UNIX operatsion tizimi xususiyatlari
![kompyuter yordam dasturi. Ma'lumotlar bazasi serverlari va yuqori
tarmoq trafigi
UNIX operatsion tizimi xususiyatlari, uning
kamchiliklari va uning afzalliklari
UNIX ta'rifi
UNIX (talaffuzi: yuniks ; UNIX — The Open Group [1]
kompaniyasining
ro yxatdan o tgan savdo belgisidir)ʻ ʻ — portativ, ko p vazifali va ko p ʻ ʻ
foydalanuvchili operatsion tizimlar oilasi bo lib, ular 1970-yillarda Ken
ʻ
Tompson, Dennis Richi va boshqalar tomonidan Bell labaratoriyasi ( Bell
Labs )da ishlab chiqilgan original AT&T Unix loyihasi g oyalariga
ʻ
asoslangan. Unix tizimining yuzaga kelishida Multics operatsion
tizimining ta siri katta bo lgan.
ʼ ʻ
Unix turkumiga kiruvchi operatsion tizimlar modulli konstruksiya bilan
ajralib turadi, bunda har bir vazifa alohida yordamchi dastur tomonidan
bajariladi, o zaro aloqa yagona fayl tizimi orqali amalga oshiriladi va
ʻ
utilitlar bilan ishlash uchun buyruqlar satri qo llaniladi.
ʻ
Unix g oyasi kompyuter operatsion tizimlarining rivojlanishiga katta
ʻ
ta sir ko rsatdi. Unix tizimlari hozirda tarixiy eng muhim operatsion
ʼ ʻ
tizimlardan biri sifatida tan olingan.
O'ziga xosligi
Unix simon tizimlarning boshqa operatsion tizimlardan asosiy farqi
ʼ
shundaki, ular dastlab ko p foydalanuvchili, ko p vazifali tizim
ʻ ʻ
hisoblanishidadir. Unix da ko p odamlar bir vaqtning o zida har biri o z
ʼ ʻ ʻ ʻ
terminali (vazifalarni bajarish uchun buyruqlar berish vositasi)da ishlashi
mumkin, shu bilan birga ularning har biri ushbu kompyuterning
resurslaridan foydalanadigan ko plab turli xil hisoblash jarayonlarini
ʻ
amalga oshirishi mumkin.
Unix ning ikkinchi ulkan afzalligi uning ko p platformaliligidir.
ʼ ʻ
Tizimning yadrosi deyarli har qanday mikroprotsessorga osongina
moslasha oladigan tarzda tuzilgan.](https://docx.uz/documents/83e426b3-dfa7-4157-98b3-2112f1931f89/page_6.png?v=1)
![1. Elementlarni qayta qiymatlash: Massivning biror elementini
qayta qiymatlash uchun kerakli element manzili va yangi qiymat bilan
birlikda ishlatiladi. Masalan, `mov [array + 4], eax` ifodasi orqali
massivning ikkinchi elementini yangi qiymat bilan almashtirish amalga
oshiriladi.
2. Massiv elementlarini almashtirish: Massivning bir nechta
elementlarini boshqa bir massivga ko'chirish uchun kerakli elementlar va
ularga tegishli manzilni belgilashingiz kerak. Misol uchun, `mov esi,
[array + 4]` va `mov [array2 + 4], esi` ifodalari orqali massivning
ikkinchi elementini o'qib esa uni boshqa bir massivning ikkinchi
elementiga yozish amalga oshiriladi.
3. Massivlarni tarqatish: Massivlarni tarqatish uchun kerakli
manzil va indekslarni o'zgaruvchilar yordamida belgilashingiz kerak.
Misol uchun, `lea edi, [array + esi * 4]` ifodasi orqali massivning esi-
elementining manzilini edi registrga yuklaydi.
4. Massiv elementlariga murojaatda sikllarni qo'llash: Massiv
elementlariga murojaatda sikllarni qo'llash, indekslarni o'zgaruvchilar
orqali o'zgartirish va elementlar ustida amallar bajarish uchun
foydalaniladi. Masalan, `mov ecx, 0` va `mov eax, [array + ecx * 4]`
ifodalari orqali massivning barcha elementlarini sikl orqali o'qib oladi.
Asm dasturlash tilida massivlarni qayta ishlash amallari, dasturlash
tilining sintaksisi va platformaga bog'liq bo'ladi. Bu sababli,
maqsadlangan dastur platformasiga oid dokumentatsiyalarni o'rganish,
asm dasturlash tilining qoidalari va sintaksisini tushunish va amalga
oshirishga qodir bo'lish tavsiya etiladi.
Misol: Massiv elementlari yig’indisini toping?
#include <iostream>
int main () {
int array [ 5 ] = { 1 , 2 , 3 , 4 , 5 };
int sum = 0 ;
for ( int i = 0 ; i < 5 ; i++) {
asm volatile (
"add %[element], %[sum] \n " // Add the current
element to sum
: [ sum ] "+r" (sum) // Output constraint for
sum](https://docx.uz/documents/83e426b3-dfa7-4157-98b3-2112f1931f89/page_24.png?v=1)
![: [ element ] "r" ( array [i]) // Input constraint for
the current element
: // No clobbered registers
);
}
std ::cout << "Sum: " << sum << std ::endl;
return 0 ;
}](https://docx.uz/documents/83e426b3-dfa7-4157-98b3-2112f1931f89/page_25.png?v=1)
UNIX operatsion tizimi xususiyatlari