Тармоқлар ва иқтисодиёт объектлари барқарорлигини ошириш

ЎЎ
ЗБЕК ИСТЗБЕК ИСТ
ОО
НН
  РЕСПУБЛИК АСИ  РЕСПУБЛИК АСИ
ФА ВҚ УЛОД ДА   ВАЗИЯТЛАР  ВА ЗИРЛИГ ИФА ВҚ УЛОД ДА   ВАЗИЯТЛАР  ВА ЗИРЛИГ И
Ф УҚ А РО  МУҲ ОФА ЗАСИФ УҚ А РО  МУҲ ОФА ЗАСИ
ИНСТИТУТИИНСТИТУТИ
ТОШК ЕНТ-20ТОШК ЕНТ-20
11 г.11 г. ТА РМОҚ ЛАР  ВА  ИҚ ТИСОДИЁТТА РМОҚ ЛАР  ВА  ИҚ ТИСОДИЁТ
  
ОБЪ ЕК ТЛАРИОБЪ ЕК ТЛАРИ
  
БАРҚ А РОРЛИГ ИНИБАРҚ А РОРЛИГ ИНИ
  
ОШИРИШОШИРИШ ТА РМОҚ ЛА Р  ВА   ИҚ ТИСОДИЁТТА РМОҚ ЛА Р  ВА   ИҚ ТИСОДИЁТ
ОБЪ ЕК ТЛА РИ БА РҚ А РОРЛИГ ИНИОБЪ ЕК ТЛА РИ БА РҚ А РОРЛИГ ИНИ
  
ОШИРИШОШИРИШ
1. 1. 
Иқ ти соди ёт объек тлари  ва тарм оқ лари  Иқ ти соди ёт объек тлари  ва тарм оқ лари  
барқ арорли ги ни  ош и ри ш  барқ арорли ги ни  ош и ри ш  
ту ш у нчаси ни нг м оҳ и яти  ва м азм у ниту ш у нчаси ни нг м оҳ и яти  ва м азм у ни
  
2. 2. 
Иқ ти соди ёт объ ек тлари ни нг Иқ ти соди ёт объ ек тлари ни нг 
барқ арорли ги ни  ош и ри ш  м у ам м олари  барқ арорли ги ни  ош и ри ш  м у ам м олари  
юзаси дан тадқ и қ отлар ў тк ази ш ни  юзаси дан тадқ и қ отлар ў тк ази ш ни  
таш к и л қ и ли шташ к и л қ и ли ш
3. 3. 
ИИ қ ти соди ёт объек т лар и  и ш лаш и  
барқ арорли ги ни  ош и ри ш ни нг 
асоси й  й ў нали ш лари ОБЪ ЕК ТНИНГОБЪ ЕК ТНИНГ
Ж ОЙЛА ШГ АНЛИГ ИГ А  Қ А РА БЖ ОЙЛА ШГ АНЛИГ ИГ А  Қ А РА БИЧК И ОМИЛЛАРИЧК И ОМИЛЛАРТА БИИЙ  Х УСУСИЯТЛИ ТА БИИЙ  Х УСУСИЯТЛИ 
ОМИЛЛА РОМИЛЛА Р
                          
      
ИЧК И  ОМИЛЛА Р: ИЧК И  ОМИЛЛА Р: 
  
- иш чи ва х одим ларни нг у м у м ий сони; - иш чи ва х одим ларни нг у м у м ий сони; 
- объек тнинг ў лч ам лари ва тавсиф и;- объек тнинг ў лч ам лари ва тавсиф и;
- иш лаб чи қ ари ладиган м аҳ су лот; - иш лаб чи қ ари ладиган м аҳ су лот; 
- им орат ва инш оотларнинг қ у рили ш  тавсиф и ; - им орат ва инш оотларнинг қ у рили ш  тавсиф и ; 
- иш лаб чи қ ари ш да қ ў лланилади ган тех нологиялар;- иш лаб чи қ ари ш да қ ў лланилади ган тех нологиялар;
- м атериаллар; - м атериаллар; 
- м оддаларни нг х у су сиятлари;- м оддаларни нг х у су сиятлари;
- энергетик анинг асосий ту рлари;- энергетик анинг асосий ту рлари;
- су вга бў лган талаб;- су вга бў лган талаб;
- ТЭЦлари (қ озонх оналари ) борлиги; - ТЭЦлари (қ озонх оналари ) борлиги; 
- трансф орм атор- трансф орм атор
ларлар
;;
- газ тақ си м лаш  станциялари (пу нк тлари); - газ тақ си м лаш  станциялари (пу нк тлари); 
- оқ ова су влар тизим ининг ту зи лиш и ва у м у м ий қ у ввати- оқ ова су влар тизим ининг ту зи лиш и ва у м у м ий қ у ввати ИҚ ТИСОДИЁТ  ОБЪ ЕК ТЛА РИДА   ИШЛА Ш  БА РҚ А РОРЛИГ ИГ А ИҚ ТИСОДИЁТ  ОБЪ ЕК ТЛА РИДА   ИШЛА Ш  БА РҚ А РОРЛИГ ИГ А 
ТА Ъ СИР  Қ ИЛУВЧИ  ОМИЛЛАРИТА Ъ СИР  Қ ИЛУВЧИ  ОМИЛЛАРИ Х А ВФ ЛИ  ТА БИИЙ Х А ВФ ЛИ  ТА БИИЙ 
Х ОДИСА ЛА РХ ОДИСА ЛА Р
::
• зилзила; зилзила; 
• к ў чк и;к ў чк и;
• селсел
;;
  
• су в тош қ ини су в тош қ ини 
        
ва ҳ .қва ҳ .қ
..
   ОБЪ ЕК ТНИНГОБЪ ЕК ТНИНГ
Ж ОЙЛА ШГ А НЛИГ ИГ А   Қ А РА БЖ ОЙЛА ШГ А НЛИГ ИГ А   Қ А РА БТА БИИЙ  ОМИЛЛА РТА БИИЙ  ОМИЛЛА Р
  
•
қ у ри ли ш  тавси ф и ;қ у ри ли ш  тавси ф и ;
  
• транспорт транспорт 
к ом м у ни к аци ялари  к ом м у ни к аци ялари  
к ў п ж ой лаш ганк ў п ж ой лаш ган
ли ги ;ли ги ;
• потенци ал х авф ли  потенци ал х авф ли  
объек тларни нг объек тларни нг 
м авж у дли гим авж у дли ги
      
                   
  
                                  
Иқ ти соди ёт  тарм оқ лари   ф аоИқ ти соди ёт  тарм оқ лари   ф ао
--
ли яти ни нг  барқ арорли гили яти ни нг  барқ арорли ги
  деганда   деганда 
тарм оқ ни нг  у ндаги   объек тлартарм оқ ни нг  у ндаги   объек тлар
  
  
қ и см ан  вай рон  бў ли ш и ,  и ш лаб қ и см ан  вай рон  бў ли ш и ,  и ш лаб 
чи қ ари ш   алоқ алари ни нг  бу зи ли ш  чи қ ари ш   алоқ алари ни нг  бу зи ли ш  
ш арои тлари да  асоси й   м аҳ су лотш арои тлари да  асоси й   м аҳ су лот
--
ларни   белги ланган  ҳ аж м да  и ш лаб ларни   белги ланган  ҳ аж м да  и ш лаб 
чи қ ари ш и   ва  давлат  талаблари ни  чи қ ари ш и   ва  давлат  талаблари ни  
қ онди ра оли ш и  ту ш у нилади .қ онди ра оли ш и  ту ш у нилади .
                                   
  
                                  
ИИ
ш лаб  чи қ ари ш  ш лаб  чи қ ари ш  
объек т-объек т-
лари ни нг лари ни нг 
барқ арорли гибарқ арорли ги
  де  де
--
ганда,  у ни нг  и ш лаб  чи қ ари шганда,  у ни нг  и ш лаб  чи қ ари ш
--
даги   реж алаш ти ри лган  ҳ ар даги   реж алаш ти ри лган  ҳ ар 
х и л  ту рдаги   м аҳ су лот  и ш лаб х и л  ту рдаги   м аҳ су лот  и ш лаб 
чи қ ари ш   ва  носоз  ҳ олга чи қ ари ш   ва  носоз  ҳ олга 
к елган  и ш лаб  чи қ ари ш ни  к елган  и ш лаб  чи қ ари ш ни  
қ и сқ а  м у ддатда  ти к лаш  қ и сқ а  м у ддатда  ти к лаш  
қ оби ли яти  ту ш у ни лади .қ оби ли яти  ту ш у ни лади .
  
                                                     
  
Модди й   бой ли к ларни  Модди й   бой ли к ларни  
ў злари   и ш лаб  чи қ арм айў злари   и ш лаб  чи қ арм ай
--
ди ган  объек тларни нг  барқ ади ган  объек тларни нг  барқ а
--
рор  ф аоли ят  к ў рсати ш и  рор  ф аоли ят  к ў рсати ш и  
деганда  ф авқ у лодда  реж и мдеганда  ф авқ у лодда  реж и м
--
лар  даври да  у ларни нг  ў з лар  даври да  у ларни нг  ў з 
ф у нк ци яларни   тў ли қ   баж ара ф у нк ци яларни   тў ли қ   баж ара 
оли ш  қ оби ли яти  ту ш у ни лади .оли ш  қ оби ли яти  ту ш у ни лади .
   Саяно-Шушенская ГЭССаяно-Шушенская ГЭС  Иқ ти соди ёт объек ти ни нг Иқ ти соди ёт объек ти ни нг 
барқ арорли ги ни  баҳ олаш  барқ арорли ги ни  баҳ олаш  
ж араёни да қ у й даги лар ҳ и собга ж араёни да қ у й даги лар ҳ и собга 
оли ни ш и  м ақ садга м у воф и к ди роли ни ш и  м ақ садга м у воф и к ди р
1.  Иш лаб  чи1.  Иш лаб  чи
қ ари ш   ж араёни   барқ ари ш   ж араёни   бар
--
қ арорли ги ни  баҳ олаш .қ арорли ги ни  баҳ олаш .
2.  Ф авқ у лодда  вази ятлар  таъси ри  2.  Ф авқ у лодда  вази ятлар  таъси ри  
нати ж аси да  и к к и лам чи   ш и к аст нати ж аси да  и к к и лам чи   ш и к аст 
ом и ллари ни нг  тавси ф и   ва  таъси ри  ом и ллари ни нг  тавси ф и   ва  таъси ри  
дараж аси .дараж аси . 3. Объек тни нг таъм и нот ти зи м и  ва 3. Объек тни нг таъм и нот ти зи м и  ва 
и ш лаб чи қ ари ш  алоқ алари , и ш лаб чи қ ари ш  алоқ алари , 
у ларни нг и ш ончли ги . у ларни нг и ш ончли ги . 
4. Заҳ и ралар, автоном  таъм и нот 4. Заҳ и ралар, автоном  таъм и нот 
м анбалари  м авж у дли ги  ҳ ам да м анбалари  м авж у дли ги  ҳ ам да 
и ш лаб чи қ ари ш ни нг к ерак ли  и ш лаб чи қ ари ш ни нг к ерак ли  
м аҳ су лот чи қ ари ш и ни  таъм и нлаб м аҳ су лот чи қ ари ш и ни  таъм и нлаб 
беради ган бош қ а тарк и би й  беради ган бош қ а тарк и би й  
м анбалар. м анбалар. 
5. Бош қ ару в ва х абар бери ш  5. Бош қ ару в ва х абар бери ш  
ти зи м и ни нг и ш ончли ги .  ти зи м и ни нг и ш ончли ги .   Тарм оқ лар ва иқ тисодиёт объек тларини нг барқ арорТарм оқ лар ва иқ тисодиёт объек тларини нг барқ арор
ф аоли яти  тадбирлари қ у й идагили рдан и борат:ф аоли яти  тадбирлари қ у й идагили рдан и борат:
Таш к илий тадбирларТаш к илий тадбирлар
  
– – 
иш лабиш лаб
чиқ ариш  х оди м ларни Ф Вчиқ ариш  х оди м ларни Ф В
ш ароитида м у ҳ оф аза қ илишш ароитида м у ҳ оф аза қ илиш
(ж ам оа м у ҳ оф аза(ж ам оа м у ҳ оф аза
воситалари, ш ах сийвоситалари, ш ах сий
м у ҳ оф аза воситалари,м у ҳ оф аза воситалари,
саноат, тиббиёт воситаларисаноат, тиббиёт воситалари
билан таъм инлаш , к ў чи ришбилан таъм инлаш , к ў чи риш
у су ллари   ҳ ам да ҳ аётийу су ллари   ҳ ам да ҳ аётий
ф аолиятини таъм инлаш ,ф аолиятини таъм инлаш ,
яъни озиқяъни озиқ
––
овқ ат, су вовқ ат, су в
м анбаларини , м одиий  м анбаларини , м одиий  
бойлик ларни м у ҳ оф азабойлик ларни м у ҳ оф аза
қ илиш ) реж асини  иш лабқ илиш ) реж асини  иш лаб
чиқ иш  дем ак дир.чиқ иш  дем ак дир.
               
Илм и й тадқ иқ от тадбирларИлм и й тадқ иқ от тадбирлар
  
––
Иқ ти соди ёт вази рли ги , Ф ВВни нг, Иқ ти соди ёт вази рли ги , Ф ВВни нг, 
Қ Р Вази рлар К енгаш и ни нг, Қ Р Вази рлар К енгаш и ни нг, 
вази рли к лар ва и дораларни нг вази рли к лар ва и дораларни нг 
ви лоятлар ва Тош к ент ш аҳ ар ви лоятлар ва Тош к ент ш аҳ ар 
ҳ ок и м ли к ларни нг, авари я ва ҳ ок и м ли к ларни нг, авари я ва 
ҳ алок атларни  олди ни  оли ш га ҳ алок атларни  олди ни  оли ш га 
ҳ ам да таби и й  оф атлардан ҳ ам да таби и й  оф атлардан 
и қ ти соди ётга етади ган м одди й  и қ ти соди ётга етади ган м одди й  
зарарни  м ак си м ал к ам ай ти ри ш га, зарарни  м ак си м ал к ам ай ти ри ш га, 
тарм оқ лар ва ў та м у ҳ и м  объек тлар тарм оқ лар ва ў та м у ҳ и м  объек тлар 
и ш лаш и  барқ арорли ги ни  и ш лаш и  барқ арорли ги ни  
ош и ри ш га й ў налти ри лган ош и ри ш га й ў налти ри лган 
м у ҳ анди сли к  м у ҳ анди сли к  
––
тех ни к  ва бош қ а тех ни к  ва бош қ а 
тадби рларни  и ш лаб чи қ и ш , тадби рларни  и ш лаб чи қ и ш , 
реж алаш ти ри ш  ҳ ам да ам алга реж алаш ти ри ш  ҳ ам да ам алга 
ош и ри ш  ҳ ақ и даги  так ли ф лари ни  ош и ри ш  ҳ ақ и даги  так ли ф лари ни  
к ў ри б чи қ ади . к ў ри б чи қ ади .  Тех нологи к  тадби рларТех нологи к  тадби рлар
 – –
  
бу  бу  
ҳ ар би р к орх онани нгҳ ар би р к орх онани нг
и ш лаб чи қ ари ш  х у су си я-и ш лаб чи қ ари ш  х у су си я-
ти ни , тех нологи яси ни  ти ни , тех нологи яси ни  
ҳ и собга оли б и ш лабҳ и собга оли б и ш лаб
чи қ и лади ган тадби рлар.чи қ и лади ган тадби рлар.
   Му ҳ андислик -тех никМу ҳ андислик -тех ник
 –  – 
амалга оширилишига катта амалга оширилишига катта 
капитал маблағлар капитал маблағлар 
сарфланишини талаб сарфланишини талаб 
қиладиган, узоқ муддатлар қиладиган, узоқ муддатлар 
давомида амалга давомида амалга 
ошириладиган ошириладиган 
энг муҳим тадбирлардир. энг муҳим тадбирлардир. 
Муҳандислик-техник Муҳандислик-техник 
мажмуалари ишлаб чиқаришмажмуалари ишлаб чиқариш
иншоотларини, коммунал-иншоотларини, коммунал-
энергетик тизимларини,энергетик тизимларини,
ускуналар, жиҳозлар,ускуналар, жиҳозлар,
технологик коммуникациялар технологик коммуникациялар 
вава
бошқа иншоотларни ўз ичигабошқа иншоотларни ўз ичига
олади. олади.  Иш лаб чиИш лаб чи
қ ариш  объек тлари ни нг қ ариш  объек тлари ни нг 
саноат х авф си злиги ни тарти бга саноат х авф си злиги ни тарти бга 
соли ш да ҳ у қ у қ и й м у носабатлари нисоли ш да ҳ у қ у қ и й м у носабатлари ни
  
««
Х авф ли  иш лаб чиқ ари ш  Х авф ли  иш лаб чиқ ари ш  
объек тлари нинг саноат объек тлари нинг саноат 
х авф сизли ги тў ғ ри сидах авф сизли ги тў ғ ри сида
»»
гиги
(28.09.2006 й .) Ўзбек и стон (28.09.2006 й .) Ўзбек и стон 
Респу блик аси  Қ ону ни га асосан Респу блик аси  Қ ону ни га асосан 
белгиланадибелгиланади ««
Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  
объек тлари ни нг саноат х авф си зли ги  объек тлари ни нг саноат х авф си зли ги  
тў ғ ри си датў ғ ри си да
»»
ги  Ўзбек и стон Респу бли к аси  ги  Ўзбек и стон Респу бли к аси  
Қ ону ни га м у воф и қ  х авф ли  и ш лаб Қ ону ни га м у воф и қ  х авф ли  и ш лаб 
чи қ ари ш  объек тлари  ж у м ласи га чи қ ари ш  объек тлари  ж у м ласи га 
қ у й и даги  х авф ли  м оддалар:қ у й и даги  х авф ли  м оддалар:
1)портлаш -ёнғ и н х авф и  бў лган 1)портлаш -ёнғ и н х авф и  бў лган 
м у ҳ и тни  юзага к елти ри ш и  м у м к и н м у ҳ и тни  юзага к елти ри ш и  м у м к и н 
бў лган м оддалар;бў лган м оддалар;
           
*Тасди қ ланган стандартларга м у воф и қ  ти ри к  *Тасди қ ланган стандартларга м у воф и қ  ти ри к  
органи зм га таъси р қ и ли ш  дараж аси га к ў ра органи зм га таъси р қ и ли ш  дараж аси га к ў ра 
II
,,
 I I I I
,,
  
II III I
 х авф ли ли к  дараж алари га (ў та х авф ли , юқ ори   х авф ли ли к  дараж алари га (ў та х авф ли , юқ ори  
дараж ада х авф ли  ва ў ртача дараж ада х авф ли ) дараж ада х авф ли  ва ў ртача дараж ада х авф ли ) 
м ансу б зарарли  м оддалар;м ансу б зарарли  м оддалар;
          
*Му ай ян ту рдаги  таш қ и  чоғ и да и сси қ ли к  *Му ай ян ту рдаги  таш қ и  чоғ и да и сси қ ли к  
аж ратган ва газлар ҳ оси л қ и лган ў з-ў зи дан ж у да аж ратган ва газлар ҳ оси л қ и лган ў з-ў зи дан ж у да 
тез тарқ алади ган к и м ёви й  ў згару вчан портловчи  тез тарқ алади ган к и м ёви й  ў згару вчан портловчи  
м оддалар; м оддалар; 
          
*Инсон соғ лиғ и  ва атроф  м у ҳ и т у чу н х авф ли  *Инсон соғ лиғ и  ва атроф  м у ҳ и т у чу н х авф ли  
к онцентраци яли  м оддалар м авж у д бў лган и ш лаб к онцентраци яли  м оддалар м авж у д бў лган и ш лаб 
чи қ ари ш  чи қ инди лари ф ой даланилади ган, чи қ ари ш  чи қ инди лари ф ой даланилади ган, 
и ш лаб чи қ ари лади ган, қ ай та и ш ланади ган, и ш лаб чи қ ари лади ган, қ ай та и ш ланади ган, 
ҳ оси л қ и ли нади ган, сақ ланади ган, таш илади ган, ҳ оси л қ и ли нади ган, сақ ланади ган, таш илади ган, 
й ў қ  қ и ли нади ган. й ў қ  қ и ли нади ган.  Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  объек тлари  Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  объек тлари  
ж у м ласи га қ у й и даги  х авф ли  м оддалар:ж у м ласи га қ у й и даги  х авф ли  м оддалар:
        
2)0,07 м егапаск алдан ортиқ  босим  2)0,07 м егапаск алдан ортиқ  босим  
остида ёк и и ш латиладиган су юқ лик нинг остида ёк и и ш латиладиган су юқ лик нинг 
норм ал атм осф ера босим и даги  қ айнаш  норм ал атм осф ера босим и даги  қ айнаш  
ҳ ароратидан ортиқ  ҳ ароратда ҳ ароратидан ортиқ  ҳ ароратда 
иш лайдиган у ск у налардан иш лайдиган у ск у налардан 
ф ойдаланиладиган;ф ойдаланиладиган;
  
        
3)К ў чм ас асосга ў рнатилган юк  к ў тари ш  3)К ў чм ас асосга ў рнатилган юк  к ў тари ш  
м ех анизм лари , эск алаторлар, осм а м ех анизм лари , эск алаторлар, осм а 
йў ллар, ф у ник у лёрдан (тоғ  тем и р йў ллар, ф у ник у лёрдан (тоғ  тем и р 
йў лларидан) ф ойдалани лади ган; йў лларидан) ф ойдалани лади ган;  Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  объек тлари  Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  объек тлари  
ж у м ласи га қ у й и даги  х авф ли  м оддалар:ж у м ласи га қ у й и даги  х авф ли  м оддалар:
          
4)Қ ора ва рангли  м еталлар эритм алари  4)Қ ора ва рангли  м еталлар эритм алари  
ҳ ам да у ш бу  эритм алар асосида ҳ ам да у ш бу  эритм алар асосида 
қ оти ш м алар олинади ган;қ оти ш м алар олинади ган;
  
          
5)Қ ончили к  иш лари, ф ой дали  5)Қ ончили к  иш лари, ф ой дали  
қ азилм алари қ азиб оли ш  ва бойитиш  қ азилм алари қ азиб оли ш  ва бойитиш  
иш лари , ш у ни нгдек  ер ости ш ароитида иш  иш лари , ш у ни нгдек  ер ости ш ароитида иш  
олиб борилади ган к орх оналар ёк и олиб борилади ган к орх оналар ёк и 
у ларнинг цех лари , у частк алари , у ларнинг цех лари , у частк алари , 
м айдончалари, бош қ а и ш лаб чиқ ариш  м айдончалари, бош қ а и ш лаб чиқ ариш  
объек тлари  к и ради. объек тлари  к и ради.  Иқ тисодиёт  объек тниИқ тисодиёт  объек тни
  
х авф ли  иш лаб х авф ли  иш лаб 
чи қ ари ш   объек тлари   к атегори ясига чи қ ари ш   объек тлари   к атегори ясига 
к иритиш   объек тнинг  х авф ли ли ги к иритиш   объек тнинг  х авф ли ли ги 
белги лари ни   аниқ лаш   асоси да  у ни белги лари ни   аниқ лаш   асоси да  у ни 
ИДЕНТИФ ИК А ЦИЯЛАШИДЕНТИФ ИК А ЦИЯЛАШ
  ж араёнида  ам алга   ж араёнида  ам алга 
ош ирилади .  ош ирилади .  
Объек тниОбъек тни
  
белги лар  бў й ича  х авф ли  белги лар  бў й ича  х авф ли  
иш лаб  чиқ ари ш   объек тлари   к атегори я-иш лаб  чиқ ари ш   объек тлари   к атегори я-
си га  к иритиш да  х авф сизлик ни нг  тегиш ли си га  к иритиш да  х авф сизлик ни нг  тегиш ли 
қ оидаларига  м у воф иқ   ҳ ам  қ оидаларига  м у воф иқ   ҳ ам  
««
Саноатгео-Саноатгео-
к онтех назоратк онтех назорат
»»
  давлат  и нспек ци ясида   давлат  и нспек ци ясида 
рў йх атдан  ў тк азиладиган,  ҳ ам   рў йх атдан рў йх атдан  ў тк азиладиган,  ҳ ам   рў йх атдан 
ў тк азилм ай ди ган тех ни к а қ у ри лм алари  ва ў тк азилм ай ди ган тех ни к а қ у ри лм алари  ва 
инш оотлар ҳ и собга олинади.  инш оотлар ҳ и собга олинади.   ««
Х авф ли  и ш лаб чиқ ариш  объек тларининг Х авф ли  и ш лаб чиқ ариш  объек тларининг 
саноат х авф сизлиги  тў ғ рисидасаноат х авф сизлиги  тў ғ рисида
»»
ги  ги  
Ўзбек истон Респу бли к аси Қ ону ни ни  Ўзбек истон Респу бли к аси Қ ону ни ни  
ам алга ош ириш га доир қ ў ш им ча чора-ам алга ош ириш га доир қ ў ш им ча чора-
тадбирлар ҳ ақ и да Ўзбек истон тадбирлар ҳ ақ и да Ўзбек истон 
Респу блик аси Вазирлар Маҳ к ам аси ни нг Респу блик аси Вазирлар Маҳ к ам аси ни нг 
10.12.2008 й . 271-сонли Қ арорига асосан10.12.2008 й . 271-сонли Қ арорига асосан
1.Х авф ли  иш лаб чи қ ари ш  объек тларини 1.Х авф ли  иш лаб чи қ ари ш  объек тларини 
иденти ф и к ациялаш  тартиби  (1-Иловага иденти ф и к ациялаш  тартиби  (1-Иловага 
м у воф и қ );м у воф и қ );
2.Саноат х авф сизлиги  эк сперти заси  2.Саноат х авф сизлиги  эк сперти заси  
ти зим и (2-Иловага м у воф иқ );ти зим и (2-Иловага м у воф иқ );         
3.Ўзбек и стон Респу бли к аси да пу ту р етк азм ай -3.Ўзбек и стон Респу бли к аси да пу ту р етк азм ай -
ди ган назорат ти зи м и ни  ш ак лланти ри ш  ва ди ган назорат ти зи м и ни  ш ак лланти ри ш  ва 
ри вож ланти ри ш  к онцепци яси  (3-Иловага ри вож ланти ри ш  к онцепци яси  (3-Иловага 
м у воф и қ );м у воф и қ );
        
4.Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  объек ти ни нг саноат 4.Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  объек ти ни нг саноат 
х авф си зли ги  дек лараци яси ни  и ш лаш  тарти би  х авф си зли ги  дек лараци яси ни  и ш лаш  тарти би  
(4-Иловага м у воф и қ );(4-Иловага м у воф и қ );
        
5.Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  объек ти да авари я юз 5.Х авф ли  и ш лаб чи қ ари ш  объек ти да авари я юз 
берган тақ ди рда бош қ а ш ах сларни нг ҳ аёти , берган тақ ди рда бош қ а ш ах сларни нг ҳ аёти , 
соғ ли ғ и  ва (ёк и ) м ол-м у лк и га ҳ ам да атроф -соғ ли ғ и  ва (ёк и ) м ол-м у лк и га ҳ ам да атроф -
м у ҳ и тга зарар етк азганли к  у чу н ф у қ аролик  м у ҳ и тга зарар етк азганли к  у чу н ф у қ аролик  
ж авобгарли ги ни м аж бу ри й  су ғ у рта қ и ли ш  ж авобгарли ги ни м аж бу ри й  су ғ у рта қ и ли ш  
тарти би  (5-Иловага м у воф и қ ). тарти би  (5-Иловага м у воф и қ ).                
Иқ тисодиёт    объек тларидаги  тадқ иқ от  асосий  вази ф аларини  Иқ тисодиёт    объек тларидаги  тадқ иқ от  асосий  вази ф аларини  
ҳ ал  этиш ,  объ ек т  м аъм у рияти   ва    х изм атларини нг  м авж у д ҳ ал  этиш ,  объ ек т  м аъм у рияти   ва    х изм атларини нг  м авж у д 
бў лим лари  негизи да  таш к ил  этиладиган  тадқ иқ от  гу ру ҳ ларига бў лим лари  негизи да  таш к ил  этиладиган  тадқ иқ от  гу ру ҳ ларига 
бош чилик  қ и лу вчи бош  м у тах ассислар зим м асига юк лати лади.бош чилик  қ и лу вчи бош  м у тах ассислар зим м асига юк лати лади.
  
Объек тда тадқ иқ отлар у чу н қ у йидаги тадқ иқ от Объек тда тадқ иқ отлар у чу н қ у йидаги тадқ иқ от 
гу ру ҳ лари таш к ил  этилади:гу ру ҳ лари таш к ил  этилади:
  
**
тадқ и қ отлар гу ру ҳ и   раҳ барлари  – бош  м у х анди с; тадқ и қ отлар гу ру ҳ и   раҳ барлари  – бош  м у х анди с; 
*и ш чи лар, х и зм атчи лар, у лар ои ла аъзолари  гу ру ҳ и  ҳ ам да*и ш чи лар, х и зм атчи лар, у лар ои ла аъзолари  гу ру ҳ и  ҳ ам да
    
у ларни нг ҳ аёти й  ф аоли яти ни  таъм и нлаш  – к адрлар у ларни нг ҳ аёти й  ф аоли яти ни  таъм и нлаш  – к адрлар 
бў ли м и  бош ли ғ и ; бў ли м и  бош ли ғ и ; 
*асоси й  и ш лаб чи қ ари ш  ф ондлари  барқ арорли ги  – бош  *асоси й  и ш лаб чи қ ари ш  ф ондлари  барқ арорли ги  – бош  
м ех ани к ;м ех ани к ;
*энерги я таъм и ноти  барқ арорли ги  – бош  энергети к ;*энерги я таъм и ноти  барқ арорли ги  – бош  энергети к ;
*м одди й -тех ни к  таъ м и ноти  ва и ш лаб чи қ ари ш  алоқ алари  *м одди й -тех ни к  таъ м и ноти  ва и ш лаб чи қ ари ш  алоқ алари  
    
барқ арорли ги  - Ф М ш таби  ва х и зм атлари ни нг бош ли ғ и ;барқ арорли ги  - Ф М ш таби  ва х и зм атлари ни нг бош ли ғ и ;
*тех нологи к  ж араён барқ арорли ги  - бош  тех нолог;*тех нологи к  ж араён барқ арорли ги  - бош  тех нолог;
*и здан чи қ қ ан и ш лаб чи қ ари ш ни  қ ай та ти к лаш га *и здан чи қ қ ан и ш лаб чи қ ари ш ни  қ ай та ти к лаш га 
тай ёрлаш  – к апи тал қ у ри ли ш  бў ли м  бош ли ғ и .тай ёрлаш  – к апи тал қ у ри ли ш  бў ли м  бош ли ғ и .           
Иқ тисодиёт объек т раҳ бари нинг бу йру ғ и  Вази рлик  Иқ тисодиёт объек т раҳ бари нинг бу йру ғ и  Вази рлик  
(и дора)ни нг бу йру ғ и га асосан, к орх она х у су си ятла-(и дора)ни нг бу йру ғ и га асосан, к орх она х у су си ятла-
ри ни ҳ ам да объек тнинг тадқ иқ от ў тк ази ш давридаги ри ни ҳ ам да объек тнинг тадқ иқ от ў тк ази ш давридаги 
иш лаб ч иқ ариш  ф аоли яти га боғ ли қ   ани қ  иш лаб ч иқ ариш  ф аоли яти га боғ ли қ   ани қ  
ш арои тни  ҳ и собга олган ҳ олда.ш арои тни  ҳ и собга олган ҳ олда.
  
          
Бу й ру қ да қ у й и даги лар к ў рсати лади :Бу й ру қ да қ у й и даги лар к ў рсати лади :
- бўлажак иш мазмуни ва уни ташкил этиш учун асос;- бўлажак иш мазмуни ва уни ташкил этиш учун асос;
- тадқиқот ўтказиш вақти;- тадқиқот ўтказиш вақти;
- объект ишлаши барқарорлигини тадқиқ қилиш - объект ишлаши барқарорлигини тадқиқ қилиш 
мақсадлари;мақсадлари;
- тадқиқот ишлари иштирокчиларининг таркиби;- тадқиқот ишлари иштирокчиларининг таркиби;
- тадқиқот гуруҳларининг асосий вазифалари;- тадқиқот гуруҳларининг асосий вазифалари;
- тадқиқот ўтказиш тартиби;- тадқиқот ўтказиш тартиби;
- ҳисобот хужжатларини тайёр бўлиш муддатлари.- ҳисобот хужжатларини тайёр бўлиш муддатлари.       
Бу й ру қ қ а м у воф и қ  тадқ и қ от  раҳ барлариБу й ру қ қ а м у воф и қ  тадқ и қ от  раҳ барлари
гу ру ҳ и  ф у қ аро м у ҳ оф азаси  органлари  би лан гу ру ҳ и  ф у қ аро м у ҳ оф азаси  органлари  би лан 
би ргали к да қ у й и даги ларни  и ш лаб чи қ ади :би ргали к да қ у й и даги ларни  и ш лаб чи қ ади :
-тадқ иқ отларни  тай ёрлаш  ва ў тк ази ш  К алендар-тадқ иқ отларни  тай ёрлаш  ва ў тк ази ш  К алендар
реж аси -у нда тадқ и қ отларга тайёргарли к  асоси йреж аси -у нда тадқ и қ отларга тайёргарли к  асоси й
тадби рлари  ҳ ам  белги ланади ;тадби рлари  ҳ ам  белги ланади ;
-тадқ иқ отлар ў тк ази ш  навбати  ва м у ддатлари ;-тадқ иқ отлар ў тк ази ш  навбати  ва м у ддатлари ;
-м асъу л и ж рочи лар рў й ҳ ати ;-м асъу л и ж рочи лар рў й ҳ ати ;
-тадқ иқ отларда и ш тирок  эту вчи  ҳ ам м а -тадқ иқ отларда и ш тирок  эту вчи  ҳ ам м а 
х у ж ж атларни тай ёрлаш , тадби рлари ни  и ш лаб х у ж ж атларни тай ёрлаш , тадби рлари ни  и ш лаб 
чи қ и ш  тарти би  ва м у ддатлари .чи қ и ш  тарти би  ва м у ддатлари .         
Объек т и ш лаш и  барқ арорли ги ни  тадқ и қ  эти ш  Объек т и ш лаш и  барқ арорли ги ни  тадқ и қ  эти ш  
босқ и члари да босқ и члари да 
  
қ у й и даги лар қ у й и даги лар 
  
белги лаб белги лаб 
  
қ ў й и лади :қ ў й и лади :
1-босқичда1-босқичда
-1-3 ой мобайнида объектнинг нозик томонларини -1-3 ой мобайнида объектнинг нозик томонларини 
таҳлил қилиш ва объект ишлаши барқарорлигига баҳо таҳлил қилиш ва объект ишлаши барқарорлигига баҳо 
беришни ҳисоблаш маълумотларини тайёрлаш.беришни ҳисоблаш маълумотларини тайёрлаш.
2-босқичда2-босқичда
-10-15 кун мобайнида объектнинг ФВдаги -10-15 кун мобайнида объектнинг ФВдаги 
барқарорлигини ошириш ва фаолият тадбирларини ишлаб барқарорлигини ошириш ва фаолият тадбирларини ишлаб 
чиқиш.чиқиш.
3-босқичда3-босқичда
-2-5 кун мобайнида қилинган ҳисобларни ҳамда -2-5 кун мобайнида қилинган ҳисобларни ҳамда 
ишлаб чиқилган таклиф ва тавсияларни тўғрилигини ишлаб чиқилган таклиф ва тавсияларни тўғрилигини 
текшириш (таҳлил қилиш).текшириш (таҳлил қилиш).
        
Тадқиқот гуруҳларининг раҳбарлари эришилган барқарор-Тадқиқот гуруҳларининг раҳбарлари эришилган барқарор-
лик даражасини таҳлил қилади, объект барқарорлигини лик даражасини таҳлил қилади, объект барқарорлигини 
ошириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади, издан чиққан ошириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади, издан чиққан 
ишлаб чиқаришни қайта тиклаш ҳамда бутун қолган ва қайта ишлаб чиқаришни қайта тиклаш ҳамда бутун қолган ва қайта 
тикланаётган биноларда маҳсулот чиқаришни ташкил этиштикланаётган биноларда маҳсулот чиқаришни ташкил этиш
тадбирларни белгилайди.тадбирларни белгилайди. Тадқ иқ отлар ў тк ази ш  и к к и нчи  босқ ич ида қ у й идаги Тадқ иқ отлар ў тк ази ш  и к к и нчи  босқ ич ида қ у й идаги 
м асалалар ў ргани лади:м асалалар ў ргани лади:
      
-объек т ҳ ам м а элем ентлари ни нг Ф Вда ш ик астлану вчи-объек т ҳ ам м а элем ентлари ни нг Ф Вда ш ик астлану вчи
ом иллардан ш и к астлану вчанлиги га баҳ о бери ш ;ом иллардан ш и к астлану вчанлиги га баҳ о бери ш ;
      
-и к к и лам чи  ом и ллардан эҳ тим ол бў лган ш и к аст ва -и к к и лам чи  ом и ллардан эҳ тим ол бў лган ш и к аст ва 
вайронли к лар х арак тери  ва дараж асини  аниқ лаш ;вайронли к лар х арак тери  ва дараж асини  аниқ лаш ;
    
- эҳ ти м ол бў лган ш ароитни  олдиндан тах м и нлаш  - эҳ ти м ол бў лган ш ароитни  олдиндан тах м и нлаш  
нати ж аларига би ноан и қ тисодиёт объек ти ни аҳ волининати ж аларига би ноан и қ тисодиёт объек ти ни аҳ волини
таҳ лил қ или ш ;таҳ лил қ или ш ;
      
- бош қ ару в, таъм инот ти зи м лари нинг, м- бош қ ару в, таъм инот ти зи м лари нинг, м
аҳ су лотаҳ су лот
  
ее
тк ази бтк ази б
  
беру вчи лар ва и стеъм олчилар би лан иш лабберу вчи лар ва и стеъм олчилар би лан иш лаб
чиқ ариш  вачиқ ариш  ва
  
к ооператив алоқ алар и ш ончли лиги га баҳ ок ооператив алоқ алар и ш ончли лиги га баҳ о
бери ш ;бери ш ;
      
- Ф Вда м аҳ су лот чи қ ариш ни таъм инлаб беру вчи бу ту н - Ф Вда м аҳ су лот чи қ ариш ни таъм инлаб беру вчи бу ту н 
иш лаб чиқ ари ш га баҳ о бери ш .иш лаб чиқ ари ш га баҳ о бери ш .           
Тадқиқотлар натижасига асосан тадқиқотлар натижаси Тадқиқотлар натижасига асосан тадқиқотлар натижаси 
ҳақида ҳақида 
ҲҲ
и соботи собот
 ёзилади ва объект ишининг барқарорлигини  ёзилади ва объект ишининг барқарорлигини 
ошириш тадбирлари ошириш тадбирлари 
РР
еж асиеж аси
  
тузилади.тузилади.
Ҳ и соботда қ у й и даги  м асалалар ёри тилади :Ҳ и соботда қ у й и даги  м асалалар ёри тилади :
-тадқиқотлар мавзу-тадқиқотлар мавзу
сс
и, мақсади, вазифалари ва хусусиятлари;и, мақсади, вазифалари ва хусусиятлари;
-объект ишининг барқарорлигига берилган баҳодан чиқадиган -объект ишининг барқарорлигига берилган баҳодан чиқадиган 
    
хулосалар;хулосалар;
-объект ишининг барқарорлигини ошириш тадбирлари;-объект ишининг барқарорлигини ошириш тадбирлари;
-объект кучлари билан ўтказиладиган тадбирларнинг бажари-объект кучлари билан ўтказиладиган тадбирларнинг бажари
--
    
лишлиш
  
муддатлари;муддатлари;
-ўтказиш учун Вазирлик ёрдами талаб қилинадиган тадбирлар;-ўтказиш учун Вазирлик ёрдами талаб қилинадиган тадбирлар;
-режалаштирилган тадбирларни ўтказиш учун керак бўладиган-режалаштирилган тадбирларни ўтказиш учун керак бўладиган
  
  
молия маблағлари ва моддий-техника воситалари;молия маблағлари ва моддий-техника воситалари;
-тадқиқотлар мобайнида ҳал бўлмаган, илмий-тадқиқот ва -тадқиқотлар мобайнида ҳал бўлмаган, илмий-тадқиқот ва 
    
илмий-конструкторлик ташкилотларида охирига етказишилмий-конструкторлик ташкилотларида охирига етказиш
  
  
талаб қилинадиган масалалар.талаб қилинадиган масалалар.           
Объек т иш и барқ арорлигини  ош ириш  Объек т иш и барқ арорлигини  ош ириш  
тадбирлар тадбирлар 
РЕЖ А СИРЕЖ А СИ
 тадқ иқ от тадқ иқ от
натиж аларини у м у м лаш тиру вчи асоси йнатиж аларини у м у м лаш тиру вчи асоси й
хх
у ж ж ат ҳ исобланади. Тадқ иқ оту ж ж ат ҳ исобланади. Тадқ иқ от
натиж алари юзасидан ҳ исобот ҳ ам данатиж алари юзасидан ҳ исобот ҳ ам да
объек т иш и барқ арорлиги  тадбирлариобъек т иш и барқ арорлиги  тадбирлари
реж аси  тех ник  к енгаш да м у ҳ ок ам ареж аси  тех ник  к енгаш да м у ҳ ок ам а
қ или нади. К ейи н бу  қ или нади. К ейи н бу  
хх
у ж ж атларга объек ту ж ж атларга объек т
раҳ бари  им зо чек ади ва у лар  к ерак лираҳ бари  им зо чек ади ва у лар  к ерак ли
ресу рслар см етаси би лан бирга тегиш лиресу рслар см етаси би лан бирга тегиш ли
вазирлик к а ж ў нати лади.вазирлик к а ж ў нати лади.                                                                                                                           
««
ТАСДИҚ ЛАЙМАНТАСДИҚ ЛАЙМАН
»  »  
                                                                                                                            
Ф у қ аро м у ҳ оф азаси  бош ли ғ иФ у қ аро м у ҳ оф азаси  бош ли ғ и
  
__________________________________________________
барқ арорли к ни  ош и ри шбарқ арорли к ни  ош и ри ш
Р Е Ж  А С ИР Е Ж  А С И
Қ у й идаги  қ исм лардан и борат бў лади : Қ у й идаги  қ исм лардан и борат бў лади : 
1. Объек тни нг у м у м и й  тавси ф и. 1. Объек тни нг у м у м и й  тавси ф и. 
2. Би но ва и нш оотларни нг ту зи ли ш и га, реж алаш тири ш  2. Би но ва и нш оотларни нг ту зи ли ш и га, реж алаш тири ш  
ҳ аж м ларига ои д тавси ф лар ва ёрдам ч и би но, инш оотлар. ҳ аж м ларига ои д тавси ф лар ва ёрдам ч и би но, инш оотлар. 
3. Энергия таъ м и ноти  ти зи м и. 3. Энергия таъ м и ноти  ти зи м и. 
4. Су в таъ м и ноти  ти зим и . 4. Су в таъ м и ноти  ти зим и . 
5. Қ ў ри қ лаш  ва ёнғ ин х авф сизли ги  м у ҳ оф азаси. 5. Қ ў ри қ лаш  ва ёнғ ин х авф сизли ги  м у ҳ оф азаси. 
6. Объек тни нг у злу к сиз ф аоли ят к ў рсатиш ини  таъ м и нлаш . 6. Объек тни нг у злу к сиз ф аоли ят к ў рсатиш ини  таъ м и нлаш . 
7. А вария-ти к лаш  гу ру ҳ и  ва бош қ а ту зилм аларни нг рў й х ати . 7. А вария-ти к лаш  гу ру ҳ и  ва бош қ а ту зилм аларни нг рў й х ати . 
8. Иловалар:8. Иловалар:
  
      
- - 
ОО
бъектнинг барча ташқи ёнғин хавфсизлиги сув таъминоти бъектнинг барча ташқи ёнғин хавфсизлиги сув таъминоти 
тизимларитизимлари
          
кўрсатилган бош режаси;кўрсатилган бош режаси;
      
- - 
ББ
ино ва иморатларининг қаватлилиги, улардаги электр тарқатувчиино ва иморатларининг қаватлилиги, улардаги электр тарқатувчи
          
қурилмалари, ички ёнғинни ўчириш кранлари тасвирланган режа;қурилмалари, ички ёнғинни ўчириш кранлари тасвирланган режа;
      
- - 
ЭЭ
лектр энергияни истеъмолчиларга тақсимланган бир чизиқли лектр энергияни истеъмолчиларга тақсимланган бир чизиқли 
тасвири. тасвири.  ИҚТИСОДИЁТ ОБЪЕКТИ ФАОЛИЯТИ 
БАРҚАРОРЛ ИГИНИ ОШИРИШНИНГ 
АСОСИЙ  ЙЎНАЛИШЛАРИХОДИМЛАР  ВА 
УЛ АРНИНГ ОИЛА 
АЪЗОЛАРИНИ 
МУҲОФАЗА ҚИЛИШ, 
УЛ АРНИНГ ҲАЁТИЙ 
ФАОЛИЯТЛАРИНИ 
ТАЪМИНЛАШ
ИШЛАБ ЧИҚАРИШ    
ВА ХЎЖАЛИК 
АЛОҚАЛАРИ 
ИШОНЧЛИГИНИ 
ОШИРИШ БОШҚАРУВ   
ИШОНЧЛИГИНИ  
ОШИРИШ ИЗДАН ЧИҚҚАН ИШЛАБ 
ЧИҚАРИШНИ КАЙТА 
ТИКЛАШГА     ТАЙЁРЛ АШ ИККИЛАМЧИ 
ОМИЛЛАР 
ТАЪСИРИНИНГ 
ЧЕКЛАШ 
ТАДБИРЛ АРИНИ 
АМАЛГА ОШИРИШМУҲАНДИСЛИК-
ТЕХНИК 
КОМПЛЕКСНИ 
МУҲОФАЗА ҚИЛИШ Иш лаб ту рган х оди м лар ва у ларни нг ои ла Иш лаб ту рган х оди м лар ва у ларни нг ои ла 
аъзолари ни  м у ҳ оф аза қ и ли ш , у ларни нг ҳ аёти й  аъзолари ни  м у ҳ оф аза қ и ли ш , у ларни нг ҳ аёти й  
ф аоли ятлари ни  таъм и нлаш :ф аоли ятлари ни  таъм и нлаш :
- муҳофаза иншо- муҳофаза иншо
оо
тлари фондини кўпайтириш;тлари фондини кўпайтириш;
- хавфли жойлардан ишчи, хизматчиларни - хавфли жойлардан ишчи, хизматчиларни 
  
уларнинг оила аъзоларини эвакуация қилиш;уларнинг оила аъзоларини эвакуация қилиш;
- шахсий муҳофаза воситалари ва тиббий муҳофаза - шахсий муҳофаза воситалари ва тиббий муҳофаза 
    
воситалари билан таъминлаш;воситалари билан таъминлаш;
- хабар бериш тизимини шай ҳолатда сақлаш;- хабар бериш тизимини шай ҳолатда сақлаш;
- аҳолига ФВда муҳофаза усулларини ва хатти-- аҳолига ФВда муҳофаза усулларини ва хатти-
    
ҳаракатни ўргатиш;ҳаракатни ўргатиш;
- ша- ша
ҳҳ
ардан ташқари зонани (эвакуация қилингаардан ташқари зонани (эвакуация қилинга
нн
лар лар 
    
зонасини) ўзлаштириш ва жиҳозлаш ҳамда бошқа зонасини) ўзлаштириш ва жиҳозлаш ҳамда бошқа 
    
тадбирлар.тадбирлар. Му ҳ анди сли к -тех ни к ави й  к ом плек сни  м у ҳ ок ам а қ и ли шМу ҳ анди сли к -тех ни к ави й  к ом плек сни  м у ҳ ок ам а қ и ли ш
..
**
темир-бетон конструкциялардан каркас ттемир-бетон конструкциялардан каркас т
урур
даги муҳим иқтисодаги муҳим иқтисо
--
    
диёт объекти қуриш;диёт объекти қуриш;
**
иқтисодиёт объектииқтисодиёт объекти
нн
и ер остига, кон кавланмаларига и ер остига, кон кавланмаларига 
    
жойлаштириш ;жойлаштириш ;
**
сал чуқурлаштирилган типдаги, пастроқ иморатлар, иншосал чуқурлаштирилган типдаги, пастроқ иморатлар, иншо
оо
тлартлар
  
  
қуриш;қуриш;
**
вертикал конструкцияларни горизонталларига алмаштириш;вертикал конструкцияларни горизонталларига алмаштириш;
**
конструкциялар конструкциялар 
пипи
шиқлигинишиқлигини
 мустаҳкамлигини мустаҳкамлигини
 ошириш; ошириш;
**
иморат ва иншоиморат ва иншо
оо
тларни, жумладан иккилами омиллар тларни, жумладан иккилами омиллар 
    
таъсирига қарши айлантириб ўраш ва тупроқ тортиб ўраш;таъсирига қарши айлантириб ўраш ва тупроқ тортиб ўраш;
**
ускуналарни ўрам элементлари, конструкциялари енгил, ускуналарни ўрам элементлари, конструкциялари енгил, 
    
куймайдиган иморатларга олиб кириб ўрнатиш;куймайдиган иморатларга олиб кириб ўрнатиш;
**
энергия, сув, газ, иссиқлик таъминоти тизимлари (захира, автоном энергия, сув, газ, иссиқлик таъминоти тизимлари (захира, автоном 
    
манбалар ва ҳ.к.) ишлаши барқарорлигини таъминлаш;манбалар ва ҳ.к.) ишлаши барқарорлигини таъминлаш;
**
белгилаб қўйилган меъёрларга мувофиқ ускуналар, унинг белгилаб қўйилган меъёрларга мувофиқ ускуналар, унинг 
    
номенклатура материаллари ва ҳ.к. захирасини яратиш;номенклатура материаллари ва ҳ.к. захирасини яратиш;
**
хом ашё, материаллар, захира қисмлар, бутловчи қисмлар ва ҳ.к.ни хом ашё, материаллар, захира қисмлар, бутловчи қисмлар ва ҳ.к.ни 
    
шаша
ҳҳ
ардан ташқари зонага чиардан ташқари зонага чи
қарқар
иш. иш.  Ик к илам ч и ом иллар таъсирининг чек лаш  тадби рлари ни  Ик к илам ч и ом иллар таъсирининг чек лаш  тадби рлари ни  
ам алга ош и риш  ў з ў рнида:ам алга ош и риш  ў з ў рнида:
**
сув босиш эҳтимоли бор зоналарда муҳофаза тадбирлари сув босиш эҳтимоли бор зоналарда муҳофаза тадбирлари 
ўтказишўтказиш
  
  
режаларини ишлаб чиқиш;режаларини ишлаб чиқиш;
**
ишлаб чиқариш авариялари, ҳалокатларини бартараф қилиш ишлаб чиқариш авариялари, ҳалокатларини бартараф қилиш 
    
режаларини ишлаб чиқиш;режаларини ишлаб чиқиш;
*кучли таъсир этувчи заҳарли, *кучли таъсир этувчи заҳарли, 
портлаш хавфи бор, осон ёнувчан портлаш хавфи бор, осон ёнувчан 
моддалар, материаллар моддалар, материаллар 
  
захирасини камайтириш, улар захирасини камайтириш, улар 
сақланишини ташкил этиш;сақланишини ташкил этиш;
**
тт
ўў
ғинлар, айланма (ҳалқа) каналлар барпо этиш, иншоғинлар, айланма (ҳалқа) каналлар барпо этиш, иншо
оо
тлар, тлар, 
    
омборхоналар ва ҳ.к. атрофига тупроқ тортиб тўсиш;омборхоналар ва ҳ.к. атрофига тупроқ тортиб тўсиш;
*кучли таъсир этувчи заҳарли моддалар *кучли таъсир этувчи заҳарли моддалар 
ишлатиладиган жойларда ишлатиладиган жойларда 
авария ташламалари, тутиб қолишавария ташламалари, тутиб қолиш
    
қурилмалариқурилмалари
нини
 барпо этиш; барпо этиш;
**
автоматик ўчириш қурилмалари, ажратгич-клапанлар, бошқа автоматик ўчириш қурилмалари, ажратгич-клапанлар, бошқа 
    
томонгатомонга
 ўтказиб юборадиган сурма тўсиқлар ва ҳ.к. ўрнатиш; ўтказиб юборадиган сурма тўсиқлар ва ҳ.к. ўрнатиш;
**
ишлаб чиқариш таъминоти тадбирлари кенг кўламли ишлаб чиқариш таъминоти тадбирлари кенг кўламли 
комплексиникомплексини
  
  
ўтказиш (замонавий ўтказиш (замонавий 
ўт ўчириш ўт ўчириш 
воситалари,  автоматвоситалари,  автомат
ик ёнғиндан ик ёнғиндан 
хабар берувчи ва ўчириш қурилмалари, хабар берувчи ва ўчириш қурилмалари, 
тайёртайёр
гаргар
лик кўрган лик кўрган 
тузилмалартузилмалар
  
 ва ҳ.к. мавжудлиги) ва ҳ.к. мавжудлиги)
 ёритиш зарур ёритиш зарур
.. Иш лаб чи қ ари ш  ва х ў ж али к  алоқ алари  и ш ончли ли гиниИш лаб чи қ ари ш  ва х ў ж али к  алоқ алари  и ш ончли ли гини
ош и ри ш :ош и ри ш :
**
 ФВда  ФВда 
хом ашё, маҳсулот хом ашё, маҳсулот 
етказиб берувчилар билан ишлаб чиқариш етказиб берувчилар билан ишлаб чиқариш 
      
алоқаларини максимал даражада камайтириш;алоқаларини максимал даражада камайтириш;
* * 
ишлаб чиқариш алоқаларини ўз иқтисодий минтақасида ва ишлаб чиқариш алоқаларини ўз иқтисодий минтақасида ва 
ққ
ўшни ўшни 
      
республикалар объектларида қидириб топишни ташкил этиш;республикалар объектларида қидириб топишни ташкил этиш;
* * 
фавқулодда режимфавқулодда режим
 шароитида  шароитида 
захирадаги барқарор мол етказиб захирадаги барқарор мол етказиб 
      
берувчилар бўлишига эришиш;берувчилар бўлишига эришиш;
* * 
объект таъминотини резервдаги автоном манбаларга ўтказишобъект таъминотини резервдаги автоном манбаларга ўтказиш
  
  
  
имконияти бор тизимини ишлаб чиқиш;имконияти бор тизимини ишлаб чиқиш;
* издан чиққанда * издан чиққанда 
таъминлаш кўчма воситаларини кўпайтириш;таъминлаш кўчма воситаларини кўпайтириш;
* * 
битта саноат зонасидаги бошқа объектлар билан кооператив битта саноат зонасидаги бошқа объектлар билан кооператив 
    
таъминланишни (электр энергияси, сув, газ, пар ва ҳ.к. таъминланишни (электр энергияси, сув, газ, пар ва ҳ.к. 
    
нарсалар таъминотини) ташкил этиш;нарсалар таъминотини) ташкил этиш;
* * 
захиранинг авария захирасини яратиш;захиранинг авария захирасини яратиш;
* * 
хом ашё, материалларини муҳофазасини таъминлаш, сақланишини хом ашё, материалларини муҳофазасини таъминлаш, сақланишини 
    
ташкил этиш ва бўлиб-бўлиб тарташкил этиш ва бўлиб-бўлиб тар
ққ
атилиш;атилиш;
* * 
коммуникацияларни ўрнини босадиган қилиш ва коммуникацияларни ўрнини босадиган қилиш ва 
хх
алқа тарзида алқа тарзида 
      
бирлаштириш.бирлаштириш. Бош қ ару в и ш ончли ли ги ни  ош и ри ш :Бош қ ару в и ш ончли ли ги ни  ош и ри ш :
-асосий, захира ва кўчма бошқарув пунктлари тизимини-асосий, захира ва кўчма бошқарув пунктлари тизимини
  
яратиш, уларни жиҳозлаш ва бутлаш;яратиш, уларни жиҳозлаш ва бутлаш;
--
бб
аа
рчрч
а (объект, туман, шаҳар) бошқарув органларининга (объект, туман, шаҳар) бошқарув органларининг
  
ўзаро ҳамкорлигини ташкил этиш, алоқа ва хабар ўзаро ҳамкорлигини ташкил этиш, алоқа ва хабар 
  
бериш тизимларидан келишиб фойдаланиш;бериш тизимларидан келишиб фойдаланиш;
-алоқа ва хабар бериш ишончли тизимини ташкил -алоқа ва хабар бериш ишончли тизимини ташкил 
  
этиш;этиш;
-ФВдаги шароит ҳақида маълумотларни йиғиш, умум-ФВдаги шароит ҳақида маълумотларни йиғиш, умум
--
  
лаштириш ва лаштириш ва 
қайта қайта 
ишлаш (таҳлил қилиш), қутқариш ва ишлаш (таҳлил қилиш), қутқариш ва 
  
бошқа шошилинч ишларни ўз вақтида ташкил этиш;бошқа шошилинч ишларни ўз вақтида ташкил этиш;
-айрим ишлаб чиқариш участкаларини, айрим -айрим ишлаб чиқариш участкаларини, айрим 
  
агрегатларни узоқдан бошқариш пультини жиҳозлаш;агрегатларни узоқдан бошқариш пультини жиҳозлаш;
-техник ҳужжатларнинг нусхаларини тайёрлаш ва -техник ҳужжатларнинг нусхаларини тайёрлаш ва 
    
уларни ишончли сақланишини  таъминлаш.уларни ишончли сақланишини  таъминлаш. ИИ
зз
дан чи қ қ ан и ш лаб чи қ ари ш ни  қ ай та ти к лаш гадан чи қ қ ан и ш лаб чи қ ари ш ни  қ ай та ти к лаш га
тай ёрлаш :тай ёрлаш :
**
объектнинг эҳтимолобъектнинг эҳтимол
ии
 бўлган шикастланиш вариантларини ишлаб бўлган шикастланиш вариантларини ишлаб
  
  
чиқиш ҳамда қайта тиклаш ишлари характери ва ҳажмини чиқиш ҳамда қайта тиклаш ишлари характери ва ҳажмини 
    
аниқлаш (тадқиқотлар мобайнида)аниқлаш (тадқиқотлар мобайнида)
;;
**
қайта тиклаш ишларини олиб боришни ташкил этиш ва унинг қайта тиклаш ишларини олиб боришни ташкил этиш ва унинг 
    
усуллари юзасидан, шунингдек саноат бинолари ва иншоусуллари юзасидан, шунингдек саноат бинолари ва иншо
оо
тларини енгил тларини енгил 
қурилиш конструкциялари, табиий офатқурилиш конструкциялари, табиий офат
ларлар
  
асоратидаасоратида
 бузилган  бузилган 
    
материалларматериаллар
нини
 ишлатиб, қайта тиклаш юзасидан тавсиялар ишлаб чиқиш ишлатиб, қайта тиклаш юзасидан тавсиялар ишлаб чиқиш
;;
**
иморат ва иншоиморат ва иншо
оо
тларни қисқа муддатларда қайта тиклаш тларни қисқа муддатларда қайта тиклаш 
талабларигаталабларига
  
    
жавоб берадиган енгил, пишиқ, ўтга чидамли материаллардан буюмларжавоб берадиган енгил, пишиқ, ўтга чидамли материаллардан буюмлар
  
  
ва конструкцияларни оммавий ишлаб чиқаришга тайёргарлик кўриш;ва конструкцияларни оммавий ишлаб чиқаришга тайёргарлик кўриш;
**
қайта тиклаш ишлариқайта тиклаш ишлари
ни олиб бориш учунни олиб бориш учун
 куч ва воситаларни тайёрлаш; куч ва воситаларни тайёрлаш;
**
ишлаб чиқаришни қайта тиклаш учун хом ашё ва материалларишлаб чиқаришни қайта тиклаш учун хом ашё ва материаллар
,,
 керакли  керакли 
    
захирасини яратиш ҳамда уларни хавфсиз жойларда сақлаш;захирасини яратиш ҳамда уларни хавфсиз жойларда сақлаш;
**
қурилиш ва технология ҳужжатлари ишончли сақланишини таъминлаш.қурилиш ва технология ҳужжатлари ишончли сақланишини таъминлаш.         
ИИ
қтисодиётқтисодиёт
  
 объекти ишлаши барқарорлигини ошириш  объекти ишлаши барқарорлигини ошириш 
РР
ежасиежаси
юкори бошқарув органларининг (бирлашма, бош бошқарма, идора,юкори бошқарув органларининг (бирлашма, бош бошқарма, идора,
вазирликнинг) тавсияларига мувофиқ ишлаб чиқилади.вазирликнинг) тавсияларига мувофиқ ишлаб чиқилади.
        
Режанинг биринчи қисмида объектлар, вазирликлар тинчлик Режанинг биринчи қисмида объектлар, вазирликлар тинчлик 
даврида ўтказадиган тадбирлар белгиланади ҳамда, зарурат бўлса,даврида ўтказадиган тадбирлар белгиланади ҳамда, зарурат бўлса,
ҳукумат қарорлари талаб этиладиган тадбирлар кўзда тутилади.ҳукумат қарорлари талаб этиладиган тадбирлар кўзда тутилади.
          
Режанинг иккинчи қисмида  эҳтимоли бор ФВ вақтида бажараРежанинг иккинчи қисмида  эҳтимоли бор ФВ вақтида бажара
--
дд
иганиган
  
тадбирлар ҳамда ҳукумат қарорлари талаб этиладигантадбирлар ҳамда ҳукумат қарорлари талаб этиладиган
тт
адбирларадбирлар
  
белгиланади.белгиланади.
        
Иқтисодиёт объекти (тармоғи) ишлаши барқарорлигини ошириш Иқтисодиёт объекти (тармоғи) ишлаши барқарорлигини ошириш 
режаси фавқулодда вазиятларда объект (тармоқ) ишлаши режаси фавқулодда вазиятларда объект (тармоқ) ишлаши 
барқарорлигини ошириш масалаларида ўтказилган тадқиқотлар барқарорлигини ошириш масалаларида ўтказилган тадқиқотлар 
натижаларига, эришилган даражага берилган баҳога қараб ўрганибнатижаларига, эришилган даражага берилган баҳога қараб ўрганиб
чиқилади.чиқилади.
          
Режани тадқиқотлар раҳбари бошчилигида бош мутахассислар, Режани тадқиқотлар раҳбари бошчилигида бош мутахассислар, 
тадқиқот гуруҳларининг раҳбарлари ўрганиб чиқадилар.тадқиқот гуруҳларининг раҳбарлари ўрганиб чиқадилар. ЭЪТИБОРИНГИЗЭЪТИБОРИНГИЗ
УЧУНУЧУН
РАҲМАТ !РАҲМАТ !