Tortma analizning nazariy asoslari - Информатика и ИТ - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	33.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Информатика и ИТ

Tortma analizning nazariy asoslari

Купить

Tortma analizning nazariy asoslari Reja: Kirish Tortma analizning mohiyati. Asosiy qism 1. Cho’kmalarga qoyiladigan talablar. 2. Cho’ktiruvchining miqdori. 3. Tuz effekti. 4. To’la cho’kishga temperaturaning ta‘siri. 5. Amorf va kristall cho’kmalar. 6. Tortma analizdagi hisoblashlar. 7. Tuproqdagi namlik miqdorini aniqlash. Xulosa: Tortma analizning ahamiyati 1

Tortma analizning mohiyati. Tortma analizda tekshirilayotgan moddadagi aniqlanayotgan element (ion) ning miqdorini, odatda bu elementni biror kiyin eriydigan birikma tarzida cho’ktirilganda hosil bo’lgan cho’kmaning og’irligiga qarab topiladi. Tortma analizda cho’ktirish usulidan tashqari boshqa usullar ham ishlatiladi. Tortma analiz modda tarkibidagi elementlar miqdorini aniqlashda keng qo’llaniladi. Bu usul yordamida fosforitlar, apatitlar, fosforli o’g’itlar to’proq va ozuqalar tarkibidagi fosforni aniqlash mumkin RO 3- 4 ioni NH 4 Mg PO 4 tuzi xolida cho’ktiriladi, u qattiq qizdirilganda Mg 2 P 2 O 7 (magniy pirofosfat) ga aylanadi. Ohakdosh dolomit va silikatlar tarkibidagi kaltsiy miqdorini ham aniqlash mumkin. Bunda Mg 2+ ioni NH 4 MgPO 4 xolida, Sa 2+ ioni esa CaC 2 O 4 xolida cho

Elementning biror kiyin eriydigan birikmasi bir kator talablarni kanotlantirgandagina undan tortma analizning cho’ktirish usulidan foydalanish mumkin. Yan a shunga e‘tibor berish kerakki, analiz vaktida olingan cho’kmalarni odatda kizdirishga tugri keladi. Kizdirish paytida kupgina cho’kmalar kimyoviy uzgarishlarga uchraydi.Natijada kupincha cho’ktirilgan birikmani emas balki, kandaydir boshqa birikmani tarozida tortiladi. Shu sababli ogirlik analizida cho’ktiriladigan forma va tortiladigan forma bo’ladi. Tegishli reaktiv ta‘sirida eritmadan cho’ktirilgan birikma cho’ktiriladigan forma deyiladi. Analizning oxirgi natijasini olish uchun tarozida tortiladigan birikma esa tortiladigan forma deyiladi. Masalan Fe 3+ va Al 3+ ni aniqlashda analiz kilinayotgan eritmaga NH 4 OH ta‘sir ettirilganda

cho’kmalar ishlash uchun qulaydir, chunki ular filtrning teshikchalarini deyarli tusib kolmaydi va yuzasi uncha katta bo’lmaganligi uchun eritmadagi boshqa moddalarni kam adsorbilaydi va moddalarni osonlik bilan yuvib tashlab cho’kmani tozalash mumkin. 3.Cho’ktiriladigan forma tortiladigan formaga yetarli darajada oson va To’la utishi zarur. Tortiladigan formaga qo’ yiladigan talablar 1. Tortiladigan formaga kuyiladigan talablarning eng muximi shuki uning tarkibi kimyoviy formulasiga mos kelishi lozim. Ravshanki, bunday muovofiklik bo’lmaganda tortiladigan cho’kma ma‘lum bir formulaga mos keluvchi Kimyoviy individual modda bo’lmasdan, qandaydir aralashmadan iborat bo’lsa, u vaktda analiz natijalarini xisoblash mumkin bo’lmas edi. Gidrooksid Fe(OH) 3 formulasiga mos kelmaydi. Fe(OH) 3 cho’k

Masalan. BaSO 4 va Cr 2 O 3 cho’kmalarini og’irliklarini aniqlashdagi absalyut qiymati teng bo’lgan xatolar xromning topilgan miqdoriga turlicha ta‘sir etadi. Agar cho’kma VaSr O 4 ko’rinishida tortilsa, xato cho’kmani Cr 2 O 3 xolida tortilgandagiga karaganda 3,5 marta kam bo’ladi. Xromning og’irligini aniqlashda 1 mg cho’kma yo’qotilgan bo’lsa xato quyidagicha bo’ladi. Tortiladigan forma Cr 2 O 3 Tortiladigan forma BaCrO 4 152mg Cr 2 O 3 --------104mg Cr bor 253,4mg BaCrO 4 da --52mg Cr bor 1-----------------------x 1--------------------x 104 52 x = -------•1=0,7 • mg Cr bor x=---------•1= 0,2mg Cr bor 152 253,4 Cho’kmani doim yuvib bo’lmaydi, shuning uchun cho’ktiruvchining uchuvchan modda bo’lishi foydalidir, chunki cho’kmanish vaqtida cho’ktiruvchining yuvilib ketmagan qismi cho’kmani

Biror qiyin eriydigan elektrolit eritmasi uning ionlari kontsentratsiyalarining kupaytmasi berilgan temperaturada o’zgarmas bo’lgan va eruvchanlik kupaytmasi (EK) deb ataladigan qiymatga teng bo’lgandaginatuyingan bo’lishi mumkin. Kurgoshin sulfatning 25o da tuyingan eritmasi uchun [Pb 2+ ] • [ SO 4 2- ]= EK PbSO4 = 2,2•10 -8 deb yozish mumkin. Agar [Pb +2 ] • [SO 2- 4 ] <2,2•10 -8 bo’lsa, u xolda eritma tuyinmagan bo’ladi va ayni temperaturada bu eritmada yana oz miqdordagi kurgoshin sulfatni eritish mumkin. Agar ionlar kontsentratsiyasining kupaytmasi eruvchanlik kupaytmasi qiymatidan oshib ketgan, ya‘ni [Pb 2+ ] •[SO 2- 4 ] >2,2•10 -8 (25o da) bo’lsa u xolda eritma uta tuyingan bo’lib, PbSO 4 ning biror miqdori ajralib cho’kmaga tushishi kerak. Suvda absalyut erimaydigan moddalar yo’ql

qo’shish zararlidir, chunki bu vaqtda cho’kmaning eruvchanligi fakat kamayibgina kolmay, balki aksincha, kompleks birikma va nordon to’zlarning xosil bo’lishi yoki cho’kmani amfoterligi natijasida ortib ketishi mumkin. Cho’ktiruvchini kup qo’shishning yana bir zararli tomoni bor. Eritmada ishtirok etuvchi xar xil kuchli elektrolitlar, odatda o’zi tegib turgan cho’kmalarni eruvchanligini oshirib yuboradi. Masalan I.V. Tananaev va I.B. Mizetskayaning tekshirishlariga kura, KNO 3 , NaNO 3 va shunga o’xshash to’zlar ishtirokida PbSO 4 ning eruvchanligi ortadi, bundan tashqari shunga o’xshash tuzlarning eritmadagi umumiy kontsentratsiyasi kanchalik yuqori bo’lsa PbSO 4 ning eruvchanligi shunchalik ko’p ortadi. Ana shu xodisa to’z effekti deb yuritiladi. Sifat analizi kursidan ma‘lumki, eruvchan

A ktivlik (a) ning ionning haqikiy kontsentratsiyasi (s) ga nisbati aktivlik koeffitsienti deb ataladi va fa bilan belgilanadi 0,0814 F H+ = f Cl - =---------------=0,814 0,1 a umumiy xolda f a =-------- c bu tenglamadan ko’rindiki a =f a · c… Demak, ionning aktivligi uning kontsentratsiyasini tegishli aktivlik koeffitsenti ko’paytmasiga teng To’la cho’kish temperaturaning ta‘siri Sifat analizida ko’pincha shunday xollar uchrab taradiki, sovuqda olingan cho’kma ( masalan KHC 4 N 4 O 6 ) isitilganda qaytadan erib ketadi. Bunday xollarda temperatura cho’kmaning To’la cho’kishiga kuchli ta‘sir Ko’rsatadi. Temperatura kutarilganda cho’kmaning xammasi erib ketmagan vaqtda xam uning cho’kmaning eruvchanligiga bo’lgan ta‘sirini xisobga olishga tugri keladi. Masalan 1000 da eruvchanligi 100 dagi

Bunday tuzlarning eruvchanligi Le-Shatele printsipiga asosan temperatura ko’tarilishi bilan oshishi kerak. Agar aksincha, erish vaqtida issiklik chiksa, bunday tuzlarning eruvchanligi temperatura ko’tarilganda kamayadi. Cho’ktirishni kizdirish yuli bilan olib borish kulaydir. Chunki bu cho’kma kristallarining yiriklashishiga yoki uning kolloid zarrachalarining (amorf cho’kmalar bo’lsa) koagulyatsiyaga uchrashiga yordam beradi. Lekin temperatura ko’tarilganda eruvchanligi sezilarli darajada ortadigan cho’kmalar bilan ishlaganda, doimo,eritma batamom sovugandagina cho’kmani filtrlab olishga kirishish lozim. Masalan MgNH 4 PO 4 , PbSO 4 , CaC 2 O 4 va xokazo cho’kmalarni eritmadan ajratishda shunday qilinadi. Aksincha cho’kmaning eruvchanligi kam bo’lsa, va temperaturaning o’zgarishi bilan ka

Cho’ktirilayotgan birikmalarning o’ziga xos xususiyatlariga karab va birinchi navbatda ularning eruvchanligiga karab xamda cho’ktirish sharoitiga karab, boshlangich zarrachalarning yiriklashish protsessi ikki xil yul bilan borishi mumkin. Shunga muvofik ravishda yoki kristall yoki amorf cho’kmalar xosil bo’ladi. Kristall cho’kmalarning xosil bo’lishida qo’shilayotgan cho’ktiruvchining xar bir qismi darxol boshlangich kristallarni xosil kilmaydi va cho’ktirilayotgan modda ma‘lum vaqt o’ta toyingan eritmada qoladi. Cho’ktiruvchini sekin asta qo’shib borilganda cho’ktirilayotgan modda asosan o’ta toyingan eritmadan avval xosil bo’lgan boshlangich kristallar yuzasida ajralib, bu kristallar sekin asta kattalasha boradi va nixoyat boshlangich kristallarga nisbatan yiroqroq kristallardan iborat

cho’ktiruvchidan oz miqdorda qo’shilganda xam EK (eruvchanlik ko’paytmasi) qiymati nixoyatda ortib ketadi va natijada tezda juda ko’p miqdorda boshlangich kristallar xosil bo’ladi. Aksincha yaxshirok eriydigan cho’kmalarda ionlar kontsentratsiyalari ko’paytmasi eruvchanlik ko’paytmasi qiymatidan unchalik ko’p ortib ketmaydi. Bu esa o’ta toyingan eritmaning xosil bo’lishiga va kristall cho’kmaning xosil bo’lishiga olib keladi. Tortma analizdagi xisoblashlar Analiz natijasida olingan ma‘lumotlar olingan modda massasiga nisbatan foiz xisobida ifodalanadi. Buning uchun tekshirilayotgan modda namunasining massasini xosil bo’lgan cho’kma massasini va uni kimyoviy formulasini aniq bilish kerak. Ayrim xollarda elementlarning foiz miqdoriga asoslanib tekshirilayotgan modda asosini tashkil etuvchi m

0,4872 g toza Ba Cl 2 ·2H 2 O 100% tashkil etadi. 0,2733 g toza Ba Cl 2 ·2H 2 O x % ni tashkil etadi. %09,59 4872,0 1002733,0  х Demak, sof BaCl 2 ·2H 2 O tarkibida 56,09 protsent bariy mavjud ekan. Agar aniqlanayotgan element yoki ion olingan namuna xolida emas, balki boshqa xolatda aniqlanayotgan bo’lsa, tortma analizdagi natijalarni xisoblashlar paytida qayta xisoblash faktorlardan foydalaniladi. Qayta xisoblash faktori F aniqlanadigan modda atom (yoki molekulyar) massasini cho’kmadagi moddaning molekulyar massasiga nisbati bilan aniqlanadi. Aniqlanadigan moddaning atom ( yoki molekulyar) massasi F = ¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾ Cho’kmadagi moddaning molekulyar massasi Qayta xisoblash faktori 1 g cho’kmadagi aniqlanayotgan moddadan kancha borligini Ko’rsatadi. Konkret xollar uchun qayta x

Bariy aniqlanayotgan bo’lsa, cho’kma va tarozida tortiladigan namuna VaSO 4 formulaga ega bo’lsa, qayta xisoblash faktori ya‘ni analitik ko’paytuvchi quyidagicha topiladi: 5887,0 40,233 40,137 4  BaSO Ва М А Ф Qayta xisoblash faktorining qiymati spravochniklarda berilgan. Analiz natijalarini xisoblashda qayta xisoblash faktorini qiymati inobatga olingan tayyor formuladan foydalaniladi:% 100 %    а в Ф х Bunda: a- tekshirilayotgan modda tortimi massasi, g b- tortiladigan namuna massasi, g f- qayta xisoblash faktori Ushbu formuladan hamda 2 misolda keltirilgan ma‘lumotlardan foydalanib Ba Cl 2 ·2H 2 O tarkibidagi bariyni protsent miqdorini xisoblab topish mumkin: % 09, 59 % 100 4872,0 4644.0 5887,0 % 100 %        а в Ф х Demak, tayyor formuladan foydalanilganda xisoblash ancha

Tuproqning namligini aniqlash uchun xar xil uchastkalardan tuproq namunasi olinib, kuritish shkafida kuritiladi. Namunaning avvalgi va keyingi massalari orasidagi farkdan tuproqdagi namlik miqdori xisoblanadi. Analiz bajarish tartibi. Tajriba tavfsilotlarini yozish uchun quyidagicha jadval tayyorlanadi Byuksning massasi gramm xisobida Tuproqning massasi g xisobida Tuproqnin g namligi % xisobida Tuproqsi z Nam tupro q bilan Quriti l gan tupro q bilan Quritilmaga n Quritilga n Maydonning turli uchastkalaridan 15-20 sm cho’kurlikdan tuproq namunasi (0,5g dan) olib, uni kopkogi zich bekiladigan, massasi aniq, toza va kuruk byuksga solinadi, so’ngra byuksning tuproq bilan birgalikdagi massasi aniqlanadi. Shundan keyin tuproqli byuks 100-105 0S gacha qizdirilgan kuritish shkafiga kuyiladi. Bunda

temperaturasi xona temperaturasiga tenglashguncha, ya‘ni 20-25 minut kutiladi. Quritilgan tuproqni xavoda sovitish maksadga muvofik emas, chunki u xavodan namni yutadi. Sovitilgan tuproqli byuksning kopkogi yopiladi va massasi analitik tarozida aniqlanadi. Tuproq yana kuritish shkafida 1 soat davomida kuritiladi, eksiqatorda sovitilib, massasi ulchanadi. Agar qayta tortilganda quritilgan tuproqli byuksning birinchi va ikkinchi ulchangan massalari o’zaro teng bo’lsa, kuritishni tugallangan deb xsioblash mumkin. Tuproqdagi namlikni % miqdorini xisoblash uchun quyidagi formuladan foydalanish mumkin: а в х  100 % bu yerda: a – kuritilmagan tuproq massasi, g xisobida v- quritilgan tuproq massasi, g xisobida. Analiz bajarish uchun ko’p vaqt kerak bo’ladi va uni bir mashgulot davomida bajarib b

BaCl2*2H2O → BaCl2 + 2H2O Kimyoviy reaksiya natijasida uchuvchan birikma hosil qiladigan modda yoki birikma miqdorini aniqlashda ham haydash usuli qo’llaniladi. Masalan, SiO2 miqdorini aniqlash uchun uning HF bilan reaksiyasidan foydalaniladi. Kimyoviy reaksiya natijasida uchuvchan SiF4 hosil bo’ladi: SiO2 + 4HF → SiF4 + 2H2O Ba’zi modalar ta’sir ettirilganda reaksiya mahsulotidan biri uchuvchan birikma bo’ladigan karbonatlar, nitratlar va boshqalarni aniqlashda ham shu usul qo’llaniladi. Analiz qilinadigan component miqdori qizdirish natijasida modda massasining o’zgarishi (ko’pincha kamayishi) yoki reaksiya hosil bo’ladigan gaz mahsulatning biror moddaga yutilishi natijada shu modda massasining ortishiga qarab aniqlanadi. Gravimetrik analiz tekshirilayotgan namunadan biror komponentning

Elektrogavimetriya usuli aniqlanayotgan modda eritmasini eletroliz qilish natijasida elektod yuzasida ajralib chiqqan metallning massasini tortishga asoslangan. Bunda elektrod yuzasi tozalanib massasi o’lchanadi. So’ng tekshirilayotgan eritmaga tushiriladi. Elektrod o’zgarmas tokka ulanadi. Elektroliz tugagandan so’ng elektrodning massasi yana aniqlanadi. Bu usuldan deyarli faqat metallarni (masalan, Cu, Cd, Ag, Ni, Co va boshqalarni) aniqlashda foydalaniladi. Shunday qilib gravimetrik- tortma analiz analitik kimyoning asosiy qismi bo’lib, unda analiz ko’p vaqtni olsa ham yuqori darajada aniqlikka erishish mumkin. Mavzu yuzasidan savollar: 1. Tortma analizning mohiyati nimalardan iborat? 2. Tortma analizda xosil qilingan cho’kma qanday talablarga javob berishi kerak? 3. Cho’ktirishning to’

5. Birgalashib cho’kishni kamaytirish uchun nima qilish kerak? 6. CaSO 4 ning eruvchanligi 1,1g/ l. Uning EK si topilsin? Tuproqdagi namlik miqdori qanday qilib, aniqlanadi. Cho’ktiriladigan va tortiladigan formaga qanday talablar qoyiladi? Tortma analizdagi xisoblashlar qanday amalga oshiriladi? Amorf va kristall cho’kmalar qanday xosil bo’ladi? Foydalanilgan adabiyotlar 1. O.Fayzullayev, N.Turobov, E.E.Ro’ziyev “Analitik kimyo”. Toshkent “Yangi asr avlodi” 2006. 2. O.Fayzullaev. «Analitik kimyo». Toshkent. 2006. 18

3. Tolipov SH.T, Xussinov X “Analitik kimyodan masalalar to’plami”. Toshkent “O’qituvchi” 1983. 4. V.N.Alekseyev “Miqdoriy analiz”. Toshkent “О‘qituvchi” 1976. 5. V.N.Alekseyev “Yarim mikrometod bilan qilinadigan sifat analizi”. Toshkent “О‘qituvchi” 1974. 6. M.Mirkomilova. «Analitik kimyo». Toshkent. 2001. 7.X.Raxmatov., N.Boboqulov., «Fizik – kimyoviy analiz usullari». Qarshi. «Nasaf». 2003. 8.M.Mirkomilova. «Analitik kimyo». Toshkent. 1996. 9.O.Fayzullaev. «Analitik kimyo». Toshkent. 2006. 10.V.N.Alekseev. «Miqdoriy analiz». Toshkent. 1993. 11. Ziyo NET” axborot ta’lim tarmog’I ( www. ziyonet.uz ) 19

Купить

Похожие документы
Operatsion tizimlarda journaling file system
I/O scheduling algoritmlari
O‘rta Osiyo kutubxonalarining o‘rganilish masalalari
Funksiyalar va arrow function
Tashkilot xodimlari ma’lumotlarini jamlovchi tizim