan va talabalarning bilimini to‘g‘ri baholashga
qaratilgan.
7. Joriy Nazorat (Mavzu bo‘yicha nazorat)
Joriy nazorat – o‘quv jarayonining doimiy qismi bo‘lib, talabalar o‘rganayotgan
materialni qanday o‘zlashtirganini va o‘z bilimlarini amalda qanday
qo‘llayotganini aniqlashga qaratilgan. Bu nazoratning asosiy shakllari quyidagilar:
 Savol-javob : Har bir dars davomida talabalar o‘tilgan material bo‘yicha
savollarga javob berishadi. Bu orqali talabalar mavzuni qanday
o‘zlashtirganligi baholanadi. O‘qituvchilar talabalarning faolligini
kuzatishadi va ularning fikrini so‘rashadi.
 Amaliy mashg‘ulotlar : Talabalar o‘rganilgan nazariy bilimlarni amaliyotda
qo‘llashadi. Bu, ayniqsa, tabiiy fanlar va texnik yo‘nalishlarda keng
tarqalgan. Amaliy mashg‘ulotlar talabalar uchun bilimlarni mustahkamlash
va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishga yordam beradi.
30

 Seminarlar : Seminarlarda talabalar o‘z fikrlarini erkin ifoda etishadi va
darsni mustahkamlashadi. Seminarlar va diskussiyalar orqali talabalarga
ko‘proq mustaqil ishlash imkoniyati yaratiladi.
 Testlar : Joriy nazorat shakli sifatida turli testlar ham o‘tkaziladi. Testlar
talabalar bilimini baholashning tez va samarali usuli bo‘lib, ularda javoblar
qisqa va aniq bo‘ladi.
Joriy nazoratda, odatda, o‘quv dasturiga muvofiq testlar, yozma ishlar, amaliyotlar
va seminarlar bo‘yicha baholash amalga oshiriladi. Bu nazorat shakli talabaning
faolligini va o‘rganilgan materialni qanday o‘zlashtirganini ko‘rsatadi.
2. Semestrlik Nazorat
Semestr davomida talabalar bilimini tekshirish uchun semestirlik nazorat
o‘tkaziladi. Bu nazorat shaklini ikki asosiy bosqichga bo‘lish mumkin:
 O‘rta semestr imtihonlari : Semestrning o‘rtalarida o‘tkaziladigan
imtihonlar yoki testlar talabalar bilimini baholashda qo‘llaniladi. Bu nazorat
shakli talabalar o‘rganayotgan materialning yarmi bo‘yicha bilimlarini
o‘lchashga xizmat qiladi. Ba'zi fakultetlarda bu imtihonlar faqat test shaklida
bo‘lishi mumkin, boshqalarda esa yozma yoki og‘zaki imtihonlar shaklida
bo‘lishi mumkin.
 Kurs ishi yoki loyiha : Kurs ishi talabalarni fan bo‘yicha mustaqil
tadqiqotlar olib borishga undaydi. Kurs ishi yoki loyiha bir semestr
davomida bajariladigan ish bo‘lib, talaba o‘rganilgan mavzu bo‘yicha
chuqur ilmiy tadqiqot olib boradi. Kurs ishi yoki loyiha talabalar uchun
muhim nazorat shaklidir va ularning ilmiy va amaliy ko‘nikmalarini
sinovdan o‘tkazadi.
 Amaliy mashg‘ulotlar : Ba'zi fakultetlarda, ayniqsa texnik va tabiiy fanlar
yo‘nalishlarida, amaliy mashg‘ulotlar muhim o‘rin tutadi. Talabalar ma'lum
31

bir soha bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish uchun laboratoriya
ishlari yoki boshqa amaliy mashg‘ulotlarga jalb qilinadilar.
 Semestr yakunida baholash : Kurs ishi, amaliy mashg‘ulotlar va imtihonlar
yakunida talabaning semestr davomida to‘plagan ballari umumiy baho
sifatida hisoblanadi.
3. Final Imtihonlari (Yakuni Nazorat)
Final imtihonlari semestr oxirida o‘tkaziladigan yakuniy nazorat shaklidir. Bu
imtihonlar talabalar tomonidan o‘rganilgan barcha materialni sinovdan o‘tkazishga
qaratilgan. Final imtihonlari quyidagi shakllarda bo‘lishi mumkin:
 Yozma imtihon : Talabalar savollarga yozma ravishda javob berishadi.
Yozma imtihonlar talabalarning o‘zlashtirgan bilimlari va tushuncha
darajasini ko‘rsatadi. Bunday imtihonlar odatda savollarni qisqacha va aniq
javoblar bilan to‘ldirishni talab qiladi.
 Og‘zaki imtihon : Ba'zi fakultetlarda og‘zaki imtihonlar ham o‘tkaziladi.
Og‘zaki imtihonlar talabalar bilimini baholashda va ularning fikrlarini aniq
ifodalashda yordam beradi. Bu imtihonlar odatda komissiya tomonidan
o‘tkaziladi va talabalar savollarga og‘zaki javob beradi.
 Amaliy imtihonlar : Amaliy yo‘nalishlarda, masalan, informatika,
muhandislik, biotexnologiya va boshqa amaliy fanlarda amaliy imtihonlar
ham o‘tkaziladi. Talabalar o‘z bilimlarini amaliyotda ko‘rsatadilar.
 Imtihon ballari : Final imtihonlari natijasida talabalar 100 ballik tizimda
baholanadi. Bu ballar talabalar yakuniy baholariga ta'sir qiladi.
8. Kredit Tizimi va Ball Tizimi
Kredit tizimi Samarqand davlat universitetida ta'lim jarayonining asosiy tashkil
etuvchi elementlaridan biridir. Har bir fan uchun kredit ballari belgilangan bo‘lib,
talabalar fanlarni muvaffaqiyatli o‘zlashtirganda shu kreditlarni to‘playdilar.
32

 Kredit tizimi : Har bir fan bo‘yicha belgilangan kreditlar talabalar
tomonidan semestr davomida to‘planadi. Bu kreditlar talabalarning
muvaffaqiyatli o‘qish jarayonini aks ettiradi.
 Ball tizimi : Ball tizimi orqali talabalar imtihonlar, kurs ishlari, seminarlar va
amaliy mashg‘ulotlar bo‘yicha to‘plagan ballariga ko‘ra baholanadi. Ballar
100 ballik tizimda baholanadi.
9. Mustaqil Ishlar
SAMDUda talabalar o‘quv jarayonida mustaqil ishlashga katta e'tibor beriladi.
Mustaqil ishlash o‘z ichiga quyidagilarni oladi:
33

 Ma'ruzalar va seminarlar : Talabalar o‘zlari o‘rganayotgan mavzular
bo‘yicha seminarlar o‘tkazishadi va ilmiy ishlar tayyorlashadi.
 Kurs ishlari va referatlar : Talabalar mavzu bo‘yicha kurs ishlari yoki
referatlar yozishadi. Bu mustaqil tadqiqotlar talabalarni ilmiy ishga
rag‘batlantiradi va nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llashga yordam beradi.
34

2.2. Ta’lim muassasida o’quv jarayoning nazorati CSS kodlari
HTML kodlari : Index.php
<!DOCTYPE html>
<html lang="zxx">
<head>

<meta charset="utf-8" />
<meta name="viewport" content="width=device-width,initial-scale=1,minimum-scale=1">

<title>..:: LIBRARIA ::..</title>

<link href="images/favicon.ico" rel="icon" type="image/x-icon" />

<link href="https://fonts.googleapis.com/css?
family=Open+Sans:300,300i,400,400i,600,600i,700,700i,800,800i
%7CLato:100,100i,300,300i,400,400i,700,700i,900,900i" rel="stylesheet" />
<link href="css/font-awesome.min.css" rel="stylesheet" type="text/css" />

<link href="css/mmenu.css" rel="stylesheet" type="text/css" />
<link href="css/mmenu.positioning.css" rel="stylesheet" type="text/css" />

<link href="style.css" rel="stylesheet" type="text/css" />



</head>
<body>

<header id="header-v1" class="navbar-wrapper">
<div class="container">
<div class="row">
<nav class="navbar navbar-default">
<div class="row">
Fitzgerald</div>
<div class="price">1 X $10.00</div>
35

</div>
<a class="remove" href="#"><i class="fa fa-trash-o"></i></a>
</li>
<li class="clearfix">
<img src="images/header-cart-image-02.jpg" alt="cart item" />
<div class="item-info">
<div class="name">
<a href="#">The Great Gatsby</a>
</div>
<div class="author"><strong>Author:</strong> F. Scott
Fitzgerald</div>
<div class="price">1 X $10.00</div>
</div>
<a class="remove" href="#"><i class="fa fa-trash-o"></i></a>
</li>
<li class="clearfix">
<img src="images/header-cart-image-03.jpg" alt="cart item" />
<div class="item-info">
<div class="name">
<a href="#">The Great Gatsby</a>
</div>
<div class="author"><strong>Author:</strong> F. Scott
Fitzgerald</div>
<div class="price">1 X $10.00</div>
</div>
<a class="remove" href="#"><i class="fa fa-trash-o"></i></a>
</li>
</ul>
<div class="cart-total">
<div class="title">SubTotal</div>
<div class="price">$30.00</div>
</div>
<div class="cart-buttons">
<a href="cart.html" class="btn btn-dark-gray">View Cart</a>
<a href="checkout.html" class="btn btn-primary">Checkout</a>
</div>
</div>
</div>
</div>
36

</div>
</div>
</div>
<div class="navbar-collapse hidden-sm hidden-xs">
<ul class="nav navbar-nav">
<li class="dropdown active">
<a data-toggle="dropdown" class="dropdown-toggle disabled" href="index-
2.html">Home</a>
<ul class="dropdown-menu">
<li><a href="index-2.html">Home V1</a></li>
<li><a href="home-v2.html">Home V2</a></li>
<li><a href="home-v3.html">Home V3</a></li>
</ul>
</li>
<li class="dropdown">
<a data-toggle="dropdown" class="dropdown-toggle disabled" href="books-
media-list-view.html">Books & Media</a>
<ul class="dropdown-menu">
<li><a href="books-media-list-view.html">Books & Media List
View</a></li>
<li><a href="books-media-gird-view-v1.html">Books & Media Grid View
V1</a></li>
<li><a href="books-media-gird-view-v2.html">Books & Media Grid View
V2</a></li>
<li><a href="books-media-detail-v1.html">Books & Media Detail
V1</a></li>
<li><a href="books-media-detail-v2.html">Books & Media Detail
V2</a></li>
</ul>
</li>
<li class="dropdown">
<a data-toggle="dropdown" class="dropdown-toggle disabled" href="news-events-
list-view.html">News & Events</a>
<ul class="dropdown-menu">
<li><a href="news-events-list-view.html">News & Events List
View</a></li>
<li><a href="news-events-detail.html">News & Events Detail</a></li>
</ul>
</li>
37

<li class="dropdown">
<a data-toggle="dropdown" class="dropdown-toggle disabled"
href="#">Pages</a>
<ul class="dropdown-menu">
<li><a href="cart.html">Cart</a></li>
<li><a href="checkout.html">Checkout</a></li>
<li><a href="signin.html">Signin/Register</a></li>
<li><a href="404.html">404/Error</a></li>
</ul>
</li>
<li class="dropdown">
<a data-toggle="dropdown" class="dropdown-toggle disabled"
href="blog.html">Blog</a>
<ul class="dropdown-menu">
<li><a href="blog.html">Blog Grid View</a></li>
<li><a href="blog-detail.html">Blog Detail</a></li>
</ul>
</li>
<li><a href="services.html">Services</a></li>
<li><a href="contact.html">Contact</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
<div class="mobile-menu hidden-lg hidden-md">
<a href="#mobile-menu"><i class="fa fa-navicon"></i></a>
<div id="mobile-menu">
<ul>
<li class="mobile-title">
<h4>Navigation</h4>
<a href="#" class="close"></a>
</li>
<li>
<a href="index-2.html">Home</a>
<ul>
<li><a href="index-2.html">Home V1</a></li>
<li><a href="home-v2.html">Home V2</a></li>
<li><a href="home-v3.html">Home V3</a></li>
</ul>
38

</li>
Ta’lim muassasida o‘quv jarayoni nazorati. Vedemost tizimining
web saytining CSS kodlari
html.mm-opened .mm-page,
html.mm-opened #mm-blocker,
html.mm-opened .mm-fixed-top,
html.mm-opened .mm-fixed-bottom,
html.mm-opened .mm-menu.mm-horizontal > .mm-panel {
-webkit-transition: none 0.4s ease;
-moz-transition: none 0.4s ease;
-ms-transition: none 0.4s ease;
-o-transition: none 0.4s ease;
transition: none 0.4s ease;
-webkit-transition-property: top, right, bottom, left, border;
-moz-transition-property: top, right, bottom, left, border;
-ms-transition-property: top, right, bottom, left, border;
-o-transition-property: top, right, bottom, left, border;
transition-property: top, right, bottom, left, border;
}
html.mm-opened .mm-page,
html.mm-opened #mm-blocker {
left: 0%;
top: 0;
margin: 0;
border: 0px solid rgba(0, 0, 0, 0);
}
html.mm-opened.mm-opening .mm-page,
html.mm-opened.mm-opening #mm-blocker {
border: 0px solid rgba(100, 100, 100, 0); }
.mm-menu .mm-hidden {
display: none; }
.mm-fixed-top,
39

.mm-fixed-bottom {
position: fixed;
left: 0; }
.mm-fixed-top {
top: 0; }
.mm-fixed-bottom {
bottom: 0; }
html.mm-opened .mm-page,
.mm-menu > .mm-panel {
-webkit-box-sizing: border-box;
-moz-box-sizing: border-box;
-ms-box-sizing: border-box;
-o-box-sizing: border-box;
box-sizing: border-box; }
html.mm-opened,
html.mm-opened body {
width: 100%;
height: 100%;
overflow: hidden;
position: relative; }
html.mm-opened .mm-page {
height: 100%;
overflow: hidden;
position: absolute; }
html.mm-background .mm-page {
background: inherit; }
#mm-blocker {
background: #fff;
opacity: 0;
display: none;
width: 100%;
height: 100%;
40

position: absolute;
z-index: 9999; }
html.mm-opened #mm-blocker,
html.mm-blocking #mm-blocker {
display: block; }
.mm-menu.mm-current {
display: block; }
.mm-menu {
background: inherit;
display: none;
overflow: hidden;
height: 100%;
padding: 0;
position: absolute;
left: 0;
top: 0;
z-index: 0; }
.mm-menu > .mm-panel {
background: inherit;
-webkit-overflow-scrolling: touch;
overflow: scroll;
overflow-x: hidden;
overflow-y: auto;
width: 100%;
height: 100%;
padding: 20px;
position: absolute;
top: 0;
left: 100%;
z-index: 0; }
.mm-menu > .mm-panel.mm-opened {
left: 0%; }
41

.mm-menu > .mm-panel.mm-subopened {
left: -40%; }
.mm-menu > .mm-panel.mm-highest {
z-index: 1; }
.mm-menu > .mm-panel.mm-hidden {
display: block;
padding: 10px 10px 10px 20px;
margin: 0; }
.mm-list > li:not(.mm-subtitle):not(.mm-label):not(.mm-noresults)::after {
content: '';
border-bottom-width: 1px;
border-bottom-style: solid;
display: block;
width: 100%;
position: absolute;
bottom: 0;
left: 0; }
.mm-list > li:not(.mm-subtitle):not(.mm-label):not(.mm-noresults):after {
width: auto;
/*margin-left: 20px;*/
position: relative;
left: auto; }
.mm-list a.mm-subopen {
width: 40px;
height: 100%;
padding: 0;
position: absolute;
right: 0;
top: 0;
z-index: 2; }
.mm-list a.mm-subopen::before {
content: '';
42

/*border-left-width: 1px;*/
border-left-width: 0;
border-left-style: solid;
display: block;
height: 100%;
position: absolute;
left: 0;
top: 0; }
.mm-list a.mm-subopen.mm-fullsubopen {
width: 100%; }
.mm-list a.mm-subopen.mm-fullsubopen:before {
border-left: none; }
.mm-list a.mm-subopen + a,
.mm-list a.mm-subopen + span {
padding-right: 5px;
margin-right: 40px; }
.mm-list > li.mm-selected > a.mm-subopen {
background: transparent; }
.mm-list > li.mm-selected > a.mm-fullsubopen + a,
.mm-list > li.mm-selected > a.mm-fullsubopen + span {
padding-right: 45px;
margin-right: 0; }
.mm-list a.mm-subclose {
text-indent: 20px;
padding-top: 30px;
margin-top: -20px; }
.mm-list > li.mm-label {
text-overflow: ellipsis;
white-space: nowrap;
overflow: hidden;
font-size: 10px;
text-transform: uppercase;
43

text-indent: 20px;
line-height: 25px;
padding-right: 5px; }
.mm-list > li.mm-spacer {
padding-top: 40px; }
.mm-list > li.mm-spacer.mm-label {
padding-top: 25px; }
.mm-list a.mm-subopen:after,
.mm-list a.mm-subclose:before {
content: '';
border: 2px solid transparent;
display: block;
width: 7px;
height: 7px;
margin-bottom: -5px;
position: absolute;
bottom: 50%;
-webkit-transform: rotate(-45deg);
-moz-transform: rotate(-45deg);
-ms-transform: rotate(-45deg);
-o-transform: rotate(-45deg);
transform: rotate(-45deg); }
.mm-list a.mm-subopen:after {
border-top: none;
border-left: none;
right: 18px; }
.mm-list a.mm-subclose:before {
border-right: none;
border-bottom: none;
margin-bottom: -15px;
left: 22px; }
.mm-menu.mm-vertical .mm-list .mm-panel {
44

