Termiz shahridagi me'moriy yodgorliklar
![Bagʻdod, Makka va Madinada boʻladi. Oʻsha davrning yirik allomalari
bilan ilmiy bahs va munozaralarda ishtirok etadi.
TERMIZIY qalamiga mansub asarlar koʻp. Misrlik olim shayx
Abdulfattoh Abdulloh Barakaning dalolat berishicha, TERMIZIY 400 dan
ortiq asar yozgan, ulardan 60 ga yaqini bizgacha yetib kelgan. Ular
orasida eng avvalo, Muhammad (sav) hadislariga bagʻishlangan
"Navodir alusul fi maʼrifat axbor Rasul" ("Rasululloh xabarlarini bilishda
nodir usullar") kitobini aytish kerak. Ushbu asarning 2 qoʻlyozma
nusxasi Toshkentda mavjud boʻlib, ulardan biri Oʻzbekiston
musulmonlar idorasining kutubxonasida, ikkinchisi Abu Rayhon
Beruniy nomidagi Sharqshunoslik intida saqyaanadi. Allomaning
keyingi yillarda nashr etilgan asarlaridan tasavvufga oid 2 kitobi: "Kitob
haqiqat alodamiya" ("Insoniyat haqiqati toʻgʻrisida kitob") va "Adab
unnafs" ("Nafs odobi")ni koʻrsatish mumkin.
TERMIZIY asarlarining aksariyati qoʻlyozma holda jahonning yirik
shaharlaridagi qoʻlyozmalar xazinalarida saqlanadi. Jumladan, Parij
Milliy kutubxonasida quyidagi asarlarining qoʻlyozmalari mavjud:
"Kitob ussalot va maqosiduho" ("Namoz va uning maqsadlari"), "Kitob
ulhajj va asrorihi" ("Haj va uning sirlari"), "Kitob ulihtiyotot"
("Ehtiyotkorlik yoʻllari"), "Kitob uljuma allozim maʼrifatiho" ("Bilish lozim
boʻlgan jumlalar"), "Kitob ul furuq va manʼ uttaroduf" ["Farqlar va
taroduf (ketma-ketlik)ni man qilish"], "Kitob haqiqat ulodamiya"
("Insoniyat haqiqati toʻgʻrisida kitob"), "Kitob urs ulmuvahaddiyn"
("Yakka xudoga eʼtiqod qilganlarning zavqi"), "Kitob ulaʼzo van nafs va
yusammo kazolika gʻavr ulumur" ("Aʼzolar va jon yoki ishlarning](https://docx.uz/documents/3cf436c2-00e9-4939-b0d9-780edff09ade/page_7.png?v=1)
![qarilik chog‘ida shaharga bostirib kirgan dushmanlar uni boshidan
judo qildilar (IX asr oxiri).
Afsonaga ko‘ra, Chingizxon ushbu noyob durdonadan hayratda
qolgan, o‘z qo‘shiniga yodgorlikka zarar bermaslikni buyurgan, chunki
u bu binoni odamlar emas, balki xudolar yaratgan deb ishongan.
Maqbara ustida gumbaz ko‘tarilgan, bino ichida esa juda hashamatli
bezaklar bor. Marmardan yasalgan va noyob naqshlar va arab
yozuvlari bilan bezatilgan avliyoning qabr toshli diqqatni o‘ziga tortadi.
Ansamblning yonida sal keyinroq qurilgan jome masjidi joylashgan.
at-Termiziy majmuasi hududida yana bir nechta qiziqarli diqqatga
sazovor joylar mavjud: Chillaxonalar – milodiy V-X asrlarga oid qadimiy
g‘or inshootlari, qadimgi Tarmita shaharchasining xarobalari (Eski
Termiz), Termiz shahri va Termiz shahar muzeyi.
Sult on Saodat majmui — Termizdagi meʼmoriy yodgorlik ( 10 — 17-
asrlar ). Termizning sharqida joylashgan bu ziyoratgoh 7 asr davomida
shakllangan. 20 ga yaqin maqbarani oʻz ichiga olgan. Unda Sayyidlar
sulolasining maqbaralari joylashgan. Dastlab shu atrofdagi yerlar
egasi, paygʻambarimiz avlodlaridan boʻlmish Hasan al Amir ( 9-asr 2-
yarmida vafot etgan) va boshqa bir manbada Amir Sayyid Ali Akbar [1]
[2]
[3] [4] [5]
maqbarasi bunyod etilgan. Xalq orasida S.Sm. nomi bilan
mashhur boʻlgan maqbaralar 10-asrda, qolganlari, asosan, 15 —17-
asrlarda yonmayon qurilib , uzun hovlining 2 tomonini egallagan.
Makbaralar peshtoq va gumbazli chorsi xonalar (9×9,05 m va
10,15×10,25 m) dan iboraTermiziy Hovlining toʻridagi peshtoq va ikki](https://docx.uz/documents/3cf436c2-00e9-4939-b0d9-780edff09ade/page_12.png?v=1)
Termiz shahridagi me'moriy yodgorliklar