Tayanch-harakatlanish sistemasining rivojlanishida jismoniy mehnatning ahamiyati - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Май 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Tayanch-harakatlanish sistemasining rivojlanishida jismoniy mehnatning ahamiyati

Купить

MAVZU: TAYANCH- HARAKATLANISH SISTEMASINING RIVOJLANISHIDA JISMONIY MEHNATNING AHAMIYATI

REJA:Odam skeletining tuzilishi Muskullaning ishlashi Muskullarning charchashi Tayanch-harakatlanish sistemasining rivojlanishida jismoniy tarbiya va mehnatning roli

Odam skeletining tuzilishiBosh skeleti Ko’krak qafasi skeleti Qo’l skeleti Oyoq skeletiUmurtqa pog’onasi

Odam skeletining tuzilishiTayanch-harakatlanish sistemasi skelet va muskullardan tashkil topgan bo‘lib, organizmda tayanch, harakatlanish va himoya funksiyasini bajaradi. Ko‘krak qafasi skeleti va muskullari - yurak va o‘pkani, qorin bo‘shlig‘i devori - oshqozon, ichak va buyraklarni, kalla qutisi - bosh miyani, umurtqa pog‘onasi - orqa miyani har xil ta’sirlardan himoya qiladi. Odam skeleti 206 ta suyakdan tashkil topgan bo‘lib, ulardan 85 tasi juft, 36 tasi toq va ular joylashishiga ko‘ra umurtqa pog‘onasi, bosh, tana, qo‘l va oyoq hamda ularning kamar skeletlariga ajratiladi.

ODAM TANASI SKELETI: 1 - BOSH, 2 - PASTKI JAG‘, 3 - UMURTQA POG'ONASI, 4 - O‘MROV, 5- KURAK, 6 - TO‘SH, 7-QOVURG‘ALAR, 8 - YELKA SUYAGI, 9 - CHANOQ, 10 - TIRSAK, 11 - BILAK, 12 - PANJA, 13 - SON, 14 - TIZZA QOPQOG’I, 15 - KATTA BOLDIR, 16-KICHIK BOLDIR, 17-TOVON SUYAKLARI.

Umurtqa pog’onasiUmurtqa pog‘onasi 33-34 ta umurtqalardan iborat. Har bir umurtqa tana, bir nechta o'simtalar va teshikdan iborat. Umurtqalar ustma-ust bir qator bo'lib joylashganida ularning teshigi o'zaro tutashib, umurtqa pog'onasi nayini hosil qiladi. Bu nay ichida orqa miya joylashgan. Umurtqa pog'ona- sining bo'yin bo'limi 7 ta, ko'krak 12 ta, bel 5 ta, dumg'aza o'zaro harakatsiz tutashgan 5 ta, dum 4-5 ta umurtqalardan iborat.

Umurtqa pog’onasi a - umurtqa pog'onasi bo'limlari (oldingi tomondan ko‘rinishi): 1 - bo‘yin, 2 - ko'krak, 3 - bel, 4 - dumg'aza, 5 - dum; b - umurtqa pog'onasi egikliklari (yon tomondan ko'rinishi): 1 - umurtqa pog‘onasi kanali, 2 - bo‘yin lordozi, 3 - ko'krak kifozi, 4 - bel lordozi, 5 - dumg'aza kifozi.

Bosh skeleti 23 ta suyakning birikishidan hosil bo'lib, u kalla va yuz qismlariga ajratiladi. Kalla skeleti bir juftdan tepa va chakka, bittadan peshana va ensa suyaklaridan, yuz skeleti bir juftdan yuqori jag' va yonoq hamda bitta pastki jag’ suyaklaridan iborat. Bosh skeleti

Bosh skeleti Bosh skeleti: a - yon tomondan ko‘rinishi, b - old tomondan ko'rinishi; 1 - tepa suyagi, 2 - peshona suyagi, 3 - ensa suyagi, 4- chakka suyagi, 5 - yonoq suyagi, 6- pastki jag', 7-yuqori jag’, 8 - burun suyagi.

Ko’krak qafasi skeletiga 12 ta umurtqa, 12 juft qovurg'alar va bitta to‘sh suyagi kiradi. Barcha qovurg'alarning keyingi uchi tananing orqa tomonida ko'krak umurtqalariga birikkan. Ulardan chin qovurg'alar deb ataladigan oldingi 7 juft qovurg'alar bevosita oldindan to'sh suyagiga birikadi yoki oldingi tomondan. Qolgan 5 juft qovurg'alardan 3 jufti tog‘ay orqali dastlab o'zaro tutashib, so‘ng yettinchi juft qovurg'alar tog'aylari orqali to'sh suyagiga birikadi. To'sh suyagiga birikmagan oxirgi 2 juft qovurg‘alar yetim qovurg'alar deb ataladi. Ko’krak qafasi skeleti

Ko’krak qafasi skeleti Ko'krak qafasi: 1-7 - chin qovurg'alar; 8-10 - soxta qovurg'alar, 11, 12 -yetim qovurg'alar.

Qo‘l skeleti yelka, bilak, tirsak, kaftusti, kaft, panja va 2 juft yelka kamari (kurak, o'mrov) suyaklaridan iborat. Yelka kamari qo'lning erkin suyaklarini umurtqa pog'onasi- ning ko'krak bo'limi bilan tutashtirib turadi. Qo’l skeleti

Oyoq skeleti son, tizza qopqog'i, katta va kichik boldir, tovon, kaft va barmoq suyaklaridan iborat. Ikkita katta yassi chanoq suyaklari oyoq kamarini hosil qiladi. Oyoq skeleti

Oyoq skeleti Tizza bo‘g‘imining tuzilishi: 1 - son suyagi, 2- bo‘g‘im xaltachasi, 3- tizza qopqog'i, 4 - tog‘ay, 5- bo‘g‘im suyuqligi, 6- katta boldir suyagi

Odarn tanasining harakatlari ma’lum muskullar guruhining ishlashi natijasida bajariladi. Muskullar maxsus nerv hujayralari va ularning tolalari bilan tutashgan. Muskullarni harakatga keItiruvchi nerv hujayralari, ya’ni motoneyronlarning har biri o'z tolalari orqali o'nIab va yuzlab muskul tolalari bilan tutashadi. Nerv tolasi muskul tolasi bilan tutashadigan joyda yupqa pardadan iborat maxsus plastinkalar bo'lib, ular sinaps deb ataladi. Motoneyron, uning tolasi va u tutashgan muskul tolasi birgalikda muskul-nerv harakat birligini hosil qiladi. Skelet muskullarining ishi ikki xii bo'ladi: statik va dinamik. Muskulning statik ishi natijasida odarn tanasi va uning ayrim qismlari ma'lurn vaqt davomida zarur bo'lgan vaziyatni saqlaydi. Masalan, tik turish, qo'lni. o

Muskulning ishi rnaxsus asbob (ergograt) yordarnida lentaga yozib olinadi va hosil bo'lgan chiziqlar ergogramma deb ataladi. Muskul ish bajarganda, undan energiya ajraladi va energiyaning 25-30% i ana shu bajarilayotgan ish uchun sarflanadi.Muskulning ishi maxsus asbob (ergograt) yordarnida lentaga yozib olinadi va hosil bo'lgan chiziqlar ergogramma deb ataladi. Muskul ish bajarganda, undan energiya ajraladi va energiyaning 25-30% i ana shu bajarilayotgan ish uchun sarflanadi. Qolgan70-75%i issiqlik energiyasi sifatida tana haroratining doimiyligini ta’minlash uchun sarflanadi, ortiqcha qismi teri va nafas chiqarish yo'li orqali tashqariga ajratiladi. Bu energiya ovqat tarkibidagi oqsil yog' va uglevodlarning kislorod bilan oksidlanishi natijasida hosil bo'ladi. Bundan

Muskullarning charchashi. Ma'lum vaqt davomida ish bajarish natijasida muskullar charchaydi. Muskullar charchashining sababi quyidagilardan iborat: birinchidan, uzoq vaqt davomida qo'zg'alish natijasida miyaning muskul ishini boshqaradigan nerv hujayralari charchaydi, ularda qo'zg'alish jarayoni pasayadi, hujayralar tormozlanish holatiga o'tadi; ikkinchidan, uzoq vaqt davom etadigan jismoniy ish natijasida muskul tolalaridagi ATF, KF, glikogen moddalarining zahirasi tugab, muskulning ishi uchun zarur bo'lgan energiya tugaydi; uchinchidan, qisqa vaqt davomida, ammo katta tezlikda bajarilgan ish jarayonida organizmda kislorod yetishmay qoladi. Charchash yuzaga kelganda, asta-sekin muskul tolalarining qisqarish kuchi kamaya boshlaydi va ular bora-bora bo'shashi

Tayanch-harakatlanish sistemasining rivojlanishida jismoniy tarbiya va mehnatning roli Jismoniy tarbiya odam organizmining normal o'sishi, rivojlanishida, qad-qomatning shakllanishida muhim rol o'ynaydi. Muntazam ravishda mehnat, jismoniy tarbiya va sport bilan shug'ullanish natijasida muskul to'qimasida moddalar almashinuvi kuchayadi, muskullarga qon kelishi ko'payadi, bu esa ularning oziq moddalar bilan ta'minlanishini yaxshilaydi. Tekshirishlardan ma'lum bo'lishicha, jismoniy mashq bilan shug'ullanuvchi kishilarning har 100 ta muskul tolasida mayda qon tomirlar (kapillyar)ning soni boshqalarning muskulidagiga nisbatan ikki marta ko'p bo'ladi. Bunday odamlarmuskullarining, qon, kislorod, oziq moddalar bilan ta'minlanishi yaxshi bo'lganl

E’tiboringiz uchun rahmat

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar