Tabiatdagi mikroorganizmning faoilyati - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Tabiatdagi mikroorganizmning faoilyati

Купить

1. Mikroorganizmlarning tabiatda tarqalishi.
2. Polisaprob va oligosaprob zonalar.
3. Koli - t itr va koli - indeks.
4. Mikroorganizmlarning tuproqda tarqalishi.
5. Rizosfera bakteriyalari. Tabiat dagi mik roorganizmning
faoily at i
RE J A :

Mikroorganizmlarning tabiatda tarqalishi
Bakteriyalar tabiatda boshqa
tirik organizmlarga qaraganda
keng tarqalgan. CHunki ular
nihoyatda mayda bo’lganligi va
tashqi muhit omillariga tez
moslasha olganligi, turli-tuman
oziqa moddalarni iste’mol etishi
sababli boshqa organizmlar
yashay olmaydigan joylarda ham
yashay oladi. Ular tuproqd a ,
suvda, havoda va boshqa
organizmlar tanasida uchraydi.

Mikroorganizmlarining suvda tarqalishi
Suvda juda ko’p mikroorganizm turlari uchraydi,
chunki suv tabiiy mu h itdir. Mikroorganizmlar
suvga tuproq va boshqa manbalardan o’tadi.
Agar suvda oziq moddalar etarli bo’lsa, unda
mikroorganizmlar soni juda ko’payib ketadi.
Ayniqsa chiqindi oqava suvlarda bakteriyalar
ko’p bo’ladi. Artezian quduqlari va buloq suvlari
esa toza hisoblanadi, chunki ularda bakteriyalar
deyarli uchramaydi. Ariq va hovuz suvlarida,
ayniqsa ariq suvining 10 sm gacha bo’lgan
chuqurligida va qirg’oqqa yaqin joylarida
bakteriyalar soni ko’p bo’ladi. Qir g’ oqda n
uzoqlashgan sari ularning soni kama y ib boradi.
1 ml toza suvda 100 - 200 dona mikroorganizm, 1
ml iflos suvda esa 100 000 dan 300 000 dona
gacha va undan ham bir necha barobar ko’p
mikroorganizm uchraydi.

Ariq suviga nisbatan ariqning cho’kindi qismida
mikroblar, ayniqsa, oltingugurt va temir
bakteriyalari ko’p uchraydi. Bulardan tashqari,
nitrifikatorlar, azotofiksatorlar, pektinni
parchalovchilar ham uchraydi. Suvda doim
uchraydigan vakillardan Bac. fluorescens, Bac.
aquatilis, Micrococcus candicans va boshqalar
u chraydi. H ovuz suvlarida esa vibrionlar,
spirillalar, temir va oltinguturt bakteriyalari va ular
orasida yuqumli ichak kasalliklari qo’zg’atuvchi
vaki ll ari ham uchraydi.
Suv n ing eng iflos qismi polisaprob zo n a deyiladi va
undagi suvning 1 ml d a 1 000 ta ga yaqin bakteriya
uchraydi. Polisaprob zonada o’simlik va hay v on
qoldiqlari anaerob yo’l bilan parchalanadi.
Natija d a metan, vodorod sul ь fid, metil - merkaptan,
ammiak, organik kislota l ar va aminokislotalar hosil
bo’ladi. Mezasaprob zona da moddalarning
parchalanishi davom etadi: H
2 S → H
2 SO
4 gacha,
NH
3 → HNO
3 gacha oksid l anad i .

Temir birikmalarining almashinishi. Tabiatda bir guru h
mikroorganizmlar o’z hujayrasida FeCO
3 ni oksidlab,
tanasining sirtida t o’ playdi. Bular temir bakteriyalar deb
ataladi va atrofdagi mu h itdan temir karbonatning suvda
eriydigan tuzlarni yutadi hamda temir gidrooksidga
aylantiradi. Bunday oksidlanishdan ajralib chiqadigan
energiyadan shu bakteriyalar karbonat angidridni
assimilyasiya qilish uchun foydalanadi. Bu bakteriyalar
guruhida Leptotriks gernotriks, Xlomidotriks va
Klodotriks eng muhim ahamiyatga ega .
Xemosintetik jarayon temir bakteriyalarida ham
kuzatiladi. Leptotriks oxraseae (Leptotrix
ochraceae) va Spirofillum ferregennum
(Spirophyllum ferrigeneum) bakteriyalari
chuchuk ko’l va dengiz suvlarida hayot
kechiradi. Temir bakteriyalari temir tkzlarining
oksidlanishida qatnashib, quyidagicha reaksiya
sodir bo’ladi:
4FeCO
3 + O
2 + 6H
2 O → 4Fe(OH)
3 + 4CO
2 +
energiya

Tuproq mikroorganizmlari va biosfera
Biosferaning yuqori chegarasi, havoda 10 km bo’lsa, u quruqlikda, butun
balandlik va pastliklarni o’z ichiga oladi, okeanlardagi uning chegarasi
4-10 km chuqurlikkacha etib boradi. Biosfera-er qobig’ining tiriklik tarqalgan
ustki qavatidir. Biosferada o’simliklar,
hayvonlar, mikroorganizmlar,
odamlarning geologik faoliyati namoyon
bo’ladi.
Barcha tirik organizmlar yi g’ indisi
pla n etamizning bioma s sa s i n i tashkil
etadi. Biosfera biomassasining
ko’paytirishda o’ s imliklar, hayvonlar va
mikroorganizmlarning roli katta.

CHo’kindi moddalarning hosil bo’ l ishi organik olamning p aydo bo’lish
jarayo n i bilan chambarchars bokliqdir. Erta hayot p aydo bo’lmasdan oldi n
barcha moddalar erigan holda ma ’ lum bir k on sentrasiyaga e tg uncha
de ng iz suvlarida t o’ plan ib bor gan . K e yi n ch a lik ti rik orga n izmlar o’z
tanasi n i quri sh uchun suvdagi Sa, R , S, S , Si v a boshqa el emen t lardan
foydalanga n . B ular n obud bo’lgandan s o’ ng ohaktosh, fosforit, olti n gugurt,
toshko’mir, neft va ga z qatl a mlari hosi l bo’lgan. Bir gu ruh
mikroorganizmla r bir t omo n dan to g’ jinslarini h o s il qilsa, ikkinchi
tomond an ularni parch al ab tura di.

Rizosfera bakteriyalari .
Tuproqning o’simliklar ildizi ta’sir
doirasi ostidagi zonasi
rizosfera deyiladi. Rizosfera
mikroorga ni zmlari i l dizlar yuzasida
va o’simlik i l dizlariga be vos ita
tegib t u radiga n tuproqda ko’plab
rivojlanadi.
N. A. Krasi l ь nikov ma’lumo tlar iga qaraganda, ma k kajo’xori,
kungaboqar, soya va boshqa ekinlar rizosfera s idagi
mikroorganizmlar soni, nazorat erdagiga qaraganda 5- 10
barobar ko’ p bo’ladi.

1) mikroorganizml a rga nihoyatda boy bo’lgan ildizlar yuzasi ;
2) ildizlar tegib turadigan tuproqning yupqa qatlami;
3) ildizlar yuzasidan 0,5-1 mm naridagi haqiqiy rizosfera zonasi
Rizosfora zonalarida
mikroorganizmlar juda ko’p
miqdorda uchraydi, o’simlikning
rivojlanish fazalariga qarab
ularniig soni ham o’zgarib turadi.
Odatda, urug’ unishidan to gullash
fazasigacha bo’lgan davrda
mikroorganizmlar soni ortib
boradi, gullash davrida kamayadi.Rizosfora Rizo s ferada uchta zona farq qilinadi:

A dabiyotlar :
1. Burxonova X.K., Murodov M.M. Mikrobiologiya. Toshkent,
«O’qituvchi», 1975.
2. Vahobov A., Inog’omova M. Mikrobiologiya. UzMU. Toshkent,
2000.
3. Bakulina N.A. i dr. Mikrobiologiya. Toshkent. Meditsina, 1979.
4. Mustakimov G.D. O’simliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya
asoslari. «O’qituvchi». T. 1995.
5. Rabotnova I.L. Obshaya mikrobiologiya. M. Vssh. shkola,
1966.

Tabiatdagi mikroorganizmning faoilyati

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish