Tish, til va ko‘zda o‘tkaziladigan operasiyalar - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	41.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Tish, til va ko‘zda o‘tkaziladigan operasiyalar

Купить

TISH, TIL VA KO’ZDA O’TKAZILADIGAN OPERASIYALAR
Reja :
1. Bosh oblastida o’tkaziladigan operasiyalar, shikastlanishni oldini
olishdagi ahamiyati.
2. Umumiy anatomo-topografik malumotlar.
3. Shoxning rivojlanishi va uni anatomo-topografik tuzilishi. Shohning
o’sishini oldini olish va uni olib tashlash usullari.
4. Bosh miyada utkaziladigan operasiyalar:
A) anatomo-topografik ma’lumot.
B) quylardagi senuroz kasaligini operasiya yuli bilan davolash.
5. Ko’z oblastidagi operasiyalar:
A) anatomo-topografik ma’lumot.
B) kuz olmasini eksterpasiya qilish.

Hukumatimiz, davlatimizda chorvachilikning rivojlanishga katta
axamiyat beradi. Chunki axolining oziq–ovqat mahsulotlariga bo’lgan
talalabini qaniqtirish uchun chorvachilik muxim rol uynaydi. Bu vazifalari
bajarish uchun hujaliklarda veterinariya ishlari yuqori darajada bulishi kerak.
Veterinariya xodimlari vazifasiga yuqumli kasaliklarni oldini olish bilan
birgalikda, yuqumsiz kasaliklari va ularni davolanishga katta ahamiyat berish
lozim. Chunki ular 94–97 % kasalliklarni tashkil qiladilar.
Bu kasaliklar ham ho’jaliklarga katta moddiy zarar yetkazadilar,
ya’niy hayvonlarni maxsuldarligi keskin pasayadi bazi vaqlarda ulishiga ham
olib keladi.
Yuqumsiz kasaliklardan 40 % ni xirurgik kasalliklar tashkil etadi,
bularni ichida esa 5-7% bosh oblastiga tug’ri keladi. Ya’ni bularga
qo’yidagilar kiradi: yaralar, yazvalar, usimtalar, ko’z kasaliklari og’iz va
burin bo’shlig’i kasaliklari, shoxning shikastlanishi, quloq kasaliklari va
boshqalar.
Bular xam xujaliklarga katta moddiy zarar yetkazadi, shuning uchun
ularni oldini olish, paydo bo’lganda esa o’z vaqtida davolash choralarini
o’tkazish kerak. Bosh oblastidagi xirurgik kasaliklarni davolash uchun,
boshning anatomo-tepografik tuzilishini bilish kerak.
Bosh-umurtqa pog’onasining oldi tomonida, joylashadi, unda eng muxim
organlar: bosh miya, sezgi (eshitish, ko’rish, va xid bilish) organlari, ovqat
hazm qilish, nafas olish sistemasininig boshlanish qismi xam boshda
joylashadi. Bosh tana xarakatining muvozanatini saqlashda va atrofni
aniqlashda ham muxim rol uynaydi.
Bosh tuzilishiga qarab miya va yuz bo’limiga bo’linadi, ularni
chegarasi kuyidagi chiziq bo’yicha o’tadi: ko’z kosasining orqa tarafidan,
yonoq suyagidan, to ensa suyagini buyinturuq o’simtasigacha. Har qaysi

bo’limning tuzilishi, katta-kichikligi bosh miyaning xajmiga, tishlarning
rivojlanganligiga, muskullarga, yashash sharoitiga, yoshga va boshqa
sabablarga bog’liq bo’ladi.
Qulaylik uchun bosh kuyidagi qismlarga bo’linadi-peshona, ko’z,
qo’loq, burun, ko’z osti, lunj, chaynash, lab, jag’ oralig’i, quloq oldi, iyak,
chakka, tepa, yonoq va boshqalar.
Boshda kuyidagi lunjlar bo’ladi: yuza qismida: y.sh.m.- lunj tepaligi,
otlarda yuz tarog’i, jag’ bo’g’ini, burun burchagi, ko’z osti va yaik osti
teshiklari.
Miya qismida y.sh.m.- shox oraligi tarog’i, ensa tarog’i, ko’z usti
teshigi, va boshqalar, ular chegara chiziqlarni qon temir, nervlarni joylashgan
joylarini aniqlash uchun yordam beradi.
Bosh oblasti ko’yidagi qatlamlar iborat:
1.Teri-har hil hayvonlardan 2-4 mm, y.sh.m.-4-6 mm unda nervlar va
qon tomirlar joylashadi.
2. Yuza fassiyasi-fascia super fascialis- yupka terim osti yoki b-n
birlangan.
3. Chukur fassiya- fascia profunda kalla muslkullari bilan birlashgan,
muskullar yo’q joyda rivojlanmagan.
4.Muskul qavati: a)chaynash muskul – m.masseterica chaynash
chukurligida joylashgan, qalinligi 3-4 sm.
b)Yonoq muskuli –m.zygomaticus lenta shaklida, yonoq tarog’ida,
labni burchagigacha boradi.
v)Yuqori labni kutaruvchi muskul – m. Levator labbii superioris
burundan boshlanib yuqori lab va burunda tug’aydi.
g)Yuqori labni kutaruvchi maxsus m.l.- – m. Levator labii superioris –
lenta simon, yonoq suyagida boshlanib, labgacha yetib boradi.

d)Pastki labni tushuruvchi m.l. – m. depressor labii superioris – u oxirgi
jag tashlarning ostida boshlanib, pastki labda tug’aydi.
ye)Lunj m.l.- m.buecinator – og’iz bushligini yon tomonishi hosil
qiladi, yuza va chuqur katlamlardan iborati.
j)Chakka m.l.- m.temporulis – chakka chukurligiga joylashgan.
5. Suyak usti qavati.
6. Suyak qavati- ular kalla suyagini tashkil etadi, tarkibida 6 ta va 13 ta
juft suyak bo’ladi.
Qon tomirlar-bosh oblastida qo’yidagi yirik qon tomirlar joylashgan:
1.Jag’ning tashki arteriyasi – a.maxiltaris externa uyku arteriyasini
davomi.
2.Jag’ni ichki arteriyasi- a.maxiltaris interna.
3.Yuza arteriyasi-fascialis – lenj oblasti , tomir kesmasi orqali lunj
oblastga tarqaladi.
4. Chaynash-muskuli arteriyasi-masseterica chaynash muskuli va
qo’loq osti sulak beziga tarqaladi va boqalar.
Innervasiya-nervlarni tarqalishi.
Bosh oblastini innervasiyasi-tarmoqli nerv- –boshincha juft nervi – va
yuza nervi .oltinchi juft, ular orasida sezuvchi va
xarakatlantiruvchi nerv telari bo’ladi. Sezuvchi telalar boshdagi organlarning
shilliq pardasiga, terisiga; xarakatlanuchi telalar boshdagi muskullarga
boradi, ko’z, yuqori va pastki jag’ nervlarga bo’linadi.
1.Ko’z nervi – kuyidagilarga bo’linadi: ko’z yoshi nervi, peshona nervi,
kiprik-burun.
2. Yuqori jag’- q uyidagilarga bulshadi: yonoq nervi-ko’z osti,
ponasimon-tang’laydi.
3. Pastki jag’ nervi - chaynash nervi, ponasimon, lunj,til,jag’lar aro.

Shoxdagi operasiyalar.
Shox - muguzlangan organ bo’lib, peshona suyagining uchida o’simta
shaklida joylashgan. Shox terining epidermis qatlami uzgarishdan kolib
chiqadi. U ikkiga: muguzlashgan tashqi kapsula, va ichki teri asosi qismlarga
bo’linadi. Peshona suyagini shox usimtasi joyida suyak usti to’qimasini
tagida ekzostaz bo’lib, teri qavatida esa shox ildizi tarraqiyot etadi. Bular
shox tepachasini tashkil etadi. Usish jarayonida shox paydo bo’ladi. Shox
tuzulishga qarab shox uchi, tapasi va ildiziga bo’linadi.
Shoxsizlantirish ikki usulda o’tkaziladi:
1.Shoxni usimini oldini olish-1-3 xaftali buzoqlarda qo’llaniladi, bir-
necha usullarga bo’linadi:
a) Kimyoviy usul-shox tepachasiga kuchli ta’sir etuvchi kimyoviy
moddalar qo’llaniladi: natriy yoki kaliy ishqori, nitrat kislota, atrofdagi teri
qurimasligi uchun vazelin bilan surtiladi. Ishqorni qon paydo bulguncha
ishkalash kerak, kislota surtiladi.6-8 kundan keyin qora-qo’tir paydo bo’ladi,
2-3 xaftasidan keyin u tushadi.
b) Ko’ydirish usuli – yoshi 3 xafta buzoqlarda qo’llash mumkin,
kuydirgichlar yordamida, davomi 1-2 sekund.
v) Qonli usul 1-3 xaftalik buzoqlarda trepan yoki perforasiya pichog’i
yordamida shox tepachasi olib tashlanadi.
2. Shoxni olib tashlash.
a) Qonsiz usul-2-2,5 yoshlar va bunda katta ho’kiz, sigirlarda qo’llash
mumkin. Shoxni ildizga rezina xalqa kygizish kerak. Qon aylanish, modda
almashinuvi bo’ziladi va shox 3-6 xaftadan keyin tushadi.
b) Qonli usul – yoshi katta hayvolarda qo’llaniladi.
Fiksasiya –tik xolatda stanok yoki stumga bog’lanadi.

Og’riqsizlantirish – shox nervini, buyin o’tkazish uchun, ko’zni tashqi
burchagidan, shoxni ildizgacha chiziq o’tkaziladi , o’rtasi topilib 15-20 ml 3%
novokain yuboriladi.
Asboblar – ar r a, simli a r ra, shpris, novokain.
Texnikasi – shox n i yod bilan so’rtish kerak, keyinchalik ar r a
yordamida shox ar r alib tashlanadi.
Yon o q amputasiya si
Tavsiya – davolanish jarayoni ni tezla shtir ish uchun.
Og’riqsizlantiri sh – shox nervi, neyrolepanalgeziya.
Asboblar – barcha operasiyalarda qo’llanila di gan dan tashqari teshigli
ar r a.
Texnika si - Ueller va griroreskiy usullari qo’llaniladi. Bular kesimiga
qarab farq et il adi, birinchisi peshona j uyagini va shoxaro taroqlar buyicha
kesiladi. Shox olib tashlanadi, qon t o’ xtatiladi va teriga tugunli chok
qo’yiladi.
Bosh miyada o’tkaziladigan operasiyalar.
Anatomo-topografik malumotlar - Bosh miya qismi qo’yidagi
suyaklardan tashkil topgan: ponasimon, g’alvirsimon, tepa, tepaaro, chakka,
qo’loq va peshona. Bular birlashib miya bo’shlig’ini hosil qiladi va unda
bosh miya oylashadi. Oldingi tarafida bosh miya, orqa tarafida esa uzunchoq
va miyacha joylashadi.
Qo’ ylarda sennuroz kasalligini operasiya yuli bilan davola nadi .
Ko’rsatma – senuroz pufakchasi katta bo’lganda, klinik belgilar paydo
b o’ ladi: orqa tarafda joylashganda xarakat koordinasiyasi buz i lgan, aylanib
chapga yiqiladi. Oldin da joylashganda k o’ r bo’lishi, olding xarakat qilish i
mumkin .

Asboblar – barcha operasiyalarda qo’llaniladiganlardan tashqari:
trepan, tuyoq pichog’i, rezina trubkasi, Bobrov ignasi.
Fiksasiya – quylarni nam xaltaga joylashtirish kerak. Infiltrasiyasi
og’riqsizlantirish 1% li novokain bilan 10-15 ml qo’llaniladi .
Texnikasi – Qur o qsimon kesiladi, suyak usti to’qimasi qarama - qarshi
kesiladi va trepan yordamida suyak teshiladi. Agar pufak teshi g a t o’ g’ri kelsa
olib tashlanishi kiyin emas. Agar boshi tarafida bo’lsa unda n oldin suyuqliqni
shpris yordamida olib, keyin pufakcha olinadi. Agar miyani ch u qur qavatida
bo’lsa igna yordamida olib tashlanadi. Teriga tugunsimon chok quyiladi va
ye limli bog’lam qo’yiladi. Tarasov V.R. buyicha 92 % qo’ylarni davolash
mumkin.
Ko’z oblastida operasiyalar.
Anatomo-topografik malumotlar . Orbita - bu ko’z soqqasi
joylashadigan suyak kosasi. U ichki tarafdan fibroz xaltacha bilan o’ralga n
periorbita. Periorbitani asosiy qismi ko’z kosasi chetiga, ichki tomoni esa
kurish teshigiga va ko’z kesasi devoriga yopishgan bo’ladi. Periorbita tashqi
tomondan ekstrorbital yog’li qavat bilan o’ralgan. Periorbita ichida ko’z
soqqasi, muskullar, nervlar, qon temirlar fassiya bor. Ko’zni 4 tug’ri va 2 ta
qishiq muskullar xarakatlantiradi. Orbitaga qirishda pastki va yuqori qovoq
joylashgan. Ko’zni ichki burchagida uchinchi qovoq joylashgan; tashkil
bo’rchakda esa yosh bezi joylashgan.Yuqori qovoqda kiprik bo’ladi, favqat
kavush qaytaruvchilarda pastkisida ham bo’ladi. Ko’zni ichki tarafida shilliq
parda joylashgan-kon’yuktiva.
Ko’z soqqasini eksterpasiya qilish.
Kursatma – yiringli panoftalmit, usimtalar, shikastlanishlar.

Og’riqsizlantirish –ko’z nervini og’riqsizlantirish yonoq chukurchasini
oldingi bo’rchagida cho’qurligi 10 sm 3% novokain 20 ml.
Asboblar – ko’z k a ychisi.
Texnikasi – pastki va yuqori qovoqni ochib kaychi yordamida
aylanasiga kesiladi va ko’z kosasida asta-sekin chiqariladi, oxirida ko’rish
nervi kesiladi , qovoqlarga provizor chok qo’yiladi.

Foydalanayotgan adabiyotlar:
1. Operativ xirurgiya – X.K. Rustamov, Ya. A. Axbutayev, B. D. Narziyev –
1990.
2. Operativ xirurgiya – I.I. Magda – 1990.
3. Operativ xirurgiya – N.X. Shomirzayev – 1987.
4. Xirurgiya v ovsevodstve – V.R. Tarasov – 1959.
5. A. David Weaver, Guy St Jean, Adrian Steiner “Bovine surgery and
Lameness” USA,
2005

Tish, til va ko‘zda o‘tkaziladigan operasiyalar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish