Tadqiqotda nazariy muammolar, ularni hal qilish yo‘llari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Tadqiqotda nazariy muammolar, ularni hal qilish yo‘llari

Купить

Mavzu: Tadqiqotda nazariy
muammolar, ularni hal
qilish yo’llari

Reja:
1. Ilmiy tadqiqotda
muammo
2. Muammoli vaziyat va
dalillarning o’rni
3.Muammoni to’g’ri
qo’yilishi

Muammo-bu yechimini talab
qiladigan nazariy va amaliy
masaladir, ya’ni tekshirilishi
lozim bo’lgan masala. Demak,
bu muammo shunday narsaki,
uni biz bilmaymiz, bu ilm-fan
rivoji va jamiyat talabi bilan
paydo bo’lgan.

Ilmiy bilish muammoni hal
qilish bilan bog’liqdir.
Muammolarning
bo’lmasligi tadqiqotlarning
to’xtab qolishi va fanning
bir joyda qotib qolishiga
olib kelgan bo’lar edi.

Muommo eski bilimlar
bilan empirik va nazariy
tadqiqotlar asosida topilgan
yangi bilimlar orasida
ziddiyat paydo bo’lganda
vujudga keladi, ya’ni u
muommoli vaziyatning
natijasidir.

Muammoni qo’yishing uch etapini
farq qilish mumkin.
1. Muammoni izlash.
Ko’pincha ilmiy va texnikaviy
muammolar yuzada yotadi, ularni
izlash kerak emas. Paydo bo’ladigan
qarama-qarshiliklarni bartaraf qilish
yo’llarini aniqlash va ularni
yechishning yangi vositalarini topish
uchun ularga sotsial buyurtmalar
keladi.

Masalan: Havoni ifloslantirmaydigan
energetik qurilma yaratish muammosi.
O’ta aniq va ko’rinarli bo’lmagan
muammolar ham mavjud.
2.
Yuqorida eslatilg Muammoni qo’yish.
anidek muammoni to’g’ri qo’yish,
ya’ni maqsadni aniq ifodalash,
tadqiqot chegarasini aniqlash va shu
bilan tadqiqot obyektini belgilash
oddiygina ish emas har bir kishi uchun
individualdir.

Muammoni yoyish.
Muammoning yechimini
ko’pincha uning yoyilishi
bilan mos keladi. Ya ’ni
qo’shimcha savollarning
paydo bo’lisi va ifodalanishi
bilan.

Har qanday ilmiy bilish
muammodan
boshlaaadi .
Inson bilimining rivojlanish
jarayonini ayrim muammolarni
qo’yishdan ularni yechishga
o’tish, so’ngra yangi
muammolarni qo’yish sifatida
tavsiflash mumkin.

Muammoni to’g’ri qo’yish uni
muvaffaqiyatli yechishning muhim
shartidir. To’g’ri qo’yilmagan
muammo yoki soxta muammo
haqiqy muammolarni yechishdan
chalg’itadi. Muammoni qo’yishda,
avvalo, ayrim holatni masala
sifatida anglab yetish, qolaversa,
muammoning mavzunini aniq
tushunish, ma’lum va noma’lum
narsalarni ajratgan holda uni
ta’riflash lozim.

“ Empirik” so’zi yunoncha
so’zdan olingan bo’lib
“tajriba” degan ma’noni
bildiradi.

Empirik bilim – bu shaxsning dunyo
bilan o’zaro aloqalarida ilmiy
bilimlarga murojaat qilmasdan
to’plagan barcha bilimlari. Buning
uchun siz o’zingizning idokingizga
murojaat qilishingiz kerak. Ko’rish,
hid,ta’m, teginish va eshitish.
Sizning shaxsiy tajribangizdan siz
yangi bilimlarni yaratishga
kirishasiz.

Empirik muammo avvalo
ma’lumotlarni izlashni nazarda
tutadi. Empirik muammolarga
quyidagi metodlar yordamida javob
topish mumkin:
Kuzatish
O’lchash Eksperiment

Bundan tashqari yechimni
topish uchun
Asboblar
yasash
Reaktivlar
tayyorlash

Muammolar ilgari olingan ko’p
sonli ma’lumotlar bilan bog’liq
bo’lib ularni tartibga solish va
talqin qilish, oqibatlarini keltirib
chiqarish va gipotezalarni
shakllantirish, mantiqiy izchillik
talablariga muvofiq qarama –
qarshiliklarni bartaraf etishni
nazarda tutadi.

Metodologik muammolar
asosan tadqiqotni
rejalashtirish bilan bog’liq
ularni yechish, kuzatish va
eksperimentlar o’tkazish
tartibi aniqlanadi,
mo’ljallanadi.

Muommoni to’g’ri qo’yilgan deb
hisoblanaishi uchun:
O’rganilayotgan muommoning
taribiga kirirtish mumkin
bo’lgan muayyan ilmiy bilim
mavjud bo’lishi
Muommo shaklan to’g’ri
tuzilgan bo’lishi

Muammo o’rinli bo’lishi, ya’ni uning
asoslari soxta bo’lmasligi
Muammo muayyan darajada chegaralangan
bo’lishi

Maqbul yechim belgilari hamda yechimning
maqbulligini tekshirish haqidagi shartlar
qabul qilinishi lozim.Ye chimning mavjudlik sharti va uning
yagonaligi ko’rsatilgan bo’lishi

Barcha ilmiy muammolar ham o’z
yechimini topavermaydi: ayrim
muammolar ular qo’yilganidan keyin
uzoq vaqt mobaynida yechilmay
qolaveradi.
Masalan: Frem teoremasi bir necha
yuz yillar mobaynida yechilmay
kelgan.
Ayrim muammo o’z yechimini
topmaydi. Masalan: kubning
ikkilanmasi haqidagi masalalar

ILMIY MUAMMO
Ilmiy muammo boshqa muammolardan
quyidagi belgilari bilan ajralib turadi:
- U OLIMNI HAQIQIY BILIM OLISHGQA
YO’NALTIRADI
-YANGI BILIM OLISHGA QARAB
MO’LJAL OLADI. OLIM ONGLI
RAV ISHDA YANGILIK SARI INTILADI.

Teran samarali yechimini
topadigan muammolarni
yaratishning umumiy metodi
mavjud emas. Shunga qaramay,
fan tarixi ko’pgina hollarda teran
ilmiy va samarali muammolar
quyidagi to’rt mo’ljalni ro’yobga
chiqarish vaqtida yuzaga
kelganligidan dalolat beradi

1. Ilgari qo’yilgan muammolar taklif
qilinayotgan yechimlarga, hatto bu
yechimlar bir qarashda shak-shubhasiz
bo’lib ko’rinsa ham, mantiqiy yondashish
lozim: har qanday holatda ham ayrim
kamchiliklarni topish yoki topilgan
yechimni umumlashtirish
2. Ma’lum muammolarni yangi
sohalarga ko’chirish yoki unga yana bir
ko’rsatkich kiritish yo’li bilan ularni
umumlashtirishga harakat qilish lozim.

3.Yangi holatlarga nisbatan ma’lum
yechimlarni tatbiq etish ularning yaroqli
yoki yaroqsizligini baholash lozim. Agar
muammoning yechimini o’z kuchini
saqlab qolsa, buning natijasida nafaqat
yechimlar , balki muammolar ham
umumlashtiriladi agar yechim yaroqsiz
bo’lsa muammolarning yangi majmui
yuzaga kelishi mumkin. .

FOYDALINILGAN ADABIYOTLAR
1. I.Nosirov, T.Almatayev, Ilmiy ijodiy
izlanish asoslari fanidan. AndMI, 2017-yil
2. Davronov Z, Primov M “Ilmiy tadqiqot
metodologiyasi” fanidan o’quv – uslubiy
majmua. – Toshkent: Moliya instituti. –
2014-yil
3. www.ziyo.com

E’tiboringiz uchun rahmat!

Tadqiqotda nazariy muammolar, ularni hal qilish yo‘llari

Купить

Похожие документы
Spraytlar bilan ishlash
So‘x tumanida endopsixika va ekzopsixika
So‘ngi Paleontologik kashfiyotlar
Sovuq va mo‘tadil iqlim mintaqalaridagi tabiat zonalari
So‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishga tayyorgarlik bosqichlari