display: none;
padding: 0; }
.mm-menu.mm-vertical .mm-list .mm-panel li:last-child:after {
border-color: transparent; }
.mm-menu.mm-vertical .mm-list li.mm-opened > .mm-panel {
display: block; }
.mm-menu.mm-vertical .mm-list > li.mm-opened > a.mm-subopen {
height: 40px; }
.mm-menu.mm-vertical .mm-list > li.mm-opened > a.mm-subopen:after {
-webkit-transform: rotate(45deg);
-moz-transform: rotate(45deg);
-ms-transform: rotate(45deg);
-o-transform: rotate(45deg);
transform: rotate(45deg);
top: 16px;
right: 16px; }
html.mm-opened .mm-page {
box-shadow: 0 0 20px rgba(0, 0, 0, 0.5); }
.mm-ismenu {
background: rgba(47, 47, 47, 1); font-family: arial; }
.mm-menu {
color: rgba(255, 255, 255, 0.6); }
.mm-menu .mm-list > li:after {
border-color:rgba(124, 124, 124, 1); }
.mm-menu .mm-list > li > a.mm-subclose {
background: rgba(0, 0, 0, 0.1);
color: rgba(255, 255, 255, 0.3); }
.mm-menu .mm-list > li > a.mm-subopen:after, .mm-menu .mm-list > li > a.mm-subclose:before {
border-color: rgba(255, 255, 255, 0.9); }
.mm-menu .mm-list > li > a.mm-subopen:before {
border-color:rgba(124, 124, 124, 1); }
.mm-menu .mm-list > li.mm-selected > a:not(.mm-subopen),
45

.mm-menu .mm-list > li.mm-selected > span {
background: rgba(0, 0, 0, 0.1); }
.mm-menu .mm-list > li.mm-label {
background: rgba(255, 255, 255, 0.05); }
.mm-menu.mm-vertical .mm-list li.mm-opened > a.mm-subopen,
.mm-menu.mm-vertical .mm-list li.mm-opened > ul {
background: rgba(255, 255, 255, 0.05); }
html.mm-opened.mm-opening .mm-page,
html.mm-opened.mm-opening #mm-blocker,
html.mm-opened.mm-opening .mm-fixed-top,
html.mm-opened.mm-opening .mm-fixed-bottom {
left: 80%; }
.mm-menu {
width: 80%; }
@media all and (max-width: 175px) {
.mm-menu {
width: 140px; }
html.mm-opened.mm-opening .mm-page,
html.mm-opened.mm-opening #mm-blocker,
html.mm-opened.mm-opening .mm-fixed-top,
html.mm-opened.mm-opening .mm-fixed-bottom {
left: 140px; } }
@media all and (min-width: 550px) {
.mm-menu {
width: 440px; }
html.mm-opened.mm-opening .mm-page,
html.mm-opened.mm-opening #mm-blocker,
html.mm-opened.mm-opening .mm-fixed-top,
html.mm-opened.mm-opening .mm-fixed-bottom {
left: 440px; } }
html.mm-nooverflowscrolling.mm-opened {
height: auto;
46

overflow: auto;
overflow-x: hidden;
overflow-y: scroll; }
html.mm-nooverflowscrolling.mm-opened body {
overflow: auto; }
html.mm-nooverflowscrolling.mm-opened .mm-page {
min-height: 1000px;
position: fixed; }
html.mm-nooverflowscrolling.mm-opened .mm-menu {
height: auto;
min-height: 1000px;
overflow: auto;
overflow-x: hidden;
position: relative;
left: auto;
top: auto; }
html.mm-nooverflowscrolling.mm-opened > .mm-panel {
position: relative;
height: auto;
display: none;
left: 0; }
html.mm-nooverflowscrolling.mm-opened > .mm-panel.mm-current {
display: block; }
47

2.3. Ta’lim musassasida o‘quv jarayoning nazorati web saytining dizayn qismi
48

Xulosa
Vebsaytni tuzishda asosan HTML, CSS va PHP foydalandim. Saytni
tuzishda quyidagi HTML semantik elementlaridan foydalanildi: <header>, <nav>,
<section> hamda <footer> lardan foydalangan holda tuzildi. Hamda asosan <div>,
<h2>, <h3>, <h4>, <h5>, <p>, <img>, <li>, <ul>, <a>, <i>, <span>, <br>,
<button> va boshqa HTML teglari orqali veb sayt tuzildi. Shuningdek, asosan
classlar orqali saytga style (dizayn) berildi. Css fayllarda saytni bezash uchun turli
kodlar yozildi. OS panel orqali bazaga bog’langan. Saytga endigina tashrif
buyurgan uchun ro’yxatdan o’tish orqali bazaga ma’lumotlar yig’ilib boradi. Men
bilan hamkorlikda ishlamoqchi bo’lganlar uchun bog’lanish imkoni
mavjudSaytning asosiy maqsadi o’zim haqimda qisqacha rezume tuzish, ishga
kirishda va o’z qobiliyatlarim haqida boshqalarga tushuncha berish maqsad
qilingan.
 Sayt uchun domen nomi (domen): Sayt yaratish uchun texnik
topshiriqlarni tayyorlash bosqichida ham sayt uchun domen nomi to‘g‘risida qaror
qabul qilish maqsadga muvofiqdir. Agar domen oldindan ro‘yxatdan o‘tmagan
bo‘lsa, unda siz mos bo‘lgan bepul domen nomini tanlashingiz va uni ro‘yxatdan
o‘tkazishingiz kerak.
 Saytning tuzilishi: Saytni ishlab chiqish bo‘yicha texnik topshiriq
doirasida saytning kelajakdagi tuzilishini (saytning asosiy bo‘limlari, bo‘limlari va
sarlavhalari, ularning mazmuni, xizmatlari) aniqlash kerak, shu bilan birga resursni
yanada rivojlantirish imkoniyatlari.
 Sayt navigatsiyasi: Saytning navigatsiya menyusini tashkil qilishning
oqilona shaklini aniqlash, saytning qulayligini yaxshilashga yordam beradigan
ba’zi parametrlarni hisobga olish kerak.
 Web-sayt dizayni: Saytni yaratish bo‘yicha texnik topshiriqda saytni
loyihalash uchun barcha asosiy talablar belgilanadi: optimal o‘lchamlari,
brauzerlararo muvofiqligi va boshqalar. Agar sayt etarlicha murakkab bo‘lsa, sayt
sahifalarining prototiplari yaratiladi (sahifa sxemasining sxematik versiyasi).
52

 Saytning funktsionalligi: TOR-saytga tashrif buyuruvchilar uchun samarali
ishlash uchun zarur bo‘lgan barcha xizmatlarni tavsiflaydi va nostandart dasturlar
uchun ularning ish algoritmini tavsiflaydi
Saytni bosqichma-bosqich yaratish mijoz tomonidan nazorat qilinadi. Har
bir bosqich oxirida tugallangan natija mijozga namoyish etiladi va u bilan
kelishiladi. Bu buyurtmachiga pudratchining ishini boshqarishda, pudratchida esa
mijoz o‘z ishining natijalaridan qoniqadimi yoki yo‘qligini tushunishga yordam
beradi. Sayt yaratish uchun texnik topshiriqni ishlab chiqish sayt yaratish bo‘yicha
mavjud marketing topshirig‘ini har tomonlama baholash bilan boshlanadi.
53

Foydalanilgan adabiyotlar
1.M.M.Aripov va boshqalar. Informatika. Axborot texnologiyalari. o‘quv
qo‘llanmasi, 1-2 qism. Toshkent, 2003.
2.Yuldashev ulmasbek Abdubanapovich.Web Dizayndan O’quv Qo’llanma.
Guliston-2022
3. M.Aripov, Yu.Pudovchenko, K.Aripov. «Osnovi Internet» T.: O‘zMU 2002.
4. M. Aripov. «Informatika va hisoblash texnikasi asoslari». Toshkent,2001 .
5. https://www.nuu.uz - Informatika o‘qitish metodikasi kursidan distantsion kurs.
O‘zbekiston Milliy universiteti.
6.https://www.bitpro.ru/ITO/index.html-«Informatsionnie texnologii
vobrazovanii» konferentsiya sayti.
7. https://www.ziyonet.uz – O‘zbekiston Respublikasi Axborot-ta’lim tarmog‘i.
8. https://www.infomicer.net – Elektron darsliklar, entsiklopediyalar, multimedia
materiallari va boshqalar.
9. https://github.com/

54

Ta’lim muassasasida o‘quv jarayoni nazorati. Vedemost tizimi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish