Universitet mavzusi bo‘yicha ER diagramma va relyatsion model yaratish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	1.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Universitet mavzusi bo‘yicha ER diagramma va relyatsion model yaratish

Купить

Mavzu: "Universitet" mavzusi bo'yicha ER diagramma va relyatsion
model yaratish
Ma‘lumotlarning modeli - bu ma‘lumotlar o’zaro bog’langan tuzilishlari va ular
ustida bajariladigan operatsiyalar to‘plamidir. Modelning shakli va unda
foydalaniladigan ma‘lumotlar tuzilishining turi dasturlash tizimi tilida foydalangan
ma‘lumotlarni tashkil etish va ishlov berish konsepsiyasini aks ettiradi.
Ma‘lumotlarning relyasion modeli. Relyasion MB kuchli nazariy fundamentga ega
bo‘lib, u matematik munosabatlar (otnosheniya) nazariyasiga asoslangan.
Ma‘lumotlarning relyasion modeli konsepsiyasi 1970 yilda E.F.Kodd tomonidan
taklif qilingan bo‘lib, u ma‘lumotlarni tavsiflash va tasvirlashning amaliy
dasturlaridan bog‘liq bo‘lmasligini ta‘minlash masalasini hal qilish uchun xizmat
qiladi .
Munosabat ustunlari atributlar deb ataladi va ularga nomlar beriladi.
Munosabat atributlarining nomlaridan iborat ro‘yxatini munosabatlar sxemasi
deyiladi.
Bizning misolimizdagi Universitet munosabatining sxemasi quyidagicha yoziladi:
Uneversitet ( Rektorat, fakultet, talaba, guruh, yo’nalishlar, kurs )
Ma‘lumotlar bazasini loyihalashtirishda relyasion model bilan ishlash ancha
noqulayliklarga olib keladi. Shu sabab ma‘lumotlar bazasini loyihalashda har xil
semantik modellar ham ishlatiladi. Ulardan eng ko‘p tarqalganlaridan biriga –ER
modeli deyiladi. Bu model ingilizcha “Entity-relation” deyilib, ma‘nosi
“Mohiyatbog‘lanish” demakdir. Bu model 1976 yil Piter Chen tamonidan kiritilgan
bo‘lib u o‘ziga bir qator grafik diagrammalarini oluvchi bir necha har xil turdagi
komponentalarni birlashtirgan. Piter Chen mohiyatlar to‘plami va ular orasida
bog‘lanish sifatida relyasion ma‘lumotlar strukturasini interpritatsiya qilishni taklif
qildi. ER - modelining asosiy komponentalari mohiyat, bog‘lanish va atribut (xossa)
bo‘lib hisoblanadi. Mohiyat -bu ma‘lumotlari ma‘lumotlar bazasida saqlanishi
kerak bo‘lgan biror real yoki tasavvur qilingan obyektdir. ER modeli

diagrammasida mohiyat odatda to‘rtburchak shaklida tasvirlanib, uning ichiga
mohiyat nomi qo‘yiladi.
1-rasmda keltirilgan ER model “Universitet” mavzuda bo’lib, unda 6 ta mohiyat
mavjud. ER model tarkibi quyidagilardan iborat:
Ushbu Universitet nomli mohiyatga quyidagi atributlar biriktirilgan.
Universitet
Rektorat
Fakultet
Talaba
Guruh
Yo’nalishlar
Kurs

2-rasm: Rektorat infologik modeli.
Ushbu Rektorat nomli mohiyatga quyidagi atributlar biriktirilgan.
Rektorat
Rektorat ID
Telifon raqami
Email
Vazifalar va mas’uliyat
Ijtimoiy faoliyat
Rektorat qarorlari
3-rasm: Fakultet infologik modeli.

Ushbu Fakultet nomli mohiyatga quyidagi atributlar biriktirilgan.
Nomi
Manzili
Sayt
O’qitish tillari
Mutaxasislar
Bo’limlar
Fax
4-rasm: Dekanat infologik modeli.

Ushbu Dekanat nomli mohiyatga quyidagi atributlar biriktirilgan.
Dekanat ID
Dekanat nomi
Email
Dekanat manzili
Ish boshlanish vaqti
5-rasm: Yo’nalish infologik modeli.

Ushbu Yo’nalish nomli mohiyatga quyidagi atributlar biriktirilgan.
Yo’nalish
Mavjud kurslar
Yo’nalish turlari
Yo’nalish nomi
Talabalar soni
6-rasm: Guruh infologik modeli.

Ushbu Guruh nomli mohiyatga quyidagi atributlar biriktirilgan.
Guruh nomi
Guruh ID
Guruh raqami
Guruh soni
Guruh rahbari
Talabalar soni
7-rasm: Kurs infologik modeli.

Ushbu Kurs nomli mohiyatga quyidagi atributlar biriktirilgan.
Kurs nomi
O’qituvchi
Kreditlar
Kurs turi
Imtihon turi
8-rasm: Imtihon infologik modeli.

Ushbu Imtihon nomli mohiyatga quyidagi atributlar biriktirilgan.
Imtihon nomi
Imtihon sanasi
Imtihon vaqti
Imtihon natijasi
ER modelida entity'lar o'rtasidagi aloqalarni ifodalaydi. Bu bog'lanishlar
ma'lumotlar bazasining strukturasini yaratishda muhim ahamiyatga ega, chunki
ular ma'lumotlarni bir-biriga bog'lashni, tashkil qilishni va saqlashni ta'minlaydi.
ER diagrammasida bog'lanishlar romb shaklida tasvirlanadi va entity'lar o'rtasidagi
chiziqlar orqali bog'lanadi.
Bog'lanishning Turlari
1. One-to-One (1:1) – Bir entity faqat bitta boshqa entity bilan bog'lanadi.
2. One-to-Many (1:N) – Bitta entity bir nechta boshqa entity bilan bog'lanadi.
3. Many-to-Many (M:N) – Bir nechta entity bir nechta boshqa entity bilan
bog'lanadi .

1-Rasm
1. 1-Rasmda Uneversitet bilan Rektorar (1:1) da bog’langan.
2-Rasm
2. 2-Rasmda Kurs bilan Talaba (N:M) da bog’langan.
Foydalanilgan Adabiyotlar
1. Usmonov J.T., Xujaqulov T.A. Ma‘lumotlar bazasini
2. . Usmonov J. T., Xo‘jaqulov T. A. Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi
fanidan laboratoriya ishlarini bajarish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatma - Т . : TATU,
2016. – 55 b.
3. Eric Redmond, Jim R. Wilson. A Guide to Modern Databases and the NoSQL
MovementAQSH, 2015. – 347 с
4. Elmasri, R., S. B. Navathe: Fundamentals of Database Systems (5th Ed.)//
Addison Wesley, 2015. – 671 р .

Universitet mavzusi bo‘yicha ER diagramma va relyatsion model yaratish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish