Termodinamik muvozanat qaytar vanqaytmas jarayonlar - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	43.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Termodinamik muvozanat qaytar vanqaytmas jarayonlar

Купить

Termodinamik muvozanat qaytar vanqaytmas
jarayonlar
Reja:
1) Termodinamik muvozanat:
2) Muvozanatli va muvozanatsiz jaroyanlar;
3) Qaytar va qaytmas jarayonlar;
4) Amaliy jihatdan qaytar deb hisoblash mumkin bo’lgan
jarayonga misol;
5) Muvozanatli va ehtimoli ko’proq bo’lgan jarayonlar ;
6) Ehtimoli o’rtacha va qaytmas mikroskopik jarayonlar;
7) Tempratura haqida tushuncha;

1. Bizga malumki absalyut qattiq jismning mexanik muvozanatini qarash
mumkin . Jism tanlangan biror sanoq sistemasiga nisbatan muvozanatda
deyiladi, agar barcha tashqi shartlar uzoq vaqt davomida o’zgarmasdan qolsa.
Termodinamik muvozanat deb shunday holatga aytiladiki , sistema ichki
holatining barcha xarakteristikalari (mexanik xarakteristikalari ham ) tashqi
shartlar saqlanib turgan o’z qiymatlarini uzoq vaqt saqlab tursalar . Holatlar
fazosida termadinamik muvozanat xolati nuqta orqali ifodalanadi . kichik hajmdagi
sistemaning muvozana tholati uning tempratura xarakteristikasidan ko’proq
bog’liq .
2. Termadinamik jarayon tez yoki sekin sodir bo’lishi mumkin . juda sekin
bo’lgan termadinamik jarayonlarn iqaraylik , bunda barcha parametrlarning
o’zgarish tezligi cheksiz kichik bo’ladi.
Holatlar fazosida bunday jarayon egri chiziq orqali ifodalanadi ,uning har bir
nuqtasi muvozanat holati bo’ladi. Juda sekin jarayonlarning har bir oraliq holat
imuvozanat holati bo’ladi va bunday jarayonlar muvozanatli jarayon deyiladi;
Muvozanatli jarayonlarni ifodalovchi munosabatlarda parametrlarning o’zgarish
tezligining qiymati ahamiyatga ega emas , faqat ularning o’zgarish yo’nalishi
ahamiyatga ega bo’lishi mumkin.
Chekli tezlikda sodir bo’luvchi jarayonlar (agar tezliklar fizik bog’lanishlarga
tasir ko’rsatsa) muvozanatsiz jarayonlar deb ataladi .
Muvozanatli va o’rnashgan (statsionar) jarayonlar umumiy holda ustma ust
tushmaydi.Jarayon o’rnashgan bo’lishi mumkin yani geometric fazodagi berilgan
nuqtada holat parametrlari vaqt o’tishi bilan o’zgarmaydi
0

t i
.
Shu vaqtning o’zida muvozanatsiz bo’lishi ham mumkin , yani
parametrlarning o’zgarish tezliklari muhit zarrachalaridagi jarayonlarga sezilarli
tasir ko’rsatadi.
0 
dt
k

.

3. Biror A holatdan B holatga o’zgaruvchi jarayon qaytar jarayon
deyiladi, agar parametrlarning cheksiz kichik ortirmasida oraliq holatlar uchun
barcha tenglamalar shu ortirmalar qarama –qarshi ishora bilan olinganda ham
o’rinli bo’lsa .Shunday qilib holatlar fazosida biror holatlar ketma-ketligi qaytar
jarayonni tashkil qilsa, unga mos keluvchi energiya oqimlari
)(e dA , )(e dQ va d
**Q
lar to’g’ri va qaytuvchi jarayonlarda faqat ishorasi bilan farq qilar
ekan.
4. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki bazan juda tez sodir bo’luvchi jarayon -
reaktiv dvigatel soplavidan gaz tashqariga chiqishini qayatr jarayon deb atash
mumkin , bunda gaz zarrachalari muvozanat holatidagi 70 atm bosimli
kameradan tartibi 3000
sm
bo’lgan tezlik bilan xarakatlanuvchi va bosim deyarli
nol bo’lgan holatga o’tadi.
Bunday jarayonlar yuqori balandliklarda uchayotgan raketalarda sodir
bo’ladi. Bu jarayonda issiqlik energiyasi turli tempraturali zarrachalar aro o’zoro
almashishga ulgurmaydi; zarrachadagi termadinamik parametrlar faqat
boshlang’ich muvozanat holatdan bog’liq bo’ladi.
5. Molekulalar mikroskopik harakatiga mos keluvchi o’rta statistic
parametrlardan
T tempratura va  zichlikni qaraylik. Bizgamalumki T va 
ning aniq qiymati mikroskopik harakat harakteristikalarining cheksiz ko’p
taqsimlanishlari mos kelishi mumkin.
Demak makroskopik parametrlarning muvozanat qiymatiga juda ko’p mikro
holatlar to’g’ri kelar ekan. Shu sababli, agar termodinamik sistema mumkin
bo’lgan holatlardan eng ehtimolli holatda bo’lsa, uni muvozanat holatda deb
hisoblash mumkin. Bularga ko’ra izomerlangan sistemani ham muvozanatda yoki
unga yaqin holatda deb hisoblash mumkin.

Adabiyotlar
1. А.В. Болгарский, Г.А.Мухачёв, В.К.Шукин. Термодинамика и
теплопередача. М.”В ысш.шк”, 1975 г. стр. 25-40.
2. Ce дов.Л.И. Механика сплошной среды. М. 1982, 1-том, стр 185-190.
3. Механика сплошных сред в задачах. Т. I. Теория и задачи. М.:
Московский лицей, 1996, 396 с. Под ред. М.Э. Эглит .

Termodinamik muvozanat qaytar vanqaytmas jarayonlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish