Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 64.7KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Педагогика

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda pedagoglarning vazifalari

Купить
OLIY TALIM FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI O`ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI ”IJTIMOIY FANLAR” FAKULTETI ”HUQUQIY FANLAR’’ KAFEDRASI ”TARBIYA” FANIDAN KURS ISHI Mavzu: Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda pedagoglarning vazifalari 601121100 – Milliy g`oya, ma`naviyat asoslari va huquq ta`limi Bajardi: Ilmiy rahbari: Topshirgan sanasi: Himoya qilgan sanasi: Baho: Toshkent-2025 MUNDARIJA KIRISH……………………………………………………………………3-7 1-BOB. TARBIYAVIY ISHLARNI TASHKIL ETISHNING NAZARIY ASOSLARI…………………………………………………………………..8 1.1. Tarbiyaviy ishlarni to`g`ri tashkil etish tartibi………………..……8-11 1.2. Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda interfaol usullar………….…..12-18 2- BOB. TARBIYAVIY ISHLARNI TASHKIL ETISHDA PEDAGOGLARNING O`RNI…………………………………...………19 2.1. Pedagoglarning asosiy majburiyat va vazifalari……………………19-24 2.2. O`zbekiston Respublikasining Pedagogning huquqiy maqomi to`g`risidagi qonuni……………………………………………………………………25-27 2.3. Tarbiyaviy ishlarni to`g`ri tashkil etishda pedagoglarning ahamiyati..28-30 XULOSA……………………………………………………………….……31 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR………………………………...…32 KIRISH Mavzuning dolzarbligi: Bugungi kunda ta'lim va tarbiya jarayoni uzviy bog‘liq holda olib borilishi zaruriy ahamiyat kasb etmoqda. Yosh avlodning bilimli, axloqli, vatanparvar va ijtimoiy mas'uliyatni his qiluvchi shaxs sifatida shakllanishida pedagoglarning roli beqiyosdir. Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda pedagogning vazifalari nafaqat dars jarayonida, balki sinfdan tashqari faoliyatlarda, o‘quvchilar bilan individual muloqotlarda va ota-onalar bilan hamkorlikda yaqqol namoyon bo‘ladi. Ushbu mavzuning dolzarbligi yosh avlodning kelajakda jamiyatning faol va mas'uliyatli fuqarolariga aylanishini ta'minlash zaruriyati bilan bog‘liq. Zamonaviy jamiyatda axborot oqimining ortishi, turli xil mafkuralarning yoshlar ongiga ta'siri tarbiya jarayoniga yangicha yondashuvni talab qilmoqda. Ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar va ommaviy axborot vositalarining yoshlar dunyoqarashiga ta'siri kuchaygan bir davrda, pedagoglarning vazifasi nafaqat bilim berish, balki to‘g‘ri qadriyatlarni singdirish, axloqiy asoslarni mustahkamlash va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishdan iboratdir. Pedagoglar yoshlarning dardini tinglash, ularning muammolarini tushunish va to‘g‘ri yo‘l-yo‘riq ko‘rsatish orqali nafaqat ustoz, balki ishonchli maslahatchi sifatida namoyon bo‘lishlari zarur. Pedagogning asosiy vazifalaridan biri – o‘quvchilar orasida ijtimoiy mas'uliyat, insonparvarlik, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni singdirishdir. Shu bilan birga, ular yoshlarning qobiliyat va iste'dodlarini kashf etish, ularni qo‘llab-quvvatlash va o‘z qobiliyatlarini namoyon qilishlariga yordam berishlari kerak. Har bir pedagog nafaqat o‘zining fan doirasida bilim beruvchi, balki o‘quvchilarning shaxsiy rivojlanishiga ko‘maklashuvchi tarbiyachi hamdir.Tarbiyaviy ishlarning samaradorligi ko‘p jihatdan pedagogning kasbiy mahorati, shaxsiy namunasi va didaktik qobiliyatlariga bog‘liq. Pedagogning o‘z-o‘zini rivojlantirishi, zamonaviy ta'lim texnologiyalaridan foydalana olish ko‘nikmalari va o‘quvchilar bilan samimiy muloqot qila olishi tarbiyaviy jarayonning muvaffaqiyatini belgilaydi. Buning uchun pedagog doimiy ravishda o‘z ustida ishlashi, yangi pedagogik va psixologik metodlarni o‘zlashtirishi zarur. Shuningdek, tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda ota-onalar va mahalla bilan hamkorlik alohida o‘rin tutadi. Pedagog ota- onalarga farzand tarbiyasida to‘g‘ri yo‘l-yo‘riq ko‘rsatishi, oiladagi tarbiya muhitining sifatini yaxshilashda o‘z maslahatlari bilan ko‘maklashishi kerak. Mahalla yetakchilari va jamoatchilik vakillari bilan hamkorlikda o‘tkaziladigan tadbirlar, aksiyalar va loyihalar yoshlar ongiga ijobiy ta'sir ko‘rsatadi. Mavzuning o`rganilganlik darajasi: Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda pedagoglarning vazifalari masalasi ko‘plab xorijiy va o‘zbek olimlarining ilmiy izlanishlarida chuqur o‘rganilgan. Ushbu mavzuga oid ilmiy yondashuvlar tarixiy, nazariy va amaliy jihatdan keng qamrovli tadqiqotlar orqali tahlil qilingan. Xorijiy olimlar asarlari: 1. Yohann Genrix Pestalozzi – “Lina uchun yozilgan maktublar” Ushbu asarda Pestalozzi tarbiyaning oiladan boshlanishi va pedagogning bolaning qalbiga yo‘l topishi zarurligini ta’kidlagan. 2. Jon Lokk – “Tarbiya haqida fikrlar” Asarda pedagogning bolalar tarbiyasidagi o‘rni va ularga to‘g‘ri yo‘l-yo‘riq ko‘rsatish masalalari yoritilgan. 3. Jan-Jak Russo – “Emil, yoki tarbiya haqida” Russo pedagogning vazifasi bola tabiatini inobatga olgan holda tarbiya berish ekanligini ta’kidlaydi. 4. Jon Dyui – “Ta'lim nazariyasi” Asarda ta’lim va tarbiya bir-biridan ajralmas jarayon sifatida ko‘rib chiqilgan va pedagogning roli amaliy faoliyat orqali namoyon bo‘lishi zarurligi qayd etilgan. 5. Lev Vygotskiy – “Bolalar psixologiyasi va ta'lim” Ushbu asarda pedagogning tarbiya jarayonidagi vositachilik roli va o‘quvchining psixologik rivojlanish jarayonida to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatish zarurligi yoritilgan. 6. K.D. Ushinskiy – “Inson tarbiyasi” Ushinskiy pedagogning shaxsiy namunasi va tarbiya jarayonidagi mas'uliyati haqida batafsil so‘z yuritgan. O‘zbekiston olimlari asarlari: 1.Abdulla Avloniy – “Turkiy guliston yoxud axloq” Ushbu asarda tarbiyaning asoslari, pedagogning vazifalari va o‘quvchilar qalbiga ezgulik urug‘ini ekish zarurligi ta’kidlangan. 2. P.Q. Jalolov – “Pedagogik texnologiyalar va tarbiyaviy ishlar” Asarda pedagoglarning tarbiyaviy faoliyatdagi o‘rni, metodlari va samaradorlik ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. 3. Sh.S. Shonazarov – “Pedagogik mahorat asoslari” Ushbu asarda pedagogning mahorati, tarbiya jarayonidagi yetakchilik xususiyatlari va ta'sirchanligi haqida so‘z boradi. 4. N. To‘raqulov – “Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda innovatsion yondashuvlar” Kitobda pedagoglarning tarbiyaviy ishlarni zamonaviy texnologiyalar va metodlar yordamida tashkil etish masalalari ko‘tarilgan. 5. H. Yuldashev – “O‘qituvchi va o‘quvchi muloqoti tarbiyada” Asarda pedagog va o‘quvchi o‘rtasidagi sog‘lom muloqotning tarbiyadagi o‘rni va ahamiyati ochib berilgan. 6. M. Xolbekov – “Pedagogik tarbiya asoslari” Ushbu asarda tarbiya jarayonining nazariy va amaliy asoslari, pedagogning mas'uliyati va vazifalari haqida keng fikr yuritilgan. Xorijiy va o‘zbek olimlarining yuqorida keltirilgan asarlari pedagogning tarbiyaviy ishlar jarayonidagi o‘rni va mas'uliyatini har tomonlama yoritib bergan. Har bir asarda pedagogning nafaqat bilim beruvchi, balki shaxsiy namunasi orqali yosh avlod ongiga ta’sir qiluvchi tarbiyachi ekanligi ta’kidlangan. Zamonaviy sharoitda ushbu ilmiy qarashlar tarbiyaviy ishlarni takomillashtirish va pedagoglarning samarali faoliyatini tashkil qilishda muhim metodik asos bo‘lib xizmat qiladi. Kurs ishining maqsad va vazifalari. Ushbu kurs ishining maqsadi tarbiyaviy jarayonni tashkil etishda pedagoglarning vazifalarini o’rganishdan iborat. Ushbu maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar belgilab olindi: tarbiyaviy ishlar mazmuni va uning asosiy omillarini yoritish; tarbiyaviy ishlarni tashkil etishni tavsiflovchi ko’rsatkichlar tahlilini amalga  oshirish; tarbiyaviy muhitini shakllantirishga ta’sir etuvchi omillarni aniqlash;  Kurs ishining obyekti: Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda pedagoglarning vazifalari mavzusining obyekti – bu ta'lim va tarbiya jarayoni, uning mazmuni, shakl va metodlari, shuningdek, pedagog va tarbiyalanuvchi (o‘quvchi) o‘rtasidagi munosabatlardir. Kurs ishining predmeti: Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda pedagoglarning vazifalari mavzusining predmeti – bu pedagogning tarbiyaviy faoliyat jarayonidagi roli, vazifalari, metod va usullari, shuningdek, tarbiyaviy jarayonning samaradorligini ta'minlash tamoyillari va texnologiyalari hisoblanadi. Kurs ishining tarkibiy tuzilishi va hajmi. Kurs ishning tarkibi kirish, ikki bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat. Kurs ishning birinchi bobida o’rganilgan. Ikkinchi bobidaxalqaro raqobatbardoshlikni mamlakat iqtisodiyoti rivojlanishidagi o’rnikeltirilgan. 1-BOB. TARBIYAVIY ISHLARNI TASHKIL ETISHNING NAZARIY ASOSLARI 1.1.Tarbiyaviy ishlarni to`g`ri tashkil etish tartibi Tarbiyaviy ishlarni to‘g‘ri tashkil etish jamiyatning ma’naviy va axloqiy barkamolligini ta’minlashda muhim omillardan biri hisoblanadi. Bugungi kunda yosh avlodni har tomonlama yetuk, bilimli va vatanparvar shaxslar qilib tarbiyalash nafaqat o‘qituvchilar, balki ota-onalar va jamiyat oldidagi dolzarb vazifa hisoblanadi. Tarbiyaviy ishlar samarali bo‘lishi uchun u aniq maqsad, reja va tamoyillar asosida olib borilishi lozim. Avvalo, tarbiya jarayoni yoshlarning psixologik va fiziologik xususiyatlarini hisobga olgan holda tashkil etilishi kerak. Har bir tarbiyaviy tadbirning aniq maqsadi va kutilgan natijasi belgilanishi zarur. Shuningdek, tarbiya jarayonida shaxsiy yondashuv, o‘quvchilar bilan ochiq muloqot, ishonch va hamkorlik muhitini yaratish muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy ta’lim jarayonida tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda interfaol metodlardan, innovatsion texnologiyalardan va madaniy-ma'rifiy tadbirlardan samarali foydalanish zarur. Munozaralar, rolli o‘yinlar, loyihalar va ekskursiyalar orqali o‘quvchilar o‘z fikrlarini erkin ifoda qilishni, jamoada ishlashni va mas'uliyatni his qilishni o‘rganadilar. O‘zbekiston tajribasiga nazar tashlasak, “Yoshlar daftari”, “Temurbeklar maktabi” kabi loyihalar yoshlarning har tomonlama rivojlanishi va ularning tarbiyasiga katta hissa qo‘shmoqda. Tarbiyaviy ishlarni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish o‘quvchilarda ijtimoiy mas’uliyat tuyg‘usini rivojlantiradi, axloqiy me'yorlarga rioya qilishni o‘rgatadi va shaxsiy intizomni shakllantiradi. Ushbu jarayonning samaradorligi ko‘p jihatdan ota- onalar, o‘qituvchilar va jamiyatning o‘zaro hamkorligiga bog‘liq. Agar tarbiyaviy ishlar reja asosida va maqsadli tashkil etilsa, yosh avlodning kelajagi yorqin va muvaffaqiyatli bo‘ladi. Bu esa o‘z navbatida butun jamiyatning barqaror taraqqiyoti va farovonligiga zamin yaratadi. Tarbiyaviy ishlarni to g ri tashkil etishʻ ʻ jamiyatning ma'naviy va axloqiy poydevorini mustahkamlashda muhim rol o ynaydi. Yosh avlodning tarbiyasi – bu nafaqat ta'lim muassasalari, balki oilalar, ʻ mahalla, keng jamoatchilik va davlat tashkilotlarining hamkorlikdagi faoliyatidir. Tarbiya jarayoni rejalashtirilgan, tizimli va amaliy natijalarga yo naltirilgan ʻ bo lishi zarur. Chunki bevosita tarbiya insonning axloqiy qiyofasini, ʻ dunyoqarashini va jamiyatdagi tutgan o rnini belgilab beradi. To g ri tashkil ʻ ʻ ʻ etilgan tarbiyaviy ishlar yoshlarning vatanparvar, mehnatsevar, halol va adolatli insonlar bo lib shakllanishiga yordam beradi. ʻ Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda bir qator tamoyillarga amal qilish zarur. Birinchi navbatda, har bir tarbiyaviy faoliyatning aniq maqsadi va vazifasi belgilanishi kerak. O quvchilarning yosh xususiyatlari, qiziqishlari va ehtiyojlari inobatga ʻ olinishi zarur. Har bir tarbiyaviy tadbir faqat nazariya bilan cheklanmasdan, amaliy faoliyat bilan boyitilishi kerak. Shuningdek, tarbiyaviy ishlar doimiy va izchil bo lishi lozim. O quvchilarda axloqiy qadriyatlar, mehnatsevarlik, insonparvarlik, ʻ ʻ bag rikenglik kabi fazilatlarni shakllantirish ustuvor yo nalishlardan hisoblanadi. ʻ ʻ O zbekistonda tarbiyaviy ishlar davlat siyosatining asosiy yo nalishlaridan biri ʻ ʻ sifatida qaraladi. Mamlakatda yoshlar siyosati doirasida qator loyihalar amalga oshirilmoqda. Xususan, “Yoshlar daftari” va “Temurbeklar maktabi” kabi dasturlar yosh avlodning intellektual va axloqiy rivojlanishida muhim rol o ynaydi. Maktab ʻ va oliy ta'lim muassasalarida o tkazilayotgan madaniy-ma'rifiy tadbirlar, ʻ kitobxonlik aksiyalari, sport musobaqalari va ko‘rik-tanlovlar yoshlarning nafaqat bilim, balki axloqiy sifatlarini ham rivojlantiradi. Shuningdek, tarbiyaviy ishlarni tashkil qilishda oila va mahallaning ham roli katta. Ota-onalar farzandlari tarbiyasida nafaqat tarbiyachi, balki do st va maslahatchi ʻ bo la olishlari kerak. Mahallalarda tajribali oqsoqollar va diniy yetakchilar ʻ ishtirokida ma'naviy-ma'rifiy tadbirlar tashkil etilishi tarbiyaning yanada samarali bo lishiga xizmat qiladi. ʻ Texnologiyalarning rivojlanishi tarbiyaviy ishlar sifatini oshirish uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Masalan, zamonaviy media vositalari, virtual ta'lim platformalari va onlayn seminarlar orqali yosh avlodning ma'naviy dunyosini boyitish mumkin. Shu bilan birga, tarbiyaviy ishlar nafaqat ta'lim muassasalari devorida, balki tashqi muhitda ham uzluksiz davom etishi kerak. Maktab va universitetlardan tashqari, o‘quvchilar teatrlarga, muzeylarga, tarixiy joylarga ekskursiyalar orqali ham tarbiyalanadi. Jahon tajribasiga murojaat qilsak, Finlyandiya, Janubiy Koreya va Yaponiya kabi davlatlarda tarbiya jarayoni ta'lim bilan uyg‘unlashgan holda amalga oshiriladi. O‘quvchilarga nafaqat nazariy bilim beriladi, balki hayotiy ko‘nikmalar ham shakllantiriladi. Ayniqsa, Yaponiya ta'lim tizimida axloqiy tarbiya alohida fan sifatida o qitiladi va har bir o‘quvchi ijtimoiy mas'uliyatni his qilishni o‘rganadi.ʻ Xulosa qilib aytganda, tarbiyaviy ishlarni to`g`ri tashkil etish – bu uzoq muddatli va doimiy jarayon. U nafaqat yoshlarning shaxsiy taraqqiyoti, balki jamiyatning kelajakdagi barqaror rivojlanishi uchun ham asos yaratadi. Tarbiya jarayonida ota- onalar, o‘qituvchilar, mahalla yetakchilari va davlat idoralari o zaro hamkorlikda ʻ ishlashi kerak. Tarbiyaviy ishlar qanchalik puxta va to‘g‘ri tashkil etilsa, kelajak avlod shunchalik bilimli, odobli va jamiyatda o z o‘rnini topgan insonlar bo lib ʻ ʻ yetishadi. Bu esa nafaqat alohida bir mamlakat, balki butun insoniyat taraqqiyotiga xizmat qiladi. 1.2. Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda interfaol metodlar Interfaol metodlar Zamonaviy tarbiyani tashkil etishga qo‘yiladigan muhim talablardan biri ortiqcha ruhiy va jismoniy kuch sarf etmay, qisqa vaqt ichida yuksak natijalarga erishishdir. Qisqa vaqt orasida muayyan nazariy bilimlarni o`quvchilarga yetkazib berish, ularda ma’lum faoliyat yuzasidan ko‘nikma va malakalarni hosil qilish, shuningdek, o`quvchilar faoliyatini nazorat qilish, ular tomonidan egallangan bilim, ko‘nikma va malakalar darajasini baholash o‘qituvchidan yuksak pedagogik mahorat hamda ta’lim jarayoniga nisbatan yangicha yondashuvni talab etadi. Pedagogik texnologiya o‘z mohiyatiga ko‘ra sub’ektiv xususiyatga ega. Qanday shakl, metod va vositalar yordamida tashkil etilishidan qat’iy nazar texnologiyalar: — pedagogik faoliyat samaradorligini oshirishi; — o‘qituvchi o‘rtasida o‘zaro hamkorlikni qaror toptirishi; — o`quvchilar tomonidan o‘quv predmetlari bo‘yicha puxta bilimlarning egallanishini ta’minlashi; — o`quvchlarda mustaqil, erkin va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishi; — o`quvchilarning o‘z imkoniyatlarini ro‘yobga chiqara olishlari uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishi; — pedagogik jarayonda demokratik va insonparvarlik g‘oyalarining ustivorligiga erishishni kafolatlashi zarur. “FIKRIY HUJUM” METODI Mazkur metod o‘quvchilarning mashg‘ulotlar jarayonidagi faolliklarini ta’minlash, ularni erkin fikr yuritishga rag‘batlantirish hamda bir xil fikrlash inertsiyasidan ozod etish, muayyan mazvu yuzasidan rang-barang g‘oyalarni to‘plash, shuningdek, ijodiy vazifalarni hal etish jarayonining dastlabki bosqichida paydo bo‘lgan fikrlarni yengishga o‘rganish uchun xizmat qiladi. “Fikriy hujum” metodining asosiy tamoyili va sharti mashg‘ulotning har bir ishtirokchisi tomonidan o‘rtaga tashlanayotgan fikrga nisbatan tanqidni mutlaqo ta’qiqlash, har qanday luqma va hazil-mutoyibalarni rag‘batlantirishdan iboratdir. Bundan ko‘zlangan maqsad o‘quvchilarning mashg‘ulot jarayonidagi erkin ishtirokini ta’minlashdir. Ta’lim jarayonida ushbu metoddan foydalanish o‘qituvchining pedagogik mahorati va tafakkur ko‘lamining kengligiga bog‘liq bo‘ladi. “Fikriy hujum” metodidan foydalanish chog‘ida o‘quvchilarning soni 10-15 nafardan oshmasligi maqsadga muvofiqdir. “YALPIY FIKRIY HUJUM” METODI Metod o‘quvchilar tomonidan yangi g‘oyalarning o‘rtaga tashlanishi uchun sharoit yaratib berishga xizmat qiladi. Har bir 5 yoki 6 nafar o‘quvchilarni o‘z ichiga olgan guruhlarga 15 daqiqa ichida ijobiy hal etilishi lozim bo‘lgan turli xil topshiriq yoki ijodiy vazifalar belgilangan vaqt ichida ijobiy hal etilgach, bu haqida guruh a’zolaridan biri axdorot beradi. Guruh tomonidan berilgan axborot (topshiriq yoki ijodiy vazifaning yechimi) o‘qituvchi va boshqa guruhlar a’zolari tomonidan muhokama qilinadi va unga baho beriladi. Mashg‘ulot yakunida o‘qituvchi berilgan topshiriq yoki ijodiy vazifalarning yechimlari orasida eng yaxshi va o‘ziga xos deb topilgan javoblarni e’lon qiladi. Mashg‘ulot jarayonida guruhlar a’zolarining faoliyatlari ularning ishtiroklari darajasiga ko‘ra baholab boriladi. “FIKRLARNING SHIDDATLI HUJUMI” METODI Metodning mohiyati quyidagidan iborat: — jamoa orasida muayyan topshiriqlarni bajarayotgan har bir o‘quvchining shaxsiy imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarishga ko‘maklashish; — o‘quvchilarda ma’lum jamoa tomonidan bildirilgan fikrga qarshi g‘oyani ilgari surish layoqatini yuzaga keltirishdan iborat. “Fikrlarning shiddatli hujumi” metodidan foydalanishga asoslangan mashg‘ulot quyidagi bosqichlarda tashkil etiladi: 1-bosqich: Ruhiy jihatdan bir-biriga yaqin bo‘lgan o‘quvchilarni o‘zida biriktirilgan hamda son jihatdan teng bo‘lgan kichik guruhlarni shakllantirish; 2-bosqich: Guruhlarga hal etish uchun topshirilgan vazifa yoki topshiriqlar mohiyatidan kelib chiqadigan maqsadlarni aniqlash; 3-bosqich: Guruhlar tomonidan muayyan g‘oyalarning ishlab chiqilishi (topshiriqlar hal etilishi); 4-bosqich: Topshiriqlarning yechimlarini muhokama etish, ularni to‘g‘ri hal etilganligiga ko‘ra turkumlarga ajratish; 5-bosqich: Topshiriqlarning yechimlarini qayta turkumlashtirish, ya’ni ularning to‘g‘riligi, yechimni topish uchun sarflangan vaqt, yechimlarning aniq va ravshan bayoni etilishi kabi mezonlar asosida baholash; 6-bosqich: Dastlabki bosqichlarda topshiriqlarning yechimlari yuzasidan bildirilgan muayyan tanqidiy mulohazalarni muhokama etish hamda ular borasida yagona xulosaga kelish. Metodni qo‘llash jarayonida quyidagi holatlar yuzaga keladi: — o‘quvchilar tomonidan muayyan nazariy bilimlarning puxta o‘zlashtirilishiga erishish; — vaqtni iqtisod qilish; — har bir o‘quvchini faollikka undash; — ularda erkin fikrlash layoqatini shakllantirish. “6x6x6” METODI “6x6x6” metodi yordamida bir vaqtning o‘zida 36 nafar o‘quvchini muayyan faoliyatga jalb etish orqali ma’lum topshiriq yoki masalani hal etish, shuningdek, guruhlarning har bir a’zosi imkoniyatlarini aniqlash, ularning qarashlarini bilib olish mumkin. Bu metod asosida tashkil etilayotgan mashg‘ulotda har birida 6 nafardan ishtirokchi bo‘lgan 6 ta guruh o‘qituvchi tomonidan o‘rtaga tashlangan muammoni muhokama qiladi. Belgilangan vaqt nihoyasiga yetgach o‘qituvchi 6 ta guruhni qayta tuzadi. Qaytadan shakllangan guruhlarning har birida avvalgi 6 ta guruhdan bittadan vakil bo‘ladi. Yangidan shakllangan guruh a’zolari o‘z jamoadoshlariga guruhi tomonidan muammo yechimi sifatida taqdim etilgan xulosani bayon etib beradilar va mazkur yechimlarni birgalikda muhokama qiladilar. “6x6x6” metodining afzallik jihatlari quyidagilardir: — guruhlarning har bir a’zosining faol bo‘lishiga undaydi; — ular tomonidan shaxsiy qarashlarning ifoda etilishini ta’minlaydi; — guruhning boshqa a’zolarining fikrlarini tinglay olish ko‘nikmalarini hosil qiladi; — ilgari surilayotgan bir necha fikrni umumlashtira olish, shuningdek, o‘z fikrini himoya qilishga o‘rgatadi. Eng muhimi, mashg‘ulot ishtirokchilarining har bir qisqa vaqt (20 daqiqa) mobaynida ham munozara qatnashchisi, ham tinglovchi, ham ma’ruzachi sifatida faoliyat olib boradi. Ushbu metodni 5, 6, 7 va 8 nafar o‘quvchidan iborat bo‘lgan bir necha guruhlarda qo‘llash mumkin. Biroq yirik guruhlar o‘rtasida “6x6x6” metodi qo‘llanilganda vaqtni ko‘paytirishga to‘g‘ri keladi. Chunki bunday mashg‘ulotlarda munozara uchun ham, axborot berish uchun birmuncha ko‘p vaqt talab etiladi. So‘z yuritilayotgan metod qo‘llanilayotganda mashg‘ulotlarda quruhlar tomonidan bir yoki bir necha mavzuni qilish imkoniyati mavjud. “6x6x6” metodidan ta’lim jarayonida foydalanish o‘qituvchidan faollik, pedagogik mahorat, shuningdek, guruhlarni maqsadga muvofiq shakllantira olish layoqatiga ega bo‘lishni talab etadi. Guruhlarning to‘g‘ri shakllantirmasligi topshiriq yoki vazifalarning to‘g‘ri hal etilmasligiga sabab bo‘lishi mumkin. Bu metod yordamida mashg‘ulotlar quyidagi tartibda tashkil etiladi: O‘qituvchi mashg‘ulot boshlanishidan oldin 6 ta stol atrofiga 6 tadan stul qo‘yib chiqadi. O‘quvchilar o‘qituvchi tomonidan 6 ta guruhga bo‘linadi. O‘quvchilarni guruhlaga bo‘lishda har o‘rindiqni nomlab, nomlangan varaqchalarni olganlar o‘z o‘rinlariga joylashadilar. O‘quvchilar joylashib olganlaridan so‘ng o‘qituvchi mashg‘ulot mavzusini e’lon qiladi va guruhlarga muayyan topshiriqlarni beradi. Ma’lum vaqt belgilanib, munozara jarayoni tashkil etiladi. O‘qituvchi guruhlarning faoliyatini kuzatib boradi, kerakli o‘rinlarda guruh a’zolariga maslahatlar beradi, yo‘l-yo‘riqlar ko‘rsatadi hamda guruhlar tomonidan berilgan topshiriqlarning to‘g‘ri hal etilganligiga ishonch hosil qilganidan so‘ng guruhlardan munozaralarni yakunlashlarini so‘raydi. Munozara uchun belgilangan vaqt nihoyasiga yetgach, o‘qituvchi guruhlarni qaytadan shakllantiradi. Qaytadan shakllangan guruhlarning har birida avvalgi 6 ta guruhdan bittadan vakil bo‘ladi. Yangidan shakllangan guruh a’zolari o‘z jamaodoshlariga guruhi tomonidan muammo yechimi sifatida taqdim etilgan xulosani bayon etib beradilar va mazkur yechimlarni birgalikda muhokama qiladilar. 2- BOB. TARBIYAVIY ISHLARNI TASHKIL ETISHDA PEDAGOGLARNING O`RNI 2.1. Pedagoglarning asosiy majburiyat va vazifalari Pedagog — bu nafaqat bilim beruvchi, balki yosh avlodning intellektual, ma'naviy va axloqiy jihatdan shakllanishida muhim rol o‘ynaydigan shaxsdir. Pedagogning asosiy vazifalari ta'lim standartlari, pedagogik etika va jamiyatning ijtimoiy talablariga asoslanadi. Pedagogning birinchi va eng asosiy vazifasi ta'lim va tarbiya jarayonini samarali tashkil etishdan iborat. U o‘quvchilarga mustahkam bilim va ko‘nikmalar berishi, ularning qobiliyatlarini rivojlantirishi, mustaqil fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini shakllantirishi zarur. Pedagog har bir o‘quvchining shaxsiy ehtiyojlarini inobatga olib, individual yondashuv asosida ishlashi kerak. Shuningdek, pedagog o‘zining xulq-atvori, madaniyati va bilim saviyasi bilan o‘quvchilarga namuna bo‘lishi lozim. Halollik, adolat va mas'uliyat kabi fazilatlar pedagogning kundalik faoliyatida muhim o‘rin tutadi. O‘quvchilar bilan ishlash jarayonida pedagog ularning iqtidorini aniqlash, rivojlantirish va kamchiliklarini bartaraf etish uchun zarur sharoit yaratishi kerak. Shuningdek, pedagog o‘quvchilarda milliy va umuminsoniy qadriyatlarni singdirishga harakat qiladi. Ota-onalar bilan samarali hamkorlik ham pedagogning muhim vazifalaridan biridir. Ota-onalar bilan muntazam muloqot qilib, o‘quvchilarning rivojlanishi va xulq-atvori haqida axborot berish, muammolarni birgalikda hal qilish zarur. Bundan tashqari, pedagog o‘z malakasini doimiy ravishda oshirib borishi, yangi pedagogik texnologiyalar va metodlardan foydalanishi, ilmiy-tadqiqot ishlarida faol ishtirok etishi lozim. Pedagog — jamiyatning ma'naviy, intellektual va ijtimoiy rivojlanishida muhim o‘rin tutuvchi shaxsdir. U nafaqat bilim beruvchi, balki yosh avlodning dunyoqarashi, axloqiy qadriyatlari va ijtimoiy mas'uliyatini shakllantiruvchi murabbiydir. Pedagog faoliyati davlat ta'lim standartlari, mehnat qonunchiligi va pedagogik etika qoidalari asosida tashkil etiladi. 1. Ta'lim jarayonini samarali tashkil etish Pedagog o‘quvchilarga nazariy va amaliy bilimlarni aniq va tushunarli tarzda yetkazishi kerak. O‘quv jarayonida ilg‘or pedagogik texnologiyalar va innovatsion metodlardan foydalanish zarur. Har bir dars rejasini puxta ishlab chiqish va uni samarali amalga oshirish lozim. O‘quvchilarning bilimlarini doimiy ravishda nazorat qilish, oraliq va yakuniy baholash tizimini to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish. O‘quvchilar mustaqil fikrlash, tahlil qilish va ijodiy yondashish ko‘nikmalarini shakllantirish. 2. Tarbiya jarayonini olib borish Pedagog o‘quvchilarga axloqiy qadriyatlar, insoniylik, vatanparvarlik va milliy qadriyatlarni singdirishi kerak. Yosh avlodning shaxsiy fazilatlarini rivojlantirish: mas'uliyat, tartiblilik, halollik va hurmat kabi sifatlarni shakllantirish. O‘quvchilarda ekologik, iqtisodiy va huquqiy madaniyatni rivojlantirish. Noqulay ijtimoiy muhitdan kelib chiqqan muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish choralari ko‘rish. 3. Individual yondashuv va psixologik qo‘llab-quvvatlash Har bir o‘quvchining shaxsiy imkoniyatlari va qiziqishlarini aniqlash. Maxsus yordam va e'tiborni talab qiladigan o‘quvchilar bilan individual ishlash. O‘quvchilarning psixologik holatini tushunish va ularga zarur maslahat va yordam ko‘rsatish. O‘quvchilarning qobiliyatlarini aniqlab, ularni rivojlantirish uchun qo‘shimcha mashg‘ulotlar tashkil etish. 4. Ota-onalar bilan hamkorlik Pedagog ota-onalar bilan muntazam muloqot olib borishi kerak. O‘quvchilarning o‘qishdagi muvaffaqiyatlari va qiyinchiliklari haqida ota-onalarni xabardor qilish. Ota-onalarni ta'lim va tarbiya jarayonida faol ishtirok etishga undash. Muammoli vaziyatlarni birgalikda hal qilish uchun maslahat va tavsiyalar berish. 5. O‘z ustida ishlash va malaka oshirish Pedagog muntazam ravishda malaka oshirish kurslarida ishtirok etishi kerak. Ilg‘or tajribalarni o‘rganish va amaliyotga joriy etish. Ilmiy-tadqiqot faoliyati bilan shug‘ullanish va yangi pedagogik texnologiyalarni tadbiq etish. Davlat ta'lim standartlari va metodik tavsiyalardan xabardor bo‘lish. 6. Hujjatlar va hisobotlar yuritish Pedagog barcha ta'lim jarayonlarini hujjatlashtirishi va hisobotlarni o‘z vaqtida taqdim etishi kerak. O‘quvchilarning darsga qatnashuvi, baholari va o‘zlashtirish darajasini muntazam ravishda qayd etish. Ta'lim sifatini yaxshilash uchun zarur statistika va ma'lumotlarni tahlil qilish. 7. Jamoatchilik faoliyati Pedagog o‘quvchilar va ota-onalar ishtirokida madaniy va sport tadbirlarini tashkil etishi kerak. Jamiyatda ijtimoiy mas'uliyatni targ‘ib qilish. O‘quv muassasasining ma'naviy va madaniy hayotida faol ishtirok etish. 8. Pedagogik etika va kasbiy burch Pedagog o‘z kasbiga sadoqatli bo‘lishi kerak. Pedagogik etika qoidalariga qat'iy amal qilishi lozim. Har qanday vaziyatda o‘quvchilarning shaxsiy qadr-qimmatini hurmat qilish. Shaxsiy muammolarni ish jarayoniga aralashtirmaslik. Xulosa: Pedagog nafaqat bilim beruvchi, balki jamiyatning kelajak avlodini tarbiyalovchi, ularda insoniylik va ma'naviy qadriyatlarni shakllantiruvchi muhim kasb egasidir. Har bir pedagog o‘zining bilim va mahoratini doimiy ravishda oshirib borishi, har bir o‘quvchiga individual yondashuvi va o‘z kasbiga sadoqatli bo‘lishi kerak. Bu esa kelajakda bilimli, intellektual va ma'naviy barkamol avlod shakllanishiga zamin yaratadi. 2.2. O`zbekiston Respublikasining Pedagogning huquqiy maqomi to`g`risidagi qonuni O zbekiston Respublikasining “Pedagogning maqomi to g risida”gi qonuni: asosiyʻ ʻ ʻ jihatlar, vazifalar, huquqlar va imtiyozlar O zbekiston Respublikasida ta lim sohasi davlat siyosatining ustuvor ʻ ʼ yo nalishlaridan biri hisoblanadi. 2024-yil 1-fevralda qabul qilingan “Pedagogning ʻ maqomi to g risida”gi Qonun pedagoglarning jamiyatdagi mavqeini ʻ ʻ mustahkamlash, ularning huquq va majburiyatlarini aniq belgilash hamda faoliyati uchun zarur sharoitlar yaratishga qaratilgan muhim huquqiy hujjatdir. Ushbu qonun pedagogik faoliyatning huquqiy asoslarini, pedagoglarning huquq va majburiyatlarini, shuningdek, ularga berilgan imtiyozlarni belgilaydi. 1. Pedagogning huquqlari Pedagoglarga quyidagi huquqlar beriladi: Kasbiy faoliyatni erkin amalga oshirish: Pedagog o z kasbiy faoliyatini mustaqil va ʻ ijodiy ravishda amalga oshirishi, dars jarayonida innovatsion pedagogik texnologiyalar va metodlardan foydalanishi mumkin. Malaka oshirish va qayta tayyorlash: Pedagoglar o z malakalarini oshirish, qayta ʻ tayyorlash kurslarida ishtirok etish, ilmiy va pedagogik tadqiqotlar bilan shug ullanish huquqiga ega. ʻ Pedagogik faoliyatni himoya qilish: Pedagoglarning sha'ni, qadr-qimmati va kasbiy obro si davlat tomonidan himoya qilinadi. ʻ Ta lim va tarbiya jarayonini takomillashtirish: Pedagoglar o quvchilarning ijodiy ʼ ʻ va intellektual qobiliyatlarini rivojlantirish uchun mustaqil qarorlar qabul qilish huquqiga ega. Mehnat sharoitlari: Pedagoglarga xavfsiz va qulay mehnat sharoitlari yaratilishi zarur. 2. Pedagogning majburiyatlari Pedagoglarning asosiy majburiyatlari quyidagilardan iborat: Ta lim sifati: Pedagoglar davlat ta lim standartlariga muvofiq yuqori sifatli bilim ʼ ʼ berishlari kerak. Tarbiya ishlari: O quvchilarda milliy va umuminsoniy qadriyatlarni shakllantirish, ʻ ularning ma naviy va axloqiy rivojlanishiga ko maklashish. ʼ ʻ Kasbiy etika: Pedagoglar o z faoliyatida pedagogik etika qoidalariga qat iy amal ʻ ʼ qilishlari, o zlarining xulq-atvori bilan o quvchilarga namuna bo lishlari lozim. ʻ ʻ ʻ O quvchilarning xavfsizligi: Pedagoglar o quvchilarning hayoti, sog lig i va ʻ ʻ ʻ ʻ xavfsizligini ta minlash uchun zarur choralarni ko rishlari shart. ʼ ʻ Shaxsiy malakani oshirish: Pedagoglar doimiy ravishda o z malakalarini oshirish ʻ va yangi bilimlarni egallashga intilishlari kerak. 3. Pedagogning imtiyozlari Pedagoglarga quyidagi imtiyozlar taqdim etiladi: Moddiy rag batlantirish: Pedagoglarning mehnatiga adolatli haq to lanishi va ʻ ʻ ularning moddiy rag batlantirilishi belgilangan. ʻ Ijtimoiy himoya: Pedagoglar ijtimoiy himoyaga ega bo lib, davlat tomonidan ʻ qo llab-quvvatlanadi. ʻ Davlat himoyasi: Pedagoglarning sha'ni, qadr-qimmati va obro si davlat tomonidan ʻ himoya qilinadi. Yillik ta til: Pedagoglar qonun doirasida uzaytirilgan yillik mehnat ta tiliga ega. ʼ ʼ Malaka oshirish imkoniyatlari: Pedagoglarning malakasini oshirish va qayta tayyorlash davlat tomonidan qo llab-quvvatlanadi. ʻ 4. Pedagogning ijtimoiy mavqei Mazkur qonun pedagoglarning ijtimoiy mavqeini oshirish, ularning kasbiy faoliyatini qadrlash va jamiyatda pedagoglik kasbining obro sini yuksaltirishni ʻ ko zda tutadi. Pedagoglarning mehnatiga munosib baho berish, ularning kasbiy va ʻ ijodiy faoliyatlarini qo llab-quvvatlash davlat siyosatining asosiy yo nalishlaridan ʻ ʻ biri hisoblanadi. Xulosa: "Pedagogning maqomi to g risida"gi qonun pedagoglarga ta lim va tarbiya ʻ ʻ ʼ jarayonida samarali ishlash, o z huquqlarini himoya qilish va kasbiy faoliyatini ʻ takomillashtirish uchun mustahkam huquqiy asos yaratadi. Ushbu qonun pedagoglarning jamiyatdagi mavqeini mustahkamlash, ularga yaratiladigan sharoitlarni yaxshilash va ta lim sifatini oshirish yo lida muhim qadamdir. ʼ ʻ 2.3. Tarbiyaviy ishlarni to`g`ri tashkil etishda pedagoglarning ahamiyati Tarbiyaviy ishlarni to g ri tashkil etishda pedagoglarning o rni va ahamiyati juda ʻ ʻ ʻ katta. Tarbiya ta lim jarayonining ajralmas qismi bo lib, uning asosiy maqsadi ʼ ʻ yoshlarda ma naviy, axloqiy, jismoniy va intellektual jihatdan yetuk shaxsiy ʼ fazilatlarni shakllantirishdan iboratdir. Pedagog bu jarayonning markazida turib, nafaqat bilim beruvchi, balki yosh avlod qalbiga ijobiy qadriyatlarni singdiruvchi murabbiy sifatida faoliyat yuritadi. Pedagog tarbiyaviy ishlarni amalga oshirishda shaxsiy namuna ko rsatishi, o‘quvchilarga hurmat bilan yondashishi va ularning ʻ individual xususiyatlarini inobatga olishi zarur. U har bir o‘quvchining qobiliyatlarini rivojlantirish, ularni vatanparvar, mehnatsevar, insonparvar va axloqiy jihatdan barkamol insonlar sifatida tarbiyalashga mas uldir. Tarbiyaviy ʼ faoliyatning muvaffaqiyatli tashkil etilishi pedagogning kasbiy mahorati, psixologik savodxonligi va innovatsion yondashuvlariga bog‘liq. Pedagog tarbiyaviy ishlarni amalga oshirishda ota-onalar bilan hamkorlikda ishlashi, o‘quvchilarning oilaviy muhiti va tarbiyaviy ehtiyojlarini inobatga olishi kerak. Tarbiyaviy jarayon uzluksiz va tizimli olib borilishi lozim, chunki tarbiya bir martalik jarayon emas, balki o‘quvchining butun hayoti davomida shakllanadigan murakkab jarayondir. Pedagog tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda ma naviy tarbiya, vatanparvarlik tarbiyasi, mehnat tarbiyasi, ekologik tarbiya va ʼ jismoniy tarbiya yo nalishlariga alohida e tibor qaratishi lozim. Bunda suhbatlar, ʻ ʼ munozaralar, jamoaviy tadbirlar, treninglar va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish samarali vosita bo lib xizmat qiladi. ʻ Shuningdek, pedagog o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga, ijodkorlikka va tashabbuskorlikka o‘rgatishi, ularda jamiyat oldida mas uliyat hissini ʼ shakllantirishi kerak. Tarbiyaviy ishlarning natijaviyligi pedagogning pedagogik mahorati, dars jarayonida va sinfdan tashqari faoliyatda qo‘llagan metodlarining samaradorligi hamda o‘quvchilar bilan o‘rnatilgan ishonchli munosabatlariga bog‘liq. Pedagog o‘zining shaxsiy namunasida to‘g‘rilik, adolat va halollik kabi fazilatlarni namoyon etishi orqali o‘quvchilar ongida ijobiy ta sir qoldiradi. ʼ Tarbiyaviy ishlarni to‘g‘ri tashkil etish orqali pedagog yosh avlodni kelajakda jamiyatning faol va mas uliyatli a zolari sifatida shakllantiradi. Shu sababli, ʼ ʼ pedagog nafaqat bilim beruvchi, balki kelajak avlodning ma naviy-axloqiy ʼ poydevorini mustahkamlovchi asosiy omil hisoblanadi. Tarbiyaviy ishlar ta lim jarayonining asosiy tarkibiy qismi bo lib, inson shaxsini ʼ ʻ shakllantirishda muhim rol o ynaydi. Bu jarayon yosh avlodning ma naviy- ʻ ʼ axloqiy, jismoniy va intellektual rivojlanishini ta minlashga qaratilgan uzluksiz va ʼ murakkab faoliyat hisoblanadi. Pedagoglar bu jarayonda asosiy yetakchi bo lib, ʻ nafaqat bilim beruvchi, balki shaxs tarbiyasi va rivojlanishiga bevosita ta sir ʼ ko rsatuvchi asosiy shaxs sifatida maydonga chiqadilar. Pedagoglarning asosiy ʻ vazifasi – o‘quvchilarda insoniy fazilatlarni, mas uliyat hissini, mustaqil fikrlash ʼ qobiliyatini, jamiyat oldidagi burchini anglash va amalda qo‘llay olish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat. Tarbiyaviy ishlarni samarali tashkil etishda pedagogning kasbiy mahorati, shaxsiy namuna ko rsatish qobiliyati, muloqot madaniyati va didaktik qobiliyati muhim ʻ o rin tutadi. Pedagog nafaqat o‘z fanidan chuqur bilimga ega bo‘lishi, balki ʻ o‘quvchilarning ruhiy va psixologik holatlarini tushunishi, har bir shaxsning individual xususiyatlarini inobatga olgan holda tarbiyaviy faoliyat olib borishi zarur. O‘quvchilarning yosh va psixologik xususiyatlariga mos tarbiyaviy usullar va yondashuvlarni tanlash pedagogning mahoratiga bog‘liq. Tarbiyaviy jarayon muvaffaqiyatli kechishi uchun pedagog o quvchilar bilan ishonchli va ochiq ʻ muloqot o‘rnata olishi, ularning fikrlariga hurmat bilan yondashishi, ularni qo‘llab- quvvatlashi kerak. Tarbiyaviy ishlar pedagog tomonidan faqat dars jarayonida emas, balki sinfdan va maktabdan tashqari tadbirlarda ham amalga oshiriladi. Turli madaniy-ma rifiy ʼ tadbirlar, sport musobaqalari, ekskursiyalar va ko‘ngilochar dasturlar orqali tarbiyaviy maqsadlarga erishish mumkin. Bunday tadbirlar o‘quvchilarda jamoaviylik, birdamlik, o zaro hurmat va mas uliyat hissini shakllantiradi. ʻ ʼ Shuningdek, pedagog tarbiyaviy ishlar jarayonida ota-onalar bilan hamkorlikda faoliyat olib borishi, oilaviy tarbiyaning ahamiyatini doimiy ravishda tushuntirib borishi zarur. Oilaviy muhit va maktabdagi tarbiyaviy faoliyat uyg‘unlashgandagina to‘laqonli natijalarga erishish mumkin. Tarbiyaviy jarayonda pedagog turli metod va usullardan samarali foydalana olishi kerak. An anaviy tarbiya usullari bilan bir qatorda zamonaviy texnologiyalardan ʼ foydalanish, interaktiv metodlarni joriy etish, o quvchilarning faol ishtirokini ʻ ta minlash zarur. O quvchilar bilan turli mavzularda ochiq suhbatlar o tkazish, ʼ ʻ ʻ muloqot orqali ularning fikrlash doirasini kengaytirish, muammolarni hal qilish qobiliyatini rivojlantirish muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, tarbiyaviy faoliyatning uzluksizligi va izchilligi ham katta ahamiyat kasb etadi. Tarbiya bir martalik tadbir emas, balki doimiy davom etadigan murakkab jarayondir. Har bir bosqichda pedagog o quvchilarning yosh ʻ xususiyatlari va tarbiyaviy ehtiyojlarini hisobga olishi, har bir bosqichda o‘ziga xos metod va usullardan foydalangan holda ish olib borishi kerak. Pedagogning shaxsiy fazilatlari ham tarbiyaviy ishlarning muvaffaqiyatini belgilovchi muhim omillardandir. Halollik, adolat, mehribonlik, sabr-toqat kabi insoniy fazilatlar pedagogning shaxsiy portretida yetakchi o rin egallashi lozim. ʻ O quvchilar pedagogning shaxsiyatidan ilhomlanib, unga ishonch bildirgan holda, ʻ uning ko‘rsatmalariga amal qiladilar. Shu sababli pedagogning har bir so‘zi va harakati tarbiyaviy ahamiyat kasb etadi. Xulosa qilib aytganda, tarbiyaviy ishlarni to‘g‘ri tashkil etishda pedagogning roli beqiyosdir. U nafaqat bilim beruvchi, balki yosh avlod qalbida yaxshi fazilatlarni uyg‘otuvchi, ularni hayotiy sinovlarga tayyorlovchi murabbiydir. Pedagogning bilimdonligi, muloqot madaniyati, shaxsiy namunasi va innovatsion yondashuvi tarbiyaviy faoliyat muvaffaqiyatining asosiy kafolatlaridir. Tarbiyaning to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilishi nafaqat yosh avlodning kelajagi, balki jamiyatning barqaror rivojlanishi va kelajak avlodning barkamol shaxs bo‘lib yetishishi uchun mustahkam poydevor yaratadi. XULOSA Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda pedagoglarning vazifalari murakkab, mas'uliyatli va ko'p qirrali jarayon bo'lib, u nafaqat o'quvchilarga bilim berish, balki ularning ma'naviy, axloqiy va ijtimoiy jihatdan yetuk shaxs bo'lib shakllanishini ta'minlashdan iboratdir. Pedagog yosh avlodning hayotida murabbiy, yo'lboshchi va namuna sifatida namoyon bo'ladi. Uning asosiy vazifalari o'quvchilarda insoniy fazilatlarni shakllantirish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni singdirish, mustaqil fikrlash ko'nikmalarini rivojlantirish va jamiyat oldidagi burchini anglashga o'rgatishdan iborat. Pedagog o'quvchilarning shaxsiy qobiliyatlarini aniqlab, ularni rivojlantirish, har bir bolaning individual ehtiyojlarini hisobga olgan holda tarbiyaviy ishlarni tashkil etishi lozim. Shuningdek, pedagog tarbiyaviy faoliyatda doimiy ravishda ota-onalar va mahalla faollari bilan hamkorlikda ishlashi, oilaviy tarbiyaning ta'sirini kuchaytirish borasida tashabbuskor bo'lishi zarur. Tarbiyaviy jarayon uzluksiz va izchil olib borilishi, har bir bosqichda aniq maqsad va vazifalar belgilanib, samaradorlik doimiy ravishda tahlil qilib borilishi kerak. Pedagog o'zining shaxsiy namunasi orqali o'quvchilarga insoniy fazilatlar, axloqiy me'yorlar va hayotiy qadriyatlarni singdirishi lozim. Xulosa qilib aytganda, tarbiyaviy ishlarni to‘g‘ri tashkil etish pedagogdan yuksak kasbiy mahorat, insoniy fazilatlar va pedagogik yondashuvni talab qiladi. Har bir pedagog nafaqat bilim beruvchi, balki yosh avlod qalbiga ezgulik urug‘ini qadagan inson sifatida o‘z faoliyatini amalga oshirishi zarur. Faqatgina mas'uliyat bilan yondashilgan, izchil va maqsadli tarbiyaviy faoliyat orqali yosh avlodni ma'naviy yetuk, vatanparvar, intellektual salohiyatli va barkamol shaxslar sifatida tarbiyalash mumkin. Bu esa, o‘z navbatida, jamiyatning barqaror rivojlanishiga, kelajak avlodning porloq istiqbolini ta'minlashga xizmat qiladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR: 1. Javlonov, S. (2015). Pedagogika va tarbiya asoslari. Tashkent: O'qituvchi. 2. Xodjayev, M. (2017). Ta lim va tarbiyaning nazariy asoslari. Tashkent: ʼ O'qituvchi. 3. Qodirov, A. (2016). Pedagogik texnologiyalar va metodlar. Tashkent: Iqtisod- Moliya. 4. Turaev, M. (2019). Pedagogik faoliyat va metodik yondashuvlar. Tashkent: Akademiya. 5. Karimov, I.A. (1997). O‘zbekiston tarixi va madaniyati haqida. Tashkent: Uzbekiston. 6. Mirzaev, B. (2020). Pedagogik psixologiya: nazariya va amaliyot. Tashkent: Yangi Nashr. 7. Azimov, R. (2018). Tarbiyaviy ishlarni tashkil etish usullari. Tashkent: O‘qituvchi. 8. Shokirov, B. (2021). Milliy tarbiya va uning pedagogik asoslari. Tashkent: Science. 9. Zaripov, F. (2016). Ta limda ma naviy-axloqiy tarbiya. Tashkent: Science. ʼ ʼ

MUNDARIJA

KIRISH

1-BOB. TARBIYAVIY ISHLARNI TASHKIL ETISHNING NAZARIY ASOSLARI

Tarbiyaviy ishlarni to`g`ri tashkil etish tartibi

Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda interfaol usullar

2- BOB. TARBIYAVIY ISHLARNI TASHKIL ETISHDA PEDAGOGLARNING O`RNI

2.1. Pedagoglarning asosiy majburiyat va vazifalari

2.2. O`zbekiston Respublikasining Pedagogning huquqiy maqomi to`g`risidagi qonuni

2.3. Tarbiyaviy ishlarni to`g`ri tashkil etishda pedagoglarning ahamiyati

XULOSA

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

Купить