Информация о документе

Цена 10000UZS
Размер 1.3MB
Покупки 0
Дата загрузки 06 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

Talabalarni fanlardan berilgan topshiriqlardan olgan baholarini, statistikalarini namoyish etuvchi dasturiy ta’minoti

Купить
“ Talabalarni fanlardan berilgan topshiriqlardan olgan baholarini, statistikalarini namoyish etuvchi dasturiy ta’minot ” Mundarija: Kirish ........................................................................................................................................................ 2 Nazariy qism ............................................................................................................................................ 5 1.1. Vizual dasturlash haqida asosiy tushunchalar. .................................................................................. 5 1.2. Vizual muhit komponentlari ............................................................................................................. 7 Asosiy qism ............................................................................................................................................ 12 2.1. Visual studioda forma yaratish va visual ko’rinishni xosil qilish ...................................................... 12 2.2. Talabalarni fanlardan olgan baholarini kiritish uchun kompanentalar ............................................ 15 2.3. Fanlardan olgan baholaridan talabaning umumiy baholarini hisoblovchi funksiya tuzish. ............. 18 2.4. Funksiyadan qaytgan qiymatni visual ko’rinishda chiqarish va dizayn qismini mukammallashtirish ............................................................................................................................................................... 19 Xulosa .................................................................................................................................................... 22 1 Kirish Ushbu kurs ishida “ Talabalarni fanlardan berilgan topshiriqlardan olgan baholarini, statistikalarini namoyish etuvchi dasturiy ta’minot ” mavzusini yoritib berar ekanmiz nazariy qismida Visual studio tarixi, dinamik dasturlash tamoyili mavzulariga to’xtalib ketamiz. Amaliy qismida esa electron kutubxonada muammolar yechim topishi, electron kutubxona mavzusini visual studio tilida ifodalanishi kabi misollarni ishlab ketamiz. Xulosa qismini hamma ishlarni bajarganimizdan keyin yozamiz.Inson va ma’lumotlarga ishlov berish o’rtasidagi aloqa kompyuter dasturlari orqali boshqariladi. Markaziy protsessor (CRI) belgilari to’plami ikkita belgigacha “0” va “1” yoki “yoqilgan” va “o’chirilgan” bilan chegeralangan. Inson harflardan, raqamlardan, tasvirlardan foydalanadi. Inson va mashina o’rtasidagi interfeysni (muloqotni), (kodlashtirish)ni dasturiy ta’minot tartibga solib turadi. Bu vazifadan tashqari kompyuter dasturi operatsion tizimi ko’rinishida kompyuterni butun apparat qismini boshqarilishini tartibga soladi. Shunday qilib dasturiy ta’minot ikki qismga bo’linadi:  tizimli dastur ko’rinishidagi apparat qismining boshqarilishi  muammolarning yechilishiga qaratilgan amaliy dasturlar Bu bilan bir qatorda tizimli va amaliy dasturlar ishlab chiqish va kompyuter xizmatini yengillashtirish uchun bir qator dasturlash tillari va qo’llash servisi mavjud. Tizimli dastur shu bilan birga, kompyuter va unga tegishli periferiyalardan foydalanishga imkon beradi. Tizimli dasturlarga foydalanuvchining ma’lumotlarga ishlov berish tizimining ishlash tamoyillari bo’yicha keyingi texnik belgilarga ega bo’lishini talab qilmasdan, masalani kiritish va chiqarish boshqaruvini tayyorlaydigan operatsion tizimlarini o’z ichiga oladi. 2 Xizmat uchun belgilangan va yordamchi dasturlar ham tizimli dasturlarga oid bo’lib, masalan formatlash va nusxalashda axborot tashuvchilar bilan muomala qilish singari operatsion tizimlar bilan munosabatni yengillashtiradi. Windows XP, Windows 2003 mijozserver arxitekturali Novell, UNIX va LINUXning har xil variantlari mashhur operatsiya tizimlaridandir. Professional va kundalik masalalar qo’yilishini hal qilish uchun iqtisodiy, texnik va ilmiy sohadan amaliy dasturlar foydalaniladi yoki ishlab chiqiladi. Foydalanuvchilar va qo’llanish miqdoriga ko’ra soni va ushbu amaliy dasturlarni yana bo’laklarga bo’lib chiqish mumkin. Standart dasturiy ta’minot quyidagicha ko’rinishda deyarli har qanday masala qo’yilishi uchun amal qiladi, masalan:  Matnga ishlov berish (masalan, MS Word)  Elektron jadvallar bilan ishlash (masalan, MS Excel)  Ma’lumotlar bazalari (masalan, MS Access, Oracle)  Grafiklar (masalan, Visio, CorelDraw)  Nashriy tizimlar (Desktop Publishing) (mas. Adobe Pagemaker, QuarkXPress)  Loyihalash (masalan, MS Project) Standart dasturiy ta’minot foydalanuvchilarning keng doirasi talablarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan va bu bilan eng ko’p umumiy vazifalarni namoyon qilgan bir paytda, soliq idorasi, arxitektorlar, mebel tayyorlovchilar kabi muayyan kasbiy guruhlar tegishli talablarga muvofiqlashtirilgan tayyor xizmatlar ko’lamiga ega bo’lgan amaliy dasturlarning tarmoq paketlari deb ataluvchi dasturlardan foydalanadilar, ya’ni bunday dasturlarga talabgor bo’ladilar. Agar xizmatlarning bunday o’ziga xos tarmoq ko’lami alohida tashkilot muammolarini hal qilish uchun baribir haddan tashqari umumiy bo’lib chiqsa, unda bir yoki bir nechta tashkilotlar talablariga moslashuvchi alohida dasturiy 3 ta’minot ishlab chiqish imkoniyatigina qoladi xolos. Bu yerda misol sifatida bir yoki bir nechta tashkilotlar tomonidan foydalaniladigan mutlaqo o’zgacha ishlab chiqarish mashinalarini boshqarish uchun qo’llanuvchi ishlab chiqarishni rejalashtirish tizimini tasavvur qilish mumkin. Yuqorida bayon qilingan fikr-mulohazalarga muvofiq texnik yoki iqtisodiy sohalaridagi muammolarni ma’lumotlarga ishlov berish texnikasi va texnalogiyalari yordamida yechish uchun turlicha alternativalar (yondoshuvlar) mavjud:  Mavjud dasturiy ta’minotdan foydalanish yoki uni qo’lga kiritish.  Yangi standart, tarmoq yoki alohida dasturiy ta’minotni ishlab chiqish. Bu orqali o’z kuchlari bilan yoki ishlab chiqish haqidagi yoki chetdan taklif qilingan mutaxassislar tomonidan ishlab chiqish haqidagi masalaga bevosita bog’liq bo’lib, u har doim ham tashkilotning ichki «Nou-Xau»si tomonidan aniqlanavermaydi. AT tashkilotiga dasturiy mahsulot ishlab chiqishni topshirish foydalimi yoki bunday dasturiy loyihani o’z tashkilotida amalga oshirish foydalimi degan savolga javob beradi va mohiyatiga ko’ra ishlab chiqarish iqtisodiy tabiatini namoyon qiladi (xarajatlar, foydalar, tahlil). 4 Nazariy qism 1.1. Vizual dasturlash haqida asosiy tushunchalar. Microsoft Visual Studio – Microsoft mahsuloti bo’lib, dasturiy ta’minot yaratish uchun integrallashgan muhitni va boshqa instrumentlar qatorini taqdim etadi. Ushbu mahsulot konsolli ilovalar, grafik intefeys bilan ishlovchi ilovalar yaratish imkoniyatini beradi, Windows Forms texnologiyasi qo’llagan holda web- saytlar, web-ilovalar, web-xizmatlar, turli xil platformalar kodlarini boshqaruvchi Windows, Windows Mobile, Windows CE, .NET Framework, Xbox, Windows Phone, .NET Compact Framework va Silverlightlarni qo’llaydi. Komponentlari. Visual Studio quyidagi bitta yoki bir qancha komponentlarni qo’llaydi:  Visual Basic .NET – u Visual Basic asosida paydo bo’lgan  Visual C++  Visual C#  Visual F# (Bu Visual Studio 2010 dan boshlab ishlatiladi) BIRINCHI LOYIHANI YARATISH Visual Studio 2013 muhitida C++ tili yordamida Windows formalarni yaratish haqida suhbatlashamiz. Avvalo shuni aytishimiz kerakki, VS 2012 muhitida mavjud bo’lgan Windows Forms ilovasi yangi muhitdan olib tashlangan. Yangi muhitda bu ilova C# tili tarkibiga kiritilgan, lekin biz bu ishni C++ bilan bajarishimiz kerak. Ro’yxatda Windows Forms yo’q bo’lsada, biz buni qanday yaratishni o’rganamiz. 5 Birinchi loyihani ishga tushirish: Файл → Создать → Проект Пустой проект CLR punkti Имя – qismiga loyiha nomi yoziladi (masalan „Loyiha_nomi“); Расположение – qismiga loyihamiz saqlanadigan manzil ko’rsatiladi. (Обзор tugmasi yordamida) Решение – qismiga, agar yangi loyiha yaratmoqchi 6 bo’lsangiz Создать новое решение, agar eski loyihangizga loyiha qo’shmoqchi bo’lsangiz Добавить в решение, agar oldin yaratilgan loyihaning xossalarini saqlagan holda undan nusxa olmoqchi bo’lsangiz Создать в новом экземпляре punktlaridan birini tanlashingiz kerak bo’ladi. (Biz Создать новое решение ni tanlaymiz.) Имя решение –qismiga esa loyihangizning barcha fayllari saqlanadigana asosiy katalog nomini kiritiladi (Biz Asosiy katalog deb nom beraylik.) OK tugmasini bosamiz. 1.2. Vizual muhit komponentlari Ushbu komponenta komponentalarning Стандартные элементы управления bo’limida joylashgan. Bu komponentada formada sichqoncha tugmasi yordamida bosiladigan “tugma” vazifasini bajaradi. Button komponentasi bir qancha xossalarga ega. Ma’lumotlarga ishlov berish komponentasi. button komponentasi . Bu yerdagi ko’plab xossalar bilan biz “Formaning xossalari” mavzusida allaqachon tanishib ulgurdik. Bizga tanish bo’lmagan xossalardan ba’zilarini ko’rib chiqamiz: Anchor – komponentaning pozitsiyani mustahkamlashni aniqlaydi. Agar siz formada shu ko’rinishida shakllantirgan bo’lsangiz, ilovadan foydalanish rejimida foydalanuvchi formaning o’lchamlarini o’zgartirganda, komponenta ham sizning formangizda o’z pozitsiyasini o’zgartirgan holda paydo bo’ladi. Anchor xossasi o’zaro AutoSize ta’sirida yuzaga keladi. AutoEllipsis – komponentaning o’lchami kichik bo’lib, unga yozilgan matn esa uzun bo’lsa, u oxirida ko’p nuqta shaklida komponenta ustida paydo bo’ladi. Mana shu holatlarda (ilovadan foydalanish rejimida) komponenta nomining to’liq ko’rinishi haqidagi ma’lumotni foydalanuvchi yetkazish uchun ushbu xossa 7 qo’llaniladi. Agar uning true va AutoSize xossasining qiymati false bo’lsa, bu haqida xabar yetkazish mumkin. Buni quyidagi rasmda to’liqroq ko’rish mumkin. DialogResult – modal rejimida ochilgan formani yopishni ta’minlash uchun xizmat qiladi. Uning qiymatlari berilgan ro’yxatdan tanlanadi (q. 1-bo’lim, “Formaning metodlari”) Dock – komponentani formaning turli tomonlari bo’yicha, yoki butun sathi bo’yicha burchak yoki markaz tarafiga joylashtirish. Agar bunda boshqa komponentalar ham mavjud bo’lsa, u holda bu komponentalar uning ustiga joylashib qoladi. Bu xossaning qiymatini tanlash uchun, komponenta belgilanib, ro’yxatdagi to’g’ri to’rtburchaklardan biri tanlanadi. Agar (none) qiymati tanlansa, komponenta qanday joylashtirilgan bo’lsa, shu holatda qoladi. Uning qiymatlari natijalarini ko’rishimiz mumkin. FlatAppearance – bu xossadan foydalanish uchun, FlatStyle xossasining qiymatini Flat deb belgilash kerak. Bu xossa o’zining bir qancha ichki xossalar ega bo’lib, ularning barchasini tugmani bezash uchun ranglar bilan ishlashni anglatadi. Ular quyidagilar: BorderColor – komponentaning chegara rangini aniqlaydi BorderSize – komponentaning chegarasi qalinligini aniqlaydi MouseDownBackColor - komponentaning sichqoncha kursori bosilmagan holati MouseOverBackColor – komponentaning sichqoncha kursori bosilgan holati ImageAlign – joylashtirilgan rasmning tugmachaning qaysi tarafida joylashishi aniqlash uchun ishlatiladi. Keltirilgan qiymatlar ro’yxatida bir qancha to’g’ri to’rtburchak shakllari bo’lib, ular birini tanlash orqali rasmning o’rnini aniqlash mumkin. Ma’lumotlarga ishlov berish komponentasi. button komponentasi Ulardan ko’pchiligi forma hodisalari bilan analogik hisoblanadi. Ulardan ba’zilarini ko’rib chiqamiz: Click – Sichqoncha tugmasining bosilish hodisasi 8 Enter – tugmaning kiritish fokusini olish, ya’ni uni aktivlashtirish (uni bosish mumkin) MouseHover – Tugmacha ustida joylashgan sichqoncha kursori holati. Shuning uchun bu hodisa tugma xossalarini o’zgartiradi. (Ushbu tugmaning ustiga sichqoncha kursori turganligini bildiradi). MouseLeave – sichqoncha kursori olinganda yuz beradi. Ma’lumotlarni formada tasvirlash va kiritish komponentalari. LABEL KOMPONENTASI Label (Nishon) komponentasi ham Стандартные элементы управления bo’limida joylashgan. Bu komponenta o’zining maydonida matnlar va tasvirlar joylashtirish imkoniyatini beradi, bu matnni ilovadan foydalanish rejimida o’zgartirib bo’lmaydi. 9 TEXTBOX XOSSALARI Ulardan ba’zilarini ko’rib chiqaylik: AcceptsReturn – <Enter> tugmasini bosilishi natijasida kopsatrli rejimda komponentada yangi satrli qator hosil qilish (true qiymatini qabul qilgan holda) yoki formada jimlik bo’yicha tugmani aktivlashtirish (false) vazifasini bajaradi. Agar ushbu xossa false (jimlik bo’yicha) qiymatini qabul qilsa, ko’psatrli rejimda kiritishni tashkil qilish uchun <Ctrl>+<Enter> klavishlar kombinatsiyadan foydalanishi kerak. Agar forma uchun tugmacha ahamiyatsiz bo’lsa, AcceptsReturn xossasining qiymatidan qat’i nazar, <Enter> klavishasi bosilishi har doim yangi satrli qator qo’shishni bildiradi. Tugmachada jimlik bo’yicha Свойства oynasida ko’rsatilmagan AcceptButton xossasi o’rnatilgan bo’ladi. Bu xossa tugmacha avtomatik ravishda <Enter> tugmasining ishlashini ta’minlaydi. Jimlik bo’yicha bu xossa mavjud bo’ladi. Agar bu xossa aniqlanmasa, yuqoridagi qoida amal qiladi: AcceptsReturn xossasining qiymatidan qat’I nazar, <Enter> klavishasi bosilishi har doim yangi satrli qator qo’shishni bildiradi. AcceptsTab – Yuqoridagi mavzularda keltirib o’tilgan TabIndex xossasini eslang. Bunda biz tugmasini bosganimizda birin-ketin komponentalar navbati bilan 10 faollashardi. Agar komponentaning ushbu xossasiga False qiymatini bersak, tugmasi bosilganda ushbu jarayon bajariladi. Aks holda true qiymatini qabul qilganda ushbu tugma bosilganda, xuddi matn muharrirlarida bo’lgani kabi bir nechta belgili joy tashlaydi (tabulyatsiya vazifasini bajaradi). AutoCompleteCustomSource – ushbu komponentaning vazifasiga to’xtalishdan avval bir misolni keltiraylik. Aytaylik, siz Brouzerlardan birining manzil qatorida biror saytning manzilini yozmoqchisiz, masalan, ziyonet.uz. Agar siz ushbu saytga oldin ham tashrif buyurgan bo’lsangiz ‘z’ harfini yozishingiz bilanoq pastda ziyonet.uz va boshqa ‘z’ harfi bilan boshlanuvchi saytlar ketma- ketligi hosil bo’ladi. Xo’sh, bu qanday sodir bo’ladi? Aynan mana shu xossa, shu savolga javob beradi Bu xossaga qiymatlar berishdan avval, AutoCompleteMode va AutoCompleteSource xossalariga qiymat berish lozim. Ulardan birinchisi taklif turini aniqlasa, ikkinchisi qiymat turini aniqlaydi. Qiymat turlari: URL adreslari, fayl nomlari, komandalar, kompyuterdagi manzillar. Shuni aytib o’tish kerakki, bu faqat bir qatorli ma’lumotlar uchun o’rinlidir. AutoCompleteCustomSource xossasining ishlashi 11 Asosiy qism 2.1. Visual studioda forma yaratish va visual ko’rinishni xosil qilish Birinchi navbatda windows form yaratib olamiz: 2- qadam: 12 3-qadam: 4-qadam: 13 Endi loyiha uchun form yaratish va uni ishga tushirishni ko’rib o’tamiz: 14 2.2. Talabalarni fanlardan olgan baholarini kiritish uchun kompanentalar Bunda label, combobox, textbox, button kompanentalaridan foydalandim. Dastlab formda fanlarni nomlari bilan labellarni hosil qildim: Keyin fanlardan baholarni turi bo’yicha labellar hosil qildim: 15 Bu yerda : OR – oraliq nazorat uchun baho YK – Yakuniy nazorat uchun baho UM – Umumiy baho Keyingi qadam fanlardan baholarni kiritish uchun combobox yaratdim textbox yaratmaganligim sababi fandan faqat 0, 3, 4, 5 baho qo’yish mumkinligi. 16 Keyingi qadam UM bahoni default xolatda baholanmaganini bildirish: Keyingi qadam hisoblash, chiqish, tozalash tugmalarini yaratish: 17 Hisoblash tugmasini vazifasi umumiy bahoni hisoblab UM ga chiqarish: 2.3. Fanlardan olgan baholaridan talabaning umumiy baholarini hisoblovchi funksiya tuzish. Tashqi ko’rinishini qilib bo’ldik endi backendga o’tamiz: Funksiyani yaratamiz: // Umumiy baho hisoblash uchun funksiya double UmumiyBahoHesobla(System::Windows::Forms::ComboBox^ comboBox1, System::Windows::Forms::ComboBox^ comboBox2, System::Windows::Forms::Label^ labelResult) { int selectedValue1 = System::Convert::ToInt32(Convert::ToString(comboBox1- >SelectedItem)); 18 int selectedValue2 = System::Convert::ToInt32(Convert::ToString(comboBox2- >SelectedItem)); double umumiyBaho = static_cast<double>(selectedValue1 + selectedValue2) / 2; labelResult->Text = "Umumiy baho : " + Convert::ToString(umumiyBaho); return umumiyBaho; } 2.4. Funksiyadan qaytgan qiymatni visual ko’rinishda chiqarish va dizayn qismini mukammallashtirish “hisoblash” buttoni bosganda ishlaydigan funksiya private: System::Void button1_Click(System::Object^ sender, System::EventArgs^ e) { UmumiyBahoHesobla(comboBox1, comboBox2, label22); UmumiyBahoHesobla(comboBox3, comboBox4, label25); UmumiyBahoHesobla(comboBox5, comboBox6, label23); UmumiyBahoHesobla(comboBox7, comboBox8, label24); UmumiyBahoHesobla(comboBox9, comboBox10, label26); } “tozalash” buttoni bosganda ishlaydigan funksiya private: System::Void button2_Click(System::Object^ sender, System::EventArgs^ e) { 19 label22->Text = "xali baholanmadi"; label23->Text = "xali baholanmadi"; label24->Text = "xali baholanmadi"; label25->Text = "xali baholanmadi"; label26->Text = "xali baholanmadi"; } “yopish” buttoni bosganda ishlaydigan funksiya private: System::Void button3_Click(System::Object^ sender, System::EventArgs^ e) { this->Close(); } Endi dizayn qismini kampanentalar xususiyatlaridan yanada mukammal qilamiz: 20 21 Xulosa “ Talabalarni fanlardan berilgan topshiriqlardan olgan baholarini, statistikalarini namoyish etuvchi dasturiy ta’minot ” mavzusidagi kurs ishini bajarilgan ilova talabalarga va o’qituvchi professorlarga anchagina qulaylik tug’diradi. Talaba o’zining login paroli orqali kirib baholarini ko’rishi va o’qituvchi tomonidan yuklangan topshiriqlarni bajarib yuborishi mumkin. O’qituvchi esa o’zining login paroli orqali kirib talabalarni baholashi va topshiriqlarni yuklashi mumkin bo’ladi. Bu ilovaning hozirgi versiyasidagi asosiy vazifalaridan biri talabani umumiy bahosini va yillik ko’rsatkich va statistikasini avtomatik chiqarishidir. Bu ilovaning yangi versiyalarida yanada qulaylik tug’diruvchi imkoniyatlar yaratib o’tiladi. 22 Foydalanilgan adabiyotlar: 1. “C++ dasturlash tili” – Bjarne Stroustrup, 1985-y. 2. “Effektiv C++” – Skott Meyers, 1992-y; 3. “C va C++ tili” – Sh. A. Nazarov, 2017-y; 4. “Algoritmlash va dasturlash asoslari” – B.J. Bolytayev, A.R. Azamatov, A.D. Rahimov, B.A. Azamatov, D.T. Asrayeva, Sh.Z. Qambaraliyev; 1. “Dasturlash Asoslari” – R.A Ro’ziyev; 23

Talabalarni fanlardan berilgan topshiriqlardan olgan baholarini, statistikalarini namoyish etuvchi dasturiy ta’minoti

Купить