Tillarni tasniflash funksional, areal, tipologik va geneologik tasnif - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.9MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Tillarni tasniflash funksional, areal, tipologik va geneologik tasnif

Купить

TILLARNI TASNIFLASH
FUNKSIONAL, AREAL , TIPOLOGIK
VA GENEOLOGIK TASNIF

REJA:
1. Til larni tasniflash asoslari .
2. Areal va funksional tasnif.
3. Morfologik yoki tipologik tasnif.
4. Geneologik tasnif. Til oilalari.

TILNING JA M IYATDAGI VAZIFALARI VA
O‘RNI
Hissiy-emotsional
Akkumulativ Kommuni -
kativ

TILNING ASOSIY VAZIFALARI
AKKUMULATIV
MULOQOT
YURITISH BILIMLARNI
TO‘PLASHKOMMUNIKATIV

TASNIF
Tasnif so`zi
arabcha “ sinf ”
so`zidan olingan
bo`lib, guruhlash,
sinflarga ajratish
ma`nosini
bildiradi. Tillarni
tasniflashda
tuzilishi, ijtimoiy
vazifasi, tarqalishi,
qarindoshchilik
munosabatlari, shu
tilda
gaplashuvchilar
soni kabi juda ko`p
jihatlar e`tiborga
olinadi. T illar va til
oilalarining aniq
miqdorini aytish
qiyin, chunki
ayrim
hududlardagi
tillar kam
o`rganilgan, shu
bois tillarning
aniq miqdorini
belgilash ancha
qiyin.

TILLAR
TASNIFI AREAL
TASNIF
FUNKSIONAL
TASNIF
TIPOLOGIK
TASNIFGENEALOGIK
TASNIF

TILNING JAMIYATDAGI FUNKSIYALARI
URUG‘ TILI QABILA TILI ELAT TILI
XALQ TILI MILLIY TIL

TILNING JAMIYATDAGI NUFUZI
MAHALLIY
TIL ADABIY TIL DAVLAT TILI
MILLATLARARO
ALOQA VOSITASI XALQARO
TIL

AREAL TASNIF
Areal tasnifda
tillarning
geo g rafik-hududiy
jihatdan tarqalish
miqyosi
o`rganiladi, ya'ni
tillarning, dunyo
tillarining,
jo’g’rofiy xaritasi
yaratiladi. T illarga xos
hodisalarning
makon va zamonda
tarqalish
qonuniyatlarini
aniqlash, tillarning
bir-biriga ta'siri
masalalarini
o`rganish imkonini
ham beradi. Areal tasnif tillar,
lahjalar va
shevalarning
chegaralari,
dialektlar va
tillarning
shakllanish
bosqichlari,
ularning o`zaro
aloqalarini
o`rgan adi .

FUNKSIONAL TASNIF
Funksional tasnif areal tasnif bilan uzviy
aloqadordir, chunki dunyo lingvistik xaritasi
tillarning bugungi kundagi ma'muriy-siyosiy
xaritasi bilan bog`lanib ketadi.
Tillarni funksional tasniflash ko`p qirrali bo`lib,
unda tillarning hududiy tarqalish miqyosi ham,
ushbu tillarda so`zlashuvchilar soni ham, tilning
ma'muriy davlat tizimida va jamiyatda tutgan o`rni,
hatto mavqeyi va nufuzi ham e'tiborga olinadi.

Tillarni funksional tasnif qilishda odatda quyidagi
muhim omillar asos qilib olinadi
Dunyodagi o`lik va tirik tillar soni
Tirik tillarda gaplashuvchilar soni
Tilning o`z hududidan tashqarida tarqalish va qo`llanish
darajasi
Tillarning hozirgi dunyo hamjamiyatida tutgan o`rni
O`z yozuviga ega va ega bo`lmagan tillar
Tabiiy va sun'iy tillar
Tilning amal qilish shakli va bajaradigan ijtimoiy vazifalari

TIPOLOGIK YOKI MORFOLOGIK TASNIF
Tipologiya - grek (typos -
shakl, namuna, logos -
ta'limot) bo`lib, ushbu
tasnifning maqsadi, tillar
qarindosh yoki qarindosh
emasligidan qat'iy nazar ichki
tuzilishi, morfologik
tuzilishiga ko`ra guruhlanadi. Tipologiya bir tomondan,
tillarni tasnif qilishning
umumiy nazariyalari,
qonun-qoidalari va
usullarini o`z ichiga olsa,
ikkinchi tomondan u til
sistemasi birliklarini
umumiy belgisi, xususiyati
asosida tasnif qilish bilan
shug`ullanadi.

Tillarni genetik, morfologik va struktural tasnif asosida
turlarga ajratish tilshunoslikda tillar tipologiyasi deb
yuritiladi.
Tipologiyaning asosiy masalasi - umumiy tipologik
metod orqali til tizimlarini qiyosiy o`rganish.
Lingvistik tipologiyaning asosi bo`lgan struktural
tipologiya turli tillarning struktural belgilarini sistemaga
soladi.TILLARNING TIPOLOGIK TASNIFI

TIPOLOGIK YOKI MORFOLOGIK
TASNIF
FLEKTIV TILLAR AGGLUTINATIV
TILLAR
AMORF TILLAR POLISINTETIK
TILLARTIL TIPLARI

GENEALOGIK TASNIF
T illarning kelib chiqishiga ko’ra tasnif qilish
gene a logik tasnif deb ataladi.
Tillarning gene a logik tasnifining maydonga
kelishi qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning paydo
bo lishi (XIX asr) bilan bog liq.ʻ ʻ
Bu tasnifda qarindosh tillar kichik
guruhchalarga, guruhlarga, oilalarga, ba zan esa
ʼ
undan kattaroq birliklarga — makrooilalarga
yoki til formatsiyalariga (mas., uraloltoy tillari)
birlashtiriladi .

BOBO TIL
GENETIK JIHATDAN O ’ ZARO BOG ’ LIQ
TILLARNING KELIB CHIQISH VA
TARAQQIY ETISH MANBAI ( ASOSI )
DEB QARALADIGAN TIL , QIYOSIY -
TARIXIY METOD BILAN
TIKLANADIGAN ABSTRAKT
LINGVISTIK MODEL .

TILLARNING GENETIK RIVOJLANISHI
BOBO TIL TILLARARO
QARIND O SHLIK TIL
OILALARI

Qiyosiy-tarixiy tilshunoslik
( komparativistika )
T ilshunoslikning
qarindosh tillarni,
ya ni genetik jihatdan ʼ
o zaro bog liq tillarni
ʻ ʻ
o rganuvchi, ular
ʻ
o rtasidagi
ʻ
munosabatlarni
aniqlovchi hamda
ularning zamon va
makon bo yicha
ʻ
tadrijiy taraqqiyotini
tavsiflovchi sohasi . T il oilalarining, shu
tizimlardagi ayrim
tillar va
elementlarning kelib
chiqishini aniqlash
sohasi. T illar o rtasidagi
ʻ
genetik
qarindoshlikni —
ularning yagona bir
manba ( bobo til )dan
kelib chiqqanligini
aniqlash (tillarning
genealogik tasnifi)
ham qiyosiy-tarixiy
tilshunoslikning
maqsadlari doirasiga
kiradi .

I. HIND-YЕVRОPА TILLАRI
ОILАSI
1.HIND TILLАRI GURUHI .
2.ERОN TILLАRI GURUHI .
3.SLАVYAN TILLАRI GURUHI .
4.BОLTIQ TILLАRI GURUHI .
5.GЕRMАN TILLАRI GURUHI .
6.RОMАN TILLАRI GURUHI .
7.KЕLT TILLАRI GURUHI .
8.GRЕK TILLАRI GURUHI .
9.АLBАN TILI GURUHI .
10.АRMАN TILI GURUHI .
11.ХЕTTО-LUVIYA TILLАRI
GURUHI .
12.TОХАR TILLАRI GURUH I. II. KАVKАZ TILLАRI
ОILАSI
А.G‘АRBIY GURUH:
АBХАZ-АDIGЕY TILLАRI
1.АBХАZ TILLАRI GURUHI .
2.CHЕRKАS TILLАRI
GURUHI .
B.SHАRQIY GURUH: NАХ-
DОG‘ISTОN TILLАRI .
1.NАХ TILLАRI GURUHI.
2.DОG‘ISTОN TILLАRI
GURUHI.
3.JАNUBIY GURUH .

III. UGOR TILLARI OILASI
1.UGOR-JIRT TILLARI
MIKROOILASI
A.UGOR TILLARI TARMOG‘I.
B.FIN-BOLTIQBO‘YI TILLARI
TARMOG‘I.
V.PERM TILLARI TARMOG‘I.
G.VOLJSK TILLARI
TARMOG‘I.
2.SAMODIY TILLARI
MIKROOILASI. I V . ОLTОY TILLАRI
ОILАSI
1.TURKIY TILLАR
GURUHI .
2.MО‘G‘UL TILLАRI
GURUHI .
3.TUNGUS-MАNJUR
TILLАRI GURUHI .
4.HЕCH BIR TIL
GURUHIGА KIRMАGАN
UZОQ SHАRQNING
АYRIM TILLАRI .

V. ХОM-SОM TILLАRI
ОILАSI
1.S О M TILL А RI T А RM О G‘I.
2.MISR TILLАRI
TАRMОG‘I .
3.B Е RB Е R-LIVIYA TILL А RI
T А RM О G‘I.
4.KUSHIT TILLАRI
TАRMОG‘I .
5.CHАD TILLАRI
TАRMОG‘I . VI. HIGER-KONGO TILLARI
OILASI
1. MANDE TILLARI GURUHI.
2. ATLANTIKA TILLARI
GURUHI.
3. IJO TILLARI GURUHI.
4. KRU TILLARI GURUHI.
5. KVA TILLARI GURUHI.
6. DOGON TILI GURUHI.
7. GUR TILLARI GURUHI.
8. ADAMAUA-UBANGI TILLARI
GURUHI.
9. BENUE-KONGO TILLARI
GURUHI.

VIII. NIL-SAHROYIKABIR
TILLARI OILASI
1) SONGAY TILI;
2) SAHIROI KABIR TILLARI.
3) FUR TILI;
4) MIMI, MABANG TILLARI;
5) SHARQIY SUDAN TILLARI.
6) NIL TILLARI.
7) MARKAZIY SUDAN TILLARI.
8) KUNAMA TILI;
9) BERTA TILI;
10) KUAINA, KOMO VA BOSHQA
TILLAR. IX. KOYSAN TILLARI
OILASI
(JANUBIY AFRIKA
RESPUBLIKASI,
NAMIBIYA, ANGOLA
HUDUDLARI)
1) BUSHMEN TILLARI:
KUNG, AUNI, XADZA
KABI TILLAR;
2) GOTTENTOT
TILLARI: NAMA,
KORANA, SANDAVE
KABI TILLAR.

X. XITOY-TIBET
TILLARI OILASI
A. XITOY TILLARI
TARMOG‘I.
1) XITOY TILI.
2) DUNGAN TILI .
B. TIBET-BIRMA
TILLARI TARMOG‘I.
1) TIBET TILI.
2) BIRMA TILI. XI. TAY TILLARI OILASI
TAY TILLLARI LAOS, VETNAM,
BIRMA VA JANUBIY XITOY
HUDUDLARIDA TARQALGAN.
1) TAY TILI.
2) DUN-SHUY TILLARI.
3) SEK TILI.
4) LAKKYA TILI.
5) BE TILI.
6) LI TILLARI.
7) LAKUA TILI.
8) LAKI TILI.
9) GELAO TILLARI.

XII. MYAO-YAO TILLARI
OILASI
SHARQIY OSIYODAGI
QARINDOSH TILLARNING
ENG KAM O‘RGANILGAN
TILLAR OILASI. BU OILAGA
KIRUVCHI TILLAR, ASOSAN,
XITOYNING MARKAZI VA
JANUBI, QISMAN VETNAM,
LAOS, TAILANDDA
TARQALGAN.
UCH GURUHGA BO‘LINADI:
1) MYAO TILI - XMONG, XMU
SHEVALARIGA EGA;
2) YAO TILI — MYAN,
KIMMUN KABI
SHEVALARIGA EGA;
3) NU TILI. XIII. DRAVID TILLARI
OILASI
HINDISTON YARIM OROLIDA
QADIMDAN YASHOVCHI
AHOLI TILI:
1) TAMIL TILI — JANUBIY
HINDISTONDA YASHOVCHI
XALQ – TAMILLAR TILI;
2) TELUGU TILI — JANUBIY
HINDISTONDA YASHOVCHI
XALQ — TELUGULAR TILI;
3) MALAYALAM TILI —
JANUBIY HINDISTONDA
YASHOVCHI XALQ —
MALAYALILAR TILI;
4) KANNARA TILI - JANUBIY
HINDISTONDA YASHOVCHI
XALQ — KANNARALAR TILI.

XIV. AVSTRALOOSIY О
TILLARI OILASI
1) MUNDA TILLARI.
2) KXMER TILI.
3) PALAUNG TILI;
4) NIKOBAR TILI;
5) VYETNAM TILI;
6) KXASI TILI.
7) MALAKKA TILLARI .
8) NAGALI TILI. XV. AVSTRONEZ
(MALAYYA-POLINEZ)
TILLARI OILASI
A. INDONEZIYA TILLARI.
1. G‘ARBIY GURUH.
2. YAVA GURUHI.
3. DAYAK YOKI
KALIMANTAU GURUHI.
4. JANUBIY SULAVESI
GURUHI.
5. FILIPPIN GURUHI.
6. MADAGASKAR GURUHI.
B. POLINEZIYA TILLARI .
C. MIKRONEZIYA
(MIKRONEZ TILLARI) .

XVII.
AVSTRALIYA
TILLARI
BU OILAGA
MARKAZIY VA
SHIMOLIY
AVSTRALIYADA
YASHOVCHI
KAM SONLI
TUB
AHOLINING
MAYDA
TILLARI
KIRADI. BU
OILAGA
KIRUVCHI
TILLAR ICHIDA
TANIQLISI
ARANTA
TILIDIR. XVIII. PAPUAS TILLARI
OILASI
BU OILAGA YANGI
GVINEYA OROLIDA VA
TINCH OKEANNING
BOSHQA BIR QANCHA
OROLLARIDA TARQALGAN
TILLAR KIRADI. PAPUAS
TILLARI HALI CHUQUR
O‘RGANIB, TASNIF
QILINMAGAN. LEKIN
DASTLABKI
MA’LUMOTLARGA KO‘RA
BU OILA 12 TA TIL
GURUHIGA AJRATILADI.
ULARDAN ENG YIRIGI
YANGI GVINEYA
HUDUDIDA KENG
TARQALGAN FILA TILLARI
GURUHI DIR. XX. INDEYS
TILLARI
A. SHIMOLIY
AMERIKADA
GI TIL
OILALARI
B.
MARKAZIY
AMERIKADA
GI TIL
OILALARI
C. JANUBIY
AMERIKADA
GI TIL
OILALARI

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT !!!

Tillarni tasniflash funksional, areal, tipologik va geneologik tasnif

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish