Texnik obyektlarni konstruksiyalash va badiiy modellashtirish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	28.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Texnik obyektlarni konstruksiyalash va badiiy modellashtirish

Купить

Texnik obyektlarni konstruksiyalash va badiiy modellashtirish.
Reja:
1. Texnik va badiiy modellashtirish umumiy jarayon sifatida
2. Loyihalash ishlarining xususiyatlari
3. Model va modellashtirish
4. Texnik va badiiy modellashtirish umumiy jarayon sifatida
5. Badiiy modellashtirishning mazmuni.

1. Texnik va badiiy modellashtirish umumiy jarayon sifatida .
Sanoat - texnik maxsulotlarning badiiy jixatdan maqsadga muofiqligi, ularga
estetik tus berish- olimlar, injenerlar ishlab chiqarish xodimlarining muhim
vazifasidir. qo‘lay va chiroyli buyumlar yaratishga qaratilgan badiiy
konstruksiyalash (dizain)ning diqqat markazida xamisha odam, uning ijtimoiy va
individual ehtiyojlari, iste’mol va ma’naviy talablari turadi. Har bir predmet
(buyum) sanoat asarida farqli o‘laroq qandaydir hayotiy muhim vazifaga
(funksiyalariga) egadir. Lekin deyarli har bir ishida o‘zini go‘zal buyumlar bilan
o‘rab olish ehtiyoji bor. Shuning uchun ham buyumning qimmati ikki asosni -
foyda va go‘zallikni qamrab oladi. Har bir buyumda texnik va estetik asos mavjud
bo‘lib, u hamisha muhim bo‘lmaydi va tarixan almashib turadi. Har bir predmet
(buyum) sanoat asaridan farqli o‘laroq qandaydir hayotiy muhim vazifaga
(funksiyaga) egadir. Lekin deyarli har bir ishida o‘zini go‘zal buyular o‘rab olish
ehtiyoji bor. Shuning uchun ham buyumning qimmati ikki asosini foyda va
guzallikni qamarab oladi. Har bir buyumda texnik va estetik asos mavjud bo‘lib, u
hamisha muhim bo‘lmaydi va tarixan almashib turadi.
2. Dizain tushunchasi.
Dizain-ingizcha tilidan olingan bo‘lib, chiroyli, shinam, yangi chiroyli
loyiha degan ma’noni anglatadi. Dizainer esa kuchli rassom konstruktor odam.
Buyum bilan har qanday tanishish ma’lum darajada unga baho berish bilan bog‘liq.
Baho berish funksional, estetik, sotsial-nufuzli bo‘lishi mumkin. Buyumlar olamini
loyihalash bilan shug‘ullanadigan kishi o‘zining pirovard maqsadida chiroyli
buyum yaratishga xarakat qilar ekan, birinchi navbatda mazkur buyumning estetik
qiymati nimadan iborat ekanligini bilish lozim.
Badiiy modellashtirishning mazmuni.
Buyumning tashqi formasi geometrik shakllar paralelepiped, prizma, silind,
konussimon.
Nisbatlar-bu tushuncha kontrasli va farqi nisbatlar bir biri bilan mustahkam
bog‘liq (hajmini, chiziqli miqdorlarini, fakturalarini, ranglarini) Hajmi fazoviy
tuzilish(frontal, fazoviy). Ma’lumki har qanday buyum uch o‘lchovga ega bo‘lib,

bu o‘lchovlar nisbatini biz hamisha xis qilib turamiz. Shu sababli buyumning
hajmiga doir xarakteristikalarni uning asosiy o‘lchovlariga bog‘liq bo‘ladi.
Material obyekt qanday materildan tayyorlanganligi ham juda katta
ahamiyatga ega. Garmonik forma va kompozitsiya tushunchasi. Garmonik forma
go‘zallik qonunlari asosida yaratiladi. U uzviy va yahlit qismlari proporsional va
ritmik bo‘lib, u odamga va atrofdagi bo‘limlarga mos plastik bo‘ladi., rangi ko‘zni
quvontiradi. Dizainda kompozitsiya deganda ba’zan tugallangan obyektni
xarakterlovchi sifat bahosi tushuniladi. Dizain nazariyasi xozirgi kunda texnik
estetika deb nomlanib, u o‘z ichiga ijtimoiy, iqtisodiy, ergonomik masalalarni
oladi. Yaratilayotgan har qanday obyekt ma’lum vazifani (funksiyani) bajarishga
qaratilgan. Obyektning shakli, o‘lchami uning funksiyasiga shakl mazmuni va
tashqi qiyofasiga mos kelishi kerak.
Agar buyumning eni va balandligi chuqurligidan nihoyatda katta bo‘lsa,
bunday tuzilishi frontal, agar buyumning chuqurligi yuqorida aytilgan tartibda
bo‘lsa, u holda bunday tuzilishni faoviy tuzilish deyiladi.
3. Loyihalash ishlarining xususiyatlari. Har bir mashinasozlik zavodida bosh
konstruktor bo‘limi bo‘ladi. Ishlab chiqariladigan buyumlarning turiga ko‘ra asosiy
va ixtisoslashtirilgan konstruktorlik buyumlardan tashkil topadi. Konstruktorlik
tashkilotlari shug‘ullanadigan loyihalash obyektiga loyiha topshirig‘ini tuzishdan
obyektni yasash uchun ishchi chizmalarni tayyorlashgacha bo‘lgan ishlar
majmuidan iborat bo‘lib, juda murakkab va uzoq davom etadigan jarayon
hisoblanadi. Konstruktorlik hujjatlarga grafika va matn shaklidagi hujjatlar kiradi.
Ular alohida holda yoki birgalikda buyumning tarkibi va tuzilishini belgilaydi. Uni
ishlab chiqish yoki tayyorlash, nazorat, qabul ekspluatatsiya va remont qilish
uchun zarur ma’lumotlarga ega bo‘ladi.
Biron loyihachi loyiha ishlarining barcha sohalarini to‘liq bilmaydi, shuning
uchun ham loyihalashtirish mavzu yig‘ish va tahlil qilishdan boshlanadi.
Ishlarning tayyorgarlik bosqichini ikki tarkibiy qismga bo‘lib chiqsa bo‘ladi:
loyihalashtirishga oid dastlabki topshiriqni o‘rganib chiqish va loyiha mavzusi
bilan batafsil tanishib chiqadi. Bu o‘rganish quyidagilarni ko‘zda tutadi:

belgilangan shartlar asosida maqsad va vazifalarni aniqlash; bo‘lajak mahsulot
(yoki muhit) o‘lchamlarini ularning asosiy tafsilotlarini o‘zlashtirish; muhim
xizmatga oidlik aloqalarini ochib tashlash; maxsus adabiyotlarni ko‘rib chiqish,
o‘rganish; loyiha tarkibi bilan tanishish; nazorat ishining muddatlari; loyihani
topshirishning eng oxirgi vaqtini aniqlash. Ish, harakat (ishlab turish) tahlili
birinchi darajali ahamiyatga ega, buyum qanday harakat qilayapti yoki harakat
qilishi kerakligini, uning xususiyatlarini ulardan foydalanish tajribasini va qaysi
amaliy vazifalarini hal qilishi kerakligini ko‘rsatish kerak.
Ergonomik tadqiqot mana shu vaziyatga muvofiq mahsulot ishlab
chiqarilishiga sarflanadigan optimal, eng qulay va rejali quvvatni barpo etish
uchun zarur asoslarni topa bilishi kerak, (uy jihozi, idish tovoq, boshqaruv pultlari,
dastgohlar). Optimal, ergonomik sharoitlar, ma’lum ruhshunoslik muhit insonning
samarali mehnati uchun so‘zsiz talablar bo‘lib hisoblanadi.
Mumkin bo‘lgan turli holatlarda loyihani o‘rganish loyihalashtirishning
birinchi qadamlaridan boshlab, tajriba va ilg‘or texnologiyani hisobga olgan holda,
shu sharoitda aql-idrokka asoslangan yo‘ldan borish uchun dastlabki shart-
sharoitlarni yaratib beradi.
Haqiqiy, mavjud mavzuni o‘rganish o‘z xususiyatlariga ega. Bu yerda
mahsulotni mufassal o‘rganish kerak, uning o‘rniga mahsulotga mahliyo bo‘lib
qolish bilan chegaralanish xavfi bor. Estetik jihatdan (g‘ayri ixtiyoriy) qabul qilish
tahliliy (analitik) qabul qilish bilan, albatta, birga borishi kerak. Bu ma’noda rasm
chizish foydalidir. U, fotoapparatda suratga olishga qaraganda, buyumlarning
tashqi qiyofasini faolroq qabul qilib olishga majbur etadi. Aniq bo‘linishlarga ega
jadvalni yonma-yon qo‘yib, mahsulot o‘lchamini qayd etish juda muhimdir.
Buning uchun aniq bo‘linishlar bilan imkoniyat mavjud bo‘lishi kerak. Agar
imkoniyat mavjud bo‘lsa, mahsulotni o‘lchab uning rangini aynan tiklash
ma’qulroqdir.
(Analog) o‘xshash, o‘xshashlik yoki (prototip) timsolni badiiy loyihalovchi
nuqtai nazaridan tahlil amalga oshirilsa, loyihalashtirish ham timsol asosida olib
boriladi. Bu yerda hunarmandchilik ishlab chiqarilishi davridagidek, buyumning

o‘zi axborotning asosiy manbaidir.
Ayniqsa, ro‘zg‘or anjomlarining eskirib qolish jarayoni yaqqol ko‘zga
tashlanadi (idish – tovoq, oshxona uskunalari, ro‘zg‘or elektr asboblari). Vaqt -
vaqti bilan o‘tirg‘ichlar, ko‘rgazmali taxtalar, qutilar, do‘konchalarni yangilab
turish kerak.
Timsol tahlili nuqtai nazaridan har xil hodisalarni o‘z ichiga olishi va
buyumni estetik tomonidan ham, manfaatdorlik tomonidan ham baholash imkonini
beradigan aniq uslubiga asoslangan bo‘lishi kerak.
Bu shakl ko‘z bilan qilingan tahlili, loyihaning ishga oidlik tahlili,
foydalanilayotgan matolarning qabul qilingan ishlov berish usullari iqtisodiy
ko‘rsatchiklari tahlili, shuningdek, undan foydalanish masalalarining ham
tahlilidir.
Ishga oid tahlili bir tomonlama, allaqachon mavjud bo‘lgan tajribaga
mahsulot iste’molchilari tomonidan baholanishiga tayanadi, ammo bu tahlilda
asosiy narsa loyihalashtiruvchini zarur paytda mutaxassislarni o‘zi topib
mahsulotni chuqur tekshirishi bo‘lib hisoblanadi.
Ishga oidlik tahlili odatda bitta emas, balki bir nechta aniq xizmatlarini o‘z
ichiga oladi. Ular asosiy va ikkinchi darajali ko‘pincha bir-biriga qarama-qarshi va
loyihalashtiruvchini murosa yo‘lini topishga majbur etuvchi bo‘lishi mumkin.
Bunday qarama-qarshilik oshxonaga oid idish tovoqlarni loyihalashtirganda uchrab
turadi.
Masalan, tovani qo‘lda ishonch bilan ko‘tarib turish uchun uning dastagida
tishlari yoki yengil bir boshqa turma naqshi bo‘lishi kerak, ammo bu tozalik
talablariga to‘g‘ri kelmaydi, chunki bunday tovani tozolash qiyin. Dastak tovaga
mahkam ulangan bo‘lsa yaxshi, ammo unday buyumni javonda saqlash qiyin,
chunki ko‘p joyni egallaydi.
Loyihachi ko‘p hollarda mashina harakatini kuzatishi ham mumkin. Bu yerda
mashinani boshqarayotgan ishchi, haydovchi, mashinist bilan muomalada bo‘lishi
katta rol o‘ynaydi. Ular mashinaning sifati, darajasi, foydalanish xususiyatlari,
nuqsonlari haqida muhim va ishonchli ma’lumot berishlari mumkin.

3.Model va modellashtirish. Texnik modellashtirishga kirishishdan oldin
«model» va «maket» tushunchalarining farqini aniq bilib olish zarur. Model haqiqiy
obyektning yoki undagi asosiy uzellarning nusxasidir. Shuningdek, u harakatlanadigan va
o‘z namunasi (haqiqiy obyekt) ning funksiyalarini ixcham holda bajaradigan ham bo‘lishi
kerak. Masalan, avtomobilning, traktorning modellari kiradi.
Maket - obyektning konsturksiyasini yaqqolroq tasavvur etish imkonini beradigan
umumiy hajmli tasvirdir. Masalan, binolar, inshootlar va hokazolarning maketlari shular
jumlasiga kiradi.
Ishlab chiqarish sharoitlarida yangi mashinalarni yaratish jarayonini ham, o‘quv
ustaxonalarida texnik modellarni yasash jarayoni ham quyidagi jihatlarini tashkil qiladi:
texnik maqsadning (mashinalar) mexanizmlar konstruksiyasini, modellar yasash fikrining
vujudga kelishi: texnik maqsadga, texnik talablar qo‘yish: konstruksiya eskizlarini tuzish
va uni muhokama qilish, texnologik jarayonni ishlab chiqarish hamda kerakli materiallar
va asboblarni tanlash; mo‘ljallangan buyum detallarini tayyorlash va ularni uzellarga,
uzellarni buyumlarga yig‘ish, buyumni ishlatib sinash va rostlash.
Texnik modellar klassifikatsiyasi .
Texnikada ishlatiladigan modellar 3 tipga bo‘linadi.
1 tip - geometrik o‘lchamlari o‘xshash. Ko‘rgazmali qurol maqsadida
ishlatiladigan obyektning tashqi qiyofasini anglatadigan. Geometrik modellar
ta’limda keng qo‘llaniladi. Jumladan bunday modellar o‘quvchilarni texnika
obyektlarining ishlash mezonlari va umumiy tuzilishi bilan tanishtirishda muhim
ahamiyat kasb etadi. Odatda, ishlab chiqarishning eng zamonaviy yo‘nalishlari
bilan faqatgina kitob va jurnallarda keltirilgan chizmalardagi va rasmlar orqali
tanishadilar, ya’ni obrazli-belgili, ideal modellardan foydalanadilar. Biroq ular
obyekt to‘g‘risida to‘la tushuncha hosil qilish imkonini bermaydi. Shu sababli
keyingi yillarda model va maketlardan keng foydalanilmoqda.
2 tip - fizikaviy o‘xshashligi. Bu faqat tashqi qiyofasini anglatmasdan balki
o‘rganilayotgan obyektning harakat dinamikasi, o‘zaro bog‘liqligi qonuniyatlari,
xususiyatligi va o‘xshashliklarini ko‘rsatadi. Bunday modellarni yaratishda nafaqat
obyektlarni tuzilishini o‘rganish, balki ulardagi jarayonlar dinamikasini o‘rganish

ham ko‘zda tutiladi. Fizik modellashtirishda model va uning prototipi bir xil
turdagi fizik tabiatga ega materialdan tuzilgan deb qaraladi, ya’ni, suyuqlik
harakati suyuqlik harakati bilan, elektr toki elektr toki bilan, samolyot modelining
uchishi uning modeli uchishi bilan almashtiriladi. Biroq, bir fizik hodisani ikkinchi
bir mos holat bilan ham almashtirishga ruxsat etiladi, misol uchun suyuqlikning
oqishini elektr toki, suvning qumlardagi harakatini issiqlik uzatilishi bilan va b.
3 tip - funkstional o‘xshashligi - tirik mavjudotlarning harakatlarini
modellashtirish tushuniladi. Bu turdagi modellarning asliga yaqin bo‘lishini
ta’minlash maqsadida ko‘p holatlarda ular tirik mavjudotlar, insonlarga o‘xshash
qilib yaratiladi. Ularga misol sifatida elektromexanik va elektron «toshbaqa»,
«chuvalchang», «ayiqcha» va boshqalarni keltirish mumkin. Bu qatorga insonga
qiyosan ishlangan robotlarni ham kiritish mumkin. Bunday modellar ustida
o‘quvchilar uchun juda qiziqarli bo‘lib, bunda modelni avtomatlashtirish va
mexanizasiyalashtirish uchun cheksiz istiqbollar ochiladi.
Modellar dinamik va statik bo‘lishi mumkin. Texnik modellash jarayonida
konstruksiyalash elementlarini o‘rgatish tajribali qator murakkab vazifalarni
quyidagi tartibda bajarish ayni maqsadga muvofiqligini ko‘rsatadi: chizmalar
eskizlarini o‘qish va tayyorlanadigan detallar konstruksiyasini tushuntirish,
hisoblash asosida ayrim detallarning konstruksiyalarini o‘zgartirish, ana shu
o‘zgartirishlarni chizmaga kiritish va kinematik sxemasini tuzish: detallarni
biriktirish va mustahkamlash yo‘llarini belgilash; detallarni yig‘ish jarayonida
ularni o‘rnatish, joylarga ko‘ra konstruksiyalash; konstruksiyada yetishmaydigan
detallar va uzellarni konstruksiyalash; texnik talablar, shuningdek, topshiriq
bo‘yicha yoki ixtiyoriy ravishda detallar tayyorlash, detallarni uzellarga, uzellarni
detallarga yig‘ish va modelni ishda sinab ko‘rish aniqlangan kamchiliklarni
tuzatish, modelni takroran ishda sinab ko‘rish va pardozlash.
4. Texnik va badiiy modellashtirish umumiy jarayon sifatida
Sanoat - texnik mahsulotlarining badiiy jihatdan maqsadga muvofiqligi,
ularga estetik tus berish - olimlar, muhandislar ishlab chiqarish xodimlarning
muhim vazifasidir. Qulay va chiroyli buyumlar yaratishga qaratilgan badiiy

konstruksiyalashning diqqat markazida hamisha odam, uning ijtimoiy va
individual ehtiyojlari, iste’mol va ma’naviy talablari turadi. Har bir predmet
(buyum) sanoat asaridan farqli o‘laroq qandaydir hayotiy muhim vazifaga
(funksiyaga) egadir. Lekin deyarli har bir ishida o‘zini go‘zal buyumlar bilan o‘rab
olish ehtiyoji bor. Shuning uchun ham buyumning qimmati ikki asosni - foyda va
go‘zallikni qamrab oladi. Har bir buyumda texnik va estetik asos mavjud bo‘lib, u
hamisha muhim bo‘lmaydi va tarixan almashinib turadi.
Inson va mashinalarning o‘zaro munosabatini ifodalovchi texnika atamasi
grek tilidan kirib kelgan bo‘lib, texnikaviy san’at ma’nosini bildiradi.
Tarixiy texnika so‘zining ma’nosi, ishlab chiqarish usuli o‘zgarishiga
muvofiq yangilanib kelgan.
Quldorlik davrida texnika atamasi yakka ustalik, mutaxassislikni egallash
ma’nosini bildirgan.
O‘rta asrda, hunarmandchilik ishlab chiqarish hukmronligi davrida u
texnologiya, usul, qolipni (retseptni) bildirgan. Masalan, temirchilik texnikasi va
hokazo.
Hozirgi sharoitda texnika atamasi mehnat vositalarini anglatadi. Ular
yordamida inson nafaqat mehnat mahsulotlariga, balki ishlab chiqarish jarayoni
uchun zarur bo‘lgan barcha moddiy shart-sharoitlarga ham ta’sir ko‘rsatadi.
Texnikaning to‘rt fazilati va o‘ziga xos xususiyatlari mavjud:
Birinchi xususiyat - ishlab chiqarish usuli bilan belgilanadigan ijtimoiy tuzum
taraqqiyotining iqtisodiy qonunlari bilan texnikaning o‘zaro bog‘liqligi.
Tarixiy taraqqiyotning ma’lum davrlarida hayotga tatbiq etilmagan
kashfiyotlar bunga misol bo‘la oladi (parashyut, vertolyot va boshqa mashinalar).
Hozirgi kunda rivojlangan davlatlarning texnika rivojlanishida iqtisodiy
qonunlarning roli, uning taraqqiyoti ayniqsa, yaqqol ko‘rinmoqda. G‘arbning ilg‘or
olimlaridan biri S.Lilli, hozirgi va ertangi kunimiz ilg‘or texnikasidan bahra olib
foydalanadigan munosib iqtisodiy tuzumgina emas, oqibat natijasida butun jahon
iqtisodiy tuzumni o‘zgartirishdan yangi jamiyat qurilishidan boshqa yo‘l yo‘q, deb
yozgan edi.

Ikkinchi xususiyat - ma’lum ijtimoiy shakllantirish paydo bo‘lib, uning
iqtisodiy qonunlari bilan o‘zaro bog‘langan holda texnika ijtimoiy tuzum boshqasi
bilan almashganida saqlanib qoladi va yangi sinfga xizmat qiladi.
Olimlarimiz shu xususiyatlarni hisobga olib yozgan edilar: “yirik kapitalizm
erishgan texnika va madaniyat yutuqlaridan foydalanmasdan yangi jamiyat qurish
mumkin emas”.
Uchinchi xususiyat - shundan iboratki, texnika doimo tabiat qonunlariga to‘la
muvofiq ravishda rivojlanadi.
Agar yaqin vaqtlargacha texnikada takomillashtirish paypaslash bilan, ongsiz
o‘tib, so‘ngra ilmiy bilimlarda tasdiqlangan bo‘lsa, hozirgi vaqtda har qanday
mexanizmni loyihalash va muhandislik hisob-kitoblar, eng ilg‘or ilmiy-texnik
kashfiyotlardan kelib chiqdi.
To‘rtinchi xususiyat - texnika taraqqiyoti sakrash yo‘li bilan bo‘layotganini
ko‘rsatadi. Bu keskin o‘zgarishlar bilan amalga oshirilayotgan texnika taraqqiyot
qonuniyatlaridan biridir. Olov, bug‘, elektr quvvati, kashfiyoti, avtomatika,
kibernetika, atom energiyasi sohalaridagi kashfiyotlar buning yorqin dalilidir.
Texnikaning saqlash yo‘li bilan taraqqiyotini oddiy tarzda qayd etib o‘tish yetarli
emas. Rassom loyihasi, muhandis, mexanik, texnolog oldingi loyiha eskirganligi
aniq dalilga aylanganida emas, balki eskira boshlagan paytda uning oldini olishlari
lozim.
Asrlar davomida texnika takomillashib, inson mehnatini yengillashtirib keldi.
Har bir tarixiy bosqichda inson va texnika o‘rtasida muayyan munosabatlar
shakllangan. Shu asosda, turli munosabatlarni ta’riflab beruvchi quyidagi tarixiy
bosqichlar ajralib turdi:
Inson mehnat vositasiga bevosita ta’sir etib, oddiy qurollar yordamida
ishlaydi.
Inson ancha murakkabroq mehnat qurollari yasaydi, ammo ularni avvalgiday
o‘zi ishga soladi.
Inson mashina-dvigatellarni ixtiro etadi (suv parragi, bug‘ dvigateli), ammo
qurollar, asboblar yordamida ishni avvalgiday inson qo‘llari bajaradi.

Inson mashina xizmatini qilar, anchagina qo‘l ishlarini bajarar, mahsulot
yetkazib berar, tayyor buyumlar va yarim tayyor mahsulotlarni qabul qilib olar va
turli xil vazifalarni bajarar edi.
Inson mashinani boshqarishda. Boshqaruv bir pultda joylashtirilgan, u yerda
ishlab chiqarish texnologik jarayonini to‘la aks ettiruvchi asboblar mavjud. Inson
mashinalar boshqaruvchisiga aylandi, mahsulotlarni olib berish, yarim tayyor
mahsulotlarni bir mashinadan ikkinchisiga olib berish uzluksiz mashina yordamida
amalga oshiriladi.
Oxirgi tarixiy bosqich-maxsus dastur va moslama yordamida mashinalarni
avtomatik boshqarishni joriy etishni o‘z ichiga oladi.
Bu bosqichda endi ishlab chiqarishda uchraydigan barcha texnologik
jarayonlarni dastur bo‘yicha bajaradigan texnik moslamalar (qurilmalar) ishlab
chiqildi. Avtomatikaning bunday yuksak darajasida odam go‘yo mashinani
boshqarishdan chetlashtiriladi. Ammo bunday emas. Uskunalarni tekshiruvdan
o‘tkazish va ta’mirlashdan tashqari inson dasturlar tuzadi va ularni maxsus
qurilmalarga o‘tkazib qo‘yadi.
Inson va mashina o‘zaro munosabatlarining tarixiy bosqichlarini tahlil qilgan
vaqtda shuni hisobga olish kerakki, birinchi to‘rtta bosqich vaqt o‘tishi bilan
barham topishi kamdan-kam uchraydi, oxirgi ikkita bosqich esa hozirgi vaqtda
keng tarqalgan.
5.Badiiy modellashtirishning mazmuni.
Buyumning tashqi shakli - geometrik shakllar parallelopiped, prizma, silindr,
konussimon.
Nisbatlar - bu tushuncha kontrasli va farqli nisbatlar bir-biri bilan mustahkam
bog‘liq (hajmini, chiziqli miqdorlarini, fakturalarni, ranglarni). Hajmi fazoviy
tuzilish (frontal, fazoviy). Ma’lumki har qanday buyum uch o‘lchovga ega bo‘lib,
bu o‘lchovlar nisbatini biz hamisha his qilib turamiz. Shu sababli buyumning
hajmiga doir xarakteristika uning asosiy o‘lchovlariga bog‘liq bo‘ladi.
Material - obyekt qanday materialdan tayyorlanganligi ham juda katta
ahamiyatga ega. Garmonik shakl va kompozitsiya tushunchasi. Garmonik shakl

go‘zallik qonunlari asosida yaratiladi. U uzviy va yaxlit qismlari proporsional va
ritmik bo‘lib, u odamga va atrofdagi bo‘limlarga mos plastik bo‘ladi, rangi ko‘zni
quvontiradi.
ADABIYOTLAR
1.Barkamol avlod – O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori: O‘zbekiston
Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonuni. Kadrlar tayyorlash
milliy dasturi.// -T.:”Sharq”, 1997. - 63 b.
2. “Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari” to‘g‘risidagi
qonun. //O‘zbekiston ixtirochilar va ratsionalizatorlar jamiyatining
Respublika Kengashi. Rasmiy xujjatlar to‘plami. № 2.-T.,1994 . 4-28 b.
3.Pravila sostavleniya i podachi zayavok na izobreteniya i polezniye
modeli. -T., 1993. 56 s.
4.Asatryan A.T. Razvitiye tvorcheskix sposobnostey shkolnikov v
krujkax stanshii yunix texnikov. - M.: 1987. 18 s.
5.Bosh qotir, yarat, sinab ko‘r!: Qog‘oz modellar to‘plami: O‘rta
maktabning 4-8 sinf o‘quvchilari uchun kitob/ [O.YE.Zamotin va
boshq.].- 2-qayta ishlangan va to‘ldirilgan nashr. Tarj. - T.O‘qituvchi,
1988 -144 b.
6.Vachevskiy M.A. Osnovi ratsionalizatorskoy i izobretatelskoy raboti.
Kiyev, 1988 . 92 s.
7.Vorobyev A.I., Limanskiy S.A. Texnicheskoye konstruirovaniye i
modelirovaniye. Uchebnoye posobiye dlya studentov IPF pedinstitutov i
uchashixsya peduchilish. -T.: Ukituvchi, 1990. -110 s.
8.Turaqulov X.A., Sharipov Sh.S. Talabalar ixtirochilik ijodkorligini
rivojlantirish . metodiy tavsiyanoma. - Jizzax, 1998. 36 b.
9.Andrianov P.N. Maktab o‘quvchilari texnik ijodkorligini rivojlantirish
// O‘quvchilarning texnik ijodkorligi. Tuzuvchi P.N.Andrianov. -
T .:”O‘qituvchi”, 1989.128 b.

Texnik obyektlarni konstruksiyalash va badiiy modellashtirish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish