Teńiz qoltiq buǵaz toponimleri

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	13 Август 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	География

Teńiz qoltiq buǵaz toponimleri

Купить

$Teńiz qoltiq buǵ\u000E az toponimleri$ $ Dreyk buǵazı - Atlantika okeanı menen Tinish okeanın baylanıstırıp turıwshı áhmiyetli teńiz joli. Ol Qubla Amerikanın en qubla noqatı - Keyp Horn yarım atawi menen Antarktida materi ǵi aralı ǵ\u000E ında jaylasqan. Bul aymaq ǵeo ǵrafiyalıq jaqtan júdá áhmiyetli bolip, ol arqalı dúnya okeanlarınıń suw almasıwı hám klimat proceslerine úlken tásir kórsetedi.  Bu ǵ\u000E azdıń atı in ǵlis teńizshisi hám sayaxachısı Frensis Dreyk (Francis Drake) húrmetine beril ǵen. Ol XVI ásirde, ya ǵ\u000E nıy 1500-jıllarda jasap ótken ataqlı teńizshi, sárkarda hám oylap tabıwshı bol ǵan. Frensis Dreyk 1578-jılı Qubla Amerikanıń batıs jaģaları boylap sayaxat etken hám sol aralıqta ǵ\u000E ı suwlar arqalı júzip ótken in ǵlis teńizshilerinen biri sipatında tariyxta qal ǵan.  Bunnan soń, ol ótken aymaq keyin$ $ - Atlantika okeanınıń batıs bóliminde jaylasqan, dúnyadaǵi en ataqlı hám ǵózzal teńizlerden biri. Ol Arqa hám Qubla Amerika materikleri hám kóple ǵen atawlar menen qorshal ǵan bolıp, Karib re ǵionınıń oraylıq bólimin quraydı. Bul teńiz arqalı áem ǵi zamanlardan berli sawda jolları ótken, sonday-aq, ol kóple ǵen tariyxıy waqıyalardıń ǵúwası bol ǵ\u000Ean.  Karib teńiziniń atı áyyemde bul aymaqta jasa ǵan karibler yamasa karib xalqı dep atal ǵan jer ǵilikli hind qawiminen kelip shiqqan. Bul xalıq evropalı teńizshiler keliwinen aldın Karib atawlarında hám Qubla Amerikanıń arqa jaģalarında jasa ǵan. Olar mártli ǵi hám teńizde júziw sheberli ǵi menen bel ǵili bol ǵan.  XV ásir aqırında ataqlı ispan sayaxachısı Xristofor Kolumb Evropadan Amerika ǵa etken sayaxatı dawamında áyne usi aymaqqa j$ $ Gibraltar buǵazı - Atlantika okeanın Jer Orta teńizi menen baylanıstırıp turıwshı eń áhmiyetli tábiyiy jollardan biri. Ol Evropa materi ǵiniń qublası menen Afrika materi ǵiniń arqasın ajıratıp turadi. Bu ǵazdiń en tar jeri tek 14 kilometr bolip, ol Ispaniya (Evropa) hám Marokko (Afrika) ortasında jaylasqan. Tariyxıy jaqtan bul aymaq teńiz sawdası, áskeriy júrisler hám mádeniy baylanıslar ushın áhmietli strate ǵiyalıq áhmietke ie bol ǵ\u000Ean.  Gibraltar atınıń kelip shı ǵ\u000Eıwı ózine tán tariyxıy mániske ie. "Gibraltar" sózi arab tilinde ǵi "Jabal TA āriq" ( قراطلبج ) sózinen kelip shiqqan bolip, bul sóz "Tariq tawi" yamasa "Tariqtiń tawi" de ǵen mánisti anlatadi. Bul at VIII ásirde (711-jilda) Ispaniya ǵa musılman áskerleri menen bir ǵe kel ǵen arab$ $ Ross teńizi Antarktida materiǵiniń qubla- shıģis bóliminde, Tinish okeanınıń shetinde jaylasqan suwiq hám muzlı teńizlerden biri. Bul teńiz Antarktida jaģalarına tutasqan bolip, oniń úlken bólimin muz qatlamları qaplap turadi. Ross teńizi dúnyada ǵi en taza hám ekolo ǵiyalıq jaqtan en az pataslan ǵan teńizlerden biri bolip esaplanadı.  Ross teńiziniń atı ataqlı shotlandiyalı teńizshi hám oylap tabıwshı Jeyms Ross (James Clark Ross) atı menen baylanıslı. Ol XIX ásirde, ya ǵ\u000Enıy 1839-1843-jıllar aralı ǵ\u000Eında Antarktida aymaqların úyreniw maqsetinde ilimiy ekspediciya shólkemlestir ǵen. Usı sayaxat dawamında ol házir ǵi Ross teńizi jaylasqan aymaqtı ashqan hám onı karta ǵ\u000Ea kir ǵiz ǵen.$ $ Sarǵasso teńizi - Atlantika okeanınıń oraylıq bóliminde, Arqa Amerika hám Evropa ortasında jaylasqan ózine tán teńiz. Bul teńizdiń eń tań qalarlıq tárepi sonda, ol basqa teńizlerden parıqlı túrde qur ǵ\u000Eaqlıq penen qorshalma ǵ\u000Ean. Sar ǵasso teńizin tórt tárepten okean aģısları - Golfstrim, Kanareyka, Arqa Atlantika hám Ekvatorial aģıslar qorshap turadi. Sol sebepli ol "okean ishinde ǵi teńiz" dep te ataladı.  Sar ǵasso teńiziniń atı onıń suw betinde júdá kóp ushırasatuģın "sar ǵassum" dep atalatuģın qońır teńiz ósimli ǵi (suw otları) atınan alın ǵan. Bul ósimlikler úlken maydandı qaplap, suw betinde júzip júredi. Sol sebepli, dáslepki teńizshiler bul aymaqtı "sar ǵassum shópleri menen tol ǵan teńiz" dep ata ǵan. Keyin ala bul atama "Sar ǵasso Sea,&#3$ $ Jer Orta teńizi - Jer sharındaǵ\u000E ı eń áyyem ǵ i hám en ataqlı teńizlerden biri. Ol Evropa, Aziya hám Afrika materikleri aralı ǵ\u000E ında jaylasqan bolıp, Atlantika okeanı menen Gibraltar buģazı arqalı tutasqan. Jer Orta teńizi ázelden sawda, mádeniyat hám civilizaciyalar kesilispesi bolıp kel ǵ en. Onıń jaģalarında áyyem ǵ i Mısır, Greciya, Rim, Finikiya hám Arab mámleketleri rawajlan ǵ an.  Teńiz atamasınıń kelip shı ǵ\u000E ıwı áyyem ǵ i zamanlar ǵ\u000E a barıp taqaladı. "Jer Orta teńizi" atı tiykarınan latınsha "Mare Mediterraneum" sózinen alın ǵ an bolıp, "qur ǵ aqlıqlar arasında ǵ\u000E ı teńiz" yamasa "ortada jaylasqan teńiz" de ǵ en mánisti anlatadı. Bul atama áyyem ǵ i rimliler tárepinen qollanil ǵ an, sebebi olar ushin bul teńiz ózleriniń$ $ Qara teńiz - Evropanıń qubla-shıģısında jaylasqan, Atlantika okeanına Jer Orta teńizi hám Bosfor buģazı arqalı tutasatuģın iri teńizlerden biri. Ol Turkiya, Gruziya, Rossiya, Ukraina, Rumıniya hám Bolǵariya mámleketleri menen she ǵaralas. Qara teńiz ǵ eo ǵrafiyalıq, tariyxıy hám ekonomikalıq jaqtan úlken áhmietke ie bolıp, áem ǵi zamanlardan berli xalıqaralıq sawda hám teńiz jollarınıń áhmietli orayı bolıp esaplan ǵ\u000Ean.  Teńiz atamasınıń kelip shı ǵ\u000Eıwı hár qıylı tariyxıy dáwirler hám mádeniyatlar menen baylanıslı. Áyyemde ǵrekler bul teńizdi "Pont Euksin" dep ata ǵan, bul bolsa ǵrek tilinen awdar ǵanda "miymandos teńiz" de ǵen mánisti bildiredi. Aldın olar oni "Pont Aksin," ya ǵniy "dushpan teńiz" dep ata ǵan, sebebi bul teńiz boranlı, suwı suw$ $ Soǵ lasno le ǵ endı, v drevnosti vokru ǵ morya jil "voinstvennıy narod v chernıx shapkax." Olar mártli ǵ i, teńiz boyında jasawı hám dushpanlar ǵ a qarsı mártlershe ǵ úresiwi menen bel ǵ ili bol ǵ an. Rus dereklerinde bul xalıq "chyornıe kalpaki," ya ǵ\u000E nıy "qara qalpaqlılar" dep atal ǵ\u000E an. Sol sebepli, olar jasa ǵ an teńiz de keyin ala "Qara teńiz" dep atala basla ǵ an, de ǵ en ráwiyat bar..$

Купить

Информация о документе

Продавец

Teńiz qoltiq buǵaz toponimleri

Похожие документы