Turli hayvon sutining qiyosiy tavsifi - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	22.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Turli hayvon sutining qiyosiy tavsifi

Купить

Turli hayvon sutining qiyosiy tavsifi
Reja
1. Har xil hayvonlar sutining umumiy tomonlari. ham bor, lekin
2. Har qaysi alohida sut emizuvchilarning suti boshqa turdagidan farq
qiladi.
3. Hayvonlar sutining komponentlari

Har xil hayvonlar sutining farqi
Har xil hayvonlar sutining umumiy tomonlari ham bor, lekin har qaysi
alohida sut emizuvchilarning suti, boshqa turdagidan farq qiladi. Farqi shundan
iboratki, birinchidan miqdori bir xil emas, ikkinchidan komponenti har xil,
uchinchidan eritmada har xil darajadagi ajralishi (disperstligi) bir xil emas. Eng
ko‘p tarqalgan oziq-ovqat mahsuloti sigirning suti hisoblanadi. Bu sut o‘zining
tabiatiga ko‘ra, oq yoki sarg‘ish oq suyuqlik bo‘lib, o‘ziga xos hidga va qisman
shirinroq ta’mga ega.
Sutning tarkibida quruq modda 11,9-12,0 %, yog‘ 3,2-4,0 %, kazein 2,5-3,0
% va h.z bor. Ertalabki sog‘ilgan sut, kechkisiga nisbatan yog‘liroq bo‘ladi.
Sutning tarkibiga, hamda fizikaviy va kimyoviy xususiyatlariga har xildagi, juda
ko‘p omillar ta’sir qiladi. Bularga mollarning zoti, yashash sharoiti va
ozuqalanishi, sut hosil qilayotgan organizmning fiziologik holati va boshqalar
kiradi.
Echki suti
Echki odamlarga birinchilar qatorida o‘rgangan xonaki hayvon hisoblanadi.
Hozirgi vaqtda jahonda o‘rtacha 400 mln. echki mavjud (1983). Butun dunyoda
ishlab chiqarilayotgan sutning 3% ni echki suti tashkil qiladi. Echkichilik
Shveysariya, O‘zbekiston, Fransiya, Yangi Zelandiya va boshqa ko‘pgina
mamlakatlar chorvachiligida ko‘rinarli o‘rinni egallaydi. Echki bir yilda o‘z
og‘irligiga nisbatan 13-15 barobar, ayrim paytda 20 marta ko‘proq sut beradi.
Echki tug‘gandan keyin birinchi kunda og‘iz sutining tarkibida quruq modda 20%,
oqsil 8,4% bo‘ladi, uch kundan keyin quruq modda 15,5% gacha, oqsil 44%gacha
kamayadi. Echkining suti o‘zining tarkibiga ko‘ra sigirning sutiga yaqin. Echki
sutining ta’mi shirinroq, xushbo‘y bo‘lib tashqi hidlar bo‘lmaydi. Echki sutining
kimyoviy tarkibi va fizikaviy xususiyatlari 8-jadvalda berilgan.
Echki sutida vitamin A 1 dan 6 mg/kg gacha, karotin - 0,003 dan 0,007
mg.gacha 1 kg echki sutida 80 mg vitamin S aniqlangan.

8. Echki sutining kimyoviy tarkibi va fizikaviy xususiyatlari
(Yaroslavskayaning ma’lumotiga ko‘ra)
Ko‘rsatkichlari O‘rtacha O‘zgarishi
Quruq modda 13,0 10,8 – 18,2
Yog‘ 4,4 2,8 – 9,5
Umumiy oqsil shu jumladan:
kazein
albumin 2,6
0,7 2,2 – 3,1
0,5 – 0,9
Sut shakari 4,9 4,4 – 5,1
Mineral moddalar 0,8 0,7 – 1,0
Zichligi, o
A 31,0 25 – 36
Kislotaligi, o
T 15,0 10 – 24
Qo‘y suti
Qo‘yning sut berish muddati 5-8 oy davom etadi. Qo‘y suti o‘ziga xos hidga,
ta’mga ega bo‘lib, rangi oq yoki oqish sarg‘ish bo‘ladi. Qo‘y sutida 6% oqsil,
shundan kazein 80%ni va 20%ni zardob oqsili tashkil etadi (9-jadval).
9. Qo‘y sutining kimyoviy tarkibi, %
Ko‘rsatkichlari O‘rtacha O‘zgarishi
Quruq modda 17,9 14,6 – 23
Yog‘ 6,7 4,6 – 10
Umumiy oqsil shu jumladan:
kazein
albumin va globulin 4,6
1,2 3,2 – 7,7
0,4 – 1,7
Sut shakari 4,6 3,7 – 6,6
Mineral moddalar 0,8 0,7 – 1,2
Zichligi, o
A 34,0 33 – 38
Kislotaligi, o
T 25,0 20 – 37

RN 6,7 6,5 – 6,9
Tuya suti
Urg‘ochi tug‘gan tuyaning sut berish davri 15-19 oy davom etadi. 1 kg tuya
sutida 41,85 mg vitamin S, 0,66 mg vitamin V
1 va ko‘pgina fosfor, kalsiy tuzlari
bor (10-jadval).
10. Tuya sutining kimyoviy tarkibi (S.G.Xeraskovning ma’lumotiga
ko‘ra)
Ko‘rsatkichlari Tuya
Bir o‘rkachli Ikki o‘rkachli
Quruq modda 13,6 14,9
Yog‘ 4,5 5,4
Oqsil 3,5 3,8
Sut shakari 5,0 5,1
Mineral moddalar 0,7 0,7
Kislotaligi, o
T 15,5 17,7
Zichligi, o
A 32,0 33,0
Urg‘ochi buyvol suti
Urg‘ochi buyvolning sut berish davri 7-10 oyni tashkil etadi. Sut berish
davrida ayrimlarning suti 4000 kggacha yetadi. Sutning yog‘i 7-9%.
Sutning konsistensiyasi quyuq ta’mi va hidi yoqimli. Buyvol sutining
kimyoviy tarkibi quyidagicha (%) quruq modda – 17,8, yog‘ – 7,5 (5,14 gacha
o‘zgaradi), oqsil – 4,5 (4,2 dan – 4,7 gacha), shu jumladan, kazein – 3,9, albumin
va globulin – 0,6, mineral moddalar – 0,8, shu jumladan, kalsiy – 0,16, fosfor –
0,13, kislotaligi 19-20 o
T, PH – 6,3 – 6,8. buyvol suti yangiligicha ishlatiladi,
hamda sut mahsulotlaridan pishloq, yog‘ tayyorlashda qo‘llaniladi.

Baytal (biya) suti
Baytal 6-12 oy davomida sut beradi. Sutning rangi ko‘kimtirroq, shirin
bo‘lib, o‘ziga xos hidga ega. 11-jadval
11. Baytal sutining tarkibi
Ko‘rsatkichi O‘rtacha O‘zgarishi
Quruq modda 10,1 9 – 11
Yog‘ 1,0 1,0 – 2,5
Oqsil 2,1 1,5 – 3,0
Shu jumladan, kazein 1,1 0,4 – 1,5
Albumin + globulin 1,0 0,6 – 1,5
Sut shakari 6,7 6,0 – 1,5
Mineral moddalar 0,3 0,2 – 0,6
Vitamin S, mg/kg 100,0 94 – 138
Kislotaligi, o
T 6,0 4 – 12
Zichligi, o
A 32,0 31 -38
Baytalning sutida sigirning sutiga nisbatan yog‘, oqsil, mineral moddalar
kam, vitamin S ning miqdori 5-7 barobar ko‘p. Vitamin S dan tashqari boshqa
vitaminlar ham bor.
VITAMINLAR mkg/l
A ...................................................... 125 – 300
E ....................................................... 650 – 1000
B
1 ..................................................... 390
B
2 ..................................................... 373
B
12 .................................................... 2,52
Pantoten kislotasi ............................ 1600
Biotin ............................................... 11,2
Urg‘ochi eshshak va xachir suti

Eshshakning suti o‘zining kimyoviy tarkibiga ko‘ra baytalning sutiga yaqin.
Sutning tarkibida 10,4% quruq modda, 1,6%, yog‘ 2,2% oqsil, 6% sut
shakari va 0,5% mineral moddalar bor. Kislotaligi 7-10 o
T.
Eshshak suti o‘zining tabiatiga ko‘ra yuqori biologik xususiyatga ega,
shuning uchun ham bolalar uchun dorivor oziq-ovqat sifatida ishlatiladi. Xachir
sutining qimyoviy tarkibi (%): quruq modda 8,4, yog‘ – 1,6, sut shakari – 4,8,
mineral moddalar – 0,4%.
Bug‘u suti
Shimol bug‘usining suti o‘zining kimyoviy tarkibiga ko‘ra boshqa qishloq
xo‘jalik hayvonlarining sutidan farq qiladi. Sut o‘zining quruq moddasining
ko‘pligi bilan ta’riflanadi, shunga ko‘ra, quruq modda 36,7%, yog‘ – 22,5, oqsil –
10,3, kazein – 8,7, sut shakari – 2,5 va mineral moddalar – 1,4%ni tashkil etadi.
Sut hayvonlarning alohida organi – sut bezlarida hosil bo‘ladi.
Hayvonlarda sut bezlari, sut yo‘llari va sut sisternasi elini hosil qiladi. Sigirlarda
yelin yaxshi rivojlangan, chunki ular muntazam ravishda tanlanib turiladi va ancha
ko‘p sut beradi.

FOYDALANILGAN ADABIYОTLAR.
Asosiy adabiyotlar
1.S.Murodov va boshqalar. Qishloq xo‘jalik mahsulotlarining veterinariya
sanitariya ekspertizasi, va qayta ishlash texnologiyasi, gigiyenasi va
standartizatsiyasi. O‘quv qo‘llanma. Samarqand 2013 yil.
2. A.M. Ahmedov, N.M. Samorodov, Y. Jiyanov Sutchilik ishi va chorvachilik
mahsulotlari texnologiyasi. O‘qituvchi nashriyoti. Toshkent -1973 y.
Qo‘shimcha adabiyotlar
3. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekistonda erkin va farovon yashaylik.
“Toshkent, “Tasvir” nashriyot uyi, 2021 yil. – 52 bet.
4. Mirziyoyev Sh.M. Insonparvarlik, ezgulik va bunyodkorlik-milliy
g‘oyamizning poydevoridir. Toshkent, “Tasvir” nashriyot uyi, 2021 yil. – 36 bet.
5 . Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi . Toshkent,
“O‘ zbekiston” nashriyoti, 2022 yil. – 416 bet.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 28-martdagi
“Veterinariya va chorvachilik sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5696 son Farmoni.
7 . O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 31-martdagi
“Veterinariya va chorvachilik sohasida kadrlar tayyorlash tizimini tubdan
takomillashtirish to‘g‘risida”gi PQ-187 -son qarori.
8 . Oliy ta’lim me’yoriy-huquqiy hujjatlar to‘plami I-II tom. Toshkent 2013.
9. А.В.Смирнов. Практикум по ветеринарно-санитарной экспертизе.
Учебник. Санкт-Петербург ГИОРД, 2015 год.

Turli hayvon sutining qiyosiy tavsifi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish