Tekis o‘zgaruvchan harakatda tezlanish - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Tekis o‘zgaruvchan harakatda tezlanish

Купить

MAVZU: TEKIS
O ZGARUVCHAN ʻ
HARAKATDA TEZLANISH
Reja:
1. Tekis o zgaruvchan harakat haqida tushuncha
ʻ
2. Tezlanish va uning birligi
3. Masala yechish

Notekis harakatning eng oddiy ko‘rinishi
– bu tekis o‘zgaruvchan harakatdir.

Bunga misol qilib qiya tekislikdagi sharcha
yoki aravachaning harakatini misol qilib olishimiz
mumkin.

Tomizg‘ichdan bir tekisda har 1 sekundda bittadan
tomchi tushsin. Aravacha qiya tekislikning yuqori
nuqtasidan qo‘yib yuborilganida harakat
trayektoriyasidagi tomchilar orasidagi masofa ortib
borganligini kuzatish mumkin.

•
Bunda:
•
1 va 2-tomchilar orasi: 5 sm – 0 sm = 5 sm;
•
2 va 3-tomchilar orasi: 20 sm – 5 sm = 15 sm;
•
3 va 4-tomchilar orasi: 45 sm – 20 sm = 25 sm;
•
4 va 5-tomchilar orasi: 80 sm – 45 sm = 35 sm.
•
Demak, tomchilar orasidagi masofa har 1 s da
10 sm ga ortib bormoqda.
Bundan har 1 s da aravachaning tezligi
10 sm : 1 s = 10 sm/s ga ortib
borishini aniqlash mumkin.

•
Ixtiyoriy teng vaqtlar oraligida tezligining son qiymati bir xil
kattalikka o‘zgarib boradigan harakat tekis o‘zgaruvchan
harakat deb ataladi.
Jismning vaqt o‘ishi bilan o‘z tezligini
o‘zgartirishi nimani bildiradi?

•
Vaqt birligida jism tezligining o‘zgarishiga
son jihatdan teng keladigan kattalik
tezlanish deb ataladi.

• T e z la n is h n i
q a n d a y
a n iq la y m iz ?

•
Tezlik o‘zgarishining shu tezlik o‘zgarishi
sodir bo‘lgan vaqt oralig‘iga nisbati bilan
aniqlanadi va a harfi bilan belgilanadi.?????? =
?????? − ??????
0
∆ ??????

?????? =
?????? − ??????
0
∆ ??????•
a - tezlanish;
•
- jismning oxirgi tezligi;
•
- jismning boshlang’ich tezligi;
•
t – jismning tezligi dan gacha o‘zgarishi
uchun sarflangan vaqt;

•
Xalqaro birliklar sistemasidagi tezlanish birligi – shunday
birlikki, bunda jismning harakat tezligi har 1 s da 1 m/s ga
o‘zgaradi. Tezlanish birligi sifatida ham ko‘p qo‘llaniladi.
Bunda: 1 = 100 .
•
Tezlanish formulasi sekinlanuvchan harakat uchun ham o‘rinlidir. Masalan,
jismning boshlang‘ich tezligi , vaqt o‘tgandagi tezligi
esa υ = 5 m/s bo‘lsa, tezlanish quyidagicha topiladi:

?????? > 0t
??????0 •
(a 0, a=const) Tekis tezlanuvchan
˃
harakat grafigi.
•
(a 0, a=const) Tekis sekinlanuvchan
˂
harakat grafigi.
•
Tekis o‘zgaruvchan harakat tezligi vaqt
birligi ichida ortib borsa, teklik
yo‘nalishi ( )
ϑ bilan tezlanish yo‘nalishi
(a) bir xil bo’ladi .
•
Agar tezlik kamayib borsa, tezlik va
tezlanish yo‘nalishlari qarama-qarshi
bo‘ladi .

Masala
Tekis tezlanuvchan harakat qilayotgan
«Spark» avtomobili 5 s davomida
tezligini 36 km/soat dan 90 km/soat ga
oshirdi. Uning tezlanishini toping.• Q a n d a y y e c h a m iz ?

Berilgan:
Δ t = 5 s;
=36 km/soat=10 m/s;
υ =90 km/soat=25 m/s.
Topish kerak:
Formulasi: Yechilishi:Masalaning yechilishi:

Uyga vazifa
•
1. 40 km/soat tezlik bilan harakatlanayotgan avtomobil tekis
tezlanuvchan harakat qilishni boshladi. 100 m masofada 60 km/soat
tezlikka erishish uchun u qanday tezlanish bilan harakat qilishi kerak?
•
2. Siz yura boshladingiz va ma’lum vaqtdan keyin to‘xtadingiz. Bunda
qay holda tezlanuvchan, qay holda sekinlanuvchan harakat qilasiz?

Tekis o‘zgaruvchan harakatda tezlanish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish