Turkiston o‘lkasida jadidchilik harakati - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	896.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Turkiston o‘lkasida jadidchilik harakati

Купить

Turkiston o’lkasida
jadidchilik harakati

Reja:
1. Turkistonda jadidchilik harakati.
2. Jadidchilik g’oyalari.

15. Turkiston o’lkasida jadidchilik harakati.
Turkistondagi jadidchilik harakati bu bir tasodif xodisa
bo’lmay, balki hayotimizdagi ijtimoiy-siyosiy ziddiyotlar
maxsuldir.
Jadidchilik oqimini ijtimoiy-siyosiy va ma’rifiy
tomonlarini professor B.Qosimov o’z tadqiqotida batafsil
bayon etgan.
Madrasalarda o’qitiladigan hoshiya va shrq kabi quruq
mazmunga ega bo’lgan va madrasa o’quvchilari uchun
foydasiz bo’lgan hamda ularning 8-10 daqiqa vaqtini bekorga
oluvchi darslar dars jadvallaridan olib tashlansin.
Madrasalarda Qur’oni Karim, Hadisi Sharif, ularning
tarjimalari va islom tarixi kabi darslar o’tilsin.

Arifmetika, tarix, jo’g’rofiya, tabobat, xandasa,
mantiq, falsafa va boshqa dunyoviy fanlarni o’qishga qarshilik
ko’rsatilmasin.
Har bir ishda musulmonchilikni Muhammad
alayhissalom davridagi qadimiy islom madaniyatiga qaytarish
ko’zda tutilsin.
Marjoniy va uning tarafdorlari bo’lgan o’sha davrning
jadidlari musulmon taraqqiyparvarlaridan edilar, ular
madrasalarda diniy darslar bilan bir qatorda qadimiy islom
madaniyati davridagidek dunyoviy darslarni o’qitishni shart
qilib qo’ydilar. Biroq, qadimistlar va amirning reaktsion
siyosati natijasida ta’qibga uchragan Marjoniy Buxorodan
chiqib ketishga majbur bo’ldi. Uning maslakdoshlaridan
ko’pchiligi zindonga tashlanib, orqalariga 75 darra urilgach,
ular tavba qilib, qaytib bunday ishlarni qilmaslikka va’da
berdilar

Jadidlar 1906 yildayoq «Taraqqiy» deb nomlangan gazeta
nashr ettirib, o’z g’oyalarini tarqata boshladilar, oradan ko’p
o’tmay, «Xurshid», «SHuhrat» singari yangi gazetalar dunyo
yuzini ko’rdi. Markaziy Osiyoning turli shaharlarida jadid
maktablari bodroqdek ochilib, ularda diniy ilmlar bilan birgalikda
dunyoviy bilimlar ham keng targ’ib qilindi. «Jadidlar nima
haqida gapirishmasin, hammasi yangi nafas, yangi g’oya edi,
proletar mafkurasi ham, ishchilar sinfi ham yo’q edi, tabiat
birlamchi deguvchilarning mafkurasini deyarli hech kim
tushunmas, biladiganlar esa juda ozchilikni tashkil qilar edi.
SHuning uchun jadidchilikning yangi g’oyalar bilan paydo
bo’lib, ruhoniylarga, hukmron sinflarga qarshi turishi,
madaniyatni yaratishi, bir so’z bilan aytganda, yangilik edi,
«jadid» jumlasining ma’nosi ham «yangi» demakdir».
Agar lo’nda qilib aytsak, jadidlarning harakat dasturi
quyidagi masalalarni hal qilishga qaratilgan:
Diniy taassuf va fanatizmga qarshi kurash.

Diniy aqidalarga asoslangan o’rta asr
maktablari o’rniga Ovro’po qabiladagi dunyoviy
ilmlarni ona tilida o’qitishga moslangan yangi
usuldagi maktablarni tashkil etish, feodal davri
maorif tizimini isloh qilish.
Jadidchilik g’oyalarini keng xalq ommasiga
yetkazish niyatida yangi o’zbek adabiy tilini ishlab
chiqish, matbuot hurligi uchun kurash, xalq
ommasiga tushunarli adabiyot va teatrni yaratish.
Xotin-qizlarni paranjidan chiqarish va jadid
maktablariga qatnashlarini ta’minlash yo’li bilan ular
taqdirini o’zgartirish va oilada islohot o’tkazish.

Mahalliy boylar va savdogar ahlining
siyosiy va iqtisodiy jihatdan rus burjuaziyasi
bilan bir huquqda bo’lishi, mahalliy
amaldorlarning chor hukmdorlari tomonidan
siquvga olishiga qarshi kurash. SHu yo’l bilan
mustamlakachilik siyosatini isloh qilish.
Asosiy talabalari ana shundan iborat
bo’lgan jadidlar uchun ilm va ma’rifat yagona
qurol bo’lib, ular shu qurol yordami bilan
o’lkada ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy
taraqqiyot uchun kurashmoqchi bo’ldilar.

Turkiston o‘lkasida jadidchilik harakati

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish