Тарбия жараёни ва унинг усуллари - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Тарбия жараёни ва унинг усуллари

Купить

“ Тарбия жараёни ва унинг усуллари ”

АННОТАЦИЯ Тарбия жараёни ва тарбия усуллари мавзусидаги тақдимот тарбия жараёни моҳияти ва вазифаларини ёшларга сингдириш, шунингдек тарбия жараёниннг жамият тараққиётидаги ўрнини кенгроқ ёритиб бериш тақдимотда батафсил ёндошилган . 

MAVZU: TARBIYA JARAYONI VA UNING USULLARI . REJA: 1.TARBIYA JARAYONI MOHIYATI VA VAZIFALARI 2.TARBIYA JARAYONINING JAMIYAT TARAQQIYOTIDAGI O’RNI. 3.TARBIYA USULLARI VA PRINSIPLARI. 4.TARBIYA JARAYONIDA O’QITUVCHILIK FAOLIYATINING XUSUSIYATI.

MAVZU: TARBIYA JARAYONI VA UNING USULLARI .

 Tarbiyametodlari(usullari)- o’qituvchi-tarbiyachining o’quvchilarga ta’sir ko’rsatish usullari,ularga ijobiy xulq-atvor ko’nikmalari va malakalarini singdirish maqsadida ularning hayoti va faoliyatini tarbiyaviy jihatdan to’g’ri tashkil etish yo’llaridir.Aniqrog’i, tarbiya usuli deb tarbiyachining bolalarda axloq-odob fazilatlarini tarkib toptirish maqsadida ularning onggi va irodasiga ta’sir etish yo’llariga aytiladi. Tarbiya usullari tarbiyaning maqsadi va mazmunidan kelib chiqib, komil inson shahsini tarbiyalashga qaratilgandir.

Ajdodlarimiz davr sinovidan o’tgan ajoyib insoniy fazilatlar hamda ularni amalgam oshirish usul va vositalarini yaratganlar,shu asosda yoshlarni ijtimoiy hayot talablariga javob beradigan kishilar qilib tarbiyalab kelganlar.Bolalarda insoniy his-tuyg’ularni tarbiyalashning asosi kishilarga mehr-muhabbat qo’yish,izzat-hurmat bilan muomala qilish,insoniy huquqlarni himoya qilish,qadrlash, kishilar oldidagi o’z burchini anglash, odamlarga nisbatan samimiy,halol va rostgo’y bo’lish kabi odob va ahloq qoidalarini o’z ichiga oladi.

O’zbek xalq pedagogikasining muhim ahamiyatga ega bo’lgan xususiyatlaridan yana biri folklor materiallarida xalq pedagogikasida qo’llaniladigan tarbiya yo’llari,usuli va vositalarining yoritilishidir. Mehnatkash xalq ommasi uzoq davrlar davomida vujudga kelgan tarbiya usullari va vositalaridan foydalangan.Chunonchi,tushuntirish,odatlantirish(o’rgatish,mashq qildirish),bolalarning kundalik hayot rejimi,ibrat(namuna,o’rnak) ko’rsatish,maslahat berish,o’git-nasihat,undash,ko’ndirish,iltimos qilish, yolborish,tilak-istak bildirish,maqullash, maqtash,rahmat aytish,duo qilish,oq yo’l tilash,taqiq qilish,ma’n etish,ta’na,gina qilish, qoralash,Ollohdan qo’rqishga undash,tanbeh berish,uzr so’rash, majbur qilish,mazax qilish,zaharhandalik,ayblash,uyaltirish,koyish,qo’rqitish,nafrat bildirish,aybiga

Tarbiya jarayonida eng mihim o’rin egallovchi joy – bu allbatta o’quv yurtidir.

Ayni vaqtda tarbiya mazmunining ko’p qirraliligi va kengligi tufayli tarbiya usullari ham xilma-xil bo’lib, muayyan sharoitda ulardan qaysi birini tanlash va qo’llash o’qituvchi bilan o’quvchi o’rtasida vujudga kelgan munosabatlarga bog’liq. O’qituvchi qo’llayotgan usul va vositalar ta’sirida bolaning ongida va xulqida ham o’z shaxsini o’zgartirish istagi vujudga keladi.Bola o’zini-o’zi tarbiyalamasa, aql-farosatini ishga solmasa tarbiyadan ko’zlangan maqsadga erishib bo’lmaydi.Har bir bola o’zining xulq-atvoriga talabchan bo’lishi va o’zida eng yaxshi insoniy fazilatlarning tarkib topishi uchun astoydil tirishmog’I lozim.O’zini-o’zi tarbiyalash bolaning doimiy ishi bo’lmog’i va uzluksiz davom etmog’I zarur.Chunki haqiqiy tarbiya bolani o’z kuchi ,layoqatlari va qobiliyatini ishga solishga

