Ta’limda noan’anaviy darslar va interfaol usullardan foydalanish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	22.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Ta’limda noan’anaviy darslar va interfaol usullardan foydalanish

Купить

MAVZU: TA’LIMDA NOAN’ANAVIY DARSLAR VA INTERFAOL
USULLARDAN FOYDALANISh
1. Zamonaviy ta’lim oldida turgan talablar. Darslarga qo‘yiladigan
talablar.
2. Noan’anaviy darslar turlari, mutaxassis chaqirish, muammoli dars
o‘tish, interfaol usullar.
3. Interfaol usullar: «Klaster», «Sinkveyn», «Aqliy hujum», «Ajurli arra»,
«Munozara», «Debatlar» va boshqalar.

Zamonaviy darsga qo`yiladigan talab asosan jamiyatimizning ehtiyojlaridan
kelib chiqadi. Jamiyatning rivoji hayotning barcha jabxalariga, shu jumladan,
ta`lim mazmuniga, dars tushilishiga, qolaversa, insoning kundalik faolyatiga
albatta o`z ta`sirini o`tkazishi tabiiydir.
XX asrning oxiri va XXI asr boshida jamiyatimizning mustaqillikka
erishganligi, bozor iqtisodiyotiga asoslangan munosabatlarning shakilanishi, milliy
istiqlol mafkurasining vujudga kelishi o`z tilimiz, tariximiz va madanyatimizdagi
tiklanish, axborotlar xajmining keskin ko`payishi, fan va texnika taraqqiyoti bu
ta`lim tizimini, uning asosiy halqasi bo`lgan darsni mazmunan islohqilishni taqozo
qiluvchi zaruriy omillardur. Keyingi yillarda metodik adabiyotlarda, «noan`anaviy
dars», «an`anaviy dars», «zamonaviy dars», degan iboralarni ko`plab uchratamiz.
SHu o`rinda «zamonaviy dars» - ning o`zi nima? – degan savolga aniqlik
kiritishimiz zarur.
Zamonaviy dars haqida ba`zi bir olim, metodist yoki oddiy o`qituvchilarning
fikrini keltiramiz.
I.A.Danilov, M.N.Skatkinlar «zamonaviy dars o`quv jarayoni
faollashtirishda», deb hisoblashadilar.
V.V. SHatalov «zamonaviy dars har bir o`quvchini va hammani o`qitish» deb
hisoblaydi.
O`zbekistondagi pedagog, olimlar ham o`z tadqiqotlari davomida zamonaviy
dars muamolariga etiborlarini qaratib, «zamonaviy dars, eng avvalo, o`quvchi
shaxsning ta`lim olish ehtiyojlarini mustaqil tarzda qondirishga o`rgatuvchi usullar
majmui» deb ko`rsatishadi (O.Muminov).
Mazkur fikrlar darsdagi asosiy e`tiborni o`qituvchi faoliyatidan o`quvchilar
faoliyatiga (ularning ta`lim olish jarayoniga) ko`chirish lozimligini ko`rsatib
turibdi.
2-bet
O`qituvchi darsda o`zi «so`rab» o`zi «gapirib beruvchi» bo`lib qolmasligi
kerak, balki o`quvchilarga yangi bilimlarni o`zlashtirishda yaqindan turib

ko`maklashuvi lozim. O`qituvchi bilim olish yo`lini o`quvchiga ko`rsatibgina
qolmasdan, balki unga erishishda o`quvchiga hamkor bo`lishi zarur.
Zamonaviy darsga qo`yiladigan talablarni shartli ravishda 4 ga ajratish
mumkin:
Tarbiyaviy talablar.
Psixologik talablar.
Gigienik talablar.
Didaktiv talablar.
Butalablar o`zaro bog`liqdur. Biz bu guruxlarga qisqa ta`rif berib o`tish
lozim deb hisoblaymiz.
Darsga qo`yiladigan tarbiyaviy talablar
Tarbiyaviy talablar o`quvchilarning mustaqil fikr yuritishini, eng yaxshi
axloqiy sifatlarini, olgan bilimini hayot bilan bog`lay olishini, Vatanni, uning
tarixi, madanyati,urf odatlarini, eng asosiysi,insoni hurmat qilishni, ilmiy
dunyoqarashini, estetik didni, kasb hunarga qiziqishini, iqtisodiy, huquqiy,
ekologik madanyatni shakillantirishni o`z oldiga maqsad qilib qo`yishi kerak.
Darsga qo`yiladigan psixologik talablar
O`qo`vchilarning (shaxsiy ruhiy) individual- psixologik xususyatlarini bilgan
holda ularda xotira, ongli idrok etishni, mustahkam irodani, tassavur qila olishni,
mavxum xodisalarni fikirlay olishni, davlat ta`lim standartlari qo`ygan talablarni
ular yoshiga mosligini hisobga olishdan iboratdir.
Darsga qo`yiladigan gigienik talablar
Sinifdagi havo harorati, yorug`lik miqdori, uning tozaligi,estetik did bilan
jihozlanishi, o`qo`vchilarga beriladigan topshiriqlarning ular yoshiga mosligini
hisobga olish kabilarga rioya qilish shart.
Zamonaviy darsga qo`yiladigan didaktik talablar
1. Darsning ta`limiy – tarbiyaviy maqsadini aniq belgilash.
2. Dars mavzusini qiziqarli, ilmiy faktlar bilan boyitish.

3. Dars mavzusining mohiyatini o`quvchilarning o`zi mustaqil fikirlab,
o`zlashtirishiga erishish.
4. Darsga barcha o`quvchilarning faol ishtirokini taminlash.
5. O`quv materialini o`quvchilar tomonidan soda tarzda qabul qilishga,Xayot
bilan chambarchas bog`lashiga erishish.
6. Mavzu mazmuniga mos ta`lim metodlarini tanlash. Bu metodlar asosan,
qisman izlanish hamda izlanish darajasida bo`lishi zarur.
7. Mavzu mazmuniga mos ta`lim vositalarini tanlash va ulardan kuproq
o`quvchilarning foydalanishiga (o`rgatib borish) erishish.
8. O`quvchilarning bilim manbalari bilan mustaqil ishlashga o`rgatib borish.
9. O`quvchilarning dars mazmuniga mos ravishda milliy istiqlol mafkurasi,
o`z tarixi, tili, urf – odatlari hamda boy madanyatimiz bilan faxirlanishga
o`rgatish.
10. Dars mavzusini boshqa o`quv fanlari bilan bog`liqligini ta`minlash.
O`quvchilarda yaxlit ilmiy dunyoqarashini shakillantirish.
11. Dars mavzusini o`lkashunoslik tamoyiliga asoslanib o`rganish.
12. O`quvchilarda dars mavzusiga mos ravishda iqtisodiy, huquqiy, ekologik
madanyatini shakillantirish.
13. Darsda Davlat ta`lim standartlarida o`quvchilarning bilim, ko`nikma va
malakalariga qo`yilgan talablarni to`liq bajarilishiga erishish.
14. O`quvchilar o`zlashtirilgan bilim sifatini xolisona baholanishiga erishish.
Noananaviy darslar, ularning an`anaviy darslardan farqli jihatlari ularni
tashkil etish tartibi.
YUqorida zamonaviy darsni tashkil etish bilan bog`liq talablar mazmunidan
shunday xulosa qilish mumkin: maktab amalyotida mustahkam o`rnashib qolgan
an`anaviy darslarda ushbu talablarni bajarish imkonyati yo`q.
Demak o`quvchilarga bilim berishni maqsad qilib qo`ygan an`anaviy darslarni
mazmunan hamda shaklan o`zgartirish zarurati paydo bo`ladi. Noan`anaviy
darslarning asosiy maqsadi – o`quvchilarning mustaqil bilim olish mexanizmiga

asoslanganligidadur. Noan`anaviy darslarni an`anaviy darslarning farqli jihatlari
qo`yidagilar deb hisoblaymiz.
. Noan`anaviy darsda tanlangan dars mavzusi bo`yicha o`quvchi o`z nuqtai
nazarini bayon etadi, garchi xato bo`lsa xam o`quvchining fikri oxirigacha
eshitiladi.
. Noan`anaviy darsda an`anaviy darsdagidek tashkiliy, o`tgan mavzuni
so`rash, yangi mavzu bayoni va darsni mustahkamlash singari bosqichlari
bo`lmaydi. Har bir darsning o`ziga xos qolipi bo`ladi.
. Noan`anaviy darsda aniq bir ta`limiy metod yoki usul hukumronlik
qilmaydi. Darsning borishi jarayonida ta`limiy metodlar va usullar almashini
boradi.
. Noan`anaviy darslarda o`quv shaxsi birinchi o`rinda turadi. SHuning uchun
o`quvchilar bilan yakkama-yakka ishlash bunday darslarning tashkiliy asosi
bo`ladi.
. Mustaqil ishlar turi xilma-xil, topishmoq, ashula, badiy drama ko`rinishlari
no`ananaviy darslarning mazmunini tashkil etadi.
. Noan`anaviy darslarda birgina darslik emas, qo`shimcha badiiy, ilmiy, atlas,
matbuat va boshqa materiallaridan foydalaniladi.
. Noan`anaviy darslik o`quvchilarning dars mavzusini o`zlashtirib olish
imkoniyatini kengaytiradi.
Noan`anaviy dars turlari.
Ta`lim muassasalarida geografiya fanini o`qitish samaradorligini oshirishning
muhim sharti ta`lim jarayonlarida noan`anaviy darslardan foydalanish sanaladi.
Geografiya ta`limida quyidagi noan`anaviy dars usullaridan foydalanish va ularni
dars davomida qo`llashni tavsiya etish mumkin:
1. Konferentsiya darsi.
1. Matbuat anjumani dars.
2. Matbuot konfirentsiya dars.
3. Uchrashuv darsi.
4. Musoboqa darsi.

5. Simenar darsi.
6. Sinov darsi.
7. «Kim ochdi savdosi» dars.
8. Zakovat darsi.
9. Ijodiy dars.
10. Sahnalashtirilgan dars.
11. Loto darsi.
12. «Ishchan o`yinlar» darsi.
13. Mushoira darsi.
14. Ijodiyishnihimoyaqilishdarsi.
15. Munozarali dars.
16. Erkin fikrlash
17. Hayoliy sayyohat darsi.
18. Ma`ruza darsi.
19. Mo`jizalar maydoni darsi.
20. Tayanch signallarga asoslangan dars.
21. Bayram darsi.
22. Disput darsi.
23. Dala darsi.
Geografiya darslarida noan`anaviy dars usullaridan mavzuga mos to`g`ri
foydalanishni uni dars davomida to`g`ri qo`llash, ko`rgazmalilikni oshirib borish
katta ahamiyat kasb etadi. Zero, darsni turli xil yangi va ko`rgazmali metodlar
asosida o`tish uning ilmiyligini, metodik tavsiyasini va samarali bo`lishini
ta`minlashda katta ahamiyatga ega.

ADABIYOTLAR
1. O‘zbekiston ensikilopediyasi 1996.
2. Pedagogik ensiklopediyasi 1980.
3. O‘zbekiston pedagoklari antologiyasi 1995.
4. Qurboniyozov R. Geografiya ta’limi metodikasi. Toshkent 1993.
5. «Ma’rifat», (Sovet maktabi) jurnallari.
«Geografiya v shkole» jurnallari.

Ta’limda noan’anaviy darslar va interfaol usullardan foydalanish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish