Talim muassasa rahbarining shaxsiy sifatlari - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	41.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Talim muassasa rahbarining shaxsiy sifatlari

Купить

Mavzu: Talim muassasa rahbarining shaxsiy sifatlari

Reja:
1. Sinf rahbarining tarbiyaviy ishlar mazmuni
2. . Sinf rahbarining faoliyatiga qo’yiladigan pedagogik va psixologik talablar
3. Sinf rahbarining o’quvchi shaxsi va jamoani o’rganishdagi mahorati
4. Sinf rahbari tarbiyaviy faoliyatining shakl va metodlar

Mavzuning dolzarblligi. Bugungi davrda o’quv muassasalar va ulardagi
o’quv, tarbiya jamoa oldida juda katta ijtimoiy ahamiyatga molik vazifalar
qo’yilmoqda. Oliy maktab yosh avlodning dunyoqarashini tarkib toptirish,
g’oyaviy va siyosiy jihatdan chiniqtirishi yuksak axloqiy fazilatga ega qilishi
mehnatga va ongli kasb tanlashga tayyorlash lozim. Bu vazifalarni hal qilishda sinf
rahbari muhim rol uynaydi. CHunki u bir sinf sharoitida tarbiyaviy vazifalarni
amalga oshirishga qaratilgan ishlarni tashkil etadi va boshqaradi. Sinf rahbarining
ko’p qirrali vazifasi va funktsiyalari “Ta’lim to’g’risida” gi Qonun va “Kadrlar
tayyorlash milliy dasturi”da , “Maktab ichki nizomlari”da bayon qilingan bo’lib,
unda o’qituvchilarga, ota-onalarga va sinf rahbarlariga tavsiyalar berilgan; aqliy,
axloqiy, mehnat, estetik va jismoniy tarbiyaning vazifasi va mazmuni sinflarga
nisbatan moslashtirilgan. Ana shunga ko’ra sinf rahbari quyidagi vazifalarni
bajaradi:
1. O’ziga yuklatilgan sinfda tarbiyaviy ishlarni amalga oshiradi. Bu vazifani
bajarishda u yolg’iz emas. SHu sinfda dars berayotgan turli fan o’qituvchilari bilan
yaqin hamkorlikda va ularga suyangan holda o’quvchilarda dunyoqarash asoslarini
shakllantiradi, axloq tarbiyasini amalga oshiradi. “Kamolot” tashkiloti
xamkorligida, muntazam suratda ularga tayanib va kundalik ishda yordam
uyushtirib o’quvchilar bilan darsdan tashqaridagi xilma-xil ishlarni tashkil etadi va
sinf jamoasini mustahkamlaydi.
2. O’quvchilarning birligiga bo’lgan qiziqishini va qobiliyatini o’stirish, har bir
o’quvchining individual-ruhiy xususiyatini hisobga olgan holda kasbga uyunaltirish
va hayotiy maqsadlarni shakllantirish – sinf rahbarining alohida vazifasidir. Ayni
paytda u har bir o’quvchining sog’ligini mustahkamlashga ham e’tibor beradi.
3. Sinf rahbarining diqqat markazida o’quvchilarning yuqori darajada
o’zlashtirishini ta’minlash masalasi turadi. Buning uchun u har bir o’quvchining
kundalik o’zlashtirishidan voqif bo’lib turadi, orqada qolayotganlarga o’z vaqtida
kechiktirmay yordam uyushtiradi .
4. Sinfdagi o’quvchilarning o’z-o’zini boshqarish ishlarini yo’naltiradi, ular
ishtirokida sinf jamoasining ijtimoiy foydali ishlardagi ishtirokini ta’min etadi,

maktab miqyosida uyushtirilayotgan muhim tadbirlarda o’z sinfining faol
qatnashishini ta’minlaydi.
5. Sinf o’quvchilarining ota-onalari, korxonalar va muassasalardagi, turar joylardagi
oila va maktabga yordam beruvchi homiy mahallalar bilan yaqin aloqa o’rnatadi.
6. Sinf rahbari shu sinfda dars berayotgan barcha fan o’qituvchilari o’rtasida,
maktab bilan oila o’rtasida o’quvchilarga nisbatan yagona talablar o’rnatilishiga
erishadi, ota-onalarga pedagogik bilimlar tarqatib, oila bilan maktab o’rtasidagi
aloqani mustahkamlaydi.
7. Sinf rahbari o’z sinfidagi turli hujjatlarning : sinf jurnali, o’quvchilarning reyting
daftarchasi, shaxsiy hujjatlari, turli xil reja va hisobotlarni yuritadi. Ko’rinib
turibdiki, vazifva keng va murakkab, ularni muvaffaqiyatli hal qilish sinf
rahbarining shaxsiy sifatlariga ham bog’liqdir.
inf rahbarining shaxsiy sifatlariga qo’yiladigan talablar o’qituvchiga
qo’uyiladigan farq qilmaydi. Lekin sinf rahbari asosiy tarbiyachi, bolalar ma’naviy
jihatidan andoza oladigan shaxs bo’lganligi uchun ham bu talablar uning shaxsiy
fazilatiga aylanib ketishi bilan tarbiyada alohida o’rin egallaydi. Tarbiyaviy
ishlarning sifat va samaradorligi, avvalo tarbiyachining g’oyaviy ishonchiga va
siyosiy ongining darajasiga bog’liq. Sinf rahbari o’zining g’oyaviy-siyosiy ongini
oshiradi. Bu sinf rahbariga bolalarni onglilik ruhida tarbiyalashga, ular orasiga
begona ideologiya va yomon xulqning kirib borishiga qarshi kurasha olish
imkoniyatini bera oladi. Sinf rahbarining axloqiy obro’si hoyat darajada yuqori
bo’lishi ham bu o’rinda muhimdir. Sinf rahbari ana shundagina tarbiyaviy ta’sir
kuchiga ega bo’ladi. Tarbiyachining shaxsiy fazilatlari, ma’naviy qiyofasi
o’quvchilar ongining va xulqining shakllanishida katta ta’sir ko’rsatadi. Sinf rahbari
uchun kasbiy malaka va ko’nikmalarga ega bo’lishning o’zi yetarli emas. O’z
tarbiyaviy faoliyatida yuksak darajadagi fuqarolik fazilatlari, intizomi va
odamiyligi, axloqiy sifatlari bilan ham ta’sir o’tkazadi va bu esa mavzuning
dolzarbligini asoslaydi.
1. Sinf rahbarining tarbiyaviy ishlar mazmuni.

Tarbiyachilik texnikasi sinf rahbarining asosiy qurolidir.CHunki tarbiyachilik
talanti juda ko’p sifatlarni chuqur bilish, keng fikr doirasi, ishga jon dildan ko’ngil
qo’yish bolalarga bo’lgan cheksiz muhabbat, muomalada nazokatlilik, qalb
yoshligi, serzavq, temperament, aql va odoblilik namunasi, aloqada nazokat va
sipolik, vazminlik va kamtarlik kabi fazilatlarning bo’lishini taqozo qiladi. Bunda
yana tarbiyachilik texnikasi qo’shilsa ishda muvaffaqiyat ta’minlanishi tabiiydir.
Sinf rahbaridan madaniyat darajasining kengligi, pedagogik odob talablariga rioya
qilish, har bir o’quvchi shaxsini inson sifatida hurmat qilish bilan unga nisbatan
talabchanlikni unutmaslik, tashkilotchilik malakalariga ega bo’lish, o’z malakasini
tinimsiz oshirib borish bilan ishga ijodiy yondoshish talab qilinadi. Muhimi
shundaki, sinf rahbarining o’zi bolalarda tarbiyalamoqchi bo’lgan g’oyaviy-
axloqiy g’oyaga mos bo’lishi kerak.
Tarbiyadagi xatolarning ko’pligiga asosiy sabab o’quvchilarning oldiga
qo’yilayotgan talablar tarbiyachi harakterda hamisha ham namoyon
bo’lavermasligidadir. Sinf rahbarining maxsus kasbiy va ijtimoiy vazifalariga
odilona baho beruvchi xolis hakam – tarbiyalanuvchilar. Avvalo, sinf rahbarining
amaliy faoliyati faqat yarimi tarbiya texnologiyaga asoslanganligini nazarda tutish
kerak. Uning ikkinchi yarimi bu san’at. SHu tufayli sinf rahbariga qo’yiladigan
dastlabki talab – unda pedagogik qobiliyat mavjud bo’lishi kerak. Sinf rahbarining
qobiliyati – bu o’quvchilar bilan ishlashga ishtiyoq, bolalarga nisbatan muhabbat,
ular bilan bo’lgan munosabatdan mamnun bo’lish bilan ifoda bo’ladigan shaxsning
sifatlari. Qobiliyat faoliyat jarayonida paydo bo’ladi va rivojlanadi. Qobiliyat
uddaburonlikdan farq qiladi. Malaka va uddaburonlik mashq, o’qish natijasi
hisoblansa. Qobiliyatning rivojlanishi uchun esa yana iste’dod, layoqat va zehn,
ya’ni inson asab tizimida anatomo-fiziologik xususiyat bo’lishi ham zarur.
Tarbiyaviy faoliyatning samarali bo’lishi uchun sinf rahbarida qobiliyatning
quyidagi turlari mavjud bo’lmog’i va tarbiyalab yetishtirilmog’i lozim:
- tashkiliy – sinf rahbarining o’quvchilarni jipslashtirish, ularni band qilish,
vazifalar bo’lib berish, ishni rejalashtirish, qilingan ishlarni jamlash mahoratiga
namoyon bo’ladi;

- didaktiga oid – o’rganishga bo’lgan qiziqish hamda ma’naviy, xissiy istaklarni
rag’batlantirish, o’quv bilimini orttirish, faollashtirish mahoratida namoyon
bo’ladi;
- pertseptiv – tarbiyalanuvchilarning ma’naviy dunyosiga singib, ularning
emotsional holatini baholash, ruhiy xususiyatlarini aniqlash mahoratida namoyon
bo’ladi;
- suggestiv – o’quvchilarga emotsional ta’sir ko’rsatishda namoyon bo’ladi; -
kelajakni ko’ra bilish - o’z harakatlarning oqibatini ko’ra bilishda, o’quvchilarda
qanday fazilatlarni ro’yobga chiqarish lozimligini oldindan ayta olish mahoratida
namoyon bo’ladi;
- tadqiqiy - pedagogik vaziyatlar va jarayonlarni o’rganish va obxektiv
baholash mahoratida namoyon bo’ladi.
Sinf rahbarining faol jamoatchi sifatida hamisha namuna ko’rsatishi muhim
ahamiyatga ega. Ayni vaqtda u kommunikativ (kattalar bilan ham, kichiklar bilan
ham tez aloqa o’rnata olish) qobiliyatga ega bo’lishi, ro’y berayotgan fakt va
hodisalarni faqat pedagogik qoidalarga bog’lab baholashgina emas, balki ro’y
berish sababiga qarab hukm ham chiqarishi pedagogik optimizmga, ijod qilish
qobiliyatiga ega bo’lish kerak. Sinf rahbarining eng muhim fazilati – odamlar bilan
tezda til topa olishi, ko’pchilikka o’shila bilish, ulfatjonlik, dilkashlik bo’lib, bu
undagi muomala madaniyatining yuksakligini ifodalaydi. CHunki unga hamisha
odamlar bilan aloqa qilishga, ular bilan ishlashga to’g’ri keladi. Hozirgi sharoitdan
kelib chiqqan holda o’quv-tarbiya jarayonida qulay munosabatlar yaratish uchun
kasbiy jihatdan ahamiyatli asoslar bo’luvchi sinf rahbarining insoniy xislatlari
muhim ahamiyatga ega bo’lmoqda. Sinf rahbari uchun juda muhim xislat –
insonparvarlik, ya’ni o’sayotgan insonga oliy qadriyat kabi munosabat qilish
lozim. Insoniy munosabatlar o’quvchiga nisbatan xayrixohlik, unga yordam
berish, ularning fikriga quloq solmoq, uning o’quvchilik faoliyatiga yuksak
talabchanlikdan iborat.
Sinf rahbari doimo faol, ijodkor shaxsdir. U o’quvchilarning kundalik
hayotini uyushtiruvchi hamdir. O’quvchilarda qiziqish uyg’otish, ularni o’zi bilan

yetaklash faqat yuksak irodali insonning qo’lidan keladi. Auditoriya, o’quvchilar
jamoasi kabi murakkab organizmlarga pedagogik rahbarlik qilishi sinf rahbaridan
topqir, zehni o’tkir, har qanday vaziyatni mustaqil yechishga doim tayyor
bo’lishligini talab qiladi. Unga kasbiy jihatdan kerakli xislatlardan biri – sabr-toqat
va dadillikdir. O’qituvchining birdan sarosimaga tushgani, o’z nochorligini
o’quvchilar sezmasligi lozim. SHuni hamisha esda tutish kerakki, sinf rahbari o’z
harakati va axloqini nazorat qilish, hech qachon arzimagan narsalarga
asabiylashmasligi kerak. Muvaffaqiyatli faoliyat yuritishning birinchi sharti - bu
sinf rahbarining talabchanligi. Dastlab talabni u o’ziga qo’yishi kerak, chunki
o’zingda bo’lmaganni o’zgadan talab qila olmaysan. Talabchanligi bilan birga
oqilona tarbiyachi ham bo’lishi lozim. Pedagogik jarayonlarda yuz berib turadigan
keskinliklarni bartaraf etish uchun tarbiyachiga hazil-mutoyiba tuyg’usi yordam
beradi. Uning ko’lamida tayyor hazil, maqol, yaxshi, do’stona piching – ijobiy
emotsional holat yaratishga imkon berib, o’quvchilarni o’ziga jalb qildiradi. SHaxs
axloqini harakterlaydigan belgilardan biri – ma’suliyatdir.
Sinf rahbarining ma’suliyati - tarbiyachining faoliyati va ta’lim-tarbiya
jarayonining aniq vazifalarini ham o’z ichiga oladi. Tarbiyachi zimmasiga
bolaning shaxs sifatida har tomonlama kamol toptirish ma’suliyati yuklanadi. U
o’quvchiga chuqur nazariy bilim berishi, uni hayotga, mehnatga tayyorlashi lozim.
SHu bilan birga u o’quvchidagi mavjud layoqat va qobiliyatni o’z vaqtida payqab,
individual munosabatda bo’lishi, unda mavjud bo’lgan ijobiy axloqiy sifatlarni
avaylab o’stirishi darkor.
2. Sinf rahbarining faoliyatiga qo’yiladigan pedagogik va psixologik talablar.
Sinf rahbari fan o’qituv ishlariga nisbatan tarbiyaning ko’p qirrali muhim
vazifalarini bajaradi. SHuning uchun uning oldiga juda katta pedagogik va
psixologik talablar ko’yilgan, bu talablar tarbiyaviy ishlarni yukori darajaga
ko’tarishda muhim rol o’ynaydi. Sinf rahbariga nisbatan qo’yiladigan talablar:
yuqori g’oyaviylik va onglilik; sinf rahbari katta obro’ga, ehtiromga va hurmatga
ega bo’lishi; pedagogik mahorat; madaniy qobiliyatining mavjudligi; pedagogik
odobga ega bo’lish; yosh avlodga nisbatan hurmat va ehtiromli bo’lish;

tashkilotchilik malakasi va mahoratiga ega bo’lish; tarbiyaviy ishlarga nisbatan
ijodiy munosabatda bo’lish; sinf rahbari kasbini yuqori ko’tarish va mustaqil bilim
olish qobiliyatiga ega bo’lish. Rasmiy hujjatlarga sinf rahbarining vazifalari
qisman bayon qilingan bo’lsa ham biz kuyida sinf rahbarining jamoani birlashtirish
bo’yicha vazifalarni aniq tarzda ko’rsatishni zarur deb bildik. Sinf rahbarinig
vazifalari:
1. O’quvchilarning anatomik, fiziologik va psixologik xususiyatlarini o’rganish;
2. O’quvchilarning kundalik davomati, odob xulqi va jamoat ishlariga
qatnashishini tekshirib borish;
3. O’quvchilarning rejiga rioya qilishlari va uyga berilgan vazifalarni tayyorlab
borishlarini kuzatish;
4. Sinfda ishlaydigan fan o’qituvchilari bilan majlislar o’tkazish;
5. Darsda o’quvchilar davomatini ta’minlash, sinfdagi va yuquv yurtida
navbatchilikni tashkil etish, xonani jihozlash, honadagi o’quv asboblarini
saqlashga o’rgatish, o’quvchilar bilan suhbatlar o’tkazish;
6. Sinf majlislarini tizimli o’tkazish;
7. “Kamolot” tashkiloti bilan ish rejalariga muvofiq darsdan tashqari ishlarni
tashkil etish;
8. O’quvchilar bilan darsdan tashqari o’qishlari va anjumanlarini o’tkazish;
9. Sinf o’quvchilari bilan sport , harbiy vatanparvarlik tarbiyasi borasida tadbiriy
choralar ko’rish, o’quvchilar sog’ligini muntazam nazorat qilish, jismoniy tarbiya
o’qituvchilari, harbiy ta’lim o’qituvchilari bilan doimiy aloqada bo’lish;
10. O’quvchilarni rag’batlantirish va zarur vaktlarda ularga nisbatan chora ko’rish;
11. O’quvchilarning ota-onalari bilan tarbiya borasida doimiy aloqada bo’lish va
ular bilan individual suhbatlar o’tkazish;
12. O’quvchilarning shaxsiy va sinf rahbariga oid hujjatlarini tartibli olib borish.
Sinfda tarbiyaviy ishlarga doir masalalarni har tomonlama hal qilish maqsadida
sinf rahbari o’quvchilarining ta’lim olishlari, sinfni uyushtirishining ta’miniy
rejasini tuzadiki, bu reja o’quvchilar bilan tizimli ish olib borishga katta
imkoniyatlar yaratib beradi.

Hozirgi davrda maktab, akademik litsey, kollej va undagi o’quv- tarbiya
jarayoni jamoa oldiga juda katta ijtimoiy ahamiyatga molik vazifalar qo’ymoqda.
Maktab yosh avlodning dunyoqarashini tarkib toptirishi, goyaviy va siyosiy
jixatdan chiniktirishi, yuksak axlokiy fazilatga ega kilishi , mexnatga va ongli kasb
tanlashga tayyorlashi lozim. Sinf rahbaridan madaniyat darajasining kengligi,
pedagogik odob talablariga rioya kilish, har bir o’quvchi shaxsini inson sifatida
xurmat kilish bilan unga nisbatan talabchanlikni unutmaslik, tashkilotchilik
malakalariga ega bulish, uz malakasini tinimsiz oshirib borish bilan ishga ijodiy
yondoshish talab kilinadi. Muhimi shundaki, sinf rahbarining uz bolalarda
tarbiyalamokchi bulgan goyaviyaxlokiy goyaga mos bulishi kerak. Tarbiyadagi
oldiga kuyilayotgan talablar tarbiyachi harakterda xamisha xam namoyon
bulavermasligidadir. Sinf rahbarining faol jamoatchi sifatida xamisha namuna
kursatishi muhim axamiyatga ega. Ayni vaktda u kommunikativ (kattalar bilan
xam, kichiklar bilan xam tez aloka urata olish obiliyatiga ega bulishi, ruy
berayotgan xodisalarni fakat pedvgogik koidalarga boglab baxolashgina emas,
balki ruy berish sababiga karab xukm xam chikarishi pedagogik optimizmga, ijod
kilish kobiliyatiga ega bulishi kerak .
3. Sinf rahbarining o’quvchi shaxsi va jamoani o’rganishdagi mahorati.
Pedagogik mahorat ham – farosat va bilimlarning, chinakam ilmiy,
tarbiyadagi qiyinchiliklarni yongishga qodir bo’lgan nufuzli rahbarlikning,
shaxslar qalbining qandayligini his qilish mahorati, ichki dunyosi nozik va zaif
bo’lgan shaxs shaxsiga mohirlik bilan avaylab yondoshishi, donolik va ijodiy
dallilik, ilmiy tahlil, xayol va fantaziyaga bo’lgan qobiliyat majmuasidir.
Pedagogik mahoratga pedagogik bilimlar, fahm – farosat bilan bir qatorda
pedagogik texnika sohasidagi malakalr ham kiradiki, ular tarbiyaga ozroq kuch
sarflab, ko’proq natijalarga erishish imkonini beradi. Pedagogik mahorat nazariyasi
va metodikasining ishlab chiqilmaganligi shunga olib keladiki, pedagoglarning har
biri o’zicha, paypslab ijodiy izlanish olib boadi, Ayni bir xil savollarni: shaxslar
bilan, pedagoglar jamoai bilan qanday qilib til topish mumkin? Qanday qilib qisqa
muddat ichida tarbiyalanuvchilar o’rtasidagi munosabatlarning haqqoniy

manzarasiga erishmoq kerak? Tarbiyalanuvchilarni pedagogik talablarni bajarishga
qanday qilib majbur etish mumkin? Qanday qilib yaxshi pedagogik ruhiyatni
saqlab qolish va o’z kuch – qo’vvatini oqilona sarflash mumkin? Degan savollarni
muttasil takrorlaydi va hakoza. Bu kabi savollarga javob berish uchun pedagogdan
odatdan tashqari kuch – g’ayratni, qat’iyatni, tirishqoqlikni, tadqiqotlar olib
boirishga intilishni, yangi vaziyatga, yangi jamoaga kirish qobiliyatini,
samimiyatni, to’g’rilik va halollikni, o’tkir aql idrokni, o’z topilmalarining
qimmatini aniqlash qobiliyatini talab qiladi. Pedagogika fani bilan tarbiya
san’atining o’zviy aloqadorligi zarurki, u yuksak kasb mahoratini ta’minlaydi.
Pedagogika fikrlashga o’rgatadi, murakkab pedagogik muammolarni hal
qilish uchun to’g’ri yo’l yo’riq va ilmiy asoslangan yo’llarni ko’rsatadi,
pedagogning pedagogik ta’sir ko’rsatish metodikasi va texnikasi bilan
qurollantiradi. Biroq texnikaning tarkibiy qismlari bilan mahorat o’rtasidagi
nisbatning dialektik muammolarini to’g’ri hal qilish uchun tayyor andazalar ,
mutloqo aniq tavsiyalar qaerda bo’lishi mumkin, qaerda bo’lishi mumkin emas,
degan savolga javob berishi mumkin. Tarbiyaning maqsadlari, vositalari va
natijalari o’rtasida, shuningdek, tarbiyalanuvchi va tarbiyachi tafakkuri, motivlari
o’rtasida g’oyat murakkab bog’liqlik bor. Kattalarning maqsadi, odatda,
yoshlarning maqsadlari (hatto strategik maqsadlari) bor. O’quvchining rivojlanish
mantiqi, uning tafakkuri, harakatlari bitta nuqtai nazarda, tarbiyachining mantiqi
boshqa nuqtai nazarda turishi mumkin. Bunday variantda hech qanday tarbiyaviy
ta’sir ko’rsatish bo’lmaydi.
Pedagogik faoliyatda vositalar, maqsadlar va natijalarning nisbatini doimo
tahlil qilib borish zarur. Ular uzviy birlikni tashkil etadi, bir – biriga bog’liq
bo’ladi va alohida tarzdi amalga oshirilmaydi. Maqsadni amlga oshirish usuli –
bo’lajak natijadir. Natija yangi vositalarni tanlash, yangi maqsadlarni qo’yish
uchun amaliy asos hisoblanadi. Tajribada ma’lum darajada qo’llanilgan har qanday
vosita natija beradi, hatto biror sababga ko’ra maqsad aniq ifodalanmagan bo’lsa
ham natija bervermaydi. Tajribada mavjud bo’lgan pedagogik vositalarning
ikkitasini ko’rib chiqamiz.

Birinchisi: har qanday pedagogik vosita hamisha bir qator boshqa vositalar,
usullar, shartlar Bilan bog’liq bo’ladi, ular pedagogik jarayoning muayyan
bosqichida ta’sir ko’rsatish natijasini belgilab beradi. Masalan rag’batlantirish bir
xil jarayonlarni tezlashtirish va boshqarishga to’siqnlik qilish, turli salbiy va ijobiy
hissiyotlarning turli – tuman ko’irinishlarini vujudga keltirishi mumkin.
Ikkinchi: ayrim vositalarni qo’llanish pedagogning ular ta’sirini, mumkin bo’lgan
o’zgarishini anglash qobiliyatlariga butunlay bog’liq bo’ladi. jamoa muomala
sharoitida vositalarni qo’llash minut sayin o’zgarib turadigan vaziyatni hisobga
olish zarurligini taqazo qiladi. Hozircha biz ko’proq mavhum kategoriyalardan
foydalanamiz. Amaliy faoliyatda esa vositalar, maqsadlar va natijalar dialektikasi
ovozlar shovqini, g’oyat turli – tuman ehtiyojlar va daxvolarning avj olishi bilan
to’la bo’ladiki, bu barcha jonli manzara doimo bir kishining – pedagog
tarbiyachining diqqat markazida bo’lishi lozim.
5. Sinf rahbari tarbiyaviy faoliyatining shakl va metodlar
So’nggi yillarda sinf rahbarining faoliyati turli shakl va metodlar bilan boyitildi.
Tarbiyaviy ishlarni tashkil etish va o’tkazishda o’quv yurti jamoat tashkilotlarining
roli tobora oshirildi. Ushbu ishni tayyorlashdan maqsad o’quv yurtining sinf
rahbariga xozirgi vaqtda mamlakatda uzluksiz ta’limning yagona tizimini yaratish
borasidagi ish uslublarini har tomonlama keng joriy qilish va metodik yordam
ko’rsatishdan iboratdir. Ideologik muassasalar sifatida o’quv yurti oldiga muhim
tarbiyaviy vazifalar ko’yilgan, bu esa ayni vaqtda har bir sinf rahbarining asosiy
vazifalarni xisoblanadi, shunday qilib. Alohida sinf birlashib o’quv yurtini tashkil
etadilar. Aloxida sinf jamoalari ko’lga kiritgan ta’lim va tarbiya borasidagi
muvaffaqiyatlar butun o’quv yurti jamoasining muvaffaqiyatini ta’minlaydi. SHu
nuqtai nazardan sinf rahbarining ma’suliyati jamiyat oldida rahbarlik ma’suliyatidan
kam emas. SHuning uchun maktab direktorlari sinf rahbari vazifasiga tajribali,
tashkilotchi, mexnatsevar, maxoratli, yosh avlodni sevadigan o’qituvchilarni
tayinlab, ular bilan muntazam ish olib boradilar.
Sinf rahbarining muhim vazifalaridan biri-bu o’quvchining o’qishga
bo’lgan havasi, e’tiqodi va bilim, qobilyatini rivojlantirish, kasb-xunarga bo’lgan

layoqatini, yosh va ruxiy xususiyatlar asosida rivojlantirish, har bir o’quvchining
bo’lg’usi xayoti rejalarini amalga oshirish, o’quvchilarning salomatligini muxofaza
qilishdan iborat. Faollarga ishonish, ularning sinf jamoasi orasida obro’sini
ko’tarish, o’z vaqtida ularga tegishli yordam ko’rsatish sinf rahbarining bevosita
asosiy vazifasidir.
SHuningdek,sinf rahbarining tashkilotchilik funksiyasi tarbiya jarayonida
muhim vosita sanaladi. CHunki, tashkilotchilik tushunchasining o’zi keng maxnoga
ega. Maxsus bir maqsadni ko’zlab u yoki bu ishni tadbiriy choralarnitashkil etish
sinf rahbaridan katta malaka va maxsus mahoratni talab qiladi. Tashkilotchilik
funktsiyasi bir necha elementlarga bog’liqdir:
A. O’tgan ishlarni tashkil qilish, uning muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi
sabablarini belgilab olish.
B. Sinfda o’tkaziladigan barcha ishlar tarbiyaviy xaakterga ega bo’lib, ma’lum
maqsadni ko’zlab o’tkazilishi va sinf rahbari turli tarbiy ishlarni o’tkazishda oldin
shu ishning modelini tuza bilish lozim.
D. Sinf rahbari oldiga qo’yilgan maqsadga yetishish uchun o’z oldiga aniq vazifa
qo’ya bilish lozim.
E. Sinf rahbari har bir tarbiriy choralarni amalga oshirishda o’qituvchi va
o’quvchilarning qobiiliyatlariga qarab, vazifalarni taqsimlash, ma’lum reja asosida
tarbiyaviy tadbirlarning o’tazish o’rni, vaqti, soati, javobgar shaxslar va tizimligini
aniqlash lozim.
F. Ma’lumki tarbiyaviy ish bajarishda bajaruvchi kishilarni to’g’ri taqsimlash, ishga
boshqa o’qituvchilarni, ota-onalar, o’quvchilar, otalik tashkilotlari va ish obektini
aniqlash lozim. Sinf rahbarining asosiy faoliyati esa quyidagilarni bilishni talab
etadi. 1. Har bir o’quvchini shaxs sifatida o’rganish.
2. O’quvchilarning sinfda tarbiyalashni tashkil etish.
3. Talablarning bilim-tarbiyasini oshirish va ularning tartib intizomini
mustahkamlash.
4. Sinfda darsdan tashqari ishlarni tashkil etish va o’tkazish.
5. Fan o’qituvchilarining tarbiyaviy ishlarini ( koordinatsiyalash) birlashtirish.

6. O’quvchilarning ota-onalari bilan ishlash.
7. Sinf rahbari fan o’qituv ishlariga nisbatan tarbiyaning ko’p qirrali muhim
vazifalarini bajaradi. SHuning uchun uning oldiga juda katta pedagogik va
psixologik talablar qo’ygan, bu talablar tarbiyaviy ishlarni yuqori darajaga
ko’tarishda muhim rol o’ynaydi. Demak yuqoridagilarga tayangan holda sinf
rahbarining faoliyatiga nisbatan qo’yilgan talablar quyidagilardan iborat..
1.Yuqori g’oyaviylik va onglilik.
2 Sinf rahbari katta obro’ga ehtiromga va hurmatga ega bo’lishi 21
3 Pedagogik mahorat
4 Madaniy qobiliyatning mavdudligi
5 Pedagogik odobga ega bo’lish 6 Yosh avlodga nisbatan hurmat va ehtiromda
bo’lish
7 Tashkilotchilik malakasi va mahoratiga ega bulish
8 Tarbiya ishlariga nisbatan ijodiy munosabatda bo’lish
9 Sinf rahbari kasbini yuqoriga ko’tarish va mustaqil bilim olish qobiliyatiga ega
bo’lish

Talim muassasa rahbarining shaxsiy sifatlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish