Туркистон ўлкасини Россия империяси томонидан босиб олинишининг бошланиши масаласига янгича ёндашув

ТУРК ИСТОН ЎЛК АСИНИ  
РОССИЯ ИМПЕРИЯСИ 
ТОМОНИДА Н БОСИБ 
ОЛИНИШИНИНГ  
БОШЛА НИШИ МАСА ЛАСИГА  
ЯНГ ИЧА  ЁНДА ШУВ ANGLIYA VA ROSSI YANING MARKAZIY  OSIYODAGI 
RAQOBATI SABABLARI  (RUS HARBI Y  Y URUSHLARI 
BOSHLANISHI NI TEZLASHTIRGAN A SOSIY  OMI L)
xomashy o
arzon 
ishchi 
k uchi qulay  
geografi k  
o‘rin t ashqi 
bozory er ost i
boy lik ANGLIYANING TURKISTON BORASIDAGI 
SIYOSATIDAN KO‘ZLAGAN ASOSIY 
MAQSADLARI (RUS HARAKATLARINI 
BOSHLASH UCHUN TURTKILAR)

Turkistonni bosib olishga intilayotgan 
Rossiya imperiyasining rejalarini barbod 
qilish; 

xonliklar va amirlikni Rossiyaga qarshi 
birlashtirish; 

0‘zbek xonliklarini «betaraf maydon» 
sifatida saqlab qolish;

Turkiston bozorlarini egallash;   РОССИЯ ҲАРБИЙ 
ЮРИШЛАРНИ 
ТЕЗЛАШТИРИШИГА 
САБАБ БЎЛГАН 
ОМИЛЛАР

келажакда империяни 
кенгайтириш учун Хитой, 
Ҳиндистон, Афғонистон, Эронга 
уюштирадиган ҳарбий юришида, 
жанубдаги денгизлар, улар 
орқали океанга чиқишида Ўрта 
Осиё плацдарм вазифасини 
бажариши кераклиги ;

  ўлкадаги катта ер ости 
бойликларини ўзлаштиришга 
интилиш ;

Англия разведкаси фаол 
харакатлари ; OQMACHITNI BOSIB OLISH UCHUN DASTLABKI 
HARAKATLAR
general-ady ut ant  Perov sk iy 1852-yilning bahorida Oqmachitning oʻsha paytdagi 
komendanti Jaqipbek qoʻmondonligi ostidagi 1500 
kishilik qoʻshin qozoq cho’llaridagi rus hududlariga 
bostirib kirdi, biroq, keyinchalik ular chekinishga 
majbur bo’ldilar. Shundan soʻng Qoʻqon Oqmachitini 
qoʻlga kiritish orqali masalani tubdan hal qilish 
kerakligi ayon boʻldi. Shu maqsadda Orenburg 
korpusi komandiri,  general-adyutant  Perov sk iy  
otryad tuzib, to’satdan Oqmachit yaqinida paydo 
boʻlib, uni qoʻlgan kiritishni buyurdi. 470 kishilik 
otryad qal’aning tashqi devorini olib buzishga 
muvaffaq boʻldi, ammo qal’ani oʻzni ololmadi — 
ularning hujumi juda qisqa boʻldi. Jangda ulardan 20 
kishi halok boʻldi, 52 kishi yaralandi va orqaga 
chekindilar. OQMACHI TN IN G BOSIB OLISHI
1853-yil 28-iyulga oʻtar kechasi qamal 
boshlanganidan 25 kun oʻtgach, yana hujum 
boshlandi. Oʻsha paytda kapitan  Nik olay  
Osipovich Orlovsk iy ning   shtab-kvartirasi 
quruvchilar gvardiyasi sapyorlar guruhi 
bilan 23 kun davomida qal’a ostidan tunnel 
qazishgan. Oxir oqibat, ular qal’a ostida 
portlovchi moddalar oʻrnatilib, portlatilgan 
va oʻsha yer toʻplar bilan nishonga olingan. 
Soat 4:30 ta qal’a bosib olindi. Jangda 
Oqmachit komendanti Muhammad 
Vali halok boʻldi. OʻRTA OSIYODA 
BOSI B OLI NGAN 
ILK SHAHAR
Imperator qal’ani qoʻlga kiritganligi uchun 
otliq qoʻshin generali Perovskiyga 
minnatdorchilik bildirdi va Oqmachit 
qal’asini Perovskiy qal’asiga nomiga 
oʻtkazish toʻgʻrisida buyruq berdi. Yangi 
chegaralar Rossiya imperiyasining Markaziy 
Osiyodagi yagona harbiy istehkomlar 
tizimini shakllantirishni yakunladi. Sirdaryo 
chizigʻi Orenburg yoʻnalishining bevosita 
davomi boʻlib, Orol dengizidan Uralning quyi 
oqimigacha boʻlgan istehkomlar chizigʻini oʻz 
ichiga olgan. 1853-yil oktabrda Rossiyaning 
Qrim urushi bilan band boʻlishi bir muddat 
uning Oʻrta Osiyodagi hujumi toʻxtatdi Sirdaryoning chap qirg'og'idan Oqmachit qal'asining 
ko'rinishi. (1856-yil, rassom V.F.Timm) YAGON A HARBI Y  ISTEHKOMLA R TIZI MIN I NG 
SHAKLLA NTIRI SHI
1853-yil 28-iyuldagi hujumdan keyingi 
Oqmachit qal’asining koʻrinishi Yangi chegaralar Rossiya imperiyasining 
Markaziy Osiyodagi yagona harbiy 
istehkomlar tizimini shakllantirishni 
yakunladi. Sirdaryo chizigʻi Orenburg 
yoʻnalishining bevosita davomi boʻlib, Orol 
dengizidan Uralning quyi oqimigacha boʻlgan 
istehkomlar chizigʻini oʻz ichiga olgan. 1853-
yil oktabrda Rossiyaning Qrim urushi bilan 
band boʻlishi bir muddat uning Oʻrta 
Osiyodagi hujumi toʻxtatdi, Oqmachitni 
qamal qilish koʻp sonli artilleriya vositalaridan 
foydalangan holda amalga oshirildi. O‘RTA OSIYOGA
QARSHI HARBI Y -
ISTILOCHILIK 
Y URISHLA RINI NG 
BOSHLANISHI 
Rossiya imperatori 
A le k sandr I I   ning 1859-
yilda Qo‘qon xonligini 
bosib olishning davom 
ettirilishi to‘g‘risidagi 
ko‘rsatmasidan so‘ng 
harbiy harakatlar 
kuchaydi.  CHIMMKEN TN IN G BOSIB OLIN I SHI
  Lashkarboshi Alimqul Chimkent mudofaasini 
mustahkamlash va Chor hukumatiga qarshi urushni 
davom ettirish tadbirlarini ko’rayotganda Buxoro xonining 
Qo’qonga qarshi otalanganligi haqida xabar tarqaldi. Shu 
munosabat bilan Alimqul Chimkentda qo’shinining bir 
qismini qoldirib Qo’qonga jo’nadi. Bu holat Chimkentda 
rus askarlariga qarshi harakatga salbiy ta’sir ko’rsatdi. 
Buni yaxshi anglagan  Che rnyayev  otryadi polkovnik Lerx 
boshchiligida qo’shin bilan birgalikda Chimkentga hujum 
qilib, 1864 yilning 21-sentyabrida uni egalladi. Qo’qon 
qo’shinlarining bir qismi Toshkentga qochib ketdi. General 
Chernyayev Rossiya tarafdorlaridan biri Siddiq Nazarni 
Chimkentning mingboshisi qilib tayinladi. Shu tariqa, O’rta 
Osiyoni bosib olish uchun tayanch vazifasini o’tagan 
Oqmasjid, Avliyoota, Turkiston va Chimkent shaharlari 
egallanib, rus qo’shinlari asosiy e’tibori Toshkentni 
egallashga qaratildi.

Туркистон ўлкасини Россия империяси томонидан босиб олинишининг бошланиши масаласига янгича ёндашув