Tasvirlarda raqamli ishlov berish algoritmi - Информатика и ИТ - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	2.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Информатика и ИТ

Tasvirlarda raqamli ishlov berish algoritmi

Купить

MAVZU: Tasvirlarda raqamli ishlov berish algoritmi

REJA:
1. Raqamli tasvirlarni hosil qilish haqida qisqacha
tushuncha
2. Tasvirlarga o’zgartrishlar kiritish haqida
3. Stataik va Dinamik raqamli tasvirlar haqida
qisqacha tushuncha
4. Tasvirni yuqori sifatga o’tkazish
5. Xulosa

TASVIRLARGA RAQAMLI ISHLOV BERISH ELEMENTLARI
1.1. Raqamli tasvirlarni hosil qilish shakli va usullari
Analog ikki o’lchovli signalni vaqt bo’yicha diskretlash va daraja bo’yicha kvantlash
natijasida raqamli tasvir (RT) paydo bo’ladi. RTning eng kichik elementi piksel
(pixel) deb ataladi. RT umumiy holda N ta qator va M ta ustundan iborat to’g’ri
burchakli jadval ko’rinishida beriladi, bunda har bir element piksel bo’ladi. Bu
jadvalni NxM elementlardan iborat matrisa ko’rinishida ham yozish mumkin.
Tasvirlarni tanib olish masalalarida bitta RT turli usullarda keltirilishi mumkin, ya’ni
dekart yoki qutbli koordinata sistemalarida.
1-rasmda RTni ikki xil usulda dekart koordinata sistemasida tasvirlash ko’rsatilgan.
Chap koordinat sistema O’ng koordinat sistema
1-rasm. Dekart koordinat sistemasida RTni ikki xil usulda tasvirlash.
Chap koordinat sistema X o’qini chapdan o’ngga yo’nalishiga mos keladi. O’ng
koordinat sistema Y o’qini pastdan yuqoriga yo’nalishiga mos keladi. Shu sababli

RTni ifodalovchi matrisaning pastki chap tomonida (1,1) koordinatli piksel
joylashadi, yuqori o’ng tomonda esa (N,M) koordinatli piksel joylashadi.
O’ng koordinat sistemada RT piksellarini tartibli hisobi unga mos matrisaning
yuqori chap burchagidan boshlanib o’ng pastki burchakda tamomlanadi.
Koordinatlarning bunday ifodalanishi umum qabul qilingan ikki o’lchovli chap
dekart sistemaga mos kelmasada, u RT XY tekislikda aks ettirishda ko’p
qo’llaniladi. (x
1 ,y
1 ) va (x
2 ,y
2 ) koordinatali ikki piksel orasidagi d masofa quyidagicha
aniqlanadi:
. (1)
Bizga 8x8 piksel o’lchovli tasvirni aniqlovchi 8-tartibli matrisa berilgan.
, (2)
Bu tasvirni dekart koordinat sistemasidagi grafik ko’rinishi 2-rasmda ko’rsatilgan.
Bu yerda a xarfi bilan (2) tasvirning chap koordinat sistemasidagi ko’rinishi, b xarfi
bilan uning o’ng koordinat sistemadagi ko’rinishi belgilangan.
2-rasm. (2)- matrisani raqamli tasviri.

(2) matrisa uch o’lchovli dekart koordinat sistemasida ham grafik ko’rinishda
keltirilishi mumkin. Bu holda matrisaning elementlari XY tekislikda joylashadi. Bu
elementlarning qiymatlari Z o’qi bo’yicha qo’yiladi. Bunday tasavvurning natijasi
3-rasmda ko’rsatilgan.
3-rasm. (2) matrisani 3D tasvir shaklida ifodalanishi.
3-rasmda a xarf bilan (2) tasvir chap uch o’lchovli dekart koordinat sistemasida
belgilangan, b xarf bilan esa o’ng uch o’lchovli dekart koordinat sistemasida
belgilangan.
[4] terminologiyasi bo’yicha 3D ko’rinishida keltirilgan tasvirlar “0” sinf raqamli
tasvirlarga kiradi. «0 sinfini» tasvirlarni aniqlashda umum qabul qilingan sinf
tushunchasi bilan adashtirmaslik uchun uni usul degan tushuncha bilan
almashtiramiz. [4] da raqamli tasvirlarni ta’riflash va ifodalash uchun beshta usul
kiritilgan, ulardan 1-4 usullar tasvirlarni 2D shaklda ifodalashga mo’ljallangan.
Oxirgi usul o’zining alohida nuqtalari yoki lokal sohalari bilan keltirilgan yarimtonli
binar, konturli va tasvirlarga bo’lingan.
Aynan bir tasvirni (yuzning qismi) 3D va 2D shakllarda ifodalanishi 4-rasmda
keltirilgan. 2D shakl yarim tonli va kontur tasvirda hamda yuzning lokal qismlari
tasvirida ifodalangan. Har qaysi tasvirda uning ifodalanish usuli ko’rsatilgan ([3]
bo’yicha tasvir tegishli bo’lgan sinf).
[4] da kiritilgan sinflash tufayli tasvirlarga ishlov berish sistemasining kirish va
chiqishdagi tasvirlar orasidagi munosabatlarni ta’riflash mumkin. Misol uchun 3D
tasvirni XY tekislikka vertikal proyeksiyasi 2D shakldagi tasvirni olish imkoniyatini

beradi, oxirida bo’sag’aning turli qiymatlarida kesiklari yarimtonli 2D tasvirni binar
ko’rinishga o’tkazadi. O’z navbatida binar tasvir qandaydir konturlash prosedurasi
yordamida osonlikcha konturga o’tkaziladi va x.k. RTning bunday shakl
o’zgartirilishi timsollarni aniqlash masalalarida tasvirlardan belgilarni ajratib
olishda tez-tez qo’llanib turiladi.
4-rasm. Bir tasvirni besh xil usulda ko’rsatish.
Raqamli tasvirlarni grafik ifodalash uchun boshqa koordinat sistemalarni
(nodekart) tashlash, yechilayotgan masalaning bevosita qo’llanish sohasi va undan
kelib chiqadigan xususiyatlari asosida aniqlanadi. Masalan, timsollarni aniqlashda
keng foydalaniladigan Furye-Mellin o’zgartirishida RT spektori dekart koordinat
sistemasidan to’g’ri burchakli qutb koordinat sistemasiga o’tkaziladi. Bu oddiy
qutb koordinat sistemasini yoyilmasi hisoblanadi. RTning bunday ifodalanishining
xususiyatlari 5-rasmda ko’rsatilgan.
Bir sistemadan boshqa sistemaga o’tkazilayotganda piksellarning koordinatalari
quyidagi munosabatlar bo’yicha hisoblanadi.
. (3)
RT maydonida koordinatalarni joylashtirish usuli qutb radiusini qanday usulda
diskretlashga (tekis va notekis) bog’liq. Bu ikki usul ham RTga ishlov berish
tajribasida keng qo’llaniladi (6-rasm).

6-rasm. Raqamli tasvirlarda polyar koordinatni joylashtirish usullari. Tasvirlarga
ishlov berish algoritmlarida foydalaniladigan belgilar sistemasi
Qandaydir RT piksellarning NxM o’lchovli matrisa ko’rinishida yozilgan. U holda
bu tasvirning har bir pikselini quyidagi ko’rinishda yozamiz
, (4)
bu yerda i .
Barcha tasvirlarni yoki ( N=M hol uchun) ko’rinishda yozish mumkin.
Bunda matrisani belgilashdagi quyi indeks (ifoda) doim uning tartibini belgilaydi
(yoki hol uchun o’lchov).
RT ifodalovchi har bir matrisaga transponirlash, aylantirish, kompleks qo’shish,
darajaga ko’tarish va x.k. operasiyalarni qo’llash mumkin. Ularni bu operasiyalar
uchun qabul qilingan belgilashlar ko’rinishida yozish mumkin. Masalan:
. (5)

N tartibli nol va birlik matrisalarni belgilash uchun quyidagi belgilashlardan
foydalaniladi:
va , qachonki va . (6)
Quyida tahlil qilinadigan RT ga ishlov berish va aniqlash proseduralarida
matrisalarni oddiy (dekart) ko’paytirishdan tashqari yana ikki tipdagi
ko’paytirishdan foydalaniladi: to’g’ri va nuqtaviy.
va matrisalar uchun to’g’ri (kronekerov) ko’paytirish quyidagicha
yoziladi:
, (7)
bu yerda matrisa tartibga ega.
Matrisalarni to’g’ri ko’paytmasi o’ng va chap bo’lishi mumkin. Ikki matrisaning
o’ng ko’paytmasida natija bloklar orqali shunday shakllanadiki, chap matrisaning
har bir elementi o’rniga shu elementni o’ng matrisaning barcha elementlariga
ko’paytmasining natijasi yoziladi. - natijaviy matrisa quyidagi shaklga ega
bo’ladi.
. (8)
va matrisalarning nuqtaviy ko’paytmasi quyidagicha yoziladi
, (9)
Bunda N tartibli matrisa quyidagicha aniqlanadi:

. (10)
, (13)
bu odatda tasvirlarni sifatini yaxshilashda foydalaniladi.
(11)-(13) operasiyalarni amalga oshirishda piksellarning qiymatini (yorqinligini)
kuzatib turish kerak, uning qiymatlari berilgan oraliqda bo’lishi kerak. Misol uchun
yarimton tasvirlar uchun bu oraliq 1 dan 255 gacha.
8-rasm. Tasodifiy tanlangan koordinata juftliklari yordamida olingan kontur.
Keltirilgan barcha koordinatalarni N ta kompleks sonlardan tashkil topgan X vektor
ko’rinishda yozamiz:
. (15)

9-rasm. Polyar koordinat yordamida kontur obrazini yoyish:
Statik va dinamik raqamli tasvirlarning sifatini tiklash algoritmlari
2.1.1. Statik va dinamik raqamli tasvirlar
Statik raqamli tasvir biror tasvirga oluvchi qurilma (fotokamera, skaner)
yordamida olingan raqamli tasvir deyiladi (10-rasm). Ular *.bmp, *.jpg, *.pcx, *.tif
kabi formatlarda saqlanadi. Bir necha statik tasvirlarni biror dastur orqali ketma-
ket yoki takroriy tasvirlangan tasvirlar majmuasi dinamik tasvir deyiladi. Dinamik
tasvirlar *.gif, *.avi, *.mov, *.mpg, kabi formatlarda saqlanadi. Dinamik tasvirlarga
animatsiyalar, video tasvirlarni misol qilib aytish mumkin (11-rasm). Statik tasvir
video tasvir kadridan ham olinishi mumkin.
10-rasm. Statik tasvirlar

11-rasm. Dinamik tasvirlar
Dinamik tasvirlarni qayta ishlashda barcha statik tasvirlarida bir xil qayta ishlash
algiritmlari qollaniladi. Shuning uchun tasvirlar sifatini tiklash usullari va
algoritmlarini statik raqamli tasvirlar uchun qarash yetarli bo’ladi.
Chiziqli tiniqlashtirish usuli ham tasvirlar sifatini oshirish masalalarida ko’p
qo’llaniladi. Uning ko’rinishi quyidagicha:
.
Bu yerda va - tasvirdagi eng kichik va eng katta rang
qiymatlari, - (x, y) koordinatadagi rang qiymati.
Shuningdek, tasvir gistogrammalari tahlili asosida ham tasvir tiniqligini oshirish
mumkin. U quyidagi formula asosida amalga oshiriladi:
(23)
bu yerda H
i – tasvirdagi i rangdagi piksellar soni (0≤ i ≤255),
G(x,y) – (x,y) koordinatada joylashgan pikselning rang qiymati,
r - normallashtiruvchi parametr.
Operatorlar tasvir kontrasti yoki ravshanligini korreksiyalovchi bo’lsa, u holda

I ( x,y )= q*f ( x,y ) +C
yoki
I ( x,y ) =f ( x,y ) +C
almashtirishlar bajariladi, bu yerda q, S – konstantlar.
Tasvirda halaqitlarni bartaraf etishda qo’llaniladigan filtrlar ikki sinfga ajratiladi:
quyi chastotali va yuqori chastotali fazoviy filtrlar. Sochma dog’lar, g’alayonlar
spektri uchun quyi chastotali filtrlar qo’llanilib, keyin obyektda chenaralarni
belgilash yoki ajratib olishda yuqori chastotali filtrlar qo’llaniladi.
Raqamli tasvir texnologiyasi ushbu to'rtta muammo orqali qanday qilib
buziladi:
Qiymati - Raqamli prokatlash yoki dastlabki bosib chiqarish qiymati
an'anaviy tekshiruvdan ancha past bo'lib, qisqa bo'yli va yagona rangli
tasvirlarni qabul qilinadigan chegaralar doirasida narxlanadi.
Rang - Ko'pgina loyihalar uchun an'anaviy tekshirish juda qimmat va
raqamli tasvirlar qimmat o'lchash bosqichlarini bartaraf etadigan ranglarni
qayta ishlash jarayonidir.
Olchamlari - Raqamli tasvir texnologiyasi aslida har qanday tasvir hajmini
boshqarishi mumkin. Mavjud chiqish qurilmalari bir necha dyuymdan 60
futdan oshiq bo'lishi mumkin. Kattaroq tasvirlar uchun siz parcha-parcha
yondashuvni qo'llashingiz mumkin.
Bosib chiqarish jarayoni - Raqamli tasvirni qayta ishlash - tasvirni tezda
ishlashi va o'zgartirishi mumkin bo'lgan, avtomatik ravishda raqamli tasvir
texnologiyasidan foydalangan holda, tasvirni faqat matnli ma'lumotlarni
tezda o'zgartirishi mumkin .

Foydalanilgan Adabiyotlar
 Келли Мэрдок Autodesk 3ds Max 2013. Библия пользователя = Autodesk
3ds
Max 2013 Bible. — M.: «Диалектика» , 2013. — 816 с.
 Келли Мэрдок. 3ds
Max 2012. Библия пользователя = 3ds Max 2012
Bible. — M.: «Диалектика» ,
2012. — 1312 с.
 Стефани
Рис. Анимация персонажей в 3D Studio MAX, оригинал
Анимация
персонажей в 3D Studio MAX. Издательство BOOKS, 2009.
—
450 стр.
 Shamms
Mortier, Autodesk 3ds Max 9. 3d Studio Max 9:— M. : Nashriyot
uyi
"Dialectics", 2007. — 384 p. Il. ISBN 978-5-8459-1215-2
 Кулагин Б. Ю, Яцюк О. Г. 3ds
Max в дизайне среды. — 1-е издание. —
C.: «БХВ-Петербург» ,
2008. — С. 976.
 Сазанов
Е.А. Архитектурная визуализация в программе Autodesk 3ds
Max
2015. Омск, 2016. — ISBN 978-5-93204-887-0 .
 Швембергер С., Щербаков И., Горончаровский В. 3ds
Max:
художественное
моделирование и специальные эффекты. — C.: «БХВ-
Петербург» ,
2006. — С. 320.
↑

Tasvirlarda raqamli ishlov berish algoritmi

Купить

Похожие документы
3d-max dasturida obektlarni yaratish
Algoritm va ma’lumotlar strukturasi
3D-MAX dasturi haqida
3D Studio MAX dasturiga kirish. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Adobe photoshop dasturida tasvirlarda ishlov berish,taqdimot yaratish