To‘rtburchak.trapetsiy elementlariva ularning xossalari dars ish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	94.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

To‘rtburchak.trapetsiy elementlariva ularning xossalari dars ish

Купить

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI QURILISH VAZIRLIGI
SAMARQAND DAVLAT ARXITEKTURA-QURILISH INSTITUTI
AKADEMIK LITSEYI
O’quv ishlari bo’yicha
direktor o’rinbosari
______ F.Xoliqulov
"___" ______ 2024 yil
“ANIQ FANLAR” KAFEDRASI

SamDU MATEMATIKA FAKULTETI AMALYOTCHISI

“GEOMETIRIYA” FANIDAN 106
GURUHDA O’TKAZILGAN
MA
VZU: TO’RTBURCHAK.TRAPETSIY
ELEMENTLARIVA ULARNING XOSSALARI
SAMARQAND-2024 OCHIQ DARS ISHLANMASIOCHIQ DARS ISHLANMASI

Guruh
Sana
O’quv predmetining nomi: Geometriya
O’ quv m а shg’ul о tid а t а ’lim t ех n о l о giyasi m о d е li
Mavzu: Kvadrat, elementlari, xossalari va yuzlari
O‘quv soati: 80 - minut O‘quvchilar soni: 12
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi Yangi bilimlarni egallash bo‘yicha amaliy o‘ quv
mashg‘ulot i.
M ashg‘ulot rejasi 1. Mavzu bo’yicha misollar yechish.
2. Trapetsiya elementlari ;
3. Trapetsiya xossalari;
4 . Trapetsiyaning yuzi ga doir misollar yechish
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Trapetsiya elementlari va ularning xossalari. Trapetsiya yuzi
haqidagi tushunchalarini va ularni yechish usullari bo’yicha malakalarni shakllantirish
Ta’lim usullari Ma’ruza, tushuntirish. Aqliy hujum, elektron testlar
Ta’lim shakli Jamoaviy, kichik guruxlar
Ta’lim vositalari Darslik, ma’ruza matni, yozuv taxtasi, videoproyektor,
slaydlar, tarqatma materiallar.
Ta’lim berish sharoiti
Guruhlarda ishlashga mo‘ljallangan auditoriya.
Monitoring va baxolash O g’ zaki s o’rov: Tezkor- s o’rov
Yozma: Misol va masalalar
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari Faoliyatning mazmuni
O‘qituvchi O‘quvchi
1-bosqich.
O’quv
mashg’ulotiga
kirish
(10 min ) 1.1. Salomlashadi. Xonani darsga tayyorligini
tekshiradi. Guruh o’quvchilarini 6 nafardan 2 ta
kichik guruhlarga bo’lib joylashtiriladi.
Davomatni aniqlaydi va jurnalni to’ldiradi.
(1-ilova)
1.2. Adabiyotlar ro’yhatini ekranga chiqaradi.
(2-ilova).
1.3. Ma shg’ulotda baholash mezonlari bilan Tinglaydilar.
Joylariga o’tiradilar.
Sardorlarni tanlab oladilar
Yozib oladilar.
Tinglaydilar, aniqlashtiradilar
O’qib oladilar.

tanishtiradi. (3-ilova) .
1.4. Kichik guruhlarda ishlash qoidasini ekranga
chiqaradi. (4-ilova);
2 – bosqich.
Asosiy qism (60
min ) 2.1. O’tgan mavzu bo’yicha guruhlarga savollar
beradi. (5-ilova).
2.2. Guruhlarga tarqatma materiallar orqali
savollar va misollar beradi (6-Ilova).
2.3. Guruhlar topshiriqlarni bajarishayotganda
misollar tekshirib baholab boradi; .
Tinglaydilar, konspekt qilib
boradilar.
3- bosqich
Yakunlovchi
qism
( 1 0 min) 3.1 Guruhlarning berilgan topshiriqlarga bergan
javoblarini tekshirishni tugatadi.
3.2. Darsda olingan bilimlarni baholash mezonlari
bo’yicha baholanadi. Jadval to’ldiriladi.
( 3 -ilova)
3.3. Guruhlarning natijalarini o’rinlari bilan e’lon
qiladi va uy vazifasini beradi.
(7-ilova) Savollar beradilar
Mavzu bo‘yicha mustaqil
o‘rganish uchun topshiriqlarni
yozib oladilar.
Bajaradilar
Yozadilar.
Kafedra mudiri: ______________ B.Boboyev
Fan o`qituvchisi: ______________ M.Azamov

1- Ilova
Mashg’ulot rejasi:
1. O’tilgan mavzuni nazariy va amaliy mustahkamlash.
2. Kvadrat yuzi
3. Kvadratning xossalari
4. Mavzu bo’yicha misollar yechish .
Kichik guruhlarni joylashish tartibi

2 – Ilova
Adabiyotlar ro’yxati:
. 1. I.Isroilov, Z.Pashayev
"Geometriya" I qism. T.- 2006
Akademik litseylar uchun
darslik
3 - Ilova
Guruhlar ishini baholash mezonlari:1-guruh
2-guruh

Guruh1-2
topshiriq
uchun
Мах
балл:
5; 5 ball 3-4
topshiriq
uchun
Мах
балл:
5; 5 ball 5 - 6
topshiriq
uchun
Мах
балл:
5 ; 5 ball 7-8
topshiriq
uchun
Мах
балл:
5; 5 ball 9-10
topshiriq
uchun
Мах
балл:
5; 5 ball
Qo’shimcha
savol Jami
Мах балл:
50 ball
1
2
4 – Ilova
Guruhlarda ishlash qoidasi
 Sherigingizni diqqat bilan tinglang.
 Guruh ishlarida o’zaro faol ishtirok eting, berilgan topshiriqlarga javobgarlik bilan
yondoshing.
 Agar sisga yordam kerak bo’sa, albatta guruh a’zolariga murojaat qiling
 Agar sizdan yordam so’rashsa, albatta yordam bering.
 Guruhlar faoliyati natijalarini baholashda hamma ishtirok etishi shart!
Shuni tushunmog’ingiz lozim:
 Boshqalarga o’rgatish orqali o’zimiz o’rganamiz;
 Biz bir kemadamiz: yoki birgalikda suzib chiqamiz, yoki birgalikda cho’kib
ketamiz;
5-Ilova
Mavzuning bayoni

Trapetsiya
Ta'rif. Ikkita tomoni o'zaro parallel bo'lib, qolgan ikkita tomoni o'zaro parallel
bo'lmagan to'rtburchak trapetsiya deyiladi.
Trapetsiyaning o'zaro parallel ikki tomoni uning asoslari deyiladi. Qolgan ikkita
tomoni uning yon tomonlari deyiladi.
Trapetsiyaning qo'shni juft-juft uchlarini tutashtiruvchi AC va BD kesmalar uning
diagonallari deyiladi (8.12- chizma).
8.12- chizma
Trapetsiya yuqori asosining ixtiyoriy K nuqtasidan AD pastki asosga
perpendikular ravishda o'tkazilgan AN kesma trapetsiyaning balandligi deyiladi.
Odatda, trapetsiyaning balandligi, yoki В uchdan, yoki С uchdan o'tkaziladi.
Trapetsiya yon tomonlarining o'rtalari bo'lgan M va N nuqtalarni tutashtiruvchi MN
kesma uning o'rta chizig'i deyiladi (8.13-chizma).
Yon tomonlari o'zaro teng bo'lgan trapetsiya teng yonli deyiladi.
Agar trapesiyaning bitta yon tomoni uning asoslariga perpendikular bo'lsa, u
to'g'ri burchakli deyiladi. (8.14- chizma).
Bundan buyon ABCD trapetsiyaning asoslarini AD = a, BC = b bilan, yon
tomonlarini AB=l
1 , CD =l
2 bilan, balandligini h bilan belgilaymiz.
1- teorema. Trapetsiyaning o'rta chizig'i uning asoslariga parallel va asoslari
yig'indisining yarmiga teng.
MN— trapetsiyaning o'rta chizig'i, ya'ni MA = MB va DN = NC bo'lsin, u holda
MN || AD va MN =AD + BC
2
bo'lishini isbotlash talab qilinadi.
I s b о t i. В va N nuqtalardan BN to'g'ri chiziq o'tkazamiz va uni trapetsiya AD
tomonining davomi bilan E nuqtada kesishguncha davom ettiramiz. Natijada ikkita
BNC va DNE uchburchakni hosil qilamiz (8.15- chizma).

8.13- chizma 8.14- chizma
8.15- chizma 8.16- chizma
Shartga ko'ra CN = ND vertikal burchaklar sifatida ∠ BNC = ∠ DNE bo'lganligidan
hamda ikkita parallel BC va DE to'g'ri chiziq va ularni CD to'g'ri chiziq bilan kesganda
hosil bo'lgan burchaklar sifatida
∠ BCN = ∠ NDE bo'lganligidan, Δ BNC = Δ NDE.
Uchburchaklarning tengligidan, BN=NE va BC=DE bo'ladi.
Demak, MN kesma Δ ABE ning o'rta chizig'idir. Uchburchak o'rta chizig'ining
xossasiga ko'ra MN || AE va
MN = AE
2 = AD +DE
2 =AD + BC
2 . Teorema isbotlandi.
2- teorema. Trapetsiyaning yuzi uning asoslari yig'indisining yarmi bilan
balandligining ko'paytmasiga teng.
Agar ABCD trapetsiyaning asoslari AD = a, BC = b, balandligi CC
1 = AA
1 = h
bo'lsa (8.16- chizma), trapetsiyaning yuzi
S= a+b
2 ⋅h
formula bo'yicha hisoblanishini isbotlash talab qilinadi.
I s b о t i. Trapetsiyaning AC diagonalini o'tkazamiz, natijada trapetsiya ikkita,
ACD va ABC uchburchakka ajraladi. A va С nuqtalardan AA
1
¿ BC va CC
1 ¿ AD
balandliklar o'tkazamiz. AD||BC bo'lganligidan, CC
1 = AA
1 = h bo'ladi. Shu sababli,
ACD va ABC u chburchaklarning yuzlari
SΔACD = 1
2ah ; SΔABC = 1
2bh ;
formulalar bo'yicha hisoblanadi. Trapetsiyaning yuzi esa
S= SΔACD +SΔABC = 1
2ah +1
2bh = a+b
2 h
bo'ladi. Teorema isbotlandi.

6 – Ilova
Mustaqil yechish uchun misollar:
1. Trapetsiyaning o’rta chizig’i 9 sm, asoslaridan biri ikkinchisidan 6 sm qisqa.
Trapetsiyaning katta asosini toping
2. Teng yonli trapetsiyaning asoslari 7 va 13 ga, o’tmas burchagi 135º ga teng. Shu
trapetsiyaning yuzini hisoblang
3. Trapetsiyaning kichik asosi 4 sm. O’rta chizig’i katta asosidan 4 sm qisqa.
Tapesiyaning o’rta chizig’ini toping
4. Trapetsiya dioganallaridan birining uzunligi 27 sm, ikkichisi esa dioganallarning
kesishish nuqtasida 10 va 8 sm li kesmalarga ajraldi. Birinchi dioganal qanday
uzunlikdagi kesmalarga bo’lingan?
5. Teng yonli trapetsiyaning perimetri 36 sm, o’rta chizig’i esa 10 sm. Shu
trapetsiyaning yon tomonini toping
6. Teng yonli trapetsiyaning asoslari 6 va 18 sm, dioganali esa 12 sm. Dioganallarning
kesishish nuqtasida dioganal qanday uzunlikdagi kes-malarga ajraladi?
7. Teng yonli trapetsiyaning asoslari 2,1 va 7,5 ga, dioganali esa 6 ga teng.
Trapetsiyaning yuzini hisoblang
8. Teng yonli trapetsiyaning asoslari 10 va 20 ga, asosidagi burchagi 60° ga teng. Shu
trapetsiyaning yuzini hisoblang
9. Teng yonli trapetsiyaning burchaklaridan biri 120º bo’lsa, shu tra-petsiya kichik
asosining yon tomoniga nisbati qancha bo’lishi mumkin?
10. Teng yonli trapetsiyaning asoslari 4,2 va 5,4 ga, kichik asosidagi burchagi esa 135°
ga teng. Trapetsiyaning yuzini toping .
1 1. Trapetsiyaning digonallari uning katta asosidagi burchaklarini teng ikkiga bo’ladi.
Trapetsiyaning o’rta chizig’i 11,7 ga, perimetri esa 36 ga teng. Trapetsiya katta
tomonining uzunligini toping

12. Teng yonli trapetsiyaning asoslari 16 va 8 ga, o’tmas burchagi 150° ga teng. Shu
trapetsiyaning yuzini hisoblang
13. Teng yonli trapetsiyaning burchaklaridan biri ikkinchisidan 4 marta katta bo’lsa, shu
burchaklarni toping
1 4. Teng yonli trapetsiyaning yon tomoni 4√2 ga, kichik asosi 4 na teng. Uning
dioganalli yon tomoni va katta asosi bilan mos ravishda 30° va a burchak hosil qiladi. α
burchakni toping
15. Asoslari 12 va 16 ga, o’tmas burchagi 120º ga teng bo’lgan teng yonli trapetsiyaning
yuzini hisoblang

To‘rtburchak.trapetsiy elementlariva ularning xossalari dars ish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish