Ta’lim natijalarini tekshirish va baholashga quyilgan talablar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	70.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Ta’lim natijalarini tekshirish va baholashga quyilgan talablar

Купить

Ta’lim natijalarini tekshirish va baholashga quyilgan talablar
Reja:
1. Ya . A .Komeniskiyning ta’limning baholash haqidagi fikrlari.
2. Ta’lim natijalari tekshirish .
3. Davlat ta’lim standarti

Ta’lim tashhisi mohyaiti haqida gapirishdan oldin tashhisni umumiy
yondashuv hamda tashhislashni amaliy pedagogik faoliyat jarayoni
sifatida qabul qilamiz. Tashhis – bu didaktik jarayon kechadigan barcha
sharoitlarni oydinlashtirish, uning natijalarini belgilash demak.
Tashhissiz didaktik jarayonni samarali boshharish, mavjud sharoit
uchun optimal natijalarga erishish mumkin emas. Ta’lim tashhisida
oqibatlar, erishilgan natijalar va ta’lim olganlik farqlanadi. SHuningdek
, ta’lim olganlikni tashhislash vaqtida belgilangan maqsadni amalga
oshirishda erishilgan daraja sifatida ham haraladi. Didaktik tashhisning
maqsadi o’quv jarayonini uning samaradorligi bilan bog’liq holda
aniqlash, baholash va tahlil qilishdan iborat.

O’quvchilarning bilim, ko’nikma va malakalarini nazorat
qilish, baholash tashhislashning zaruriy tarkibiy qismlari
sanaladi. Ular pedagogik texnologiyaning ancha qadimiy
usullaridir. Nazorat va baholash maktab amaliyoti rivojining
doimiy hamrohi bo’lib kelgan. SHunga haramay, bugun ham
baholashning mazmuni, texnologiyalari haqida qizg’in
munozaralar davom etmoqda. Avval bo’lgani kabi pedagoglar
baho nimani qayd etishi lozimligini aniqlashga urinmoqdalar.

Ularning fikrlaricha, bahoning:
1 ta’lim oluvchining o’zlashtirish darajasini qat’iy belgilovchi
– sifat ko’rsatkichi, yoki;
2 u yoki bu ta’lim tizimining ustunligi, kamchiliklarini
ko’rsatuvchi ko’rsatkich ekanligi aniq belgilanishi zarur

Ta’limni baholashda ziddiyatli harashlarning tug’ilishini buyuk
pedagog YA.A.Komenskiy ham ta’kidlab o’tgan edi. U
pedagoglarni o’zlari ega bo’lgan baholash huquqidan aql bilan
foydalanishga chaqirgan. Ta’lim oluvchilarga nisbatan
nazoratning ob’ektiv bo’lishiga erishish didaktik tizimlarning
asosida yotadi.
Olimlarning ta’kidlashicha, demokratlashgan ta’lim tizimida
yuzaki (formal) nazorat bo’lmasligi lozim, Didaktik nazorat
ta’limning o’ziga xos metodi sifatida aniq ifodalangan ta’lim
beruvchi, rivojlantiruvchi xususiyatga ega bo’lishi o’z-o’zini
nazorat qilish bilan birlashishi, eng avvalo, ta’lim oluvchining
o’zi uchun zarur va foydali bo’lishi lozim.

Ta’lim jarayonining muhim tarkbiy qismlaridan biri -
nazorat va hisobga olish dir. Bu tushunchalar o’ziga xos
mohiyat va xususiyatlarga ega. O’qituvchi nazorat va
hisobga olishni to’g’ri tashkil etsa, ta’lim jarayonining
samaradorligi ortadi. Buning uchun o’qituvchi o’quvchining
o’quv materiallarini o’zlashtirish darajasini aniqlab berishi
lozim. Nazorat (ta’lim jarayonida) ta’lim oluvchining bilim,
ko’nikma va malakalari darajasini aniqlash, o’lchash va
baholash jarayonini anglatadi. Aniqlash va o’lchash
tekshirish deb ham ataladi.

Tekshirish – nazoratning tarkibiy qismi bo’lib, uning asosiy
didaktik vazifasi o’qituvchi va o’quvchilar o’rtasida teskari
aloqani ta’minlash, pedagog tomonidan o’quv materialini
o’zlashtirish haqida ob’ektiv axborot olinishi, bilimlardagi
kamchilik va nuqsonlarni o’z vaqtida aniqlashni
ta’minlashdir. Tekshirishning maqsadi nafaqat o’quvchining
bilim darajasi, sifati, shuningdek, uning o’quv mehnati
hajmini ham aniqlashdan iborat.

Tekshirish tizimidagi birinchi bosqich ta’lim oluvchilarning
bilim darajasini oldindan aniqlash hisoblanadi. Odatda, u
o’quv yili boshida o’quvchilar tomonidan avvalgi o’quv yilida
o’zlashtirilgan bilimlari darajasini aniqlash maqsadida
o’tkaziladi. Bu kabi tekshirish, shuningdek, o’quv yilining
o’rtasida yangi bo’lim (kurs)ni o’rganishga kirishilganda ham
o’tkazilishi mumkin va o’rinli.

Bilimlarni tekshirishning ikkinchi bosqich har bir mavzuni
o’zlashtirish jarayonidagi joriy tekshirish dir. Joriy tekshirish
ta’lim oluvchilar tomonidan o’quv dasturida belgilangan ayrim
alohida elementlarni o’zlashtirish darajasini tashhislash
imkonini beradi. Mazkur tekshirishning asosiy vazifasi alohida
olingan muayyan vaziyatni o’rganishdir. Bunday tekshirish
shakl va metodlari turlicha bo’lib, ular o’quv materiali
mazmuni, murakkabligi, o’quvchilarning yoshi va tayyorgarligi,
ta’lim bosqichi va maqsadlari, muayyan pedagogik sharoitlarga
muvofiq belgilanadi.

Oraliq tekshirish bilim, ko’nikma va malakalarni
tekshirishning uchinchi bosqichi sanalib, o’quvchilarning
o’quv materialining muayyan bob yoki bo’limlari bo’yicha
o’zlashtirgan bilim, ko’nikma va malakalari darajasini
aniqlash, baholash shakli. YAngi mavzuni o’rganish bilan birga
o’quvchilar avval o’zlashtirilganlarni takrorlaydilar. Takroriy
tekshirish bilimlarni mustahkamlashga ko’maklashadi, biroq
o’quv ishlari bosqichini tavsiflash, bilimlarning mustahkamlik
darajasini tashhislash imkonini bermaydi. Tashhisning boshqa
shakl va metodlari bilan birga qo’llanilsagina ushbu tekshirish
kutilgan samarani beradi.

Tizimning to’rtinchi bosqichi –o’quvchilarning bilim, ko’nikma va
malakalarini yaxlit bo’lim yoki kursning alohida mavzusi bo’yicha
davriy tekshirish hisoblanadi. Mazkur tekshirishning maqsadi –
kursning turli qismlarida o’rganilgan o’quv materialining
strukturaviy elementlari o’rtasidagi o’zaro aloqalarni o’zlashtirish
sifatini tashhislash. Davriy tekshirishning asosiy vazifasi –
tizimlashtirish va umumlashtirish.

Tekshirishni tashkil etishda beshinchi bosqich ta’lim
oluvchilarning ta’lim jarayonining barcha bosqichlarida
egallangan bilim, ko’nikma va malakalarini yakuniy tekshirish va
hisobga olish dir. O’zlashtirishning yakuniy hisobi har bir chorak va
o’quv yili oxirida o’tkaziladi. U olingan baholarni qo’shib,
o’rtacha arifmetik ballni mexanik tarzda chiharishdangina iborat
bo’lmasligi lozim. Bu, avvalo, mazkur bosqichda belgilangan
maqsadga muvofiq tarzda mavjad bilim darajasi (sifati)ni
tashhislashdir.

Tekshirishdan tashhari nazorat o’z ichiga baholash (jarayon sifatida) va
baho (natija sifatida) ham oladi. O’zlashtirish tabellari, sinf, guruh
jurnallari, reyting daftarchalari va shu kabilarda baholar shartli belgilar,
kod signallari, xotiralash belgilari va hokazolar baho ko’rinishida qayd
etiladi. O’quvchining o’zlashtirish darajasini baholash uchun nazorat
yakunlari (natijalari) asos bo’ladi. Bunda o’quvchilar ishining ham sifat,
ham miqdor ko’rsatkichlari hisobga olinadi. Miqdor ko’rsatkichlari ko’proq
ballar yoki foizlarda. Sifat ko’rsatkichlari esa a’lo, yaxshi, qoniharli va
hokazo baholovchi fikrlar yordamida qayd etiladi. Har bir baholovchi
fikrga oldindan kelishilgan (belgilangan) ma’lum ball, ko’rsatkich
(masalan, o’rin – 1, 2, 3, 4 va hokazo) tayinlanadi. Bunda baho o’lchash
va hisoblashlar natijasida olinadigan son emas, balki baholovchi fikrga
yuklangan ma’no ekanini unutmaslik muhim. Baholovchi son sifatida
qo’llashga berilib ketishning oldini olish uchun bir qator mamlakatlarda
baholar harfli (A, V, S, D va hokazo) ifodaga ega.

SHuningdek, tekshirish va baholash o’quvchining o’z bilimlari va
qobiliyatlarini o’zi mustaqil aniqlashiga ham yordam beradi.
O’zidagi kamchiliklarni ko’ra olishga va uni tugatish yo’llarini
izlashga ko’maklashadi. Lekin o’quvchining bilimini baholashda
o’qituvchi nohaqlikka yo’l qo’ysa, o’quvchi bilan o’qituvchi
o’rtasida ziddiyat kelib chiqadi. Uy vazifalarining esa haddan
ziyod ko’p bo’lishi ham o’quvchilarning yuzaki dars
tayyorlashiga olib keladi.

Eng asosiysi o’zlashtirishni hisobga olish shaxsning ijobiy fazilatlarini
shakllantirish, yaxshi o’qishga xohish uyg’otish, o’quv ishlariga
vijdonan yogdashish, javob berishga tayyorlanishda mustaqil bo’lish
hamda bilish faoliyatini chuqurlashtirishga yo’naltirilmog’i lozim.
Agar nazoratning o’qitish va tarbiyalash vazifalari to’g’ri amalga
oshirilsa , shaxsning tafakkurini rivojlantirish hamda his-tuyg’ulari va
axloqiy sifatlarini tarbiyalashga imkon tug’iladi. Bu o’z-o’zidan
nazoratning rivojlantiruvchi vazifasi sanaladi.
O’qituvchi mazkur vazifalardan xabardor bo’lish asosida
o’quvchilarning o’zlashtirish darajasini hisobga olishni to’g’ri tashkil
etadi.

Ta’lim natijalarini tekshirish va baholashga quyilgan talablar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish