Tishning qattiq toʻqimalari - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	361.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	21 Сентябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Tishning qattiq toʻqimalari

Купить

Tishning qattiq to'qimalari uchta asosiy qatlamdan iborat: emal, dentin va sement. Ularning har biri kimyoviy tarkibi va tuzilishi jihatidan farq qiladi.

1. Emal (Enamel) Emal inson tanidagi eng qattiq va eng minerallashgan to'qima hisoblanadi. U deyarli butunlay noorganik moddalardan tashkil topgan. Kimyoviy Tarkibi: · Noorganik moddalar: 96-98% · Asosiy komponent: Gidroksiapatit - Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂ · Gidroksiapatit kristallari uzun, ingichka va zich joylashgan bo'lib, emalga mustahkamlik beradi. · Gidroksiapatit tarkibiga florid, karbonat, magniy kabi ionlar aralashib, uning xossalarini o'zgartiradi. · Florid (F⁻): Suv va ovqatdagi florid ionlari gidroksiapatitdagi gidroksil guruhini (OH⁻) almashtirib, ftorapatit (Ca₁₀(PO₄)₆F₂) hosil qiladi. Ftorapatit oddiy gidroksiapatitga qaraganda kislotaga chidamliroq bo'ladi, shuning uchun floridli tish pastasi kariyesga qarshi himoya vazifasini o'taydi.

· Karbonat (CO₃²⁻): Karbonat ionlari apatit kristallarining tarkibiga kirib, ularni zaifroq va kislota ta'sirida tezroq eriydigan qiladi. Shuning uchun karbonatga boy ichimliklar (gazlangan ichimliklar) kariyes xavfini oshiradi. · Magniy (Mg²⁺): Magniy ham kristallar tuzilishini zaiflashtirishi mumkin. · Organik moddalar va suv: 2-4% · Asosan amelogenin va enamelin deb ataladigan maxsus proteinlardan iborat. Ular emalning rivojlanishi (minerallashuvi) jarayonida kristallarning to'g'ri o'sishi va joylashishini tartibga soladi. · Organik matritsa va suv noorganik fraktsiyani bog'lab turadi. Xulosa: Emal asosan gidroksiapatit kristallaridan tashkil topgan "mineral qoplam" bo'lib, uning kimyoviy barqarorligi va kislotaga chidamliligi tarkibidagi ionlar (florid,

2. Dentin (Dentin) Dentin tishning asosiy massasini tashkil etadi va emalga qaraganda kamroq minerallashgan, lekin suyakka qaraganda qattiqroq bo'lgan to'qimadir. U emal va sement qoplamasi ostida joylashgan.

Kimyoviy Tarkibi: · Noorganik moddalar: 70% · Emalga o'xshab, asosiy mineral fazasi gidroksiapatit hisoblanadi. Biroq, dentindagi gidroksiapatit kristallari emaldagilarga qaraganda ancha kichik va kamroq tarta joylashgan. · Organik moddalar: 20% · Asosan I tip kollagen (~90%) va kollagen bo'lmagan proteinlar (dekorin, osteokalcin va boshqalar)dan iborat. Kollagen tolalar dentinga moslashuvchanlik va cho'zilishga chidamlilik beradi. · Suv: 10%

Muhim Jihat: Dentin tarkibidagi yuqori darajadagi organik matritsa (ayniqsa kollagen) uni emaldan ajratib turadi. Kariyes yoki eroziya dentinga yetganda, organik komponent tufayli jarayon tezroq rivojlanadi, chunki kislota nafaqat mineralni eritadi, balki organik matritsani ham parchalaydi. Shuningdek, dentin ichida odontoblast deb ataladigan hujayralarning sitoplazmik o'simtalari (Tomes tolalari) mavjud bo'lib, ular dentinni "jonli" va gidrodinamik to'qimaga aylantiradi.

3. Sement (Cementum) Sement tish ildizini qoplovchi va uni alveolyar suyak bilan bog'lovchi to'qimadir. Tuzilishi va tarkibi jihatidan suyakka o'xshaydi. Kimyoviy Tarkibi: · Noorganik moddalar: 65% · Asosiy minerali yana gidroksiapatit hisoblanadi. · Organik moddalar: 23% · Asosan I tip kollagen (~90-95%) va kollagen bo'lmagan proteinlardan iborat. · Suv: 12%

Umumiy Xulosa va Taqqoslash To'qima Noorganik Modda Organik Modda Suv Asosiy Mineral Asosiy Organik Komponent Emal 96-98% 1-2% 2-4% Gidroksiapatit Amelogenin, Enamelin Dentin ~70% ~20% ~10% Gidroksiapatit I tip Kollagen Sement ~65% ~23% ~12% Gidroksiapatit I tip Kollagen

Xulosa qilib aytganda: Tish qattiq to'qimalarining kimyoviy tarkibi asosan gidroksiapatit mineraliga asoslangan. Farq shundaki, emal deyarli to'liq mineraldan tashkil topgan ekstremal qattiq qoplama vazifasini bajaradi, dentin esa mineral va kollagenning muvozanatli aralashmasi bo'lib, tishning asosiy qismini tashkil etadi va mexanik shoklarni yumshatadi, sement esa tishni mahkam fixedlovchi vazifani bajaradi. Tishning butunligi va salomatligi ana shu uchta to'qimaning o'ziga xos kimyoviy tarkibi va o'zaro bog'liqligiga bog'liq.

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar