Umumta’lim maktablari 5-6- sinf geografiya darslarida “Meteorologik maydoncha”lardan foydalanish - География - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	География

Umumta’lim maktablari 5-6- sinf geografiya darslarida “Meteorologik maydoncha”lardan foydalanish

Купить

Umumta’lim maktablari 5-6- sinf geografiya darslarida “Meteorologik maydoncha”lardan foydalanish www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

MUNDARIJA Kirish …………………………………………………………………3 I bob. Umumta’lim maktablarida “Meteorologik maydoncha”larni tashkil etish ……………………………………………………………………6 I.1.Maktabda geografiya maydonchasini tashkil etish…………….6 I.2. “Meteorologik maydoncha”larda o’tkaziladigon amaliy mashg’ulotlar…………………………………………………………13 II bob. Umumta’lim maktablari 5-6- sinf geografiya darslarida “Meteorologik maydoncha”lardan foydalanish ………………23 II.1. 5-sinf “Tabiiy geografiya boshlang’ich kursi ni” o’rganishda“Meteorologik maydoncha”lardan foydalanish ……..23 II.2. 6-sinf “Materiklar va okeanlar tabiiy geografiyasi” kursi ni o’rganishda “Meteorologik maydoncha”larining ahamiyati………51 Xulosa ………………………………………………………………..60 Foydalanilgan adabiyotlar ………………………………………..62 www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Kirish Mavzuning dolzarbligi.Uzluksiz ta’lim tizimi, Kadirlar tayyorlash milliy dasturi asosida ta’lim sohasida olib borilayotgan izchil islohatlar barcha Umumta'lim maktablari fan o’qituvchilari,shu jumladan geografiya fani o’qituvchilari yurtimizda zamon talablariga mos keladigan malakaliy mutahasislar tayyorlash va ularni kamolga yetkazishda sitqi dildan mehnat qilmoqdalar. Umumta’lim maktablari 5- 9- sinf geografiya darslarida “Meteorologik maydoncha”lardan foydalanish o’quvchilarni chuqur bilim egasi bo’lishida asosiy omillardan hisoblanadi. Chunki har bir dars ob-havo ma’lumotlarini aniqlash va uni sinf honasiga ilingan ob-havo kalendariga yozish bilan boshlanadi.Shunday ekan Meteorologik maydonchalarni har bir umumta’lim maktablariga qurish va o’rganish dolizarb masalalardan bir

 Mavzuning o’rganish obyekti va predmeti : Meteorologik maydonchalar va ulardagi metereologik asboblar.Umumta’lim maktablarining 5-9-sinf o’quvchilari, 5-9-sinf gеografiya kurslarini o’rganish , unda darslar 5 ta kurs 306 soatga mo’ljanlangan, xaftasiga ikki soatdan o’rganiladi.Ob’ekt etib Meteorologik maydonchalar (Flyuger, termometr, barometr ,niviler, psihometr,yomg’ir o’lchagich kabilar) hisoblanadi. Mavzuning maqsadi va vazifalari. Umumta’lim maktab o’quvchilari g е ografiya ta’limining el е m е ntar tushunchalaridan boshlab Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi kursining o’rganishda regional qisimlar ham o’rganiladi . Xususan, tabiatshunoslik darslarida tabiat jonli va jonsiz tabiat xaqida y е r yuzasi past- balandliklari ob- havo issiqlik ,yorug’lik ,namlik, tabiat zo’nalari xaqida

BMI ning ilmiy yangiligi . Umumta’lim maktablari 5-9- sinf geografiya darslarida “Meteorologik maydoncha”lardan foydalanish yangi inovatsion pedagohgik texnologiyalardan samarali foydalanish va ko’rgazmali qurollardan foydalanib bajarish xar bir Meteorologik maydonchadagi asbobni o’uvchi o’zi yasay oladi va uni ishlatib erishgan natijasini ob-havo daftariga qayt etib borishi tadqiqotning ilmiy yangiligi hisoblanadi. BMI ning tarkibiy tuzilishi. BMI kirish, ikki bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat. Unda Meteorologik maydonchalar tashkil etish va meteorologik asboblar yasalish shemasi va dars ishlanmalari mavjud. Adabiyotlar ro’yhati … ta manbani o’z ichiga oladi. BMI ning umumiy hajmi …. betdan iborat. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

OLTIN QOIDALAROLTIN QOIDALAR  1.Iintizom.1.Iintizom.  2.O`zaro hurmat.2.O`zaro hurmat.  3.Faollik.3.Faollik.  4.Vaqtga roiya qilish.4.Vaqtga roiya qilish.  5.Asosiy va mantiqiy fukr bildirish.5.Asosiy va mantiqiy fukr bildirish.  6.Fikrni takrorlamaslik.6.Fikrni takrorlamaslik.  7.O`ng qo`l ko`tarish qoidasi.7.O`ng qo`l ko`tarish qoidasi.  8.To`g`ri javob uchun rag`bat.8.To`g`ri javob uchun rag`bat. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Maktabda geografiya fanini o’qitishda geografiya maydonchasini bo’lishi o’quvchilarni puxta bilim olishlarida muxim axamiyatga ega. Lekin bunday maydonchalar xamma maktabda mavjud emas. Agar o’qituvchi va to’garak a’zolari qiziqsalar, bunday maydonchani va uning jixozlarini o’zlari yasashlari mumkin. Buning uchun maktabda yer katta bo’lsa 25x25 m xajmda maydoncha tanlanadi. Iloji boricha ochiq maydon tanlangani ma’qul. Agar maktabda yer maydoni kichik bo’lsa, 10x10 m xajmda xatto undan kichikroq maydoncha ajratish mumkin. Maydonchani flyuger (shamol yo’nalishini ko’rsatkich), /yomg’ir o’lchagich, qor qalinligini o’lchagich, gigrometr (namlik o’lchagich) ob-havo uychasi meteobudka), (anemometr), shamol kuchini o’lchagich, (eklimetr), osmon jismlarini gorizontdan tikligini o’lchagich, gnomon

Yomg’ir o’lchagich. Yomg’ir o’lchaydigan asbobni oddiy shisha idishdan tayyorlanadi. Bu shisha idish asosini xajmi bilan uning og’ziga ko’yilgan voronka xajmi teng bo’lishi kerak. Shisha idish asosi mm larga bo’lib qo’yiladi. Buni o’lchab moybo’yoq bilan yozib qo’yilsa uzoq xizmat qiladi. Xar safar yomg’irdan so’ng uni necha mm yoqqanini aniqlab ob- havoni kuzatish daftariga yozib qo’yiladi , so’ngra idishdagi yomg’ir suvini to’kib tashlanadi. Bu idishni yer yuzidan 1,5 m baland ustunchaga o’rnatsa maqsadga muvofiq bo’ladi. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 GNOMON.GNOMON.  Bu asbobni yasash oson. Balandligi 100 sm Bu asbobni yasash oson. Balandligi 100 sm li yog’och taxtacha yoki metall ustuncha li yog’och taxtacha yoki metall ustuncha Uning yer yuzasidagi qismi 100 sm Uning yer yuzasidagi qismi 100 sm bo’ladi. Yer ostiga ko’miladigan qismini bo’ladi. Yer ostiga ko’miladigan qismini yuqoridagi tartibda ishlash kerak. Bu yuqoridagi tartibda ishlash kerak. Bu asbob bilan quyoshning chiqish botish asbob bilan quyoshning chiqish botish vaqtidagi soyasini gorizontdan turli vaqtidagi soyasini gorizontdan turli vaqtlardagi balandligi (soyasini) kuzatiladi.vaqtlardagi balandligi (soyasini) kuzatiladi. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 IV. Ob-xavo uychasi (meteobudka)IV. Ob-xavo uychasi (meteobudka)  Yog’och taxtalardan tayyorlanadi. 50x60 sm Yog’och taxtalardan tayyorlanadi. 50x60 sm xajmda. Bu uychani ichida xavoni erkin xarakat xajmda. Bu uychani ichida xavoni erkin xarakat qilishi uchun taxta devorchalari yog’och parma qilishi uchun taxta devorchalari yog’och parma bilan g’arb, sharq va shimol tomonlari teshib bilan g’arb, sharq va shimol tomonlari teshib qo’yiladi. Ichki qismiga maxsus reyka qoqilib, bu qo’yiladi. Ichki qismiga maxsus reyka qoqilib, bu reykaga termometr va psixrometr o’rnatiladi. Bu reykaga termometr va psixrometr o’rnatiladi. Bu asboblar bu uycha devoriga tegib turmasligi asboblar bu uycha devoriga tegib turmasligi kerak. Bunin;' uchun yog’ochdan taxta tomchasini kerak. Bunin;' uchun yog

Ob-havo uychasining yon ko'rinishi Yer osti qismida yog'och ustunchalar metall yoki plastmassa quvr ichiga joylanadiYog'och ustuncha 1.5 m( 150 sm) www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 V. Psixrometr va termometrV. Psixrometr va termometr  Bu asboblarni yuqoridagi ob – havo uychasi ichiga Bu asboblarni yuqoridagi ob – havo uychasi ichiga joylanadi Psixrometr asbobidan maxsus jadval joylanadi Psixrometr asbobidan maxsus jadval yordamida foydalaniladi . Termometr asbobi yordamida foydalaniladi . Termometr asbobi ko’rsatkichlarini aniqlab sutkalik , oylik va yillik ko’rsatkichlarini aniqlab sutkalik , oylik va yillik o’rtacha xaroratlari aniqlanadi o’rtacha xaroratlari aniqlanadi  Qutb yulduzini ko’rsatkichQutb yulduzini ko’rsatkich  Bu asbobni yer yuzidan balandligi 120 sm yog’och Bu asbobni yer yuzidan balandligi 120 sm yog’och ustunchaga biriktirilgan uzunligi 150 sm lik ustunchaga biriktirilgan uzunligi 150 sm lik yog’och taxtadan iborat yog’och taxtacha uchi yog’oc

 Eklimetr.Eklimetr.  Eklimetr asbobini yasab undan osmon jismlarini quyosh , Eklimetr asbobini yasab undan osmon jismlarini quyosh , oy yulduzlarni (gorizontdan) ufqdan balandligini o’lchash oy yulduzlarni (gorizontdan) ufqdan balandligini o’lchash mumkin. Bu asabobni yasash uchun foneradan mumkin. Bu asabobni yasash uchun foneradan (foydalanish) yoki transportirdan foydalanish mumkin. (foydalanish) yoki transportirdan foydalanish mumkin. Transportir quyidagicha raqamlarga (graduslarga ) bo’lib Transportir quyidagicha raqamlarga (graduslarga ) bo’lib chiqiladi . Eklimetr asbobi balandligi 100 sm lik yog’och chiqiladi . Eklimetr asbobi balandligi 100 sm lik yog’och ustunga biriktiriladi. Uning ustunchaga berkitilgan joyidagi ustunga biriktiriladi. Uning ustunchaga berkitilgan joyidagi miq

 VIII. FlyugerVIII. Flyuger  (Shamol yo’nalishini ko’rsatgich )(Shamol yo’nalishini ko’rsatgich )  Flyuger asbobini yog’och metaldan yasash mumkin . Buning uchun Flyuger asbobini yog’och metaldan yasash mumkin . Buning uchun plastmassa quvurcha olinadi. Uning balandligini 10 sm olish mumkin plastmassa quvurcha olinadi. Uning balandligini 10 sm olish mumkin qirqib olinadi so’ng (metall) tunikadan 80 sm uzunlikda eni 10 sm qirqib olinadi so’ng (metall) tunikadan 80 sm uzunlikda eni 10 sm qilib qirqib olinadi. Uni teng buklab rasmda ko’rsatilganidek qilib qilib qirqib olinadi. Uni teng buklab rasmda ko’rsatilganidek qilib qirqib olinadi. Strelka shaklidagi uch qismini maxkamroq qilib qirqib olinadi. Strelka shaklidagi uch qismini maxkamroq qilib biriktiriladi.biriktiriladi.  O’rta qismi y

 IX. GIGROMETRIX. GIGROMETR  Havo namligini o’lchaydigan bu asbobni ham yasash mumkin buning uchun “L” Havo namligini o’lchaydigan bu asbobni ham yasash mumkin buning uchun “L” xarfi shaklida taxta qirqib olinadi. Balandligi 40 sm. Eni 30 sm o’lchamda. Uning xarfi shaklida taxta qirqib olinadi. Balandligi 40 sm. Eni 30 sm o’lchamda. Uning yuqori qismidan xavo oqimi erkin xarakatlana oladigan darcha xosil qilib yuqori qismidan xavo oqimi erkin xarakatlana oladigan darcha xosil qilib qirqiladi.' Darchaning yuqori qismiga rasmda ko’rsatilganidek miq qoqiladi. qirqiladi.' Darchaning yuqori qismiga rasmda ko’rsatilganidek miq qoqiladi. Pastki qismiga yog’och g’altakcha miq bilan qoqiladi. G’altakcha erkin Pastki qismiga yog’och g’altakcha miq bilan qoqiladi. G’altakcha erkin aylanadig

 X. AzimutomerX. Azimutomer  Azimutomer asbobini i geografiya maydonchasiga Azimutomer asbobini i geografiya maydonchasiga balandligi 120 sm ustumchaga o’riatiladi. Ustunch: ustiga balandligi 120 sm ustumchaga o’riatiladi. Ustunch: ustiga planshet shaklida 40 x 40 sm yog’och taxtacha planshet shaklida 40 x 40 sm yog’och taxtacha maxkamlanadi. Taxtacha o’rtasiga 360 bo’lingan maxkamlanadi. Taxtacha o’rtasiga 360 bo’lingan azimutomer asbobi o’rnatiladi. Bunda 0 (360) shimol azimutomer asbobi o’rnatiladi. Bunda 0 (360) shimol tomonga qaratilgan bo’ladi. Azimutomer asbobi o’rtasiga tomonga qaratilgan bo’ladi. Azimutomer asbobi o’rtasiga soat strelkasiga o’xshash tunukadan ko’rsatkich o’rnatiladi. soat strelkasiga o’xshash tunukadan ko’rsatkich o’rnatiladi. Shunday qilib xoxlagan narsani azim

 I.2. “Meteorologik maydoncha”larda o’tkaziladigon amaliy mashg’ulotlar.I.2. “Meteorologik maydoncha”larda o’tkaziladigon amaliy mashg’ulotlar.  Nisbiy balandlikNisbiy balandlik – yer yuzida joylashgan ikki nuqta orasidagi tik – yer yuzida joylashgan ikki nuqta orasidagi tik balandlik. Masalan, tog‘ cho‘qqisi bilan vodiy tagi orasidagi tik balandlik balandlik. Masalan, tog‘ cho‘qqisi bilan vodiy tagi orasidagi tik balandlik yoki daryo ikki qirg‘og‘ining bir - biridan balandligi. Nisbiy balandlik bir yoki daryo ikki qirg‘og‘ining bir - biridan balandligi. Nisbiy balandlik bir nuqtaning ikkinchi bir nuqtaga nisbatan balandligini bildiradi. Masalan, nuqtaning ikkinchi bir nuqtaga nisbatan balandligini bildiradi. Masalan, yer sharining eng baland nuqtasi bilan Avstraliya matyerigining eng ye

 BarometrBarometr – havo bosimini o‘lchovchi asbob (yunoncha “ – havo bosimini o‘lchovchi asbob (yunoncha “ barosbaros ”” -- og‘irlik og‘irlik , , ““ metrmetr ”” – o‘lchayman). Metereologik stan – o‘lchayman). Metereologik stan ss iyalarda keng qo‘llaniladi. Simobli iyalarda keng qo‘llaniladi. Simobli barometr uzunligi 1 m ga yaqin keladiganbarometr uzunligi 1 m ga yaqin keladigan ,, bir uchi berk shisha naydan bir uchi berk shisha naydan iborat. Nayga simob to‘ldirilib, simobli metall kosaga to‘ntarilsa, shisha iborat. Nayga simob to‘ldirilib, simobli metall kosaga to‘ntarilsa, shisha naydagi simob ustnaydagi simob ust uu nining bosimi tashqi atmosfera bosimi bilan nining bosimi tashqi atmosfera bosimi bilan muvozanatlashguncha, naydagi simobning ma’lum qismi metall kosaga muvozanatlashg

3. Biz bilgan bilimlar (xotirani 3. Biz bilgan bilimlar (xotirani sinash - 7 daqiqa).sinash - 7 daqiqa).  Guruhlar o`qituvchi tomonidan oldindan tayyorlab qo‘yilgan savol va topshiriqlarni Guruhlar o`qituvchi tomonidan oldindan tayyorlab qo‘yilgan savol va topshiriqlarni tanlab oladilar. tanlab oladilar. (savollar ilova qilinadi).(savollar ilova qilinadi).  1-savol1-savol  Havo haroratining sutkalik amplitudasi deb nimaga aytiladi?Havo haroratining sutkalik amplitudasi deb nimaga aytiladi?  Javob: Sutkalik havo haroratining eng yuqori va eng past ko‘rsatkichlari orasidagi Javob: Sutkalik havo haroratining eng yuqori va eng past ko‘rsatkichlari orasidagi farqqa havo haroratining sutkalik amplitudasi deb ataladi.farqqa havo haroratining sutkalik amplitudasi deb ataladi.  2-savol2-savol

Shamollar va havo massalariShamollar va havo massalari  Havoning gorizontal harakatiga shamol deyiladi. Samolning vujudga kelishining asosiy sababi Yer yuzasining turli Havoning gorizontal harakatiga shamol deyiladi. Samolning vujudga kelishining asosiy sababi Yer yuzasining turli joylaridagi havo bosimiga farq bo‘lishidir. joylaridagi havo bosimiga farq bo‘lishidir.  Quyosh nuri quruqlik va suv yuzasini bir xil isitmaydi. Suv sekin isiydi va asta soviydi. Quruqlik esa tez isib, tez soviydi. Quyosh nuri quruqlik va suv yuzasini bir xil isitmaydi. Suv sekin isiydi va asta soviydi. Quruqlik esa tez isib, tez soviydi. Kunduz kuni quruqlik ustidagi havo isib, kengayadi va bosim kamayadi, yani past bo‘ladi. Ko‘l va dengiz ustidagi havo Kunduz kuni quruqlik ustidagi havo isib, kengayadi va bos

Aqliy xujum : savollar:Aqliy xujum : savollar:   Rasmdagi holatda shamol qaysi tomonga esadi?Rasmdagi holatda shamol qaysi tomonga esadi?  Javob: Quruqlikdan dengizga.Javob: Quruqlikdan dengizga.  2. Rasmda shamol yo‘nalishini aks ettiring, ushbu shamol qanday nomlanadi?2. Rasmda shamol yo‘nalishini aks ettiring, ushbu shamol qanday nomlanadi?  Javob: Tungi briz deb ataladi.Javob: Tungi briz deb ataladi.  3. Shamolning tezligi qanday asbob yordamida aniqlanadi?3. Shamolning tezligi qanday asbob yordamida aniqlanadi?  Javob: Shamolming tezligi anemometr yordamida o‘lchanadi.Javob: Shamolming tezligi anemometr yordamida o‘lchanadi.  Savollar:Savollar:  1. Shamol deb nimaga aytiladi?1. Shamol deb nimaga aytiladi?  Javob: Havoning gorizontal harakatiga shamol deyiladi.Javob: Havoning

I-variant test savollariI-variant test savollari  1. Havoning gorizontal harakatiga ……………….. deyiladi.1. Havoning gorizontal harakatiga ……………….. deyiladi.  A) havo massalari A) havo massalari BB ) shamol C) bulutlar D) yog‘inlar ) shamol C) bulutlar D) yog‘inlar  2. Kecha –kundiz o‘z yo‘nalishini ikki marta o‘zgartirib turadigan 2. Kecha –kundiz o‘z yo‘nalishini ikki marta o‘zgartirib turadigan shamolga ………..deyiladi.shamolga ………..deyiladi.  A) musson shamollar B) passat shamollar A) musson shamollar B) passat shamollar  C) briz shamollar D) mahalliy shamollarC) briz shamollar D) mahalliy shamollar  3. Bir yida o‘z yo‘nalishini ikki marta o‘zgartirib turadigan shamollar 3. Bir yida o‘z yo‘nalishini ikki marta o‘zgartirib turadigan shamollar ……………..deyiladi. ……………..deyiladi.  A) muss

 ХХ ulosaulosa  ХХ ulosa qilib shuni aytish mumkunki Jadallashib borayotgan davrda ,fan tehnika rivojlanib ulosa qilib shuni aytish mumkunki Jadallashib borayotgan davrda ,fan tehnika rivojlanib bormoqda va barcha ob-havo elementlarini , iqlim o’zgarishlarini oldindan bilish imkoniyati bormoqda va barcha ob-havo elementlarini , iqlim o’zgarishlarini oldindan bilish imkoniyati mavjud. Barcha umumta’lim maktablari 5-6- sinf geografiya darslarida “Meteorologik mavjud. Barcha umumta’lim maktablari 5-6- sinf geografiya darslarida “Meteorologik maydoncha”lardan foydalanish uchun maktablarda meteorologik maydonchalarni yo’qligini maydoncha”lardan foydalanish uchun maktablarda meteorologik maydonchalarni yo’qligini bilib o’rgangim.Viloyatimizda va boshqa viloyatlarda ham mavjud emasligi ma’lum b

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Купить