IBRAT-NAMUNA usuli. Bolalar tarbiyasida ibrat-namunaning ahamiyati kattadir. Bu usul bolalardagi taqlidchanlikka asoslanadi. Taqlid boshqalarning xulq-atvorini,yurish-turishini ongli yoki ixtiyorsiz ravishda takrorlash demakdir. Odatda bolalar o’zlarining yaqinlari,atrofdagi kishilarning xulq-atvorini va xatti-xarakatlarini kuzatib boradilar,ularga taqlid qiladilar.Bolalardagi bu xususiyatlar shuni ko’rsatadiki, ularning axloq-odob qoidalarini o’zlashtirishi, axloqiy tasavvurlarni hosil qilishi ana shundan,ya’ni ibratdan boshlanadi. Dastlab bola oila a’zoridan ibrat ola boshlaydi.Ota-ona va oilaning katta yoshdagi a’zolari namunasi kichik yoshdagi bolaga tarbiyaviy ta’sir ko’rsatishda asosiy manbadir. Bola katta bo’lib es-hushini taniy boshlagan sari yurish- turish,muomala-munosabatda o’z

ISHONTIRISH USULLARI. Bu usulga o’quvchilarda ilmiy dunyoqarash va ishonch-e’tiqodni shakllantirish maqsadida ularning onggi,his-tuyg’ulari va irodasiga har tomonlama ta’sir ko’rsatish usullari kiradi. Boshlang’ich maktabda ishontirishning tarbiyaviy jihatdan muhim va qimmatli bo’lgan tushuntirib berish va ishontirish,hikoya va suhbat,sinfdan tashqari o’qish, namuna ko’satib ishontirish singari shakl va usullaridan keng foydalaniladi. Chunonchi,o’qituvchi 1-sinfdan boshlab bolalarga kattalarni hurmat qilish, ularga baqirib-chaqirmaslik, ko’chada yurganda esa ko’cha qoidalariga rioya qilish, jamoat orasida yurganda,to’y- hashamlarda o’zini tutish, dastyorchilik, o’zbekona urf-odatlarni o’rniga qo’yish kabi odatlarimiz aniq tushuntiriladi Ota-ona,aka-ukalarni hurmat qilish,siylash,sizlash,ul

 TUSHUNTIRISH. Bu usullar mohiyati jamiyatning ma’naviy va moddiy hayotidagi eng muhim voqealar to’g’risida ahborot berish asosida o’quvchilar diqqatini tevarak-atrofdagi voqelikka, o’z fuqarolik burchlariga ongli munosabatni shakllantirishga qaratishdan iboratdir.Ko’pincha o’quvchilarning o’z burchlari to’g’risidagi bilimlari tasodifiy, yuzaki bo’ladi. Tushuntirishdan maqsad – biror voqea,hatti- harakat,hodisaning ijtimoiy, ahloqiy, estetik mazmunini ochishda, xulq- atvor va insoniy munosabatlarni to’g’ri baholay olishda o’quvchilarga yordam berishdir.

 Tarbiyachi tegishli qoida va talablarga qanday rioya etish zarurligini bolalarga ko’rsatadi va tushuntiradi.Qoida va talablar fakt va misollar bilan tushuntirilsa, ularni bolalar ravshan anglab oladilar va onglariga chuqurroq singadi.Natijada bu qoida va talablar bolaning kundalik hayot tarziga aylanadi.Ahloqiy qoida va talablarning bola hayotiga singib ketishi ko’p jihatdan uning e’tiqodini mustahkam bo’lishiga bog’liq

Uqtirish.Bu usul biror ahloqiy fazilatni o’quvchilar ongiga singdirish va ular tomonidan uqib olinishini ta’minlashga asoslanadi. Shuning uchun o’qituvchilar va tarbiyachilar o’quvchilarni tarbiyalaganda va ularga axloqiy fazilatlarni tushuntirganda uning afzalliklarini ko’rsatuvchi dalillar keltirishi, isbotlashi, ishontirishi lozim. ”O’qigandan uqqan yaxshi” degan xalq maqoli bor. Uqib olingan axloqiy fazilat bolada mahkam singib qoladi. Uqtirishning natijali chiqishi hammadan oldin tarbiyachining obro’siga bog’liq.Agar tarbiyalanuvchi o’z tarbiyachisini izzat- hurmat qilsa, unga ishonsa, uning o’git-nasihatlariga quloq solsa, uqtirish natijasi samarali bo’ladi. Aks holda uqtirish tegishli natija bermaydi. Uqtirish jarayonida o’qituvchilar bolalarning o’zlarida o’z qobiliyatlariga,kelaja

Pedagogika fani ishontirish usullariga muhim o’rin berish bilan birga, majbur etish usulini ham inkor etmaydi.Agarda o’quvchi o’z oldiga qo’yilgan talabning mohiyatini va mazkur qoidaga nima uchun rioya etish zarurligini tushunib turgani holda itoatsizlik ko’rsatsa va belgilangan tartib-qoidani buzsa, uni bu tartib-qoidalarni bajarishga majbur qilmoq kerak. Axloqiy qoidalarni buzuvchilarga indamaslik va beparvolik bilan qarash esa jamiyatga ziyon keltiradi. Yuqoridagilarga asoslanib, shunday xulosaga kelish mumkin:  chinakam obro’ bolalarni hurmat qilish bilan birga, ularga nisbatan talabchan bo’lishga, bolaga chin ko’ngildan g’amxo’rlik ko’rsatishga, unga yordam qilabilishga, tarbiyachining bolalarga namuna bo’ladigan o’z shaxsiy fazilatlariga asoslanadi.

Тайёрлади: «Ижтимоий фанлар » кафедраси ассистенти М.И.Мамаюнусова.

Купить