Tarbiyaviy ishlarni amalga oshirishda pedagogik mahoratning o‘rni - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Tarbiyaviy ishlarni amalga oshirishda pedagogik mahoratning o‘rni

Купить

Tarbiyaviy ishlarni amalga
oshirishda p edagogik mahorat ning
o’rni

REJA:
1. Pedagogik mahorat haqida tushuncha. Uning
o’qituvchi faoliyatidagi o’rni.
2. O’qituvchi faoliyatida pedagogik qobiliyat .
3. Pedagogik texnika .
4. Pedagogik texnikaning tarkibiy qismlari. Mimika va
pantomimika.

“ O`z kasbining mohir ustasi bo`lgan,
yuksak darajada madaniyatli, o`z fanini
chuqur biladigan, yondash fanlar
sohalarini yaxshi tahlil eta oladigan,
tarbiyalash va o`qitish uslubiyatini
mukammal egallagan mutaxassis ”.
Pedagogik
ensiklopediya

Pedagogik mahorat tushunchasi
o`tgan asrning 80-90-yillarida
ilmiy-pedagogik jihatdan
asoslanib, OTMlarida mustaqil
fan sifatida o`qitila boshlangan

MAHORAT
(mohirlik, ustalik, epchillik)
biror bir ish yoki faoliyatni yuksak
darajada, hech bir qiyinchiliklarsiz, o`ta
mohirlik bilan bajarish

“ Pedagogik mahorat » fani, mahoratli
o`qituvchilarni tayyorlashga xizmat qiladi,
o`qituvchilar va tarbiyachilaning kasbiy
faoliyati sirlarini, mohirligini o`rgatuvchi va
uni takomillashtirish to`g`risida ma`lumotlar
berib boruvchi fan bo`lib, o`qituvchilarda
pedagogik mahoratning mohiyat mazmunini,
hozirgi zamon talablari doirasida kasbiy
faoliyatini rivojlantirishning yo`llarini,
vositalarini, shakllarini o`rganadi.

Pedagogik mahorat o`qituvchilar va
tarbiyachilarga pedagogik ijodkorlik, pedagogik
texnika, ta`lim - tarbiya jarayonida o`qituvchi va
o`quvchilarning o`zaro hamkorligi, muloqot olib
borish taktikasi, nutq madaniyati, tafakkuri,
tarbiyachining ma`naviy - ma`rifiy va tarbiyaviy
ishlarini tashkil etish va amalga oshirish, bu
jarayonda xulq-atvor va hissiyotni jilovlay olish
xususiyatlarini o`rgatadi va o`z kasbini
rivojlantirib boruvchi pedagogik faoliyatlar tizimi
to`g`risida ma`lumotlar beradi.

“ Pedagogik mahorat ” fani kasbga
oid bilim va qobiliyatlarni
o`qituvchilarda shakllantirish,
ijodkorlikni tarbiyalash, mahorat
ko`nikma va malakalarni egallashlari
uchun, pedagogik texnika, pedagogik
hamkorlik, pedagogik nazokat, nutq
madaniyati to`g`risida ma`lumotlar
berib boradi.

“ O`qituvchi muntazam
ravishda fan bilan
shug`ullanmog`i lozim. Aks
holda и qurigan daraxt va
toshga o`xshab qoladi.
Qurigan daraxt va tosh
meva bera olmaganidek,
kelajakda bunday
о `qituvchidan hech qanday
natija kutib bo`lmaydi”.
Adolf Disterverg

“ Barcha illatlarning
kelib chiqishi
ilmsizlik dandir”

Tajribali ustoz
o`qituvchilar
faoliyatini
o`rganish
Kasbiy malaka
va
ko`nikmalami
oshirib borish
Ilmiy
anjumanlar da
faol ishtirok
etish.Yetakchi ta`lim
muassasalarida
o`z tajribalarini
oshirish Mustaqil o`qib-
o`rganish
Pedagogik mahoratni
egallash vositalari

2009-yildan boshlab
“ Respublika yosh
o`qituvchilar
assotsiatsiyasi ” o`z
faoliyatini boshladi Yilning eng
yaxshi
pedagogi Yilning eng
yaxshi fan
o`qituvchisi
Yil maktabi

Kamoliddin Husayn
Voiz al-Koshifiy Murabbiy (bolaga) nasihat va
ta`lim berishda lutf va odob
qoidalariga rioya qilishi darkor.
Jamoatchilik joylarida
o`quvchiga pand berish
yaramaydi, balki xilvat joyda
bolaga nasihat qilish zarur. Agar
(murabbiy) nasihat berishning
fursati kelganini bilsa unga
muloyimlik bilan murojaat
qilishi lozim, chunki bizning
zamonamizda muloyim va
xushfel bo`lish maqsadga
muvofiqdir

Muallim bilimli, aqlli,
adolatli, o`zida butun
yuksak fazilatlarni
mujassamlashtirgan
bo`lishi kerak. O`zini
nomunosib tutgan odam
hech vaqt bolalarga bilim
va odob bera olmaydi
A bdurahmon J omiy

A .S.Mak arenk oJamoada 4 0
qobiliyatsiz о `qituvchi
о `rniga 4 ta qobiliyatli
tarbiyachi – o`qituvchi
bo`lgani ma`qul

Pedagogik odob – bu pedagog (o‘qituvchi)
oldiga uning o‘ziga, kasbiga, jamiyatga,
bolalarga va o‘quv-tarbiya jarayonining
boshqa ishtirokchilariga munosabatda
bo‘lishiga nisbatan qo‘yiladigan axloqiy
talablar tizimi

Pedagogik
odobning asosiy
shakllari
Kasbiy-pedagogik
burch Pedagogik adolat
Pedagogik
majburiyat Pedagogik obro

Pedagogik muloqot madaniyati –
pedagogning o‘quvchilar jamoasi,ota-
onalar, hamkasblar hamda rahbariyat
bilan pedagogik odob hamda muloqot
talablariga muvofiq holda
uyushtiriladigan suhbati

Asosiy turlari
Avtoritar
uslu b Demokratik
uslu b Liberal
uslubPedagogik muloqot uslublari

P edagоgik qоbiliyatning
asоsiy turlari

O `qituvchining
pеdagogik
q obiliyatlari
klassifikatsiya si Didaktik
Akademik
Perseptiv
Nutq
Kommuni-
kativ Diqqat
ni
taqsim-
lash Tashkilot-
chilik Shaхsiy
muvоzanat Obro`
orttirish Kreativ
lik

Didaktik qobiliyat bu
- murakkab bilimlarni
tinglovchilarga
tushuntirishga
uquvchanligi

Akademik qobiliyat bu -
barcha fanlar yuzasidan
muayyan bilimga ega
bo`lishligi

Perseptiv qobiliya t bu -
qisqa daqiqalarda auditori
holatini idrok qila olish
fazilati ( kasbiy ziyraklik,
empatiya, pedagоgik
intutsiya )

Nutqiy qobiliyat - ixcham,
ma`noli, ohangdor, muayyan
ritm, temp, chastotaga ega
bo`lgan nutq, nutqning
jarangdorligi, uning pauza
mantiqiy urg`uga rioya qilishi.

Kоm m unikativ qobiliyat bu -
оdamlar bilan mulоqоtga
kirisha оlish, ularga nisbatan
хayriхоh bo`lishidir.

Diqqatni taqsimlash
qobiliyati –
bir necha ob y ektlarga bir
davrning o`zida o`z
munosabatini bildirishga
uquvchanligi hisoblanadi.

Gnostik qobiliyat bu –
tadqiqotga layoqatliligi.

Tashkilotchilik (konstruktiv)
qobiliyati -
sinf, guruh yoki kursni
uyushtirish va uni boshqarish
iste`dodi, o`quv-tarbiya
ishlarini rejalashtirish va
natijasini oldindan aytish
qobiliyati

Obro` - nufuzga ega
bo`lishlik qobiliyati
(o`zining shaxsiy
xususiyati, bilimdonligi,
aqlliligi, fahm-farosatliligi,
mustaqil irodasi bilan obro`
orttirishga uquvchanligi).

Shaхsiy muvоzanat
(dinamizm) qоbiliyati bu -
ya’ni irodaga ta 'sir eta olish
va mantiqiy ishontira olish
qobiliyati

Оptimistik bashоrat qila
оlish (k elajakni ko’ra
bilish ) qоbiliyati

Kreativlik qobiliyati
pedagogning an’anaviy
pedagogik fikrlashdan farqli
ravishda ta’lim va tarbiya
jarayonini samaradorligi
ta’minlashga xizmat qiluvchi
yangi g‘oyalarni yaratis h
qobiliyati

Pedagogik relaksatsiya – ta’lim
oluvchilar (o‘quvchi, o‘quvchi,
tarbiyalanuvchi)larnng hissiyot faoliyati,
ruhiy-jismoniy quvvati hamda
ishchanlik qobiliyatini qayta tiklash

Pedagogik takt – pedagogning
o‘quvchilar bilan turli faoliyat shakllari
bo‘yicha tashkil etiladigan muloqotda
mavjud axloqiy tamoyillar hamda x ulq-
atvor qoidalarga rioya qilishi, ularga
to‘g‘ri yondashish malakalariga egaligi

Pedagogik texnika – pedagogga
alohida o‘quvchi (o‘quvchi,
tarbiyalanuvchi)ga hamda ta’lim
oluvchilar jamoalariga pedagogik ta’sir
ko‘rsatish metodlarini amalda samarali
qo‘llay olish uchun zarur bo‘lgan
bilim, ko‘nikma va malakalar majmui

Pedagogik texnikaning muhim tarkibiy
qism lari
Mimika
Pant o mimikaNutq texnikasi

Мимика ва пантомимиканинг
ўқитувчи педагогик маҳоратида
тутган ўрни


Пантомимика – бу гавда, қўл ва оёқларнинг
ҳаракатидир. У асосий фикрни ажратиб
кўрсатишга имкон беради. Ўқитувчи ўз гавдаси,
қўли, оёқ ҳаракатларининг ҳолати орқали ҳар
қандай педагогик маълумотларнинг образини
“чиза” олса, таълим олувчилар бундан
завқланадилар, улар ички ҳис-туйғулари, ташқи
ҳиссиётлари билан қўшилиб бутун онгини ўқув
материаллари мазмунини ўзлаштиришга
қаратадилар.


Пантомимика гавдани рост тутиб юра билиш,
қўл ва оёқ ҳаракатларининг бир-бирига
мослиги, фикрларини аниқ ва тўлиқ баён
қилиб қўлини, бошини турли ҳаракатларда
ифодалаш ўқитувчининг ўз билимига, кучига
ишончини билдиради. Шунинг учун
ўқитувчининг таълим олувчилар олдида ўзини
тута билиш ҳолатини тарбиялаши лозим
(оёқлари 12-15 см. кенгликда, бир оёқ сал
олдинга сурилган ҳолда туриш). Ўқитувчининг
юриши, қўл ва оёқ орқали имо-ишоралари
ортиқча ҳаракатлардан ҳоли бўлиши керак.


Масалан: аудиторияда орқага олдинга те-тез
юриш, қўллари билан турли имо-ишоралар
қилиш, бошини ҳар томонга ташлаш ва
ҳоказо. Бундай ҳолатлар дарс давомида
ўқувчиларнинг эътиборини бўлиб, ғашини
келтиради ва ўрганилаётган фанга, ўқитувчига
нисбатан ҳурматсизлик кайфиятини уйғотади.


Гавда тутиш эстетикаси олдинга-
орқага тебраниш, оғирликни бир оёқдан
иккинчи оёққа ўтказиб туриш, стул
суянчиғига таяниб туриш, бошни қашлаш,
бурунни артиш, қулоқ кавлаш каби
зарарли одатларга йўл қўймайди.
Ўқитувчи гавдасининг ҳаракати чегарали
ва босиқ бўлиши, ортиқча силкиниш ва
кескин ҳаракатлардан ҳоли бўлиши шарт.


Мимика - юз мускуллари орқали ўз
сезгиси, фикри, кайфиятини ифодалашдир.
Ўқитувчининг юз ифодаси ва қараши
баъзан ўқувчиларга сўздан ҳам қаттиқроқ
таъсир кўрсатади. Мимика ахборотнинг
хусусий аҳамиятини оширади, уни
пухтароқ ўзлаштирилишини таъминлайди.
Ўқувчилар ўқитувчи кайфияти ва
муносабатини унинг юзидан уқиб
оладилар.

Nutq hosil qiluvchi organlar – nutqni
hosil qilish jarayonida ishtirok etuvchi
organlar (o‘pka, ikkita bronx, traxeya,
kekirdak, bo‘g‘iz, hiqildoq, halqum,
tishlar, lablar, burun bo‘shlig‘i)

Nutq texnikasi – nutqni
tinglovchiga y etkazishda
qo‘llaniladigan vositalar
majmui
O‘qituvchi nutqining hosil
bo‘lishida nafas olish ham
muhim ahamiyatga ega.
Nafas olish organizmga hayot
bag‘ishlovchi fiziologik
funksiyani bajarish bilan
birga nutqning energiya
bazasi ham hisoblanadi

Nutqli nafas olish tovushli nafas
olish (fonatsion,yunonchadan
“phono” – tovush ) deb nomlanadi.

N afas olish texnikasining asosiy turlari
•
Nafas ko‘krakning yuqori qismida olinib,
kiftlar ko‘tariladi. Bunday nafas olish zararli.
U kishini tez charchatadi. Me’yorida
so‘zlashga imkon bermaydi.Kiftda nafas
olish
•
Bunday nafas olganda o‘rta qovurg‘alar, biqin
harakatga keladi, ya’ni ular kengayadi.Ko‘krak-qorin
orqali nafas
olish
•
ya’ni pastki qovurg‘alar, diafragma ishtirokida
nafas olish. Bunda ko‘krak qafasi va kiftlar
ko‘tarilmaydi.Aralash nafas
olish

Tovush – chiqarilgan havoni
h iqildoqdan o‘tish paytida ovoz
pardalarning tebranishi natijasida
vujudga keladigan hodisa, sado, sas

Tovush o‘ziga xos bir qator xususiyatlarni
namoyon qiladi. Y a ’ni:
Tovush kuchi
•
Tovush apparati
organlarining
faol ishlashiga
bog‘liq bo‘lib,
chiqarilayotgan
havo oqimining
tovush tirqishiga
bo‘lgan bosimi
qanchalik katta
bo‘lsa, tovush
ham shuncha
kuchli bo‘ladi. Tovush pardozi
•
Tovushning uzoq
masofaga
uzatilishi va
qattiqligini
ta’minlashni
bildiradi. Tovushning
ixchamligi va
harakatchanligi
•
Uning
mazmuniga,
tinglovchilarga
moslab
o‘zgartirilishini
anglatadi.

Diapazon
•
Tovush hajmi bo‘lib,
uning chegarasi eng
yuqori va quyi ohanglar
bilan belgilanadi.
Diapazonning
qisqarishi nutqni bir
ohangli (zerikarli)
bo‘lib qolishiga sabab
bo‘ladi. Bir ohangda
gapirish axborotni
idrok qilishni
susaytiradi, uyquni
keltiradi. Tembr
•
Tovush rangdorligi,
yorqinligi, yumshoqligi
va alohidaligini
ifodalashga xizmat
qiladi.

Diksiya so‘zlarning aniq
talaffuz qilinishi demakdir .

Talaffuz qanchalik aniq bo‘lsa, aytilayotgan
so‘z, ifodalanayotgan bo‘g‘in va tovushlar
shunchalik tiniq, yorqin ifodalanadi.
Tovush nutq apparatining barcha a’zolari
(lablar, jag‘, tishlar, yumshoq va qattiq
tanglay, kichik til, kekirdak, tomoq orqa
devori, tovush naychalari)ning birgalikda
unumli ishlashiga bog‘liq.

Aniq talaffuz qilishni takomillashtirish –
artikulyasiya – nutq organlarini
harakatlantirish orqali vujudga keltiriladi.
Artikulyasiya
gimnastikasi
har bir unli va
undosh tovushlarni
to‘g‘ri ifodalashga
o‘rgatuvchi
mashqlar (ifodali
o‘qish, tez
aytishlar).nutq apparati
uchun
dastlabki
mashqlar

Ritmika – bu ayrim so‘z va
bo‘g‘inlarning aytilish muddati va
to‘xtalishi, nutq va ifodalarning
navbat bilan o‘z o‘rnida
ishlatilishini bildiradi .

Ritm (nutqning vazni) nutqning muhim xususiyati
sanaladi, zero, nutq ohangi, to‘xtamlar ham
tinglovchilarga bevosita kuchli hissiy ta’sir
ko‘rsatadi. Nutqning ritmi (vazni)ga ko‘ra
o‘quvchiga uzatilayotgan bilimlar, o‘quv
materialining murakkab o‘rinlari o‘qituvchi
tomonidan asta-sekin bayon qilinadi, oson
o‘zlashtiriladigan qismlarini esa nutqni bir qadar
tezlashtirib bayon etish mumkin.

Nutq madaniyati – bu o‘z
fikrini nutq yordamida mantiqli,
to‘g‘ri, obrazli, aniq va ifodali
y etkazib berish malakalarining
o‘zlashtirilganlik darajasi

Asosiy shakllari
Monolog -
o‘qituvchining
o‘ziga yoki
o‘quvchilarga
qaratilgan
nutqi(ichki va
tashqi monolog) Dialog –
o‘qituvchi va
o‘quvchi
o‘rtasida tashkil
etiladigan
suhbat Polilog - o‘qituvchi
va bir nechta
o‘quvchi yoki
o‘quvchilar
jamoasi o‘rtasidagi
suhbatni
ifodalovchi nutq
O`qituvchi nutqining asosiy shakllari

Muloqot - yunoncha so'z, so'zlashuv,
suhbatlashuv, shaxslararo suhbat va fikr
almashinuv, og’zaki nutq shakli, ikki yoki
undan ortiq shaxslarning so'zla sh uvidir.

Muomala -
axborot
jarayonidir
Muomala shaxsni g’oyat
xilma-xil sharoit va
ko’rinishlarda o’rgatishga
imkon beradi.

MUOMALA-AXLOQ KO’RKI
Muomalada asosiy vosita
TIL

Til shirinligi-ko’ngilga
yoqimlidir, muloyimligi esa-
foydali. Shirin so’z sof
ko’ngillar uchun asal kabi
totlidir
Alisher Navoiy

Platon K avushduz yomon usta bo’lsa, davlat
bundan unchalik zarar ko’rmaydi-
fuqarolar birmuncha yomonroq kiyinib
yuradilar, xolos. Ammo bolalarni
tarbiyalovchi kishi o’z vazifalarini
yomon bajarsa, mamlakatda nodon va
yolg’on odamlarning butun bir avlodi
vujudga keladi

Muomalada ijodiy kayfiyatni vujudga keltirish va
saqlashning muhim vazifasi pedagogning
materialga o’z hissiy munosabatini ifodalashda
topgan tashqi shakllarini mustahkamlashdir , u
pedagog tomonidan quyidagi yo’llar orqali amalga
oshiriladi:

darsning borishini, tadbirni fikran esga tushirish ;

ko’zgu oldida takrorlash;

namuna sifatida san’at (adabiyot, kino, rang tasvir)
asarlardagi vaziyatlardan foydalanish

Talabalar bilan muomalada kishi o’zini
boshqara bilishi nihoyatda zarurdir.
O’qituvchining darsdagi yomon, noijodiy
kayfiyati darhol umumiy guruhning ijodiy
kayfiyatiga ta’sir qiladi, birgalikdagi
faoliyatning samaradorligini pasaytiradi.

«Ingliz dramaturgi B.Shou
aytganidek, « Ha » so’zini
aytishning 50 dan ortiq uslubi
bor, « Yo`q » so’zini ham shuncha
uslubi bor, ammo bu so’zni
yozishni faqat bir uslubi bor».

O`qituvchi bir bog`bon
bo`lsa, o`quvchilarning har
biri har xil gullardir. Har bir
gul alohida parvarish talab
qilganidek, har bir o`quvchi
ham o`ziga alohida e`tibor
talab qiladi. Lekin har bir
o`quvchini e`tibordan chetda
qoldirdingmi, bas, u
parvarishsiz qolgan gulga
o`xshab qoladi. Yo so`lib
qoladi, yo o`zi xohlagan
tomonga o`sib go`zallik
taratmaydi.

Abu Nasr Forobiy Yoshlarga ta‘lim va tarbiya
beradigan ustoz shogirdiga
nisbatan juda qattiq zug`um
qilishga intilmasligi, shuningdek,
haddan tashqari ko’p yon
berishga ham intilmasligi lozim.
Chunki ortiqcha zug`um
shogirdda ustozga nisbatan
nafrat uyg`otadi, bordi – yu,
shogird ustozning juda
yumshoqligini payqab qolsa, bu
hol ustozni mensimaslikka va u
beradigan bilimdan sovishga
olib keladi.

E`TIBORINGIZ
UCHUN
RAHMAT!

Tarbiyaviy ishlarni amalga oshirishda pedagogik mahoratning o‘rni

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish